عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، کسانی هستند که در دنیا بیشتر از دیگران بر من صلوات فرستند.

هنرپژوه آمريكايي در همايش جشنواره‌ي تجسمي فجر: كاريكاتور ايران محتواي بومي را به شدت ترويج مي‌دهد

هنرپژوه آمريكايي در همايش جشنواره‌ي تجسمي فجر: كاريكاتور ايران محتواي بومي را به شدت ترويج مي‌دهد
چهارشنبه 27 بهمن 1389  04:52 ب.ظ

هنرپژوه آمريكايي در همايش علمي سومين جشنواره بين‌المللي هنرهاي تجسمي فجر با موضوع «تحولات و چالش‌هاي كاريكاتور ايران» سخنراني كرد.

به گزارش بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، جان لنت در همايش علمي جشنواره تجسمي فجر گفت: اگرچه كشور ايران در گذشته داراي مسابقات، جشنواره‌ها و نمايشگاه‌هاي كاريكاتور بوده،اما به نظر مي‌رسد تعداد اين رويدادها افزايش يافته و موضوعات آنها انسان دوستانه‌تر، سياسي‌تر و از تنوع بيشتر برخوردار است.

او ادامه داد: درباره گسترش رشته كاريكاتور در ايران بعضي مثالها درباره گسترش رويدادهاي كاريكاتور در ايران شامل «نگرش ايالات متحده نسبت به برنامه هسته اي ايران»، «مسابقه كاريكاتور بين‌المللي غزه» به مناسبت مرگ در غزه، «مسابقه بين‌المللي پيچيدگي‌هاي شهري»، و در حال حاضر «نخستين مسابقه بين‌المللي كاريكاتور ضدتروريسم» و اين جشنواره فجر مي‌شود.

البته دوسالانه بين‌المللي كاريكاتور تهران اكنون به عنوان يكي از بهتران مسابقات/جشنواره‌هاي دنيا در حال رونق بيشتر است.

جان لنت به خانه كاريكاتور ايران اشاره كرد و گفت: به نظر مي‌رسد خانه كاريكاتور كه هنوز پابرجاست و از پيشرفت‌هاي قابل توجهي برخوردار گشته اكنون داراي تجهيزات مدرن‌تري نسبت به سال ‌١٩٩٩ يعني يك سال پس از شروع فعاليت حرفه‌اي آن است، و مجله‌هاي طنزي نظير كيهان كاريكاتور و نشريه جواد عليزاده با عنوان طنز و كاريكاتور در شرايط بسيار سخت بازار براي ساليان متمادي به فعاليت خود ادامه داده است. به علاوه، آنچه در سال ‌١٩٩٩ جلب توجه مي‌كرد و امروز مي‌كند حضور مستمر زنان به عنوان كاريكاتوريست‌هاي حرفه‌اي و آماتور و كارآموز است. امروز حضور آنان حداقل در irancartoon، كاركنان طنز و كاريكاتور (ده نفر) و خانه كاريكاتور به چشم مي خورد. زنان كاريكاتوريست در بسياري مناطق، همچون غرب آسيا، خاورميانه و آفريقا، يا كم تعداد هستند و يا اصلا وجود ندارند.

او افزود: آنچه من را به تعجب واميدارد اين است كه چگونه كاريكاتوريست‌هاي ايراني مي‌توانند، مجموعه‌هاي خود را به صورت كتاب با اين سرعت منتشر سازند. نمونه آن آثار كامبيز درمبخش، توكا نيستاني و مسعود شجاعي طباطبايي است. به طور كلي، به نظر مي‌رسد تعداد كتاب هاي كاريكاتور بيشتر از ساير رشته‌ها باشد.

او در ادامه به چالش هاي كاريكاتور در ايران پرداخت و گفت: ارزيابي من از چالش‌هاي پيش روي كاريكاتور ايران مبتني بر مسائل جهاني است كه در سال ‌٢٠٠٠ براي اين حرفه تشخيص دادم. اين مسائل هنوز و شايد حتي بيشتر از يك دهه پيش صدق مي‌كنند. آن‌ها شامل جهاني‌سازي و مالكيت تجارت‌هاي بزرگ، تجاري‌سازي،

بين‌المللي سازي يا بومي‌سازي، كامپيوتري شدن، و كاهش حمايت دولت مي‌شوند.

