عضویت العربیة
چهارشنبه، 5 آذر 1393 (سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی)
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: براى شهادت حسین علیه السلام، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤ منان است که هرگز سرد و خاموش نمى شود.
مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/مهدویت/دوران غیبت و انتظار/ادعیه مهدوی/دعای ندبه و زمزمه های عاشقانه

تبلیغات
آخرین مقالات
نسبت به مردم خوش قلب باش!

نسبت-به-مردم-خوش-قلب-باشلازمه ي مديريت انساني، در هر مرتبه اي، رفتاري مبتني بر سعه ي صدر است. مديريت بدون گشادگي سينه، ظرفيت ادامه ...

بدترين رفتار حکومت: خلف وعده

بدترين-رفتار-حکومت-خلف-وعدهوعده دادن و خلف وعده کردن در حکومت ها و مديريت ها گاهي به منظور فريب مردمان و اداره شوندگان براي به دست ادامه ...

سبک زندگی بسیجی، الگویی برای حرکت جهادی

سبک-زندگی-بسیجی-الگویی-برای-حرکت-جهادیحوادث پر التهاب ماه‌های ابتدایی شکل‌گیری انقلاب اسلامی، ضرورت بسیج همگانی ملت برای دفاع از امنیت کشور ادامه ...

لزوم رفق و مداراي حاکم با مردم

لزوم-رفق-و-مداراي-حاکم-با-مردممديريت بدون رفق و مدارا، و رحمت و ملايمت در مدار انسانيت قرار نمي گيرد و به درستي پيش نمي رود. خداوند ادامه ...

حق را ملازم و مجري باش!

حق-را-ملازم-و-مجري-باشاز جمله قواعد ضروري در مديريت، پايبندي مديران به پيروي از حق در هر شرايطي و درباره ي هر کسي است؛ و اين ادامه ...

در حکومت خودکامگي نکن!

در-حکومت-خودکامگي-نکندر انديشه و سيره ي مديريتي امام علي (ع) خطرناک ترين پديده در حکومت و مديريت، خودکامگي است، و هيچ چيز ادامه ...

لزوم حفظ حريم الهي در حکومت داري

لزوم-حفظ-حريم-الهي-در-حکومت-دارياز منظر امام علي (ع) لازمه ي قرار گرفتن در جايگاه مديريت، داشتن شخصيتي مرزبان و حريم نگه دار است؛ شخصيتي ادامه ...

اصل امانتداري و کفايتمندي در حکومت

اصل-امانتداري-و-کفايتمندي-در-حکومتتلقّي امانتدارانه از کار و مسئوليت و انجام دادن امور با رويکرد امانتداري، و نيز داشتن توان کفايت امور ادامه ...

تفکر بسیجی، زیرساخت تمدن‌سازی و پیشرفت

تفکر-بسیجی-زیرساخت-تمدن‌سازی-و-پیشرفت روحیه و سبکی متأثر از نظام فکری کاملاً بومی و متکی به آموزه‌ها و ارزش‌های اسلام ناب محمدی (ص) آن‌گاه ادامه ...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 1555 بار

پنجشنبه، 16 آبان 1387

دعای ندبه و زمزمه های عاشقانه
دعای ندبه و زمزمه های عاشقانه
دعای ندبه و زمزمه های عاشقانه

