عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر که حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار او است. بحارالأنوار، ج43، ص261

راه كار هاي كيفيت بخشي به آموزش هاي فني و حرفه اي

راه كار هاي كيفيت بخشي به آموزش هاي فني و حرفه اي
چهارشنبه 27 بهمن 1389  06:57 ب.ظ

چاپ اين صفحه   افزودن به علاقه مندي ها   لينك rss   ارسال مطلب
راه كار هاي كيفيت بخشي به آموزش هاي فني و حرفه اي

بسمه تعالي

 

مقدمه:

در عصري كه يادگيري به مثابه گنج درون است و آموزش مهمترين ابزار توسعه انسانيست ، استقرار سيستم يادگيري پر كيفيت و اثر بخش مي تواند راهبردي موثر و كار آمد در نيل به اهداف كوتاه مدت و بلند مدت فردي و اجتماعي باشد.

اهميت آموزش وقتي در ارتباط با كار و صنعت قرار مي گيرد ، صد چندان مي شود چرا كه با فراگير شدن موضوعاتي مانند جهاني شدن ، توسعه صنعتي و....نياز به توسعه مبتني بر منابع انساني بيش از گذشته احساس مي شود.آموزش فني و حرفه اي كار آمد در حقيقت به ابزاري موثر در جهت تحقق اهداف توسعه پايدار و نيل به جامعه مبتني بر دانايي تبديل شده است.

 

ويژگي هاي آموزش اثر بخش:

آموزش كيفي يا اثر بخش آموزشي ست كه فراگيران پس از طي دوره آموزشي و پس از خروج از سيستم آموزشي ، حداكثر بهره را از آموزش هدفمند مبتني بر ساز و كار هاي از پيش برنامه ريزي شده ببرند. با دقت در اين تعريفي كه از آموزش كيفي ارائه شد ، دو اصطلاح بيش از بقيه اصطلاحات جلب نظر مي كند:

 

1-  فراگير: مهمترين عنصر فرايند يادگيري كيفي فراگير است چرا كه دليل وجود سيستم آموزشي  نياز به فراگيري است.

2-  سيستم آموزشي: عبارتست از بستر ارائه دوره آموزشي هدفمند ، كه خود شامل ابزارهاي گوناگون سخت افزاري و نرم افزاري مانند بودجه و امكانات ، برنامه ريزي آموزشي ، معلم و ... مي باشد.

 

چگونگي كيفيت بخشي به آموزش هاي فني و حرفه اي:

با توجه به تعريفي كه از آموزش كيفي ارائه شد ، مي توان دريافت كه چنانچه بخواهيم هر نوع آموزشي را در هر سيستم اموزشي ، به آموزشي مبتني بر كيفيت تبديل كنيم بايستي روي دو شاخص فراگير و سيستم آموزشي متمركز شويم . بهبود كيفي هر كدام از اين شاخص ها مستقيما آموزش را ، به آموزشي كيفيت گرا تبديل خواهد كرد كه آموزش هاي فني و حرفه نيز از اين قاعده كلي مستثني نيستند.

 

1- فراگير:

كدام طيف از دانش آموزان وارد دوره هاي آموزشي شاخه فني و حرفه اي مي شوند؟ به طور كلي سه گروه دانش آموزي براي ادامه تحصيل در مقطع متوسطه شاخه فني و حرفه اي متقاضي هستند:

 

1-1  : دانش آموزان با انگيزه علاقمند به فراگيري يك كار و حرفه خاص.

1-2  : دانش آموزان ساعي و تلاشگر اما بدون علاقه به يك كار و حرفه خاص.

1-3  : دانش آموزان بدون انگيزه و بدون علاقه به يك كار و حرفه خاص.

 

گروه اول دانش آموزاني هستند كه هم از طريق خانواده و هم مدرسه و هم جامعه آموزش هاي لازم را قبل از ورود به شاخه فني و حرفه اي به درستي دريافت كرده اند.

گروه دوم دانش آموزاني هستند كه در فرايند تربيتي ، يكي از اركان چند گانه آموزش ، يعني خانواده ، مدرسه و جامعه وظيفه خود را به درستي انجام نداده است.اين گروه در واقع مرز ميان دانش آموزان گروه 1 و 3 است كه با اندكي توجه به سمت گروه 1 و با كمي به توجهي به سمت گروه 3 سوق پيدا مي كند.

