عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله: اولین کسی که داخل بهشت می‌شود، فاطمه علیهاالسلام است. بحارالأنوار، ج43، ص44

چرا بعضی بچه ها از یادگیری قرآن فرار می کند؟!

چرا بعضی بچه ها از یادگیری قرآن فرار می کند؟!
چهارشنبه 22 دی 1395  07:14 ق.ظ

Image result for ‫نصویر برای آموزش قرآن‬‎

بنام خدا

چرا بعضی بچه ها از یادگیری قرآن فرار می کند؟!

وقتی فیلم " نفس" به کارگردانی نرگس آبیار را در سینما نگاه می کردم، قسمتی از فیلم توجهم را بسیار به خود جلب کرد و آن قسمتی بود که "ننه آقا" با بزرگ شدن "بهار" (نوه ی پسری اش؛ دختر باباغفور) او را به یادگیری قرآن پیش " اکرم خانم (معلم قرآن)" که پر از خشم و خشونت است بفرستد و این گونه می شود که این اکرم خانم داستان ما با خشونت و ترساندن بهار، نه تنها او را ترغیب و تشویق به یادگیری نمی کند، بلکه منجر می شود بهار از مکتب خانه قرآنی فرار کند و روزهای بعد، دختر کوچولوی داستان ما به اسم رفتن به کلاس قرآن، به دنبال بازی و تفریحات کودکانه و حتی خواندن کتاب هایی که از سن او بیشتر است بپردازد....

و این دقیقا در حالی است که وقتی پدربزرگ مهربان بهار برای یاد دهی قرآن به بهار برایش وقت می گذارد و با مهربانی و تشویق او را همراهی می کند، بهار به زیبایی گوش داده و یاد می گیرد.

نگاهى به روش ها و شیوه‏ هاى متداول آموزش قرآن و راهكارهاى اجرایى و پیشنهادى در جهت ترویج آن نشان مى ‏دهد كه اصول و مبانىِ آموزش و ترویج قرآن از دیدگاه قرآن مجید و آموزه‏ هاى سیره و سنّت نبوى به عنوان اسوه حسنه، مبناى برنامه ‏ریزى و راه‏اندازى این امر مهم توسط مسئولان فرهنگى نبوده و نیست

این در حالى است كه پیامبر اكرم صلى ‏الله‏ و علیه ‏و‏آله در نظام آموزش و ترویج قرآن، روش ها و شیوه‏ هایى را به كار مى‏ برند كه در همه زوایاى خود، كاملاً عمومى و فراگیر هستند، به طورى كه در همه زمان ها و مكان ها و براى همه انسان ها با هر زبان، خط و نژاد و براى گروه هاى سِنّى مختلف و براى با سواد و بى ‏سواد، یكسان است و به كتاب درسى و جزوه آموزشى بیرون از قرآن مشروط نیست و داراى مقبولیّت علمى، و مرحله ‏بندى و مقاطع مشخص آموزشى با رهاوردهاى تعریف شده مى‏ باشد. (محمّد على لسانى فشاركى و دیگران، طرح پژوهشى آموزش زبان قرآن، ص 600-601)

ترغیب به قرآن به جاى تحمیل آن

با توجّه به اصولى همچون «لَسْتَ عَلَیْهِم بِمُصَیْطِر» (غاشیه/ 22) و «... وَ مَا اَنْتَ عَلَیْهِمْ بِجَبَّار...» (ق/ 45) و «... وَ مَا اَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفینَ» (ص/ 86) و بررسى سراسر سیره رسول اكرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و‏ آله درمى‏ یابیم كه آن حضرت هرگز قرآن را بر كسى تحمیل و اجبار نمى ‏كرد، بلكه همواره با ابلاغ مبین قرآن، زمینه آشنایى مردم با آن را فراهم مى ‏آورد، تا كسانى كه خواهان یادگیرى قرآن هستند، بتوانند آن را فرا بگیرند؛ چرا كه اصولاً هر نظام آموزشى ـ تربیتى كه شالوده ‏اش بر اجبار و تحمیل بنا شده باشد، دیر یا زود به شكست مى ‏انجامد.

بهره‏ گیرى از روش شنیدارى ـ گفتارى (اِقراء)

پیامبر اكرم صلى ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله در جهت آموزش و ترویج قرآن، آیات نازل شده را اقراء مى ‏فرمود. اقراء آیات، سه مرحله اساسى اِسماع، اِستماع و اِتّباع را در بر دارد (چنان كه خداوند روش آموزش قرآن به پیامبر اكرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و‏ آله را این ‏گونه بیان مى‏ كند: «سَنُقْرِئَكَ فَلاَ تَنْسى» (اعلى/ 6)؛ «فَاِذَا قَرَأنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرآنَهُ» (قیامة/ 19)

معلّم، آیات را بر متعلّم، با تأنّى و كلمه به كلمه به صورتى روشن و با صدایى گویا و رسا قرائت مى ‏كند (اِسماع)؛ و متعلّم پس از اِنصات یعنى سكوت همراه با توجّه و گوش فرا دادن (استماع) به هر فراز قرآنى، آن را تكرار مى‏كند (اتّباع)؛ و این جریان آیات از زبان معلّم به سوى گوش متعلّم و جریان دوباره همان آیات بر زبان متعلّم و بازگشت آنها به سوى گوش معلّم تا آنجا ادامه مى ‏یابد كه آیات مورد نظر از قلب و زبان معلّم به قلب و زبان متعلّم منتقل مى ‏شوند؛ و متعلّم نیز عیناً مانند معلّم، حامل و معلّم همان آیات كریمه مى ‏شود.

