عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر که حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار او است. بحارالأنوار، ج43، ص261

تالاب ها اعجاز بی بدیل طبیعت

تالاب ها اعجاز بی بدیل طبیعت
پنج شنبه 28 بهمن 1389  07:40 ق.ظ

تالاب ها یکی از شگفت انگیزترین اعجاز طبیعت هستند که نقش بی بدیلی در حفظ و حراست از آبزیان ، گیاهان ، جانوران و انسانها ایفاء می کنند .

 
 

به گزارش واحد مرکزی خبر ، در فرهنگ عامه تالاب به زمینهای خـیس و باتـلاقی و غـیرقابل کشاورزی اطلاق می شود اما از نظر ریشه لغوی ، تالاب از 2 کلمه تال و آب تشکیل شده است و به معنی زمینهای پوشیده از آب است .

درکنوانسیون رامسر( توافق بین المللی که براساس آن کشورهای عضو در خصوص تالابهای مهم جهان به ویژه زیستگاههای پرندگان آبزی و کنارآبزی و نحوه حفاظت از آنها مطالعه ، تحقیق و حمایت می کنند و در حال حاضر بیش از 150 کشور عضو این کنوانسیون هستند ) که در 13 بهمن ماه سال 1349 ( 1971 میلادی ) برای نخستین بار به میزبانی ایران در شهر رامسر برگزار شد ، تالاب به مناطق مردابی ، آب مانده ، زمینهای سیاه خیس باتلاقی و برکه ها که مصنوعی یا طبیعی اطلاق می شود که دائم یا موقت دارای آب ساکن یا جاری ، بامزه آب شیرین ، شور و لب شور است و همچنین مناطق ساحلی دریاها که هنگام جزر ارتفاع آب بیشتر از 6 متر نباشد .

در این کنوانسیون تعداد تالاب های سراسر جهان هزار و 800 مورد اعلام شد و 22 تالاب مهم نیز در ایران به ثبت رسید که 2 مورد آن یعنی تالاب میانکاله بهشهر و تالاب فریدونکنار در مازندران قرار دارد .

با وجود گمان نادرست بشر که همواره در طول تاریخ از تالاب ها به عنوان زمینهای غیرقابل استفاده یاد شده و بیشترین صدمه را از تبدیل آن به زمینهای زراعی،کشتزارها و شهرکهای صنعتی به خود دیده است ؛ تالاب ها ، زیستگاههای پیچیده و منحصربه فردی هستند که دارای اهمیت بسیار زیادی هستند .

کارشناس مسوول زیستگاهـهای طـبیعی در مورد ارزش تالاب ها می گوید : تالاب ها از جمله مولدترین محیط های زیستی جهان هستند و از آنها به عنوان مهد و جایگاه تنوع زیستی یاد می شود که با فراهم ساختن آب و قابلیت زادآوری نقش مهمی در بقاء گونه های بی شمار گیاهان و جانوران ایفا می کنند .

مهندس بطحائی مواردی همچون ارزش زیستی گیاهی و جانوری،ارزشهای اقتصادی و اجتماعی تالاب ها ، تامین منابع انرژی ، کنترل کننده سیلاب ، جلوگیری از فرسایش سواحل ، مکانی برای رسوب گیری ، نگهدارنده مواد غذایی ، بادشکن طبیعی، محلی برای تفرج و تفریح ، صیدگاه طبیعی پرندگان و آبزیان و میراث فرهنگی منحصر به فرد را از مهمترین ویژگی های تالاب ها می داند .

وی از تالابها به عنوان شریانهای حیاتی محیط زیست نام می برد و می افزاید : تعدیل آب و هوا ، ایجاد مامن مهم و مناسب و مطمئن برای پرندگان ، کمک به تولید مثل پرندگان و حفظ ذخایر آبزیان از مهمترین خدمات و عملکردهای تالاب ها هستند .

کارشناس مسوول زیستگاههای طبیعی با اشاره به این که هرچقدر وسعت تالابها بیشتر باشد نقش بیشتری در تلطیف آب و هوای منطقه دارد ، ادامه می دهد: تالابها با ایجاد رطوبت در محل و ایجاد خنکی و کاهش دما و ایجاد نسیم و وجود صدای طبیعت در آن محل مهمی برای گردش محسوب می شوند به نحوی که نیمی از 15 میلیون گردشگری که سالانه وارد مازندران می شوند به این تفرجگاههای طبیعی هم سر می زنند .

حبیب نژاد مدیرکل شیلات مازندران هم می گوید : امسال از مجموع 700 تالاب و آب بندان استان ،حدود 28 هزار و 773 تن ماهی پرورشی گرمابی به ارزش اقتصادی 57 میلیارد و 500 میلیون تومان تولید و عرضه شد و حدود هزار و 800 خانوار در این بخش مشغول هستند .

معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست استان نیز در خصوص شکار پرندگان و عوایدی که از این طریق عاید استان می شود خاطرنشان می کند: علاوه بر این که ساکنان اطراف تالابها مواد پروتئینی مورد نیاز خود را از طریق شکار پرندگان تامین می کنند ، حدود 200 صیدگاه رسمی در استان وجود دارد که در هر صیدگاه حدود 2 یا 3 خانواده فعالیت دارند و سالانه حدود500 هزار قطعه پرنده شکار و به بازارها عرضه می کنندکه قیمت هر پرنده به طور تقریبی20 هزار تومان است .

مقدس اضافه می کند : این صیدگاه ها در پنج شکارگاه بزرگ فریدونکنار ، ازباران ، سرخرود شرقی ، سرخرود غربی و سرخرود مرکزی واقع شده اند .

