مبانی آتش نشانی ( پمپ ها )
مبانی آتش نشانی ( پمپ ها )


 





 

1-6- تعريف پمپ
 

ماشين هايي را که براي جا به جايي آب ومايعات ديگر استفاده مي کنند، پمپ يا تلمبه مي گويند وبوسيله محرکي مانند: موتور بنزيني – موتور گازوئيلي – موتور برق يا توربينهاي بخار بکار مي اندازند.

2-6- انواع پمپ 3 دسته هستند:
 

پمپهاي پيستوني ومحوري
اجکتور پمپ
پمپ سنتريفيوژ

3-6- پمپ پستوني و محوري شامل:
 

پمپ ساده
پمپ بالابر
پمپ دوار
پمپ محوري

4-6- تعريف پمپ ساده
 

دراين پمپ مايع بوسيله پيستون فشرده شده ودراثر فشار جو ازمخزن به داخل لوله مکش بالا مي آيد.

5-6- تعريف پمپ بالابر
 

دراين پمپ بوسيله پيستون آب از چاه گود به بالا کشيده مي شود واز خروجي به بالا مي ريزد.

6-6- تعريف پمپ دوار
 

دراين نوع پمپ که بيشتر براي جابه جايي مايعات غليظ وسنگين استفاده مي شود وبر اصل فشار بر روي مايع کار مي کند که بوسيله چرخ دنده ها فشاربر روي مايع وارد شده وبه داخل لوله مي راند.

7-6- تعريف پمپ محوري (پمپ ملخي)
 

اين نوع پمپ با دور زياد و فشار کم وارتفاع مکش کم بيشتر براي آبياري مورد استفاده قرار مي گيرد.

8-6- اجکتور پمپ
 

دراين نوع پمپ آب تحت فشار که از پمپ ديگر تامين مي شود از طريق نازل با سرعت زياد آب بداخل لوله باريکي فرستاده شده وباعث خروج هوا از لوله خروجي مي گردد.
دراثر کاهش فشار خلاء ايجاد شده فشار جو، آب را بدرون پمپ مي راند واز لوله خروجي به بيرون مي ريزد.
از اين پمپ درمحيطهايي که امکان بردن پمپ هاي معمولي نيست استفاده مي شود ويا براي جمع آوري آبهاي سطحي ويا جابه جايي مايعات قابل اشتعال که با موتورهاي پمپ دار معمولي امکان انفجار واشتعال وجود دارد بکار گرفته مي شود.
پمپ اجکتور داراي دو ورودي ويک خروجي است که با تزريق مايع کم مي توان مايع زياد گرفت.

9-6- شرح پمپ سنتريفيوژ
 

اين نوع پمپ ها داراي انواع مختلفي هستند که از لحاظ ساختمان و روش بهره برداري- تعداد پروانه – مقدار فشار – شرايط خروج مايع با هم متفاوت هستند.

10-6- قسمتهاي تشکيل دهنده پمپ سنتريفيوژ
 

شامل: پروانه – پوسته – شافت وقطعات ديگر است.

11-6- پروانه
 

همه پمپ ها داراي تعدادي پروانه بر حسب نياز مي باشند وساختمان پروانه به سه صورت ساخته مي شوند:
باز / 2- نيمه باز / 3- بسته
البته در آتش نشاني بيشتر از انواع بسته استفاده مي شود.
کارپروانه
کار پروانه در پمپ ايجاد فشار در مايع وسرعت دادن به مايع وراندن مايع به جلو مي باشد.

12-6- پوسته
 

پوسته شکلي حلزوني دارد که پروانه ها سوار بر روي شفت در داخل پوسته بگردش در مي آيند و آب را به بيرون مي رانند.
درقسمت هاي داخلي پوسته بر روي بدنه- در اطراف پروانه ها تعدادي پره هاي ثابت راهنما در نظر گرفته شده است که کارشان جمع آوري آب وهدايت آن به پره هاي بعدي ويا راهنمايي به سمت خروجي مي باشد ضمناً پره هاي راهنما ايجاد فشار در مايع نيز مي کنند.

13-6- شافت
 

نيروي موتور محرکه از طريق ميله اي که شافت ناميده مي شود وارد پمپ شده، و پروانه ها را بگردش در مي آورد وگردش پروانه ها در داخل پوسته وجابه جايي مايع بستگي به گردش شافت ونيروي محرکه آن دارد.

14-6- ناف پمپ
 

محلي که شافت وارد پمپ مي گردد ناف پمپ مي گويند که اين محل بايد حتماً آب بندي باشد تا ازخروج آب از قسمت پوسته به خارج وقسمت موتور و ورود روغن به پوسته پمپ جلوگيري نمايد. درغير اينصورت باعث مخلوط شدن آب و روغن در داخل موتور محرکه وبروز اشکالات دربازدهي پمپ وبخصوص درزمان آبگيري مي گردد.