جان لنت درباره چالش‌هاي حوزه كاريكاتور افزود: در ابتدا نگاهي به جهاني‌سازي و مالكيت تجارت جهاني هنر طنز مي‌اندازيم. سرعت رعدآساي جهاني سازي اشكال فرهنگي و تمركز آن‌ها در چند شركت موقتي دغدغه‌هاي غيرقابل انكاري هستند. فرهنگ جهاني‌ كه اين شركت‌هاي عظيم ترويج مي‌كنند، در حالي كه در تلاش براي كنترل تمامي جنبه‌هاي تصاوير و محصولات خود هستند صرفاً با ملاحظات مرتبط با بازاريابي شكل مي‌گيرند. يكي از نتايج مهم تجاري سازي فرهنگ توسط رسانه‌هاي متنفذ، تصاحب و كنترل تمام جنبه‌هاي فرهنگ به گونه ايست كه آنچه را كه قبلاً مي‌شد با بهايي كم در دسترس عموم قرار داد تنها در اختيار كساني قرار مي‌دهد كه قادر به پرداخت مبالغ هنگفت هستند. منتقد رسانه‌اي، هربرت شيلر، آن را اصطلاحاً «حصار تجاري فرهنگ» ناميده است.

جان لنت ادامه داد: ديگر نتايجي همچون تغيير در نيروي كار، كه گاهي منجر به «فرار مغزها» مي‌گردد و طي آن هنرمندان وطن خود را براي جستجوي سرزمين رويايي‌شان ترك مي‌كنند به همان ميزان زيانبار است. اين امر به علاوه منجر به ايجاد انحصار، استانداردسازي و يكي شدن محتوي، در اختيار گرفتن سليقه و حس زيبايي شناسي عموم توسط عده‌اي اندك خواهد شد. به نظر نمي‌رسد اين مسائل كاريكاتور ايران را به هيچ وجه تحت تأثير قرار داده باشد، به غير از آن كه شايد بتوان به تقليد كاريكاتوريست‌هاي جوان از سبك غربي اشاره كرد. اين مورد آخر در صورتي قابل درك است كه اين هنرمندان حس كنند آن‌ها براي دستيابي به يك بازار بين المللي يا رقابت در مسابقات خارجي از چنين سبك‌هايي استفاده نمايند. اما به خاطر داشته باشيم كه بايد تا حد امكان در حفظ سبك‌ها و روايت‌هاي محلي كوشيد، چون اگر بخش‌هايي از يك فرهنگ تحت سلطه جهاني‌سازي درآيند براي هميشه از دست خواهند رفت.

او افزود: دو مسئله مالكيت تجاري و تجاري سازي ارتباط نزديكي با موضوع جهاني سازي دارند. سطوح گسترده‌اي از تجاري سازي كه توسط شركت‌هاي غول آساي ايجاد شده بخش اعظمي از كاريكاتور دنيا را در قبضه خود دارد. اين گرايش جديدي نيست اما آنچه متفاوت است اين است كه تجارت تقريباً همه جا هدف غايي كاريكاتور شده است. اين تجارت در ايالات متحده و ژاپن به شكل سرسام آور و مضحكي درآمده است. هزاران اسباب بازي، بازي، كارتهاي بازرگاني، پوستر، كارت تبريك، مجسمه، و ديگر زباله‌هايي كه به شكل كارتون درآمده همچون طاعون اين جوامع را فراگرفته است. بعضي فيلم‌هاي انيميشن تنها بهانه‌اي براي ايجاد يك خط توليد محصولات گرانقيمت، نا مرتبط، و كاملاً بي‌مصرف براي بازار كوچك كودكان است. بدين ترتيب، ارزش محصول تجاري بيش از اثر هنري خواهد بود. آنگونه كه كاريكاتوريست مشهور امريكايي، بيل واترسون، مي‌گويد، وقتي كارتون از شكل اصلي خود خارج و تبديل به يك محصول تجاري مي‌شود ارزش خود را از دست مي‌دهد. آنچه كه به ويژه قابل ملامت است خوراندن اين زباله به كودكان تأثيرپذير است. ديگر نتيجه احتمالي اين است كه كيفيت كاريكاتور تحت سلطه كاريكاتور تجاري كاهش مي‌يابد. سرعت عمل بالا رفته و منتهي به طراحي‌هاي

بي‌كيفيت و، به ويژه، روايت ضعيف مي‌گردد.