براساس تعریف کنوانسیون رامسر از تالاب که آب بندانها را نیز جزء تالاب به حساب آورده است مازندران دارای 700 تالاب به وسعت حدود 120 هزار هکتاراست که تالاب میانکاله با بیش از صد هزار هکتار و تالاب فریدونکنار با 5 هزار و 400 هکتار وسعت از مهمترین تالاب های مازندران هستند علاوه بر این تالابهای سیدمحله ، لنگور و لاریم در ساری ، مرزن آباد ، عزیزک و رمنت در بابل ، انارمرز ، زرین کلا و میستان در جویبار و روشندلان در بابلسر از تالابهای مهم استان هستند .

کارشناس محیط زیست می گوید : مهمترین گیاهان تالاب های مازندران را آلاله آبی ، علف هفت بند ، نی ، بارهنگ آبی ، گوشاب ، عدسک آبی ، آزولا ، سازیل ، شال تسبیح ، لاله مردابی ، نیلوفر آبی ، قمیش ، لویی ، اسپرغان ، علف حصیر ، هزارنی ، تیرکمان آبی ، زنبق مردابی ، علف شاخی و اویارسلام تشکیل می دهند .

مهندس ربیعی می افزاید :مهمترین جانوران نیز انواع حلزون ، سوسک آبی ، قورباغه ، مار آبی ، لاک پشت آبی و از ماهیان ؛ اردک ماهی ، گامبوزیا ، لای ماهی ، کپور ، کاراس وسیم پرک و از پرندگان قو ، سرسبز ، سرحنایی ، اردک تاجدار ، خوتکا ، چنگر ، حواصیل خاکستری ، چنگر نوک سرخ ،کشیم کوچک ، حواصیل ارغوانی ، اگرت سفید کوچک ، ماهی خورک ، غاز خاکستری ، سیاه کاکل ، اردک بلوطی و گیلدر هستند .

با وجود تمامی تلاشهایی که سازمان حفاظت محیط زیست برای حفاظت از تالاب ها انجام داده است ، این پناهگاههای بزرگ و با اهمیت برای آخرین بازمانده های گیاهی و جانوری با آسیب های جدی روبرو هستند .

در خصوص تهدیدات و آسیب های بی شماری که بویژه در چند سال اخیر در تالاب ها ایجاد شده همین بس که بگوییم در میان 22 تالاب بین المللی کشور ، هفت تالاب دریاچه ارومیه به دلیل احداث بزرگراه و احداث سد و تاسیس شهرکهای تفریحی ، تالاب شادگان در خوزستان به دلیل آلودگی های نفتی و ورود فاضلاب ، تالاب نی ریز و کمجان در استان فارس به دلیل سد سازی و خشک کردن بخشی از آن برای کشاورزی ، تالاب هامون پوزک در سیستان و بلوچستان به دلیل خشک شدن در اثر سدسازی در افغانستان ، دریاچه شورگل در آذربایجان غربی به دلیل سدسازی وساخت جاده ، تالاب انزلی به دلیل ورود فاضلاب های صنعتی و تخریب جنگل و ساخت میان گذر ، تالاب هامون صابری و هامون هیرمند در سیستان و بلوچستان به دلیل ایجاد سازه های آبی در افغانستان به فهرست سیاه "مونترو "پیوسته است و در وضعیت اسفناکی به سر می برند .

فهرست مونترو کوتاهی کشورها را در حفاظت از با اهمیت ترین زیستگاههای طبیعی نشان می دهد .

معاون محیط طبیعی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران مواردی همچون آلودگیهای ناشی از ورود پسابهای کشاورزی( کود و سم )،آلودگیهای ناشی از ورود فاضلابهای صنعتی به منابع آبی ، تبدیل زمینهای تالابی به زراعی و پرورش توام اردک و ماهی در تالابها را از مهمترین عوامل تخریب تالاب ها می داند.

مقدس تاکید می کند :امکان شیوع بیماری پرندگان مهاجر آبزی ، آلودگی ناشی از ورود فاضلاب های خانگی ، توسعه ناهمگون و ساخت و ساز واحدهای تولیدی و صنعتی در محدوده تالاب ها ، ساخت جاده ها و ریلها و عبور آنها از میان تالاب ها، تفکیک زمینهای تالابی به قطعات کوچک و مسکونی کردن آنها هم از دیگر دلایل مهم تخریب تالاب ها هستند .

کوتاه سخن این که می توان برخی از مشکلات تالاب ها را به وضعیت اقـلیمی و تـغییرات آب و هوایی منطقه نسبت داد و آن را از مسائل طبیعی تلقی کرد اما باید پذیرفت که بخشی نگری مسوولان و این که تالابهای کشور و به تبع آن تالابهای استان تحت نظارت ارگان خاصی نیست و سازمانهای مختلفی از جمله سازمان حفاظت از محیط زیست ، وزارت نیرو ، جهاد کشاورزی ، شیلات و چند اداره دیگر هریک به نوعی در حفاظت از تالابها نقش دارند ، باعث وارد شدن آسیبهای جدی به این تالابها می شود .

لذا تا زمانی که بین سازمانهای مرتبط در این زمینه هماهنگی ایجاد نشود ، نمی توان به رفع مشکلات تنوع زیستی در تالاب ها امیدوار بود.

آنروز .. تازه فهمیدم .. 

 در چه بلندایی آشیانه داشتم...  وقتی از چشمهایت افتادم...

hojat20

hojat20
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : تیر 1388 
تعداد پست ها : 42154
محل سکونت : بوشهر
دسترسی سریع به انجمن ها