پرسش : آیا دعاى ندبه نزد علما معتبر است؟
پاسخ : روش عرف وعقلا در مسائل تاریخى، قبول هر خبرى است که در کتب تاریخى معتبر یا مشهور نقل شده باشد. ولى علماى اسلام در قبول اخبار وروایاتى که مربوط به احکام شرع ومعارف دینى است به این مقدار اکتفا نمى‏کنند، بلکه درصدد بحث وتحقیق برآمده ودر سند احادیث وعدالت ووثاقت راویان حدیث بررسى کامل مى‏کنند، ومادامى که اطمینان کامل ووثوق به احادیث پیدا نکنند به آن عمل نمى‏نمایند.
این دقت وتحقیق به جهت حصول اطمینان به صدور حدیث از معصوم در مورد تکالیف الزامى، اعم از وجوب وحرمت دو چندان مى‏شود، ولى در مورد مستحبات احتیاج مبرم به این گونه بررسى نیست. مورد ادعیه از این قسم است، زیرا به جهت استحباب قرائت آن احتیاج مبرمى به بررسى سندى ندارد، بلکه قرائت آن به رجا وامید مطلوبیّت کافى است، ومى‏توان از قوت متن والفاظ ومضامین دعا پى به اعتبار آن برد؛ زیرا این مضامین درآیات وروایات معتبر نیز وارد شده است. خصوصاً آنکه مطابق اخبار «من بلغ» که دلالت بر تسامح در ادله سنن و مستحبات دارد، احتیاج چندانى به بررسى سند ادعیه مستحبّه نیست.
پرسش : راه تشخیص روایت صحیح از غیر صحیح چیست؟
پاسخ : از آنجا که برخى از کذّابین از زمان پیامبراکرم (صلی الله علیه و اله) درصدد جعل ووضع حدیث ونسبت آن به پیامبر واهل بیت: بوده‏اند، لذا جا دارد که میزانى را براى تمییز بین حدیث صحیح از غیرصحیح به دست دهیم. در این باره به چند میزان مى‏توان اشاره نمود:
1 - موافقت با قرآن
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه واله) نقل کرده که فرمود: «إنّ على کلّ حقّ حقیقة وعلى کلّ صواب نوراً، فما وافق کتاب اللَّه فخذوه وما خالف کتاب اللَّه فدعوه»؛ «همانا بر هر حقّى حقیقتى وبر هر صوابى نورى است، پس آنچه موافق کتاب خداست اخذ کرده وآنچه مخالف کتاب خداست رها کنید.»( کافى، ج 1، ص 69، ح 1)
2 - موافقت با سایر کلمات معصومین:
حسن بن جهم مى‏گوید: به امام رضا (علیه السلام) عرض کردم: از جانب شما احادیث مختلف به ما مى‏رسد؟ حضرت فرمود: «ما جآءک عنّا فقِس على کتاب اللَّه عزّوجلّ وأحادیثنا، فإن کان یشبههما فهو منّا، وإن لم‏یکن یشبههما فلیس منّا»؛ «آنچه از جانب ما به شما رسید بر کتاب خداوند عزّوجلّ واحادیث ما مقایسه کنید، اگر شبیه آن دو است از ما مى‏باشد، وگرنه از ما نیست.»( وسائل الشیعه، ج 27، ص 121، ح 33373)
3 - موافقت با عقل وعدم مخالفت با حکم آن
در حدیثى از رسول خدا (صلی الله علیه واله) نقل است که فرمود: «هر گاه از من حدیثى به شما رسید آن را بر کتاب خدا وحجت عقولتان عرضه بدارید، اگر موافق این دو بود قبول کرده وگرنه آن را بر دیوار زنید».( شرح اصول کافى، ج 2، ص 343، ح 1 ؛ تفسیر ابوالفتوح رازى، ج 3، ص 392)
پرسش : نظر بزرگان علما درباره دعاى ندبه چیست؟
پاسخ : شیخ مرتضى انصارى؛ در کتاب «المکاسب» در بخش خیارات در ذیل حدیث «المؤمنون عند شروطهم» مى‏گوید: بعید نیست که بگوییم عنوان «شرط» بر التزامات ابتدائى صادق نیست، بلکه متبادر عرفى از «شرط» همان التزامات تابع عقد است، همان گونه که از موارد استعمال این کلمه در مثل قول امام در دعاى ندبه استفاده مى‏شود، آنجا که در ابتداى دعا فرمود: «بعد أن شرطت علیهم الزهد فى درجات هذه الدنیا الدنیّة».( المکاسب، ج 5، ص 21)
شیخ انصارى؛ گویا این دعا را امر مفروغ عنه از حیث صحت گرفته ولذا به آن در مجال احکام شرعیه استدلال کرده است.
