عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر کس حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار اوست. بحارالأنوار، ج43، ص261

عبادت شبانه پا برجاتر است

عبادت شبانه پا برجاتر است
چهارشنبه 1 اردیبهشت 1395  09:27 ب.ظ

عبادت شبانه پا برجاتر است

http://file.tebyan.net/a433b6090c/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D9%87%20%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86%20%D9%86%D8%A7%D9%85/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B23/%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B12.jpg

عبادت در شب،‌ به ویژه در سحرگاهان و نزدیک طلوع فجر،‌ اثر فوق‌العاده ای در صفای روح،‌ تهذیب نفوس،‌ تربیت معنوی انسان،‌ پاکی قلب و بیداری دل،‌ تقویت ایمان و اراده،‌ تحکیم پایه‌های تقوی در دل و جان انسان دارد که حتی با یک مرتبه آزمایش،‌ انسان آثار آن را به روشنی در خود احساس می‌کند.

امام صادق(ع) در روایتی می‌فرمایند :‌ سه چیز از عنایان مخصوص الهی است:‌ عبادت شبانه،‌  افطار دادن به روزه داران و ملاقات برادران مسلمان.همچنین در جای دیگری می‌فرمایند : نماز شب گناهان روز را از بین می‌برد.

حقیقت و فواید و اهمیت شب چیست؟

خداوند شب و روز را خلق کرد تا مردم در روز به تلاش برای معاش خود بپردازند و شب را زمانی برای استراحت و تجدید قوای بدن قرار داد. آمد و شد (اختلاف) شب و روز باعث به وجود آمدن سال و ماه می‌شود و این اختلاف حکمت آمیز فضای مناسبی برای زندگی حیوانات و گیاهان و انسان ایجاد می‌کند آفرینش شب و روز از آیات و نشانه‌های الهی است که در هر کدام آن‌ها رمز و رازی نهفته است.

نماز شب یکی از نمازهای مستحب موکّد می‌باشد که جزای آن در قرآن «مقام محمود» و «قره العین» بیان شده است

آرامش و سکونتی که در شب نهفته است باعث تغییرات جسمی و روحی قابل توجهی در موجودات زنده بالاخص انسان می‌شود. اینکه شب چه چیز نهفته‌ای دارد که این همه مورد توجه در آیات و روایات می‌باشد، به تعبیر خود قرآن همان تاریکی، سکونت، پوشش حاصل از تاریکی و سکونش می‌باشد و این سکون و آرامش باعث آرامش روحی شگرفی در انسان می‌شود و به همین دلیل قسمت عمده خواب در شب صورت می‌گیرد به خواب فرورفتن همه موجودات عالم، تعطیلی کار و مشاغل روزانه و محیط آرام و ساکت شب، محل مناسبی برای عبادت و خلوت با معبود و معشوق یگانه هستی است خلوتی که در آن خلوص عبادت و قرب انسان بیش از هر زمان دیگری است.

پاداش نماز شب چیست ؟

نماز شب یکی از نمازهای مستحب موکّد می‌باشد که جزای آن در

قرآن «مقام محمود» و «قره العین» بیان شده است . یکی ازوالاترین شب‌ها، از نظر مقام و ارزش، شب مبارک قدر است که در  این شب امور یک سال انسان‌ها مقدر می‌شود و نزول قرآن کریم در این شب مبارک می‌باشد و اینکه نزول قرآن و مقدرات انسان در یک شب جمع شده شاید برای این باشد که قرآن نشان دهنده راه هدایت و سعادت است و ارتباط مستقیم با تقدیرات الهی برای انسان دارد و اگر انسان در راستای دستورات حکیم قرآن و سیره اهل بیت قرار گیرد می‌تواند خود مصداقی از لیله‌القدر شود.

إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّیْلِ هِیَ أَشَدُّ وَطْاً وَأَقْوَمُ قِیلًا

همانا برخاستن در شب برای عبادت و پرستش خدا دشوارتر و برای خواندن استوارتر است. (مزمل - آیه 6)

ناشئة:

معنایش قیام و برخاستن است. در روایتی از امام باقر و امام صادق علیهما السلام نقل شده که فرمودند: برخاستن برای نماز شب در آخر شب است. همچنین از امام صادق علیه‌السلام نقل شده که فرمود: معنای ناشئة برخاستن انسان است از رختخواب آسایش فقط به خاطر کسب رضایت پروردگار متعال یعنی در برخاستن از خواب، تنها یک نظر دارد و یک اندیشه در سر می‌پروراند و آن نیت خالص برای اطاعت پروردگار است که هیچ ریا و شائبه‌ای در آن نیست.

اشد وطئا:

یعنی زحمت و مشقتش بیشتر است.

در روایات مکرر ذکر شده که بهترین اعمال دشوارترین و پر مشقت ترین آن‌ها است

اقوم قیلا:

اقوم: از ماده قیام گرفته شده به معنای پا برجاتر و استوارتر.

روان‌تر و استوارتر خواندن قرآن و ادعیه و مناجات با قاضی الحاجات به سبب حضور قلب و فرو نشستن آوازه‌ها در دل شب.

و قیل: به معنای سخن گفتن است که در این آیه اشاره به عبادت و ذکر خدا و قرائت قرآن دارد.

از امام صادق علیه‌السلام نقل شده که فرمود: معنای ناشئة برخاستن انسان است از رختخواب آسایش فقط به خاطر کسب رضایت پروردگار متعال یعنی در برخاستن از خواب، تنها یک نظر دارد و یک اندیشه در سر می‌پروراند و آن نیت خالص برای اطاعت پروردگار است که هیچ ریا و شائبه‌ای در آن نیست

نماز شب در کلام وحی

در قرآن کریم متجاوز از ده مورد از شب زنده داران و متهجدین و آنان که پاسی از شب را به راز و نیاز مشغول می‌شوند و مشمول غفران و رحمت الهی می‌گردند ، یاد شده است به عنوان‌هایی از آن اشاره می‌شود .

دعوت پیامبر به شب زنده داری

خداوند به رسول اکرم (ص) چنین می‌فرماید :« و من اللیل فتهجّد به فافله لک عسی ان یبعثک الله ربک مقاما محمودا ، پاسی از شب را از خواب بر خیزید و ( قرآن و نماز ) بخوان ، این یک وظیفه‌ی اضافی برای توست تا پروردگارت به مقامی در خور و شایسته بر انگیزد » .(سوره‌ی اسراء/ 79)

بر خاستن از بستر برای راز و نیاز

خداوند می‌فرماید :« تتجافی جنوبهم عن المضاجهم یدعون ربهم خوفاً و طمعاً و مما رزقناهم ینفقون، آنان پهلوهای خود را از بستر گرم بر می‌گیرند و از خوش دوری می‌گزینند و خالق و رب خویش را می‌خوانند و ترس گناهان خویش به رحمت او چشم می‌دوزند و از آن چیزی که قسمت و روزی آنان کرده است ، انفاق می‌کنند .» (سجده /16).

سحرگاه زمان غفران الهی

قرآن مجید ، سحر خیزی را از صفات انسان پرهیزگار و خدا ترس می‌داند . خداوند در قرآن مجید می‌فرماید : « کانوا قلیلاً من اللیل ما یهجدون و با لا سحارهم یستغفرون ، آن پرهیزکارانی که به گمان در بهشت مکان داده شده‌اند ، آن‌هایی هستند که شب‌ها کم می‌خوابند و به عبادت مشغول می‌شوند ، اما به عبادت خود مغرور نیستند و در هنگام سحر از خدا طلب آمرزش می‌کنند ». (ذاریات /17)

امام صادق (ع) در تفسیر این آیه می‌فرماید : " کسی که در نماز وتر هفتاد بار « استغفر الله ربی و اتوب الیه » بگوید و یک سال مدوامت کند خداوند او را جز استغفار کنندگان در سحر « و المستغفرین با لا سحار » قرار می‌دهد و حتماً او را مشمول رحمت خویش می‌سازد .

