علوم پایه

فاجعه و خطر زمین‌لرزه

فاجعه و خطر زمین‌لرزه
هدف این مقاله، توجه به این موضوع است که چگونه زمین‌لرزه‌ی سال 1999 در استانبول ترکیه باعث شد شهروندان با محله‌ی خود رابطه برقرار کنند و این که این رابطه چگونه بر سرنوشت آن‌ها تأثیرگذار بوده است. پس از زمین‌لرزه، ایجاد و تقویت نهادهای محلی چون انجمن‌های به ناگزیر توجه همه را به شهروند فعال مسلط و مؤثر بر محیط اطراف خود جلب کرد. ادامه ...

تجربه‌ی بریانک و هفت چنار

تجربه‌ی بریانک و هفت چنار
زمین‌لرزه برای زمین همانند نفس کشیدن برای یک موجود زنده امری لازم و طبیعی است، پس باید ساکنان این سیاره آسیب پذیر خود را برای مواجهه با آن آماده سازند. کشور ایران در پهنه‌ی زمین‌لرزه‌ی با خطر نسبتاً بالا قرار دارد و هرچند سال (تقریباً هر ده سال) با یک زمین‌لرزه‌ی بزرگ (بالاتر از 6 ریشتر) و هر سال با زمین‌لرزه‌های کوچک و متوسط در نقاط مختلف کشور مواجه است. ادامه ...

مدرسه‌های خطرآفرین

مدرسه‌های خطرآفرین
بر اساس آمار رسمی حدود 60 درصد مدارس کشور در زمره‌ی مدارس خطرآفرین هستند و در دهه‌ی 1380، حدود 4 میلیارد دلار از حساب ذخیره‌ی ارزی به منظور مقاوم‌سازی مدارس فرسوده و خطرآفرین از بودجه‌ی عمومی کشور اختصاص یافته است. متولی این طرح عظیم سازمان نوسازی و توسعه و تجهیز مدارس کشور است. پرسش‌های اصلی که در این مقاله مورد توجه قرار می‌گیرند از این قرارند: یک مدرسه را بر اساس چه معیارهایی فرسوده و خطرآفرین می‌نامند؟ ادامه ...

فرهنگ فاجعه یا فاجعه‌ی فرهنگ

فرهنگ فاجعه یا فاجعه‌ی فرهنگ
وقوع سانحه‌ی زمین‌لرزه برای زمین، مثل تنفس برای گیاهان و جانوران کاملاً طبیعی و بهنجار است. زمین‌لرزه‌ها به این معنا فاجعه‌ی اجتماعی هستند که جامعه‌ی ایرانی خواست و همبستگی لازم برای جلوگیری از این نوع فجایع را ندارد. این بیماری فرهنگی کل جامعه است، یعنی هم نزد حکومت یافت می‌شود، هم نزد نخبگان و هم نزد مردم عادی. این مقاله به این بیماری اجتماعی و تبیین آن می‌پردازد. ادامه ...

چگونه بافت فرسوده را نوسازی کنیم؟

چگونه بافت فرسوده را نوسازی کنیم؟
در این مقاله، نویسنده راهکارهایی برای نوسازی بافت فرسوده‌ی تهران ارائه می‌کند. محورهای کلی تحلیل او، نخست تخصیص منابع کافی ملی و شهری از طریق اولویت قائل شدن برای کاهش فقر و فرسودگی و دوم، هدایت مناسب این منابع به بافت‌های فرسوده است. در پایان مقاله، بیست راه حل برای مداخله‌ی مؤثر و فعال‌سازی و برانگیختن نیروهای درونی در بافت‌های فرسوده ارائه شده است. ادامه ...

بافت فرسوده‌ی تهران

بافت فرسوده‌ی تهران
ناپایداری، نفوذناپذیری و ریزدانگی. به عبارت دیگر ناپایداری بناها، عدم امکان دسترسی مناسب و نفوذ سواره به داخل بافت، و کوچک بودن قطعات عوامل اصلی فرسودگی بافت هستند. از زمان نخستین طرح جامع تهران هیچ نشانی از نوسازی بافت‌های مسکونی فرسوده در توسعه‌ی شهری دیده نمی‌شد، مگر به ندرت در موارد خاص که آن هم به ضرورت توسعه‌ی کالبدی معابر مطرح بود. ادامه ...

ساختمان‌ها و زمین‌لرزه

ساختمان‌ها و زمین‌لرزه
چنان که متخصصان ساختمان تجربه کرده‌اند بلافاصله پس از هر زمین‌لرزه‌ی ویرانگر، پرسشی اساسی ذهن مردم را به خود معطوف می‌سازد که بسیاری از اوقات این پرسش را با متخصصان در میان می‌گذارند. پرسش این است: آیا ساختمان و بنایی که ما در آن زندگی می‌کنیم در برابر زمین‌لرزه مقاوم است و آیا می‌توان آن را مقاوم کرد؟ ادامه ...