محشّین مکاسب شیخ بر او در این نکته هیچ اعتراضى نکرده وسند آن را نیز مورد منقاشه قرار نداده‏اند.
شیخ عبداللَّه مامقانى در حاشیه خود بر مکاسب مى‏گوید: «وجه دلالت این جمله از دعا بر مقصود این است که: کلام امام به این بر مى‏گردد که خداوند عزّوجلّ به بندگان خود فرمود: هر کس در این دنیا زهد پیشه کند من به او نعمت مقیم عطا خواهم کرد...».( حاشیه مامقانى بر مکاسب، قسم خیارات، ص 12)
ایروانى نیز مى‏گوید: «امّا اطلاق شرط در دعاى ندبه به اعتبار این است که در ضمن التزام "جزیل ما عنده"... آمده است...».( حاشیه ایروانى بر مکاسب، ج 2، ص 5)
پرسش : چه کسانى دعاى ندبه را نقل کرده‏اند؟
پاسخ : دعاى ندبه را عده‏اى از علما ومحدثین نقل کرده‏اند از آن جمله:
1 - شیخ مشهدى در «المزار» از محمّد بن ابى‏قره واو از کتاب ابى‏جعفر محمد بن الحسین بن سفیان بزوفرى نقل کرده وآن را به امام زمان (علیه السلام) نسبت داده است.( المزار، ص 573، دعاى 107)
2 - سید بن طاووس در «مصباح الزائر» و«اقبال الاعمال» از بعض اصحاب ما از محمّد بن على بن ابى‏قرّه به نقل از کتاب محمّد بن حسین بن سفیان بزوفرى نقل کرده وآن را به امام زمان (ع) نسبت داده است.( مصباح الزائر، ص 446 ؛ اقبال الاعمال، ص 299-295)
3 - علامه مجلسى؛ در کتاب «زاد المعاد» مى‏گوید: «وامّا دعاى ندبه که مشتمل بر عقاید حقّه وتأسّف بر غیبت قائم (ع) است، به سند معتبر از امام جعفر صادق (ع) نقل شده است...».( زاد المعاد، ص 488)
4 - قبل از این بزرگان، این دعا را شیخ جلیل ثقه ابوالفرج محمّد بن على بن یعقوب بن اسحاق بن ابى‏قره قنانى که معاصر شیخ نجاشى واز اعلام قرن پنجم بوده، نقل کرده است. کسى که شیخ محمّد بن مشهدى در کتاب «المزار» از او زیاد نقل مى‏کند.
5 - ونیز شیخ جلیل ثقه ابوجعفر محمّد بن حسین بن سفیان بزوفرى در کتاب «الدعاء» نقل کرده است. او که از مشایخ شیخ مفید؛ به حساب مى‏آید مورد تأیید خاص او قرار گرفته است. حاجى نورى در «خاتمة المستدرک» او را از مشایخ شیخ مفید برشمرده وبه وثاقت وجلالت قدر او شهادت داده است.
مرحوم آیت‏اللَّه بروجردى مى‏فرمود: «یکى از راه‏هاى شناخت رجال، شناخت شخصیت شاگردان آنان است. وهر گاه مشاهده شد که اشخاصى همچون شیخ مفید؛ از شخص معینى زیاد روایت نقل مى‏کند وهرگز مذمّتى در حق او ندارد این به نوبه خود نشانه این است که آن شخص مورد وثوق واطمینان است».
پرسش : راوى دعاى ندبه که معاصر امام نبوده چگونه دعا را نقل مى‏کند؟
پاسخ : کسى ادعا نکرده که بزوفرى این دعا را بدون واسطه از امام نقل کرده است. و آیا لازم است هرکسى که روایتى را از امام نقل مى‏کند معاصر با امام باشد.
ما اطمینان داریم که این دعا یا با سند در کتاب بزوفرى روایت شده ولى دیگران که از آن کتاب نقل کرده‏اند از باب مسامحه آن سند را حذف کرده‏اند، ویا اینکه بزوفرى از آنجا که دعا را معروف ومشهور دیده احتیاجى به ذکر سند ندیده است؛ زیرا همان گونه که در این زمان معروف ومشهور است، در عصرهاى گذشته نیز چنین بوده است. خصوصاً آنکه متن آن باآیات قرآن وروایات دیگر سازگارى تمام دارد.
پرسش : «محمّد بن مشهدى» راوى با واسطه دعاى ندبه کیست؟
پاسخ : از کلمات آیت اللَّه خوئى؛ به نقل از شیخ حرّ عاملى به دست مى‏آید که مراد از محمّد بن مشهدى، محمّد بن على بن جعفر است.( معجم رجال الحدیث، ج 17، ص 259)