نماز شب و تجدید قوا

عبادت‌های شبانه و نیایش‌های سحر گاهی پر از تلاوت آیات قرآن و وسیله‌ای برای باز سازی روحی و روانی انسان‌های با ایمان و پر هیزکار است .

در قرآن آمده است : « ان نا شئه اللیل هی اشد و طئاً و اقوم قیلا ... این دستور عبادت و تلاوت شبانه به خاطر آن است که برنامه‌ی عبادت و تعلیم ، شب پا بر جا و با استقامت‌تر است» (مزمل/6) .

برای نماز شب می‌توان به نماز شفع و وتر اکتفا کرد بلکه می‌توان به هنگام تنگی وقت ، تنها به نماز وتر اکتفا نمود . وقت نماز شب از نیمه‌ی شب تا فجر صادق است و هنگام سحر از سایر مواقع بهتر است و تمامی ثلث آخر شب « سحر » محسوب می‌شود و افضل از آن خواندن نماز شب ، نزدیکی‌های فجر است

قرآن و وصف شب زنده داران

خداوند در قرآن بندگان واقعی را شامل افراد ذیل می‌دانند ، انسان‌های صابر و شکیبا در بلایا و سختی‌ها ، راست گفتار و صادق ، فرمان بر از دستورات الهی در هر حال ، انفاق کنندگان اموال و آمرزش خواهان در سحر گاهان می‌داند که در نماز شب و نماز وتر شایسته است که هفتاد بار استغفار شود .

" الصابرین و الصادقین و القانتین و المنفقین و المستغفرین با لا سحار ، این بندگان صابر و شکیبا در بلایا و سختی‌ها ، راست گفتاران و فرمان بران در هر حال و انفاق کنندگان اموال در راه خدا و جویندگان استغفار خداوندی در سحر گاهان هستند »(آل عمران / 17)

کیفیت نماز شب

نماز شب 8 رکعت است و سپس دو رکعت نماز شفع و آنگاه یک رکعت نماز وتر که با فضیلت‌ترین نماز شب ، نماز وتر و شفع است و دو رکعت شفع برتر از وتر است .

برای نماز شب می‌توان به نماز شفع و وتر اکتفا کرد بلکه می‌توان به هنگام تنگی وقت ، تنها به نماز وتر اکتفا نمود . وقت نماز شب از نیمه‌ی شب تا فجر صادق است و هنگام سحر از سایر مواقع بهتر است و تمامی ثلث آخر شب « سحر » محسوب می‌شود و افضل از آن خواندن نماز شب ، نزدیکی‌های فجر است .(تحریرالوسیله / ج1/ص136)

نیایش بندگان در سحرگاهان از ویژگی‌های بندگان شایسته‌ی خداوند است ." و الذین یبیتون لربهم سجّداً و قیاماً ، کسانی که شب را برای پروردگارشان در حال سجده و قیام بیتوته می‌کنند . (سوره ی فرقان/ 64)

نتیجه گیری :

کسانی که خواب خوش شبانگاهی را بر خود حرام می‌کنند و در جایی که تظاهر و ریا وجود ندارد به ذکر خدا و قیام و سجود در پیشگاه با عظمت خالق هستی می‌پردازند و پاسی از شب را به مناجات مشغول و قلب و روح خود را با ذکر خداوند نورانی می‌سازند مشمول بخشش و رحمت خداوند خواهند بود .

پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند : " رکعتا الفجر خیر من الدنیا و ما فیها ، دو رکعت نافله‌ی صبح برای تو از آن دنیا و آنچه در آن است بهتر می‌باشد ."


منابع :

سوز سحرگاهی ؛ مهدی راهبر

سجاده‌ی عشق ؛ محمد مهدی علی قلی

فضایل و آثار نماز شب، عباس عزیزی

سایت حوزه؛ مقاله علی محمد سلطان محمدی آرانی

a433b6090c

a433b6090c
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اردیبهشت 1394 
تعداد پست ها : 13177
محل سکونت : خراسان جنوبی
دسترسی سریع به انجمن ها