گروه سوم هم كه البته به معرفي نيازي ندارند!!

 

اينجانب هيچگونه آمار رسمي و يا تحقيق جامعي كه ميزان اين ورودي ها را تخمين زده باشد ، نيافتم . البته و صد البته نيازي هم به اين آمار نيست چون نگارنده قصد نقد و بررسي عملكرد فعلي آموزش شاخه فني و حرفه اي را ندارد.اما آنچه مسلم است اين است كه از اركان مهم جهت نيل به كيفيت بخشي در امر آموزش فني و حرفه اي ، افزايش ورود دانش آموزان گروه 1 و برنامه ريزي آموزشي جهت سوق دادن دانش آموزان گروه 2 به سمت گروه 1 است.

 

2- سيستم آموزشي:

افزايش كيفيت سيستم آموزشي شاخه فني و حرفه اي مستقيما منجر به كيفيت بخشي به آموزش هاي فني و حرفه اي خواهد شد.

 

اركان اصلي سيستم آموزشي فني و حرفه اي:

يك سيستم آموزشي زماني به سمت كيفيت بخشي حركت مي كند كه اركان زير را در اختيار داشته باشد:

 

الف) برنامه ريز:

گروهي است كه يك دوره آموزش را برنامه ريزي ، هدف گذاري و ساماندهي مي كند.

 

ب) مجري:

گروهي ست كه موظف به اجراي بند به بند دوره آموزشي تصويب شده توسط برنامه ريز است كه در شاخه فني و حرفه اي مجري بطور خاص به يك هنرستان فني و حرفه اي اطلاق مي گردد.

 

ج)هماهنگ كننده و تامين كننده امكانات:

 به گروهي كه امكانات مورد نياز مجري را متناسب با اهداف آموزشي تعيين شده توسط گروه الف فراهم و در اختيارگروه ب مي گذارد ، اطلاق مي گردد.اين امكانات شامل هزينه مالي اجراي دوره (سرانه) و تجهيزات مورد نياز مي باشد.

 

د)ناظر:

گروهي است كه بر سه گروه بالا نظارت داشته و عملكرد آنها را بررسي و با اهداف برنامه مطابقت مي نمايد.

 

چنانچه بخواهيم يكا يك اركان سيستم آموزشي فوق را بررسي و راهكارهاي كيفيت بخشي آن ها را ارائه دهيم ، از حوصله اين مقاله حداكثر 4 صفحه اي خارج است. قطعا عملكرد صحيح هر كدام از اين اركان ما را به سمت كيفيت بخشي در آموزش نزديك ، و بلعكس عملكرد ناصحيح ما را از آن دور مي كند.در اينجا با ذكر چند راهكار عملي كه ما را به سمت آموزش كيفي در فني و حرفه اي سوق مي دهد ، بسنده مي كنم.

 

1-  شناخت و تحليل نياز هاي آموزشي: تعيين نياز هاي آموزشي اولين گام در جهت برنامه ريزي سيستم هاي اثر بخش آموزشي است. با توجه به نياز هاي آموزشي تعريف شده مي توان به تعيين و تدارك اهداف ، محتواي آموزشي مناسب ، و استفاده از ساير منابع و امكانات پرداخت.

 

2- استفاده از كارشناسان خبره در جهت برنامه ريزي دوره هاي آموزشي فني و حرفه اي

 

3- مد نظر قرار دادن نياز هاي جامعه بطور عام و ويژگي هاي اقليمي يك منطقه بطور خاص در برنامه ريزي دوره هاي آموزشي

 

4- بررسي دوره هاي مشابه در نظام هاي آموزشي كه قابليت انطباق با نظام ما را دارند و استفاده از تجربيات ديگر كشور ها در فرايند طراحي يك دوره آموزشي

 

5- مرتبط كردن مجريان خصوصا هنر آموزان با برنامه ريزان آموزشي به گونه ي تعاملي ، تا ايرادات و اشكالات دوره اي آموزش مصوب ، سريعا مشخص و مرتفع گردد.