زمین‌لرزه و دولت پاسخگو

زمین‌لرزه و دولت پاسخگو
این مقاله به وظایف دولت در حوزه‌ی ایمنی و بحران زمین‌لرزه در ایران می‌پردازد. امدادرسانی اولین نقشی بود که دولت جدید در برابر خسارات زمین‌لرزه، هم چون وبا عهده دار شد. این نقش تا اوایل دهه‌ی چهل تنها نقش ممکن برای دولت تصور می‌شد. ادامه ...

زمین‌لرزه: پیشگیری یا امداد؟

زمین‌لرزه: پیشگیری یا امداد؟
این مقاله به تحلیل گفتارها و سیاست‌های دولت در مواجهه با زمین‌لرزه و علل عدم توفیق آن در چارچوب «تکنیک‌های حکومت‌مندی» می‌پردازد. در عین حال، با تکیه بر تحلیل اقتصاد سیاسی شهر در دوره‌ی آزادسازی ساخت و ساز در دهه‌ی هفتاد، آثار آن بر موضوع ایمنی بناها و محیط شهری بررسی می‌شود و سپس فرآیند مهندسی شهر از طریق نوسازی در دهه‌ی هشتاد بر روند ایمنی بافت فرسوده مورد بررسی قرار می‌دهد. ادامه ...

گیاهی دیرینه پیرامون آتشدانی خاموش

گیاهی دیرینه پیرامون آتشدانی خاموش
فرهنگ زرتشتی کاربردی آیینی را در سنت خویش برای برخی از گیاهان و درختان منظور می‌دارد. مثلاً در «ایرانویج» که فرگرد یکم وندیداد (بند 4) آن را دارای دو ماه تابستان و ده ماه زمستان، آب سرد، زمین سرد، و گیاه سرد، می‌نامد، گیاهان خاصی همچون سروِ چم، گیاه مورت و سداب می‌روید. درختانی مثل «سرو چم» در فرهنگ ایرانی نوعی قداست و هاله‌ای از اعجاز پیرامون خود دارند و آنها را مظاهر قدرت الهی و خدایی می‌شمارند. ادامه ...

برگزیده‌ها
آخرین مقالات
بعثی‌ها جنگ را چگونه معنا کردند؟

بعثی-ها-جنگ-را-چگونه-معنا-کردندسینمای جنگ در ایران، که به نام «سینمای دفاع مقدس» شناخته می‌شود، کارنامه‌ی روشن و بارها پژوهش‌شده‌ای ادامه ...

آنها در آنجا نبودند

آنها-در-آنجا-نبودندمشخصه‌ی آثار نسل سوم مستندسازان جنگ در ایران این است که مستندساز «در آنجا» (صحنه‌ی نبرد) نیست یا نبوده ادامه ...

مستندهای پژوهش در تاریخ

مستندهای-پژوهش-در-تاریخاین مقاله، فهرستی از مستندهای سینمای جنگ را در ایران تهیه کرده است که عمدتاً مستند پژوهشی خوانده می‌شوند. ادامه ...

نهادهای خبری و سینمایی در جنگ

نهادهای-خبری-و-سینمایی-در-جنگفعالیت سینمایی و مستندسازی در جنگ، آن هم از سوی کسانی که پیش از آن تجربه‌ی نزدیکی از جنگ واقعی نداشتند ادامه ...

خیالی حقیقی‌تر از واقعیت

خیالی-حقیقی-تر-از-واقعیت«رابطه دو متن» از قواعد بسیاری پیروی می‌کند که برخی از محققان مانند باختین، کریستوا، بارت و ژنت به آن ادامه ...

دیالوگی پنهان بین سفیدی و سیاهی

دیالوگی-پنهان-بین-سفیدی-و-سیاهیفیلم «من یک مزدور سفید هستم»، با عنوانی تناقض‌آمیز بیان دو روایت متفاوت درباره‌ی طول مدت فیلم با‌ این ادامه ...

بهترین مجسمه‌ی دنیا

بهترین-مجسمه-ی-دنیامستند «بهترین مجسمه‌ی دنیا» درباره‌ی شهید «دریاقلی سورانی» است. در مقاله‌ی حاضر کوشش می‌شود تا تحلیلی ادامه ...

فرزند خرمشهر

فرزند-خرمشهرسینمای مستند ایران در طول دوران جنگ و پس از آن، فیلم‌هایی فراهم کرده که اکنون به متن‌هایی برای مطالعه‌ی ادامه ...

آخرین روزهای زمستان

آخرین-روزهای-زمستانآخرین روزهای زمستان، یکی از مهم‌ترین آثاری است که در مورد دفاع مقدس، شهدا و یکی از بزرگ‌ترین فرماندهان ادامه ...