او با تاكيد بر محتواي بومي در كاريكاتور ايران گفت: بحث درخصوص ميزان محتواي بين المللي و بومي كه بايد در يك فرهنگ وجود داشته باشد ادامه دارد. شكوه و شكايت از امپرياليسم رسانه‌اي اعمال شده از سوي آثار طنز امريكايي و ژاپني در برخي نقاط جهان به قوت خود پابرجاست و هنوز به بحث‌هاي آتشين در خصوص همگون سازي فرهنگ‌ها، معدوم ساختن ارزش هاي بومي، از بين بردن سنت كاريكاتور بومي، دزديده شدن آثار كاريكاتوريست‌هاي بومي به علت كاهش استفاده رسانه ها از كاريكاتورهاي ارزان تر سنديكاهاي امريكايي، دامن زدن به يك ذهنيت استعماري كه كاريكاتورها/طنزهاي خارجي را برتر و بنابراين شايسته تقليد مي داند، و ايجاد استعمار ايدئولوژيكي پايدار از طريق شخصيت هاي كارتوني خارجي به ظاهر بي‌ضرر دامن مي‌زند.

كاريكاتوريست‌هاي ايراني بايد همواره هوشيار باشند مبادا اين عوارض جانبي سود بردن از طريق بين المللي شدن اهميت حفظ فرهنگ غني كشور را تحت الشعاع قرار دهد.

او در ادامه گفت: موضوع مهم سوم پيش روي كاريكاتور جهاني استفاده گسترده از كامپيوتر است. فناوري‌هاي تازه اطلاعات پيشاپيش شكل و محتواي كاريكاتور و شرايط كاري هنرمندان را تغيير داده است. كامپيوترها اكنون ريزه‌كاري‌هاي طاقتفرسا را كه قبلاً توسط دست انجام ميشد بر روي كاريكاتور و انيميشن انجام مي‌دادند و در بعضي موارد در خلق كاريكاتور به هنرمند كمك مي‌كنند. نحوه توزيع آثار با قرار گرفتن آن‌ها روي اينترنت تغيير كرده و كاريكاتوريست‌ها از طريق شبكه‌هاي كامپيوتري ارتباطات ارزشمندي برقرار مي‌سازند. تمام اين تغييرات عمدتاً سودمند را مي توان در ايران شاهد بود.

اما دو نكته هشدار دهنده درباره استفاده از فناوري جديد اطلاعات براي كاريكاتوريست‌ها مناسب به نظر مي‌رسد. اول آنكه كامپيوتر و ديگر فناوريهاي جديد اطلاعاتي بيش از آن كه براي يكايك كاريكاتوريست‌ها و حرفه كاريكاتور به طور عام سودمند باشند براي شركت‌هاي تجاري منفعت دارند. بنابراين، كاريكاتوريست‌ها بايد هوشيار باشند كه كامپيوتر از مهارت آنان نكاسته و استاندارد اين حرفه را تنزل ندهد. دوم آنكه بايد به خاطر داشت كاريكاتور يك هنر محسوب مي‌شود كه مخلوق مغز بشر است و تكيه زياد بر كامپيوتر مي‌تواند آثار مخربي بر روند خلاقه هنرمندان داشته باشد.

كاريكاتور نيازمند حمايت و كمك شركت‌هاي بزرگ، دولت، يا ساير مؤسسات است. هميشه درباره خطرات اتكاي بيش از حد بر حمايت شركت‌هاي بزرگ هشدار داده‌ام كه برخي از آن ها درخصوص اتكاي بيش از حد بر دولت نيز صدق مي‌كند.

او در ادامه گفت: اكنون با قطع حمايت دولت در كشورهاي سوسياليستي سابق، تحميل شرايط سخت اقتصادي بر كشورهاي سرمايه‌داري، و استفاده از كامپيوتر، دوران مخاطره آميزي براي كاريكاتوريست‌ها در برخي نقاط جهان محسوب مي‌شود. اكثر كاريكاتوريست‌هايي كه در كوبا، سراسر آسيا، شرق اروپا، آفريقا و همچنين ايران، با آن ها مصاحبه كرده‌ام كاريكاتور را به طور تمام وقت انجام نمي‌دهند. آن ها براي امرار معاش به مشاغل مختلفي روي مي‌آورند و برخي ناچار به داشتن سه يا چهار شغل به طور همزمان هستند. فعاليت‌هاي حرفه‌اي و آموزشي كاريكاتوريست ها به دلايل فوق دچار محدوديت گشته است.