آسان‏ سازى آموزش

پیامبر اكرم صلى ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله با آن شناخت جامع و كاملى كه از ماهیّت و اهداف نزول قرآن و گوناگونى مخاطبان آن به خصوص از دو جنبه زبان و روان داشت، در هنگام تعلیم قرآن، هر طور كه آیات قرآن بر زبان افراد جارى مى ‏شد، آن را تحسین و تجویز مى ‏فرمود و اشتباهات قرآن‏ آموزان را به صورت مستقیم و رو در رو، به ویژه در حضور دیگران، تصحیح نمى ‏كرد؛ اصولاً هیچ گونه قرآن خواندنى را «غلط» محسوب نمى ‏كرد، بلكه هر كس، هر طور كه مى‏ خواند، چون به هر حال قرآن مى ‏خواند، تحسین و تشویق مى‏ شد

کمبود توجه به این نکته  را متأسفانه زیاد در بین مجالس قرآنی می بنیم که معلمین اشتباهات تلاوت کننده ها را مستقیم و بدتر از آن، با لحن های بدی تذکر می دهند و این ها در حالی است که  پیامبر اكرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله مسیر آموزش و فرایند یادگیرى یكایك قرآن ‏آموزان را متناسب و مطابق با وضعیّت و توانایى هر یك از آنان آسان مى ‏نمود، تا هیچ قرآن ‏آموزى احساس نكند كه نسبت به میزان توانایى و مشكلاتش در روند یادگیرى، بى‏ توجّهى مى ‏شود و در نهایت نتیجه بگیرد كه بهتر است قرآن نخواند و آن را رها كند؛ چنان كه وقتى بلال حبشى به علّت عدم توانایى بر تلفظ حرف «شین»، مورد انتقاد برخى از ظاهرگرایان قرار گرفته بود، پیامبر اكرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله فرمود: «انّ سین بلالٍ عنداللّه‏ الشین» (مستدرك الوسائل، ج 4، ص 278)؛ نزد خداوند، سین بلال همان شین است و هیچ فرقى نمى‏ كند.

از این رو، به معلّمان قرآن نیز همواره سفارش مى‏نمود كه در آموزش قرآن به مسئله مهم آسان ‏سازى و آسان ‏گیرى توجّهى جدّى داشته باشند و بر مبناى آن عمل نمایند: «عَلِّموا و یسِّروا و لا تعسِّروا و بشِّروا و لا تنفِّروا» ( كنز العمّال، ج 10، ص 249، ح 29330؛ صحیح مسلم، ج 2، ص 1359)

آسان‏گیرى سبب مى‏شود كه مردم، قرآن را به مثابه پیامى فرخنده و خجسته دریافت كنند و همین بشارت، آنان را به سمت فراگیرى بیشتر قرآن و قرائت آن تشویق مى‏كند، در حالى كه سختگیرى و ایجاد دشوارى، موجب نفرت و دورى مردم از عرصه آموزش و ترویج قرآن مى‏گردد.

اقراء و قرائت پیوسته آیات

قرائت پیوسته آیات قرآن توسط پیامبر اكرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و‏ آله (در حقیقت توجه به این نکته توسط رهبری جامعه) سبب مى‏ شد كه بسیارى از افراد در همان لحظات خود به خود به انصات و استماع آیات قرآن بپردازند و آنها را فرا گیرند، یا همراه آن حضرت تكرار كنند؛ چنان كه ابن مسعود مى‏گوید: «هنگامى كه با پیامبر اكرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله در منى به‏ سر مى ‏بردیم، سوره «والمرسلات» نازل شد و رسول خدا صلى ‏الله‏ علیه‏ و‏ آله بلافاصله به قرائت آن پرداخت و من در حالى كه زبان مباركشان به قرائت آن سوره تر و تازه بود، آن سوره را از دهان مباركشان تلقّى كردم و یاد گرفتم» ( صحیح بخارى، ج 18، ص 176 و 178)

این نکته درست همان نکته ای است که چندی پیش رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای در سخنرانی خود تأکید داشتند و فرمودند" یکی از کارهای لازم در کشور، رواج جلسات «تلاوت و استماع» قرآن است. همانگونه که جلسات عزاداری یا سرور برای اهل بیت علیهم السلام برگزار می شود، جلسات قرآنی نیز باید گسترش پیدا کند تا سرعت رشد مفاهیم قرآنی افزایش یابد».

و نیز ایشان  به برگزاری جلساتی تنها برای استماع قرآن کریم توصیه کرده بودند؛ جلساتی که می‌تواند افراد را جذب ظاهر قرآن کرده و پس از آن به سوی عمق کلام وحی و تدبر در آیات الهی سوق دهد."