15-6- روش آب بندي ناف پمپ
 

ناف پمپ را به سه طريق آب بندي مي نمايند.
ذغال ثابت
ذغال متحرک
نخ نسوز
بوسيله ذغال ثابت وسخت که بصورت حلقه اي شکل در اطراف ميله بر روي پوسته قرار دارد محل را کاملاً مي پوشانند.
بوسيله دو قطعه ذغال سخت به شکل نيم دايره که در اطراف ميله قرار دارند وذغال تحت فشار فنرهاي قوي بطور دائم محل ورود ميله به پوسته را درحالت آببندي نگهداري مي کند.
استفاده از الياف نخهاي نسوز مخصوص که محل ورود ميله به پوسته را پرمي کند و بوسيله پيچ قابل تنظيم است اين نقطه را آببندي مي نمايند.

16-6- تامين نيروي محرکه پمپ
 

نيروي محرکه پمپ بوسيله موتور ماشين يا موتور کوچک ديگري که از نيروي برق وگازوئيل – بنزين استفاده مي کند تامين مي گردد وبوسيله شافت اين نيرو به پمپ انتقال يافته ودور پمپ وگردش پروانه ها وبازدهي پمپ به نيروي موتور اصلي بستگي دارد.

17-6- آبگيري با پمپ
 

به دو روش بوسيله پمپ مي توانيم آبگيري نمائيم:
درروش اول بوسيله آبهاي تحت فشار مانند شير هيدرانت يا منابع آب در ارتفاع ويا بوسيله موتور ديگر به پمپ آبرساني مي کنيم.
در روش دوم بوسيله خود پمپ ازمنابع روباز مانند:
استخرها – چاهها- آبگيري مي نمائيم.
روش آبگيري از استخر
با لولهاي خرطومي تا عمق 10 متري مي توانيم بوسيله پمپ هاي سنتريفيوژ آبگيري نمائيم.

18-6- دستگاه تخليه پمپ
 

براي خالي کردن هواي درون پمپ ولوله هاي خرطومي درهنگام آبگيري از دستگاه تخليه پمپ که بر روي پمپ نصب گرديده است استفاده مي شود وپس از تخليه هوا فشار جو باعث ورود آب وبالا آمدن آب در دورن لوله هاي خرطومي ورسيدن آن به داخل پمپ مي گردد تا مورد استفاده قرار گيرد.
انواع مختلف دستگاههاي تخليه بر روي موتور پمپ ها.
دستگاه تخليه نوع پيستوني
دستگاه تخليه نوع دودي
دستگاه تخليه نوع واتر رينگ
دستگاه تخليه نوع دوراني
دستگاه تخليه نوع واترسيل

19-6- قسمتهاي مختلف يک موتور پمپ از نظر ظاهري بشرح زير مي باشد:
 

فشار سنج ها
خروجي آب
اهرم تخليه آب زمستاني
ورودي آب
اهرم با کليد تخليه هوا
شير برگشت آب به منبع
اينداکتور تنظيم کف
عقربه نشان دهنده مقدار آب درون تانک آب وعقربه نشان دهنده مقدار کف درون تانک کف.

20-6- تعريف فشار سنج
 

تعيين ميزان فشار ايجاد شده توسط پمپ بوسيله فشار سنج معلوم مي گردد.

21-6- فشار سنج ساده – فشار سنج مرکب
 

فشار سنج ساده
داراي صفحه اي است که بر حسب اتمسفر يا بار درجه بندي مي شود وعقربه مقدار فشار خروجي را نشان مي دهد وبا توجه به دهنده خروجي لوله مقدار آب خروجي را در دقيقه محاسبه مي کنند. محل نصب اين فشار سنج قسمت خروجي پمپ است.
ممکن است پمپ داراي تعدادي فشار سنج ساده باشد که به طرز قرار گرفتن پروانه ها وخروجي آب از پروانه ها وميزان فشار و آبدهي پمپ بستگي دارد و فشار و فشارهاي مختلفي را در خروجيها مختلف نشان مي دهد.
فشار سنج مرکب
اين فشار سنج داراي دو سري درجه بندي که يکي نشان دهنده مقدار ارتفاع سطح آب تا دهنده ورودي پمپ ( يعني مقدار فاصله اي را که بايد بوسيله دستگاه تخليه پمپ ايجاد خلا گردد) که بر حسب متر محاسبه مي گردد ودرجه بندي ديگر مقدار فشار ورودي آب بدرون پمپ از طريق لوله خرطومي را نشان مي دهد وبر حسب اتمسفر ويا بار درجه بندي شده است ومعمولاً درمسير ورود آب نصب مي گردد وداراي صفحه اي دو رنگ است.

22-6- قسمت ورودي آب به پمپ
 

هر پمپ داراي يک ورودي آب مي باشد که معمولاً قطر آن بزرگتر از خروجيها در نظر گرفته مي شود وقالباً 1/24 اينچ مي باشد.