ولى مرحوم حاجى نورى در «خاتمه مستدرک» در این باره مى‏گوید: «مراد از محمّد بن مشهدى، محمد بن جعفر بن على بن جعفر مشهدى است که از وى به عنوان «حائرى» نیز یاد شده است. ایشان یکى از راویان ابى‏الفضل شاذان بن جبرئیل قمى است. او همچنین با دو واسطه از شیخ مفید روایت نقل مى‏کند».( مستدرک الوسائل، ج 3، ص 368)
به هر حال او هر که باشد شخصى قابل اعتماد ومورد وثوق وجلیل‏القدر است که توصیف ومدح وى در کتب رجال آمده است.
پرسش : «محمّد بن على بن ابى قرّه» راوى دیگر دعاى ندبه کیست؟
پاسخ : او از جمله راویان صاحب کتاب ومورد اعتماد است. نجاشى درباره وى مى‏گوید: «...او ثقه بوده وروایات فراوانى شنیده وکتاب‏هاى بسیارى تألیف کرده است. وى کسى بود که کتاب‏ها را ورق به ورق براى اصحاب امامیه مى‏خواند وهمواره در مجالس با ما بود».( رجال نجاشى، ص 283)
از آنجا که نجاشى اجازه نقل کتاب‏هاى ابن ابى‏قرّه را از وى داشته است لذا مى‏توان او را از مشایخ اجازه مرحوم نجاشى دانست.
پرسش : ابن مشهدى دعاى ندبه را چگونه از محمّد بن‏أبى‏قره نقل‏کرده است؟
پاسخ : از آنجا که محمّد بن جعفر مشهدى معاصر محمّد بن ابى‏قره نبوده است لذا مى‏توان آن را این گونه توجیه کرد:
1 - شیخ مشهدى معمّر بوده ولذا محمّد بن ابى‏قره را درک کرده است.
2 - اگر چه خبر ارسال دارد ولى ابن مشهدى به نقلش از محمّد بن ابى‏قره یقین داشته است.
3 - ابن مشهدى دعا را از کتاب مزار ابن ابى‏قره نقل کرده است، زیرا مطابق نقل صاحب ریاض ابن ابى‏قره کتابى به نام «مزار» داشته است.
پرسش : آیا درباره محمّد بن حسین بن سفیان بزوفرى معروف به ابن مشهدى توثیقى رسیده است؟
پاسخ : او از شاگردان احمد بن ادریس به شمار آمده واز او روایت نقل کرده است. واز آنجا که شیخ مفید از او روایت نقل کرده مى‏توان او را از مشایخ شیخ مفید دانست.
درباره وثاقت وى باید گفت: هر چند پیرامون بزوفرى در کتب رجال توثیق خاصى وارد نشده است، ولى از آنجا که از مشایخ روایى شیخ مفید بوده ودر موارد زیادى براى وى رضا ورحمت خداوند را طلب کرده است، مى‏توان بدون تردید گفت: قواعد توثیق عام، شامل حال وى مى‏گردد.
پرسش : دعاى ندبه از کدامین امام است؟
پاسخ : ظاهر این است که این دعا از جانب امام صادق (علیه السلام) انشا شده است، همان گونه که مرحوم مجلسى به آن حضرت نسبت مى‏دهد. واما اینکه در برخى از مصادر این گونه آمده که این دعا براى صاحب‏الزمان است، ممکن است این گونه توجیه کنیم که: این دعا، دعایى است که براى وجود مقدس امام زمان (ع) انشا شده است نه اینکه این دعا از طرف آن حضرت انشا شده باشد.
هر چند برخى خواسته‏اند احتمال اول را به خاطر ناسازگارى برخى از مضامین دعا، با صدور آن از جانب امام صادق (ع) مردود سازند، ولى براى اهل تحقیق روشن است که این اشکالات قابل توجیه است، زیرا نظیر چنین مضامینى در موارد دیگر از امام صادق (علیه السلام) ودیگر ائمه: نیز نقل شده است.( منتخب الاثر، ص 140)
ونیز احتمال دارد که بزوفرى از پدرش حسین بن على بن سفیان که از علما وراویان بزرگ قرن چهارم که هم عصر وزمان غیبت صغرا بوده نقل کرده واو هم به وسیله نواب اربعه از راه مکاتبه وتوقیع با امام زمان (ع) در ارتباط بوده واین دعا را در کتاب خود آورده وسپس به دست فرزندش ابوجعفر بزوفرى رسیده است.
پرسش : آیا دعاى ندبه انشاى برخى از علماى شیعه است؟
پاسخ : ممکن است برخى اشکال کنند که این دعا انشاى برخى از علماى شیعه بوده است. ولى این احتمال از جهاتى باطل است:
1 - بزوفرى در ادامه روایت این چنین آورده است: «ویستحبّ أن یدعى به فى الأعیاد الأربعة». ظاهر این کلمه مى‏رساند که این دعا از جانب معصوم صادر شده است، زیرا محکوم کردن هریک از افعال واذکار به هریک از احکام خمسه (وجوب، حرمت، استحباب، کراهت واباحه) از امور توقیفى است که فقط باید از جانب اولیاى معصوم خداوند صورت پذیرد.
2 - اینکه براى قرائت این دعا زمان خاص (اعیاد اربعه) ذکر شده خود دلیل بر آن است که از جانب معصوم صادر شده است؛ زیرا در غیر این صورت نمى‏تواند از چنین ویژگى خاصى برخوردار باشد.
3 - رسم علما چنین بوده که هر گاه دعا یا زیارتى را خود انشا مى‏کردند متذکر مى‏شدند تا بر مردم مشتبه نگردد، از باب نمونه:
الف. شیخ صدوق در «من لایحضره الفقیه» زیارتى را براى فاطمه زهرا (ع) که از انشاهاى خود اوست نقل کرده ومى‏گوید: من آن را در سفر حج در مدینه در کنار قبر فاطمه زهرا (ع) قرائت کردم. ولى آن را به این صورت در اخبار نیافتم...».( من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 574-572 ؛ بحارالأنوار، ج 97، ص 196، ح 13)
ب. سید بن طاووس در «الاقبال» مى‏گوید: «فصلى است درباره آنچه آن را ذکر مى‏کنیم از دعایى که آن را انشا کردیم، آن را هنگام تناول طعام ذکر مى‏کنیم».( اقبال الاعمال، ص 115)
ج. ونیز مى‏فرماید: «وامّا آنچه هنگام رؤیت هلال شوّال گفته مى‏شود ما آن را در کتاب «عمل الشعر» در ضمن دعایى که انشا کردیم آوردیم، واین دعا صلاحیت براى تمام ماه‏ها را دارد...».( همان، ص 305)
ودر موارد دیگر نیز در مورد ادعیه‏اى که خود انشا کرده چنین تعبیراتى آورده است.( مهج الدعوات، ص 348و302و336 ؛ امان الأخطار، ص 17)
4 - ابن مشهدى در «المزار» مى‏گوید: «من در این کتاب خود از فنون زیارات، اخبارى را جمع کردم که به واسطه راویان ثقه ومورد اعتماد به سادات متصل شده‏اند».( المزار، ص 16)
5 - در صورتى که جمله «انّه الدعاء لصاحب الامر» را به معناى انشا از امام زمان (ع) بدانیم مى‏توانیم آن را از توقیعات حضرت به بزوفرى بدانیم.
پرسش : چه ارتباطى بین امام زمان‏علیه‏السلام با کوه رَضْوى وذى‏طوى است؟
پاسخ : امام زمان (ع) در عصر غیبت کبرا مکان خاصى ندارد، نه در کوه رضوى مخفى است ونه در ذى‏طوى ونه در سرداب مقدس. آرى برخى از فرقه‏هاى کیسانیه که منقرض شده‏اند معتقد بودند که محمد بن حنفیه در کوه رَضْوى مخفى است. پس چه ارتباطى با این دو کوه وامام زمان (ع) وجود دارد که در دعاى ندبه به آن اشاره شده است.
قبل از پاسخ اشکال باید بدانیم که رضوى وذى‏طوى چه مکانى است؛
ذى طوى اسم مکانى است داخل حرم که حدود یک فرسخ تا مکه فاصله دارد، واز آنجا خانه‏هاى مکه پیداست.( مجمع البحرین)
ورَضْوى کوهى از کوه‏هاى مدینه منوّره است در نزدیکى ینبُع، که فاصله بین آن کوه تا مدینه چهل میل است. در مدح وفضیلت آن کوه روایاتى وارد شده است.
در جواب سؤال فوق مى‏گوییم: آرى ما معتقدیم که حضرت (ع) مکان معینى در عصر غیبت ندارد وروایات وادعیه این مطلب را تأیید مى‏کند، ولى این جمله به معناى آن نیست که حضرت در کوه رَضْوى یا در منطقه ذى‏طوى مخفى است، بلکه معنایى کنایى دارد به این معنا که براى حضرت هیچ مکان معینى نیست، ولذا این جمله هیچ ارتباطى با عقیده کیسانیه ندارد.
وامّا اینکه چرا این دو مکان به طور خصوص در این دعا ذکر شده، به جهت تقدّس وتبرّک این دو مکان است، وثابت شده که حضرت (ع) در این دو مکان زیاد تردّد داشته‏اند.