جان لنت با اشاره به اولين سفر خود به ايران گفت: بعد از سفر سال ‌١٩٩٩ (‌١٣٧٨) من به ايران مقاله‌اي درباره آنچه كه در جامعه كاريكاتوريست هاي ايران يافتم نوشتم. مقاله كه عنوان آن «ايران، كشوري مملو از كاريكاتوريست ها»‌ بود تأثير عميقي را بيان مي‌كرد كه كاريكاتوريست هاي ايراني و آثارشان بر من گذاشتند. در آن مقاله درباره هيجان سرشاري كه كاريكاتوريست‌هاي ايراني در كار خود داشتند، تعداد جوانان مشتاقي كه وارد اين رشته هنري مي شدند و تركيب شيوه هاي شرقي و غربي مورد استفاده اين هنرمندان صحبت كردم – كه متأسفانه تا حد زيادي بر شيوه هاي غربي متكي بود.

وي در بخش ديگري به تحولات هنر طنز در ايران پرداخت و گفت: با نگاهي مختصر اگر مي‌خواستم مقاله سال ‌١٩٩٩ خود را به روز درآورم امروز بسيار شگفت زده‌تر مي شدم. تغييرات مثبت ارزشمندي رخ داده است.

جان لنت گفت: در طول دهه ‌٢٠٠٠ شاهد تعداد رو به رشد آثار ايراني شركت كننده و برنده جايزه در جشنواره‌هاي بين‌المللي بوده‌ام. در برخي از اين رويدادها به عنوان داور حضور داشته‌ام. به نظر مي‌رسد تعداد شركت كنندگان ايراني بيش از ساير كشورها بود. به نظر مي‌رسيد آثار كاريكاتوريست هاي ايراني همچون جواد عليزاده كه آثارش در سال ‌٢٠٠٨ و ‌٢٠٠٩ در ‌٤٠٠٠ مونيتور متروي برلين به نمايش درآمد همه جا به چشم مي‌خورد. قطعاً برقراري ارتباط از طريق شبكه‌هاي داخلي و خارجي رو به افزايش بود و نتيجه آن بهتر شناخته شدن هنرمندان در سطح جهاني بود.

وي افزود: از تحولات تازه دهه ‌٢٠٠٠ همچنين فعاليت انجمن كاريكاتوريست‌هاي تبريزي بوده است كه در سال ‌٢٠٠١ آغاز شد و بيش از ‌٥٠٠ عضو در سراسر ايران دارد. برجسته‌ترين پروژه اين گروه موزه كاريكاتور است كه در سال ‌٢٠٠٧ تأسيس شد. دو گالري و كتابخانه موزه كه قبلاً محل كتابخانه ملي تبريز بوده در نگهداري و بخشيدن بعد آكادميك به سنت طنزپردازي نقشي به سزا دارند. تا همين اواخر، موزه‌هاي كاريكاتور زيادي در جهان وجود نداشت (و هنوز در بسياري كشورها وجود ندارد). انجمن كاريكاتوريست‌هاي تبريز همچنين برگزاركننده جشنواره بين المللي كاريكاتور تبريز و باني مجله كاريكاره است.

جان لنت در پايان گفت: به طور كلي، با توجه به مسائل ذكر شده كاريكاتور ايران داراي چه جايگاهي است؟ دوباره مي‌گويم، از ديدگاه يك خارجي معتقدم كاريكاتور ايران از جايگاه رفيعي برخوردار است به دليل آن كه جامعه كاريكاتوريست‌ها در مقابل «حصار تجاري» مقاومت كرده است. تجاري سازي در آن به شكل كمينه در آمده و آثاري با ويژگي‌ها و كاربرد ترديد برانگيز به دقت كنترل مي شود. كاريكاتور ايران محتواي بومي را به شدت ترويج نموده و به گونه‌اي خردمندانه از فناوري‌هاي جديد اطلاعاتي استفاده كرده است. همچنين حمايت دولت، به خصوص شهرداري‌ها، از كاريكاتور براي كاريكاتوريست هاي ايراني بسيار سودمند است.

كاريكاتور ايران با تاريخچه‌اي از دستاوردها و نحوه برخورد با چالش‌هاي تازه به رشد و بالندگي خود ادامه خواهد داد و در دنياي آينده طنز به جايگاهي دست خواهد يافت كه شايد با زيبايي‌شناسي ايران باستان در تاريخ هنر ايران قابل مقايسه باشد.

اگر من و شما خودمان را  اصلاح کنیم ، جامعه درست می شود

svh2005

svh2005
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 18447
محل سکونت : مازندران
دسترسی سریع به انجمن ها