23-6- قسمت خروجي آب از پمپ
 

هر پمپ داراي 2 يا 4 خروجي با توجه به نوع پمپ وميزان آبدهي مي باشد که خروجيها با قطره هاي مختلف درنظر گرفته مي شوند.
اهرم تخليه آب درون پمپ:
چون درزمستان ممکن است آب در درون پمپ مانده و يخ بزند اهرمي جهت تخليه آب درون پمپ درنظر گرفته شده است تا درمواردي که پمپ به مدت طولاني مورد استفاده قرار نمي گيرد آب آن را خالي نمايند.

24-6- اهرم درگير کننده پمپ وموتور
 

دربعضي از موتور پمپ هاي پرتابل اهرمي جهت درگيري موتور با پمپ درنظر گرفته شده تا درموارد لازم پس از روشن کردن موتور و گرم شدن آن بوسيله اهرم پمپ بکار مي افتد وکارش قطع ووصل نيروي محرکه به پمپ است.

25-6- کليد تخليه هوا: هواگيري
 

درهنگام آبگيري از منابع روباز پس از درگيري موتور با پمپ با روشن کردن کليد ويا وصل اهرم بر روي پمپ نصب شده است دستگاه تخليه هوا بکار مي افتد و پس از خارج نمودن هوا از قسمت خروجي وبدنبال آن کشيدن آب به داخل پمپ بايد کليد يا اهرم قطع گردد.
ضمناً درهنگام تخليه بايد کليد خروجيها بسته باشند والا تخليه هوا بخوبي انجام نشده و آبگيري صورت نمي گيرد.

26-6- شير برگشت آب به تانک: (شير فشار شکن)
 

بر روي پمپ هايي که نصب بر روي خودروهاي آتش نشاني مي باشند شيري تعبيه شده است که از طريق پمپ آب به تانک برگشت مي دهد که با اهرم کنترل مي گردد- زماني که پمپ درحال کار است وخروجيها بسته هستند براي اينکه آب درون پمپ گرم نشود ودر اثر فشار ايجاد شده به پمپ صدمه نرسد شير را باز مي کنيم تا از طريق اين لوله آب به دورن تانک رفته و در بين پمپ وتانک در گردش قرار گيرد- اما در زمان استفاده از لوله هاي خروجي و زماني که پمپ درحال کف رساني است نبايد اين شير باز باشد.

27-6- شير اصلي انتقال آب تانک به پمپ (شير مادر)
 

بوسيله اهرم اين شير راه ورود آب از طريق تانک به پمپ را باز وبسته مي کند و يکطرفه از سمت تانک به سمت پمپ آب را به جريان در مي آورد.

28-6- پمپ 165- R(1)
 

داراي دو خروجي 1/2 2 اينچ ودو خروجي 1/2 1 اينچ است. اين پمپ دو فشار بوده با فشار BAR 10 فشار معمولي در دقيقه 2000 ليتر آبدهي دارد وبا فشار BAR 40 فشار قوي در دقيقه 350 ليتر آب از خروجي خارج مي شود. داراي يک ورودي آب به قطر 1/2 4 انيچ است.
قسمتهاي مختلف اين پمپ عبارتند از:
شير مادر- شير فشار شکن- درجات فشار سنج- اهرم درگير پمپ – اهرم تخليه آب پمپ – درجه نشان دهنده مقدار روغن پمپ- اينداکتور مخصوص کف-
دراين پمپ اهرم درگير کننده موتور ماشين با پمپ درجلو قسمت اطاق راننده درکنار دنده ماشين قرار دارد وپس از درگير شدن بوسيله گاز دستي دور پمپ کنترل مي شود يعني با افزايش دور موتور ماشين نيرو از طريق شافت به پمپ رسيده وپروانه ها سريعتر مي چرخند و آب با سرعت بيشتري به حرکت در مي آيد.

29-6- پمپ پرتابل 75- R با موتور فولکس
 

داراي دوخروجي 1/22 اينچ و يک ورودي 1/24 اينچ است با فشار 8اتمسفر يا بارکار مي کند.
سيستم تخليه از نوع پيستوني داراي دو توربين سري شده که تا 1600 ليتر در دقيقه آبدهي دارد.
قسمتهاي مختلف اين پمپ عبارتند از:
اهرم درگير کننده – اهرم تخليه آب- کليد استارت موتور – کليد خاموش – اهرم گاز وساسات – چراغ روغن- درجه وروغن پمپ ودرجه روغن موتور.
درهنگام کار با پمپ ها بايد به موارد زير توجه شود:
روغن موتور و پمپ بازديد شود.
از نظر سوخت موتور بازديد گردد تا در هنگام کار، پمپ ازکار باز نماند.
درشرايط هواي سرد موتور پس ازگرم شدن با پمپ درگير شود.
کليه شيرها بسته و پس از بکار افتادن پمپ شيرهاي مورد لزوم باز شوند.
پس از اتمام کار، موتور و پمپ مجدداً بازديد شده وبراي عمليات بعدي بصورت آماده درمحل اصلي قرار گيرد.

پي‌نوشت‌ها:
 

1-Rمخفف اسم شرکت روزنبار ROZENBARسازنده پمپ است.
 

منبع: مباني آتش نشاني ،محمود مقاری ، انتشارات سازمان شهرداريهاي کشور - 1378