و ممکن است که در ذکر این منطقه اشاره به این نکته باشد که حتّى این دو موضع که مورد اهتمام کیسانیه است تحت تصرّف امام مهدى (ع) ومحلّ تردّد آن حضرت است. ویا اینکه مقصود از ذى‏طوى مکّه مکرّمه ورَضْوى مدینه منورّه باشد، آن گونه که در کتاب «اخبار مکّه» اشاره شده است.
پرسش : چرا اسامى تمام امامان در این دعا ذکر نشده است؟
پاسخ : گاهى گفته مى‏شود چرا اسامى تمام امامان در این دعا ذکر نشده است.
تصریح نشدن به اسامى وعدد دوازده امام از قوّت متن آن نمى‏کاهد. در عین حال گر چه تصریح به نام هر یک از آنها نشده ولى به طور کلّى واجمالى به مصائبى که آنها در راه هدایت خلق متحمّل شده‏اند اشاره کرده است. آنجا که مى‏گوید: «لم‏یمتثل أمر رسول اللَّه (ص) فى الهادین بعد الهادین...» یا آنجا که مى‏فرماید: «فقتل من قتل وسُبى من سُبى وأُقصى من أُقصى».
این عبارات اشاره به مصائبى دارد که هر یک از امامان در راه هدایت خلق متحمّل شده‏اند.
ونیز در جایى دیگر مى‏فرماید: «أین الحسن أین الحسین، أین أبنآء الحسین...».
پرسش : آیا جمله «وعرجت بروحه» مخالف با معراج جسمانى است؟
پاسخ : برخى مى‏گویند: جمله «وعرجت بروحه إلى سمآئک» که در دعاى ندبه آمده مخالف با اجماع وآیات وروایاتى است که دلالت بر معراج جسمانى دارد، لذا از این جهت درصدد برآمده‏اند تا در انتساب این دعا به امام خدشه وارد کنند.
پاسخ:
صحیح در این جمله: «عرجت به إلى سمآئک» است نه «بروحه» ولذا دلالت بر معراج روحانى ندارد. شاهد این مطلب چند قرینه است:
1 - محدّث نورى؛ در کتاب «تحیّة الزائر» مى‏گوید: در نسخه‏اى که من از مزار محمّد بن مشهدى دارم: «عرجت به إلى سمآئک» ثبت شده است.( تحیه الزائر، ص 260)
2 - شیخ عباس قمى؛ نیز در کتاب «هدیة الزائر» عبارت استاد خود حاجى نورى را نقل کرده وآن را تأیید نموده است.
3 - الآن نیز نسخه‏اى خطّى ونفیس از کتاب مزار محمّد بن مشهدى موجود است که در آن «وعرجت به» ثبت شده است.
4 - جمله‏هاى دیگر در دعا نیز مؤیّد معراج جسمانى است از قبیل: «وأوطأته مشارقک ومغاربک» و«سخّرت له البراق».
5 - بر فرض صحّت نسخه «وعرجت بروحه» این جمله دلالت بر معاد روحانى فقط ندارد، از باب استخدام لفظ موضوع براى جزء واراده کلّ، مقصود معراج جسمانى وروحانى است. از قبیل اینکه گفته مى‏شود: «روحى لک الفدآء». مرحوم حاج میرزا ابوالفضل تهرانى مى‏گوید: «گاهى کلمه روح را در معناى جسم با روح به کار مى‏برند به جهت ارتباط بین حالّ ومحلّ یا علاقه ملابست که بین آن دو است...».( شفاء الصدور فى شرح زیارة العاشور، ص 108)
پرسش : چه تألیفاتى درباره دعاى ندبه نوشته شده است؟
پاسخ : دانشمندان ومحققان این دعاى شریف را مورد توجه خود قرار داده وبر آن شروح وحواشى نوشته‏اند. اینک به برخى از آنها اشاره مى‏کنیم:
1 - «شرح دعاى ندبه» از صدرالدین محمد حسنى مدرس یزدى.
2 - «عقد الجمان لندبة صاحب‏الزمان» از میرزا عبدالرحیم تبریزى.
3 - «وسیلة القربة فى شرح دعاء الندبة» از شیخ على خوئى.
4 - «شرح دعاى ندبه» از ملا حسن تربتى سبزوارى.
5 - «النخبة فى شرح دعاء الندبة» از سید محمود مرعشى.
6 - «شرح یا ترجمه دعاى ندبه» از سردار کابلى.
7 - «معالم القربة فى شرح دعاء الندبة» از محدث ارموى.
8 - «وظائف الشیعة فى شرح دعاء الندبة» از ادیب اصفهانى.
9 - «کشف الکربة» از محدث ارموى.
10 - «نوید بامداد پیروزى» از موسوى خرم آبادى.
