عضویت العربیة English
امام علی علیه‌السلام: برترین جهاد آن است که انسان روز خود را آغاز کند در حالى که در اندیشه ستم کردن به احدى نباشد. من لا یحضر الفقیه، ح 5762

تحلیلی بر فعالیت‌های ذهنی و احساسی انسان هنگام تعامل در شبکه‌های اجتماعی

تحلیلی بر فعالیت‌های ذهنی و احساسی انسان هنگام تعامل در شبکه‌های اجتماعی
شنبه 29 اسفند 1394  01:51 ب.ظ

در حقیقت زمانی که پشت کامپیوتر نشسته یا لپ‌تاپ را روی پاهای خود قرار داده و به گپ و گفت با دوستان می‌پردازیم، احساس آرامش کرده و حس می‌کنیم که از سختی‌های زندگی روزمره و کار دشوار به دنیای دیجیتال پناه آورده‌ایم. تا به حال فکر کرده‌اید که چرا چنین حالتی رخ می‌دهد؟ چرا ایجاد ارتباط و تعامل از طریق کامپیوتر تا این میزان آسان‌تر از صحبت رو در رو به نظر می‌رسد؟

بسیاری از ما پس از یک روز طولانی و خسته کننده که تقریبا تمام آن را پشت کامپیوتر گذرانده‌ایم از اداره به خانه باز می‌گردیم. کفش‌های خود را درآورده و یک نوشیدنی برای خود دست و پا می‌کنیم؛ در نهایت نیز به شکل طنز آمیزی دوباره مقابل کامپیوتر خانه می‌نشینیم. بسیار جالب است که چگونه بسیاری از ما ترجیح می‌دهیم به جای ایجاد تعامل واقعی و مستقیم با نزدیکان خود، به تعامل با افراد از کانال شبکه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوک و توییتر بپردازیم.

در حقیقت زمانی که پشت کامپیوتر نشسته یا لپ‌تاپ را روی پاهای خود قرار داده و به گپ و گفت با دوستان می‌پردازیم احساس آرامش کرده و حس می‌کنیم که از سختی‌های زندگی روزمره و کار دشوار به دنیای دیجیتال پناه آورده‌ایم. تا به حال فکر کرده‌اید که چرا چنین حالتی رخ می‌دهد؟ چرا ایجاد ارتباط و تعامل از طریق کامپیوتر تا این میزان آسان‌تر از صحبت رو در رو به نظر می‌رسد؟

تعامل اجتماعی، تئوری ذهن و درگیری احساسی

یکی از پلتفرم‌های محبوب مطالعه بر روی مفاهیم روانی تعاملات اجتماعی، بازی Ultimatum است. در یک بازی ساده‌ی Ultimatum، یکی از اشخاص (تقسیم‌کننده) وظیفه‌ی تقسیم نمودن چیز بخصوصی را بین خود و شخص دیگر (دریافت کننده) بر عهده دارد. معمولا این چیز مشخص، مقداری پول در نظر گرفته می‌شود و شخص تقسیم‌کننده آزادی عمل دارد تا هر نسبت سهمی که دوست داشته باشد را انتخاب نماید. در این هنگام شخص دریافت‌کننده می‌تواند پیشنهاد درصد سهم را بپذیرد تا بر اساس آن، مبلغ پول تقسیم گردد؛ یا پیشنهاد ارائه شده را رد کند. در این حالت اگر پیشنهاد منطقی نبوده و از سوی دریافت‌کننده مردود شود، هیچ‌یک از بازیکن‌ها پولی دریافت نخواهند کرد.

در یکی از پر بحث‌برانگیز‌ترین مقالات اقتصاد رفتاری، به تحلیل و آنالیز پردازش‌های ذهنی که پشت رد شدن یک پیشنهاد غیرمنصفانه از سوی دریافت کننده وجود دارد پرداخته شده است که در آن، تقسیم کننده سهم ۳۰ درصد یا کمتر از آن را پیشنهاد می‌کرده است. یکی از یافته‌های جالب توجه این تحلیل، این بود که پیشنهادات غیرمنصفانه‌ای که توسط یک انسان دیگر ارائه شده بود با نرخ بسیار بالاتری نسبت به زمانی که تقسیم‌کننده یک کامپیوتر باشد از سوی دریافت کننده رد می‌شدند. نتیجه‌ آنکه، مشارکت‌کنندگان واکنش احساسی قوی‌تری به پیشنهادات غیرمنصفانه‌ای که توسط یک انسان ارائه شده بود در مقایسه با همان پیشنهادات از طرف کامپیوتر از خود نشان می‌داند.

