عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله: بخشنده ترین شما پس از من کسی است که دانشی بیاموزد آنگاه دانش خود را بپراکند. میزان الحکمه

لطف خدا چگونه است؟

لطف خدا چگونه است؟
چهارشنبه 18 فروردین 1395  05:41 ب.ظ

 

بهشت

حتما شما هم این حدیث را شنیده اید که که خداوند متعال در قیامت بدی ها را فقط به اندازه عمل حساب می کند و خوبی ها را چند برابر حساب می کند . ممکن است این سۆال برای شما مطرح شده باشد که این چه عدالتی است ؟ اگر خداوند متعال عادل است چرا باید اینگونه عمل کند ؟


بر اساس اعتقاد ما که خداوند متعال عالم و عادل و حکیم است و کاری نمی کند که خارج از این دایره باشد در پاسخ به این سوال نظر برخی از  عالمان و بزرگان دین را آورده تا ببینم دلیل اینکه خداوند در حساب و کتاب دقیق خود که بنا بر فرموده قرآن کریم «مثقال ذره خیر یره » محاسبه می شود چرا در موعد حساب و کتاب اینگونه عمل می شود ؟

 

بررسی نظرات

نظر ابن بابویه :

ابن بابویه مى‏گوید که خدا به عدل به آدمى فرمان مى‏دهد ولى با چیزى بهتر از عدل، یعنى عنایت و لطف، با او رفتار مى‏کند سپس حدیثى از حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و آله) نقل مى‏کند که گفت: هیچ کس تنها با عمل نیک وارد بهشت نمى‏شود، بلکه با بخشایش خدا چنین مى‏شود ««رساله»، ص 87- 86، ف 71- 70»

نظر شیخ مفید

شیخ مفید با این نظر موافق است و مفهوم لطف را یک گام پیشتر مى‏برد. مى‏گوید که مبناى همه حقوق انسان لطف و عنایت خداست، زیرا که خدا به لطف کردن نسبت به بندگان مبادرت مى‏ورزد و هیچ کس نمى‏تواند چنانکه شایسته است از این بابت سپاسگزارى کند . پس همه حقوق آدمى عبارت از بخششهاى الهى است، و لطف اساس و پایه عدل میان خدا و انسان است‏ «اندیشه‏هاى کلامى شیخ مفید، ص: 467»

روز قیامت گناهان مۆمن بر او عرضه مى‏شود و از ناراحتى به لرزه مى‏افتد، ولى به‏خاطر آنكه او اهل ایمان، حیا، صدق، اخلاص، حسن خلق و در خط رهبرى معصوم و اولیاى خدا بوده، مورد لطف مخصوص قرار مى‏گیرد و به فرمان خداوند گناهان او به عبادت تبدیل مى‏شود

نظر علامه طباطبایی (ره)

عدل و قسط الهى- که یکى از صفات فعل او است- اجازه نمى‏دهد که در درگاه او دوغ و دوشاب یکسان باشد، با آن کسى که با ایمان آوردن در برابرش خضوع نموده، و اعمال صالح کرده و با آن کسى که بر حضرتش استکبار و به خود و به آیاتش کفر ورزیده یک جور معامله کند. این دو طایفه در دنیا که بطور یکسان در تحت سیطره اسباب و علل طبیعى قرار داشتند، اسبابى که به اذن خدا یا سود مى‏رسانید، و یا ضرر اگر قرار باشد در آخرت هم بطور یکسان با آنان معامله شود ظلم خواهد بود. پس، جز این باقى نمى‏ماند که خداى تعالى بین این دو طایفه در زمانى که به سوى او بر مى‏گردند فرق بگذارد، به این معنا که مۆمنین نیکوکار را جزاى خیر، و کفار بد کار را سزاى بد دهد، تا ببینى آنان از چه چیز لذت مى‏برند، و اینان از چه چیز متالم و ناراحت مى‏شوند.(تفسیر المیزان ج 10)

عفو

 

نظر علامه طهرانی(ره)

عفو خداوند نسبت‌ به‌ جمیع‌ بندگان‌، یک‌ قانون‌ حتمی‌ و عقلی‌ نیست‌؛ قاعده‌ عفو در اختیار خدا و به‌ اراده‌ اوست‌، هر کس‌ را که‌ بخواهد عفو میکند. و البتّه‌ بر اساس‌ حکمت‌، کسانی‌ هستند که‌ استحقاق‌ عفو و مغفرت‌ را دارند.

و هر کس‌ را که‌ بخواهد عفو نمی‌کند، و این‌ نیز بر مبنای‌ مصلحت‌ است‌ نسبت‌ به‌ مردمی‌ که‌ متعدّی‌ و متجرّی‌ بوده‌ و کوس‌ انانیت‌ و کبریائیت‌ زده‌، و در مقابل‌ پروردگار ایستادگی‌ نموده‌ و خود را حائز مقام‌ انانیت‌ و شخصیت‌ و استکبار دانسته‌اند.