11 - «شرح وترجمه دعاى ندبه» از محبّ الاسلام.
12 - «نصرة المسلمین» از عبدالرضا خان ابراهیمى.
13 - «فروغ الولایة» از آیت اللَّه صافى.
14 - «الکلمات النخبة» از عطائى اصفهانى.
15 - «رسالة حول دعاء الندبة» از محمّد تقى تسترى.
16 - «رسالة حول دعاء الندبة» از میرجهانى اصفهانى.
17 - «سند دعاء الندبة» از سید یاسین الموسوى.
18 - «شرحى بر دعاى ندبه» از علوى طالقانى.
ودیگر شروح ورساله‏ها در رابطه با دعاى ندبه.
پرسش : چه دعاهایى در عصر غیبت امام زمان‏علیه‏السلام درباره حضرت مستحب است؟
پاسخ : ادعیه درباره امام زمان (ع) بسیار است، که مى‏توان به برخى از آنها فهرست‏وار اشاره نمود:
1 - دعایى از امام صادق (ع).( کمال الدین، ص 342 ؛ بحارالأنوار، ج 52، ص 146، ح 70)
2 - دعاى غریق.( بحارالأنوار، ج 52، ص 148، ح 23. پاورقی»
3 - دعاى بعد از هر فریضه در ماه رمضان.
4 - دعاى عهد صغیر.( همان، ج 86، ص 61)
5 - دعاى عهد.( البلد الامین، ص 82)
6 - دعا بعد از نماز ظهر.( همان، ص 13)
7 - دعا بعد از نماز عصر.( بحارالأنوار، ج 53، ص 187، ح 18)
8 - دعاى شب نیمه شعبان.( مفاتیح الجنان، ص 166)
پرسش : در چه مکان‏هایى سفارش دعا براى امام زمان‏علیه‏السلام شده است؟
پاسخ : مطابق روایات در برخى از مکان‏هاى مقدس سفارش خاص به جهت دعا براى امام زمان (ع) شده است، از آن جمله:
1 - مسجد الحرام.( کمال الدین، ص 440)
2 - سرداب مقدس.
3 - مقامات منسوب به حضرت از قبیل مسجد کوفه، مسجد سهله، مسجد صعصعه ومسجد جمکران.
4 - حرم امام حسین (ع).( کامل الزیارات، ص 230، ح 17)
5 - حرم امام رضا (ع).( همان، ص 331)
6 - حرم عسکریین (علیهما السلام) در سامرا.( همان، ص 313)
7 - حرم هریک از امامان به طور عموم.( همان، ص 315)
8 - عرفات در محل وقوف.( زاد المعاد)
پرسش : فلسفه توسّل به امام زمان‏علیه‏السلام چیست؟
پاسخ : توسل، وسیله وواسطه قرار دادن چیزى بین خود ومطلوب است. وسیله بر دو نوع است: گاهى از امور مادى است، مثل آب وغذا که وسیله رفع تشنگى وگرسنگى است. وزمانى نیز از امور معنوى است، مثل گناه‏کارى که خدا را به مقام وجاه یا حقیقت پیامبر (ص) قسم مى‏دهد تا از گناهش بگذرد. در هر دو صورت وسیله لازم است؛ زیرا خداوند متعال جهان آفرینش را به بهترین صورت آفریده است، آنجا که مى‏فرماید: «اَلَّذِى أَحْسَنَ کُلَّ شَىْ‏ءٍ خَلْقَهُ»؛ «آن خدایى که همه چیز را به بهترین صورت آفرید.»( سوره سجده، آیه 7)
جهان بر اساس نظم علت ومعلول واسباب ومسببات، براى هدایت ورشد وتکامل انسان‏ها آفریده شده است ونیازمندى‏هاى طبیعى بشر با عوامل واسباب عادى برآورده مى‏گردد. فیوضات معنوى خداوند همچون هدایت، مغفرت وآمرزش نیز بر اساس نظامى خاص بر انسان‏ها نازل مى‏شود واراده حکیمانه خداوند بر این تعلّق گرفته که امور از طریق اسباب خاص وعلل معین به انسان‏ها برسد.
بنابراین، همان گونه که در عالم ماده نمى‏توان پرسید: چرا خداوند متعال زمین را با خورشید نورانى کرده وخود بى واسطه به چنین کارى دست نزده است؟ در عالم معنا نیز نمى‏توان گفت: چرا خداوند مغفرت خویش را به واسطه اولیاى الهى شامل حال بندگان مى‏کند.