این یافته‌ها، پس از آن توسط تصویربرداری‌های عصبی و مغزی نیز مورد تایید قرار گرفت. میزان فعالیت در قسمت‌هایی از مغز که در حالت‌های احساسی منفی نظیر درد و پریشانی دخیل هستند در قبال پیشنهادات غیرمنصفانه از سوی یک انسان دیگر واکنش بسیار شدیدتری داشته و سطح واکنش در قبال همان پیشنهاد از سوی کامپیوتر در سطح به مراتب پایین‌تری قرار می‌گیرد.

robot-730x270

در قیاس تعامل با یک کامپیوتر و تعاملات اجتماعی انسانی، کنش و واکنش با یک انسان دیگر بخش‌های قابل توجهی از مغز را به فعالیت وا می‌دارد که در اصل مسئول ایجاد استدلال و فرض در خصوص ذهنیت انسان‌های دیگر است. یکی از صفات منحصر بفرد ادراک اجتماعی بشر، به گرایش ما برای ساختن مدلی از ذهن دیگران مربوط می‌شود. چنین خصوصیتی موجب می‌شود انسان قادر باشد تصوری از وضعیت ذهنی شخص مقابل ایجاد نموده و بر مبنای آن به استدلال بپردازد. 

هنگامی که به تعامل با دیگر افراد می‌پردازید، ذهن شما بطور مداوم در حال استدلال و قضاوت در خصوص آن شخص و حالات ذهنی اوست، حال آنکه در اغلب اوقات حتی بصورت خودآگاه متوجه این فرآیند نخواهید بود و شاید گاهی تلاش می‌کنید هیچ قضاوتی در خصوص افراد نداشته باشید؛ اما ذهن برای ایجاد یک تعامل مطلوب بصورت پایدار نیاز به بازخورد داشته و تلاش می‌کند بازخورد مورد نیاز خود برای ارائه‌ی کنش‌های بعدی را از مدل‌سازی و استدلال حالات ذهنی شخص مقابل بدست آورد. ذهن دائما اندیشه می‌کند که طرف مقابل چه تفکری در ذهن دارد، حالات تن صدای او نمایانگر چیست، قصد و منظور وی چیست و...

این خصوصیت همان چیزی است که ارتباطات اجتماعی را نیازمند صرف انرژی و فعالیت‌های ذهنی سنگین می‌کند. بر همین اساس، تعامل با سایر انسان‌ها به درگیری احساسی بیشتری نیاز خواهد داشت که تلاش‌های ادراکی و شناختی بیشتری را نیز وارد جریان خواهد کرد. حال آنکه تعامل با کامپیوتر آدمی را از بار این درگیری ذهنی تا حدود زیادی رها ساخته و اسباب راحتی بیشتر را فراهم می‌کند.

این مطالعات همچنین به خوبی نمایانگر تفاوت شدت فعالیت، در حالت‌ تعامل با یک انسان دیگر و تعامل با یک کامپیوتر است. هنگامی که ما به تعامل با یک انسان دیگر می‌پردازیم، قادر به کنترل سطح درگیری احساسی صرف شده طی فرآیند تعامل نخواهیم بود. فعال شدن نواحی مشخص مغز حالت خودکار داشته و بدون دخالت ارادی ما، به هنگام یافتن یک انسان دیگر در رادار به انجام وظیفه خواهد پرداخت.

 

Screenshot from 2014-07-25 122229

در تصویر فوق، نواحی رنگی قسمت‌هایی هستند که هنگام مشاهده‌ی چهره‌ی یک انسان دیگر، توسط شخص، فعالیت بیشتری در مقایسه با شرایط کنترل از خود بروز می‌دادند. این قسمت‌ها تلاش دارند مرتبا بازخوردهای مورد نیاز مغز را از تعامل با شخص مقابل بدست آورند.

بنابراین اگرچه ما در اغلب اوقات نمی‌توانیم احساس راحتی بیشتر خود برای انجام تعاملات از طریق کامپیوتر را توجیه کنیم (خصوصا در مواقعی که احساس خستگی داشته باشیم) اما نتیجه‌ی علمی به وضوح رفتار ما را توجیه می‌کند:‌ ارتباط با یک کامپیوتر نیازی به تلاش‌های شناختی و احساسی از سوی ذهن نداشته که تعامل ما با آن را ساده می‌کند.

چرا برقراری ارتباط از طریق وب‌سایت‌های اجتماعی از تعامل رو در رو ساده‌تر است؟

 مطالعات نشان داده‌اند که تعاملات روزمره‌ی ما، اغلب به کلی بر مبنای ارتباطات غیرشفاهی صورت می‌پذیرد. هنگامی که به تعامل با دیگران می‌پردازیم، ذهن ما بطور دائم در حال پردازش سیگنال‌های مستقل از کلمات نظیر حالت‌های چهره، تن صدا، اشارات، زبان بدن، ارتباط چشمی و حتی فاصله‌ی فیزیکی میان افراد است.

 

saman_zakipour

saman_zakipour
کاربر تازه وارد
تاریخ عضویت : اسفند 1394 
تعداد پست ها : 4
محل سکونت : خوزستان
دسترسی سریع به انجمن ها