البتّه عدل‌ یک‌ قانون‌ کلّی‌ است‌ که‌ خداوند میتواند بر اساس‌ آن‌ رفتار کند، ولی‌ الزامی‌ ندارد که‌ حتماً بطور عدل‌ در مجازات‌ عمل‌ ‌ نماید و بنده‌ را مورد رحمت‌ قرار ندهد. پس‌ قاعده‌ و قانون‌ اوّلی‌، عدل‌ است‌، و عفو و اغماض‌ امر ثانوی‌ است‌ که‌ در تحت‌ اختیار و اراده حاکم‌ است‌. و بنابراین‌ نادیده‌ گرفتن‌ حسنات‌ مخالف‌ عدل‌ است‌، امّا نادیده‌ گرفتن‌ سیئات‌ موافق‌ عفو است‌. (معاد شناسی علامه طهرانی ص 243)

 

رحمت واسعه الهی

امام صادق‏علیه السلام فرمودند: «اِذا كَانَ یومُ القِیامَةِ نَشَرَ اللّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى‏ رَحمَتَهُ حَتّى یطمَعَ اِبلِیسَ فِى رَحمَتِهِ»(1) هنگامى كه قیامت فرا مى‏رسد، خداوند به قدرى رحمت خودش را به روى مردم گسترش مى‏دهد كه حتّى ابلیس در اینكه مورد لطف قرار گیرد به طمع مى‏افتد.

عدل‌ یک‌ قانون‌ کلّی‌ است‌ که‌ خداوند میتواند بر اساس‌ آن‌ رفتار کند، ولی‌ الزامی‌ ندارد که‌ حتماً بطور عدل‌ در مجازات‌ عمل‌ ‌ نماید و بنده‌ را مورد رحمت‌ قرار ندهد. پس‌ قاعده‌ و قانون‌ اوّلی‌، عدل‌ است‌، و عفو و اغماض‌ امر ثانوی‌ است‌ که‌ در تحت‌ اختیار و اراده حاکم‌ است‌

در سوره فرقان مى‏خوانیم: «فَاُولئِكَ یبَدِّلُ اللّهُ سَیئاتِهِم حَسَناتٍ»(2) خداوند گناهان آنان را به كار نیك و حسنه تبدیل مى‏كند.

در روایات متعدّدى كه در تفسیر این آیه آمده چنین مى‏خوانیم: روز قیامت گناهان مۆمن بر او عرضه مى‏شود و از ناراحتى به لرزه مى‏افتد، ولى به‏خاطر آنكه او اهل ایمان، حیا، صدق، اخلاص، حسن خلق و در خط رهبرى معصوم و اولیاى خدا بوده، مورد لطف مخصوص قرار مى‏گیرد و به فرمان خداوند گناهان او به عبادت تبدیل مى‏شود.(3)

 علاّمه طباطبائى‏قدس سره مى‏فرماید: روایات بسیار زیادى از شیعه و سنّى درباره تبدیل گناه به كار خیر در قیامت وارد شده است.(4)

در بعضى روایات نیز مى‏خوانیم: روز قیامت همین كه گناهكار را به دوزخ مى‏برند، مى‏گوید: خدایا! گمان نداشتم مرا بسوزانى! خداوند مى‏فرماید: او را مورد عفو خود قرار دادم، او را به بهشت ببرید و همان حسنِ ظنّ به خدا، وسیله نجاتش مى‏شود.(5)

 

چکیده :

عدل یکی از صفات خداوند و یک قانون کلی است به این معنا  که در رفتار با بندگانش عادل است . اما خداوند محکوم ومجبور به آن نیست ، بلکه به هنگام مجازات بنده ای که اهل عمل خیر بوده اورا مورد لطف قرار داده و  با استفاده از قاعده  لطف با او برخورد می کند .

 

پی نوشت ها :

 1) بحار، ج 643، ص‏236.

2) سوره‏فرقان، آیه‏70.

3) تفاسیر نورالثقلین، ج‏4، ص‏33 و صافى، ج‏2، ص‏205.

4) تفسیرالمیزان، ج‏15، ص‏269.

5) تسلیةالفۆاد، ص‏179.

                                                                                                                                           

 


منابع :

1 - تفسیر المیزان ج 10

2 -کتاب معاد شناسی علامه طهرانی ج 4

3 - پایگاه اطلاع رسانی حجت الاسلام قرائتی 

4- کتاب اندیشه های کلامی شیخ مفید

   http://bayanbox.ir/view/4901804249511124488/talar-koodak.gif

اصفهان نگین فیروزه ای جهان

zahra_53

zahra_53
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مهر 1388 
تعداد پست ها : 16217
محل سکونت : اصفهان
دسترسی سریع به انجمن ها