شهید مطهرى؛ مى‏فرماید: «فعل خداوند داراى نظام است. اگر کسى بخواهد به نظام آفرینش اعتنا نداشته باشد گمراه است. به همین جهت است که خداى متعال گناه‏کاران را ارشاد فرموده است که درِ خانه رسول اکرم (ص) بروند وعلاوه بر اینکه خود طلب مغفرت کنند، از آن بزرگوار بخواهند که براى ایشان طلب مغفرت کند. قرآن کریم مى‏فرماید: «وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جآؤُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِیماً»؛( سوره نساء، آیه 64) «اگر ایشان هنگامى که [با ارتکاب گناه] به خود ستم کردند، نزد تو مى‏آمدند واز خدا آمرزش مى‏خواستند وپیامبر هم براى ایشان طلب مغفرت مى‏کرد، خدا را توبه‏پذیر مهربان مى‏یافتند.»( مجموعه آثار، ج 1، ص 264)
از همین رو مى‏بینیم که در قرآن وسنت تأکید فراوانى بر وسیله وتوسل شده است. خداوند متعال مى‏فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الوَسِیلَةَ»؛( سوره مائده، آیه 35) «اى مؤمنین! تقوا پیشه کنید وبراى رسیدن به او وسیله طلب نمایید.»
اثر وفایده دیگرى که در توسل به اولیاى الهى خصوصاً ذوات مقدسه اهل بیت: است اینکه مردم به جهت دریافت فیوضات الهى به واسطه آنان، نه تنها به مقام شامخ آنها از نبوت یا امامت یقین حاصل مى‏کنند، بلکه از باب اینکه «الانسان عبید الاحسان» فرمان بردار دستورات آنها که همان دستورات خداوند است مى‏شوند.
صدر الاسلام همدانی در کتاب تکلیف الانام می نویسد: از خواص دعای ندبه این است که هر گاه در جایی با حضور قلب و اخلاص تمام و توجه به مضامین عالی آن خوانده شود عنایت و توجه امام زمان(عجل الله تعالی فرجه)را به آن مکان جلب می کند بلکه باعث حضور حضرت(عج)در آنجا میگردد چنان که در بعضی جاها اتفاق افتاده است.
پرسش : آیا دعا براى ظهور حضرت مهدى‏علیه‏السلام با نهى از عجله در ظهور منافات دارد؟
پاسخ : در روایات فراوان به مسأله دعا براى تعجیل فرج حضرت مهدى (ع) اشاره شده است ودر برخى روایات دیگر از عجله کردن واستعجال نهى شده است. از جمله: «هلک المستعجلون»؛ «کسانى که عجله کردند هلاک شدند.» آیا بین این دو دسته روایات اختلاف وتنافى وجود دارد؟ در جواب مى‏گوییم: خیر؛ زیرا:
اولاً: استعجال در ظهور، اصرار زیاد بر فرج حضرت بدون تمهید مقدمات وشرایط وزمینه‏هاست، ولى دعا براى ظهور حضرت، با تمهید مقدمات وشروط است.
ثانیاً: نفس دعا براى تعجیل فرج در ظهور حضرت تأثیر به سزایى دارد، به این معنا که خود دعا مى‏تواند به منزله جزء علت تامه در تسریع ظهور تأثیر به سزایى داشته باشد.
پرسش : آیا اگر کسى چهل روز دعاى عهد بخواند از یاران امام مهدى‏علیه‏السلام خواهد شد گرچه انسان بدى باشد؟
پاسخ : مطابق روایتى که از امام صادق (علیه السلام) نقل شده آمده است که: « هرکس چهل صبح دعاى عهد را بخواند از یاوران «قائم» ما باشد، واگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد خداوند او را از قبر بیرون آورد تا در خدمت آن حضرت باشد...».( مفاتیح الجنان)
در مورد سؤال فوق مى‏گوییم:
اولاً: این آثار ممکن است مقیّد باشد به اینکه اعمال ورفتار دیگر نیز درست ومطابق موازین شرع باشد، زیرا انسان باید با حقیقت این دعا انس داشته باشد تا بتواند با خداى خود عهد کند.
ثانیاً: ممکن است که خواندن دعاى عهد گرچه از شخصى باشد که انسان بدى است ولى خداوند متعال به برکت این دعا او را متحوّل مى‏گرداند وبا خواندن این دعا در چهل روز وعهد قلبى با حضرت مهدى (ع) چنان تحوّلى اساسى در وجود او ایجاد شود که به این قابلیّت برسد که بتواند از اصحاب حضرت شود.

معرفي سايت مرتبط با اين مقاله


تصاوير زيبا و مرتبط با اين مقاله


نظرات کاربران
ادامه نظرات
ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.