به امید آنکه ان شاء الله با رفتار و عملکردهایمان، مشوق هایی باشیم برای جذب افراد مخصوصاً جوانان به سمت قرآن کریم.

منابع:
سایت فارس نیوز
نشریه مشکوه - شماره 87

فرآوری: زهرا اجلال- بخش قرآن تبیان

 

shirdel2

shirdel2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مهر 1393 
تعداد پست ها : 3736
محل سکونت : یزد
mehdi0014 taha_h nazaninfatemeh تشکرات از این پست

پاسخ به:چرا بعضی بچه ها از یادگیری قرآن فرار می کند؟!
جمعه 24 دی 1395  12:48 ق.ظ

قرآنی که باروش درست در کودکی بیاموزند و همراه تشویق باشه کارساز است

اللهم صل علی محمد وآل محمد و عجل فرجهم و العن اعدائهم

ayeneh

ayeneh
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : آبان 1388 
تعداد پست ها : 2465
محل سکونت : تهران
shirdel2 تشکرات از این پست

پاسخ به:چرا بعضی بچه ها از یادگیری قرآن فرار می کند؟!
شنبه 25 دی 1395  01:28 ب.ظ

سن مناسب برای شروع حفظ

این روشن است که حفظ قرآن باید از سنی شروع شود که گویش کودک نسبتاً کامل شده و توان بیان بیشتر حروف را دارد، بین 3 و نیم تا 4 سال ـ البته بسته به کودک دارد ـ زمان مناسبی برای شروع آزمایشی حفظ است.

گفتیم شروع آزمایشی و نه رسمی. زیرا برای آموزش حفظ در کودکی 2 زمان وجود دارد :

1 ـ زمان آزمایشی که پدر و مادر خودشان در خانه سوره های کوچک مثل کوثر ـ توحید و ...و ذکر صلوات و دعاهای کوتاه را با آرامش و کندی یاد می دهند.

منظورمان از آرامش و کندی این است که مثلاً اگر شما می خواهید بسم الله الرحمان الرحیم را به فرزندتان یاد دهید چند روز فقط 2 کلمه " بسم الله" را با او کار کنید. چند روز بعد را به آموزش " الرحمان الرحیم" اختصاص دهید و همین طور متن سوره های کوچک را.

کودک شما هنوز نمی تواند متن های طولانی مثل یک آیه را یک جا فرا گیرد پس قطعات کوتاه را با حوصله و ظرف چند روز به او یاد دهید.

از میان روخوانی، تجوید ، اطلاعات عمومی قرآن و حفظ، حفظ قرآن بهترین گزینه است، گویی همین مطلب نیز مورد نظر اهل بیت (علیهم السلام) است چرا که روایت مربوط به فرزدق می بینیم که او پس از فرمایش حضرت امیر علیه السلام شروع به حفظ قرآن می کند

 

2 ـ زمان رسمی: این زمانی است که کودک وارد 5 سالگی و بالاتر شده و می تواند در کلاس ویژه حفظ کودکان حضور پیدا کند و زیر نظر مربی و معلم مخصوص حفظ کودکان، به یادگیری قرآن بپردازد.

 

اجبار کودک به آموزش قرآن

بعضی از اولیاء معتقدند چون یادگیری قرآن برای سعادت کودک لازم است پس با زور و اجبار هم می توان کودک را وادار به یادگیری قرآن کرد.

بدیهی است که این تفکر اشتباه است. چرا که در هر صورت یادگیری قرآن کار مستحبی است و نه واجب و اگر کودکی مشتاق آموزش قرآن نبود، باید با استفاده از روش تشویق او را ترغیب به یادگیری قرآن کرد. اما تنبیه و اجبار فقط باعث انزجار و تنفر او از کتاب خدا می شود که عاقبت آن در بزرگ سالی شخص آثار سویی خواهد داشت.

 

کودک چه زمانی آماده فراگیری حفظ قرآن است؟

در سطور بالا سن مناسب شروع حفظ را گفتم. اما آیا کودک شما در این سن آماده شروع حفظ قرآن هست؟ ممکن است این طور نباشد یعنی بعضی افراد حتی در سن 7 یا 8 سالگی هم آماده آغاز حفظ نیستند. پس به کودک خود سخت نگیرید. بگذارید خودش اولین علائم آمادگی برای حفظ را به شما اعلام کند معمولاً کودکان نشان می دهند که دوست دارد صلوات را یاد بگیرند، اذکار نماز را بخوانند و یا سوره های قرآن را قرائت کنند. وقتی پدر و مادر در خانه قرآن می خوانند کودک، این نشانه ها را به وضوح از خود بروز می دهد. آن گاه است که شما می توانید ابتداء دوره آزمایشی و سپس دوره رسمی حفظ را برای کودکتان آغاز کنید.

maryamjoon

maryamjoon
کاربر طلایی3
تاریخ عضویت : شهریور 1391 
تعداد پست ها : 811

دسترسی سریع به انجمن ها