عضویت العربیة English
امام مهدی علیه‌السلام: من خاتم اوصیا هستم و خداوند به‌واسطه من، بلا را از خانواده و شیعیانم بر طرف مى‌کند. بحارالأنوار، ج 52، ص30

اصطلاح شناسی فلسفی

Identity

هویت

هویت
این اصطلاح که مشتق از ریشه‎ی لاتین idem متضمن همسانی و تداوم و استمرار است، تاریخ فلسفی دور و درازی دارد که به بررسی ثبات و دوام در دل تغییر و وحدت در دل کثرت مربوط می‌شود، ولی در دوره‎ی مدرن اصطلاح هویت ادامه ...

Ontology

هستی‌شناسی

هستی‌شناسی
برای این اصطلاح دو معنا می‎توان تشخیص داد: شاخه‌ای از فلسفه که با ماهیت هستی یا وجود، به خودی خود، و مستقل از هر چیز موجود معینی، سر و کار دارد (هستی‌شناسی فلسفی)؛ هستارها یا اموری که در بعضی از ادامه ...

Relativism

نسبی‌گرایی

نسبی‌گرایی
اگر عقیده‌ی حقیقی را عقیده‌ای تعریف کنیم که با واقعیت مستقلی تطبیق می‌کند، نسبی‌گرایی منکر این است که عقاید می‌توانند به این معنا حقیقی باشند، یا حقیقی بودن آن‎ها معلوم شود. پاسکال در شرحی که درباره‌ی تنوع عقاید اخلاقی ادامه ...

Realism

واقع‌گرایی

واقع‌گرایی
به طورکلی «واقع‌گرایی» در فلسفه عبارت است از اعلام وجود بعضی هستارهای مناقشه برانگیز (مثل کلی‌ها، اشیاء مادی، قوانین علّی؛ گزاره‌ها، اعداد، احتمالات؛ ساختار اجتماعی، واقعیات اخلاقی). اما سه نوع واقع‌گرایی که به لحاظ ادامه ...

Unconscious

ناخودآگاه

ناخودآگاه
مفهوم ناخودآگاه تاریخ دور و درازی دارد که نام‎های متفکرانی همچون لایب نیتس، آرتور شوپنهاور، فریدریش نیچه و کارل فُن هارتمان را شامل می‎شود. اما در واقع با آثار زیگموند فروید (1939-1856) بود که این مفهوم رواج پیدا می‎کرد. ادامه ...

Human Nature

ماهیت انسان

ماهیت انسان
تعریف‎های متعارض فراوانی از این مفهوم وجود دارد. هر یک از این تعریف‌ها نه فقط مبتنی بر موضع خاصی است بلکه مدعی مزیت منحصر به فردی برای دیدگاه خود است که همه‎ی تعریف‎های دیگر را بی اثر می‎سازد. این تعارض ادامه ...

Materialism

ماده‌گرایی

ماده‌گرایی
ماده گرایی، در کلی‎ترین معنا، مدعی است که هرآنچه وجود دارد فقط ماده است، یا دست کم وابسته به ماده است (در معنای عام‌تر، ماده گرایی مدعی است که همه‌ی واقعیت ماهیتاً مادی است؛ و در معنای خاص‎تر این که واقعیت انسان ادامه ...

Dialectical Materialism

ماده‌‌گرایی دیالکتیکی

ماده‌‌گرایی دیالکتیکی
این اصطلاح که نخستین بار پلخانف و لنین در شرایط مبارزه‎ی انقلابی روسیه ابداع کردند و به معنای فلسفه‎ی مارکسیستی بود، علاوه بر آن برای مشخص ساختن بخش‎هایی از فلسفه‎ی مارکسیستی به کار می‎رود که ناظر به هستی شناسی، ادامه ...

Discourse

گفتمان

گفتمان
این مفهوم اکثر اوقات با زبان «در حالت کاربرد» مترادف دانسته می‌شود، یعنی متوجه متن / متونی است که واقعاً در وضعیت‎های ارتباطی واقعی و اصیل وجود دارد. از این رو، گفتمان در چندین رشته و زیررشته‎های گوناگون زبان ادامه ...

افعال حق تعالی

ریشه‌‌ی لغت‌های اخلاقی در لغت‌های هستی‌شناسانه

ریشه‌‌ی لغت‌های اخلاقی در لغت‌های هستی‌شناسانه
لغت‌های اخلاقی از لغت‌های ناظر به هستی سرچشمه می‌گیرد. همان‌گونه که حکمت اسلامی مدعی است، هستی‌ها به دو گونه‌ی متفاوت بخش می‌شود: هستی‌های نامقدور، که مربوط به حکمت نظری است، و هستی‌های مقدور، که از آنِ ادامه ...