 

6- اختصاص امكانات و ملزومات لازم جهت اجراي دوره آموزشي به بهترين نحو و سريع ترين زمان به مجري

 

7- تربيت هنر آموزان متناسب با سرفصل هاي دوره هاي مصوب از طريق دوره هاي ضمن خدمت و يا مامور به خدمت . مورد اخير باعث مي شود تا فاصله ميان دانش ها و مهارت هاي مورد نياز هنر آموزان جهت تدريس دوره آموزشي و دانش و مهارت هاي موجود در هنر آموزان كاهش يابد.

 

8- برنامه ريزي جهت ترغيب مجريان به استفاده از تكنولوژي IT در امر آموزش.

 

9- كاهش ساعت تدريس هنر آموزان از 24 ساعت به 20 ساعت و موظف كردن آنان به حضور تمام وقت در هنرستان ها همزمان با رفع نياز هاي مادي آنان . هنر اموزان در ساعات حضور در هنرستان ها مي توانند با ديگر بخش هاي سيستم آموزشي ارتباط تعاملي داشته باشند و يا در دوره هاي آموزشي شركت كنند.

 

10- نظارت دقيق بر عملكرد سيستم آموزشي توسط گروه ناظر كه شامل نظارت بر گروه برنامه ريز ، مجري و هماهنگ كننده و تامين كننده امكانات است.

 

11- فعال كردن بيش از پيش گروه هاي آموزشي فني و حرفه اي مستقر در ادارات آموزش و پرورش و استفاده از اين گرو ها به منظور پل ارتباطي بين مجري و برنامه ريز.

12- بستر سازي لازم جهت الزام به آشنايي هنر آموزان با روشهاي جديد ياددهي و يادگيري و ارزشيابي مستمر

 

13- طراحي فرايند انجام پژوهش و تحقيق در هنر آموزان و گروههاي آموزشي

 

14- طراحي يک فرايند آسيب شناسي و نقد و بررسي شيوه هاي تدريس معلمان ؛ شيوه هاي ارزشيابي معلمان ؛شيوه هاي ارائه فعاليت هاي خارج کلاس دانش آموزان

15- برگزاري گردهمائي ها، كارگاه ها و همايش در زمينه ي بهبود كيفيت فرايند ياددهي – يادگيري

 

16- گردآوري تجربيات و اقدام پژوهي همكاران هنر آموز جهت دستيابي به راهكارهاي مؤثر در بهبود كيفيت ياددهي – يادگيري در زمينه هاي:

روش هاي و الگوهاي جديد تدريس در كلاس درس

توليد و بكارگيري وسايل كمك آموزشي

بكارگيري فن آوري روز در كلاس درس

 تغيير رفتار در دانش آموزان

 

شايد بتوان راهكارهاي بسيار ديگري را در اين زمينه برشمرد كه بدليل اينكه باعث پراكندگي و خلط مباحث خواهد شد ، فعلا از ذكر آن ها صرفنظر مي كنم . انشاءا... در مجال ديگري مطرح به صورت جامع و كامل بررسي خواهد شد.

 

به هر حال  انسان موجودي است كه ماهيت الهي دارد ( و نفخت فيه من روحي)، بالاترين ظرفيت علمي را بين موجودات دارد (و علم آدم الاسماء كلها) ، از كرامت ذاتي برخورداراست.( لقد كرمنا بني آدم)،انسان جانشين خداوند است. ( اني جاعل في الارض خليفه)، و مسجود فرشتگان است و امانت دار خداوند. بر همين اساس نظام تعليم و تربيت بايستي متناسب با اين جايگاه عظيم روشها و محتوي مناسب طراحي كرده و الگوهاي مناسب تعاملي را در همه اجراء فرآيند ياددهي- يادگيري جاري نمايد.

 

بابك گودرزي

 

سه شنبه 9 بهمن 1386
مشاهده :1126 مرتبه
منبع  :سنجش مستمر
فرستنده : مديريت
 نظرات و سوالات 
ارسال نظرات
نام
شهر
ايميل
پيغام
0 كاراكتر  از 200
 
hossein3010

hossein3010
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : خرداد 1389 
تعداد پست ها : 1946
محل سکونت : تهران
دسترسی سریع به انجمن ها