عضویت العربیة English
امام رضا علیه‌السلام: به بزرگترهایتان احترام بگذارید و با کوچکترها مهربان باشید و صله رحم نمایید. عیون اخبار الرضا، ج2، ص265

منطق ارسطویی

نظریه‌ی خواجه نصیرالدین در مؤلَّفات تقییدی و اِخباری

نظریه‌ی خواجه نصیرالدین در مؤلَّفات تقییدی و اِخباری
این مقاله بر آن است که نظر خواجه نصیر را درباره‌ی ویژگی‌های مؤلَّفات تقییدی و خبری عرضه کند. خواجه برای عرضه کردن این ویژگی‌ها ابتدا تألیفات تقییدی را می‌شناساند و بعد به شناسایی تألیف خبری می‌پردازد. با شناساندن تألیف ادامه ...

مهجور ماندن دلالت التزام نزد منطق‌دانان مسلمان

مهجور ماندن دلالت التزام نزد منطق‌دانان مسلمان
مسئله‌ی مهجوریت دلالت التزام را برای نخستین بار ابن سینا مطرح کرد و منطقدانان پس از وی آن را به منزله‌ی یک مسئله‌ی منطقی مدون کردند و در نتیجه دیدگاههای مختلف به میان آمد. این دیدگاه‌ها به ترتیب فراگیری و شمول عبارتند از: ادامه ...

نوآوری‌های منطقی فارابی

نوآوری‌های منطقی فارابی
ابونصر فارابی با ایضاح مفاهیم غامض منطق ارسطویی در شرح و تفسیر استادانه‌ی خود بر تمام ابواب كتاب ارغنون ارسطو، و همچنین با نوآوریهای بی بدیل خود در علم منطق بویژه تقسیم معارف به دو دسته‌ی «تصور و تصدیق»، سبب ادامه ...

قیاس بروسُن

قیاس بروسُن
قبل از کشف عدد پی(3.14) دانشمندان زیادی تلاش کردند که فرمول محاسبه‌ی مساحت دایره را کشف کنند. یکی از این افراد، شخصی بنام «بروسُن» بود. هدف او این بود که ثابت کند راهی برای تحصیل مساحتِ دایره وجود ادامه ...

ابطال تسلسل و دور در برهان از نظر ابن‌سینا

ابطال تسلسل و دور در برهان از نظر ابن‌سینا
اگر در اثبات الف برای ب نیاز به حد وسطِ ج داشته باشیم و برای اثباتِ ج برای ب و الف برای ج نیز احتیاج به دو حد وسط د و هـ داشته باشیم و همین‌طور، تعداد حد وسط‌‌ها بی‌نهایت خواهد شد. و اگر همه‌ی اوساطِ بی‌نهایت را به ادامه ...

آیا ذاتی باب برهان بایستی مساویِ موضوع باشد؟

آیا ذاتی باب برهان بایستی مساویِ موضوع باشد؟
برخی از بزرگان مانند علامه‌ی طباطبایی می‌فرمایند: عرض ذاتی با موضوع خود بایستی نسبت تساوی داشته باشد، به گونه‌ای که با وضع موضوع، وضع شود و با رفع آن، مرتفع گردد. امّا این سخن در مواردی قابل نقض است زیرا مثلاً ادامه ...

تجربه و افاده‌ی یقین از نظر ابن‌سینا

تجربه و افاده‌ی یقین از نظر ابن‌سینا
از آنجا که ممکن است برخی استقراء و تجربه را یکی بپندارند و تجربه را نیز مفید یقین مضاعف ندانند، شیخ (رحمه الله علیه) تذکر می‌دهد که بین این دو فرق است. ادامه ...

قاعده‌ی «ذوات الاسباب لاتعرف الّا باسبابها»

قاعده‌ی «ذوات الاسباب لاتعرف الّا باسبابها»
اگر ما بخواهیم محمولی را با موضوعی بسنجیم و حکمی ایجابی یا سلبی در مورد آن بیان کنیم، گاهی چنین است که عقل، رابطه‌ای ضروری ولی بدیهی بین آن‌ها درک می‌کند که در این صورت احتیاجی به اکتساب و اقامه‌ی برهان نیست و ادامه ...

شرایط علّتی که در برهان لمّی حدّ وسط واقع می‌شود

شرایط علّتی که در برهان لمّی حدّ وسط واقع می‌شود
آیا هر علّت و علیتی برای برهان لم کافی است؟ خیر. علّتی که در برهان لمّ حد وسط واقع می‌شود شرایطی دارد که در اینجا به دو تا از آن‌ها اشاره می‌شود. می‌دانیم که علّت به معنای عامّ، هم شامل علّت تامه می‌شود و هم شامل علّت ادامه ...

برهان انّی و لمّی

برهان انّی و لمّی
می‌دانیم که در هر برهانی حد وسط علتِ تصدیق به نتیجه است چرا که در تحلیل قیاس برهانی به سه امر می‌رسیم: حدّ اصغر، حدّ اوسط و حدّ اکبر. و از طرفی در نتیجه فقط حدّ اصغر و حدّ اکبر باقی می‌مانند، پس معلوم می‌شود که تنها ادامه ...