عضویت العربیة English
امام صادق علیه‌السلام: صله رحم و نیکى، حساب (قیامت) را آسان و از گناهان جلوگیرى مى‌کند. کافى، ج2، ص157

فشار اسمزی

فشار اسمزی
جمعه 29 بهمن 1389  07:05 ب.ظ

فشار اسمزی

فشار اسمزی

 

در ابتدا با مفاهیم زیر آشنا می شویم :

- غشای نیمه تراوا : غشایی که نسبت به بعضی از اجزای محلول نفوذ پذیر و نسبت به سایرین غیر نفوذ پذیر است. مثل غشاهای سلولی و سلوفان.

 

فشار اسمزی

 

- اسمز : حرکت اجزاء از محلولی با غلظت بیشتر به طرف محلولی با غلظت کم تر.

فشار اسمزی

اگر این حرکت را برای حلال در نظر بگیریم می شود، حرکت حلال از محلولی با غلظت حل شونده ی کم تر به سمت محلولی حاوی غلظت حل شونده ی بیشتر.

 

فشار اسمزی

 

- محلول ایزوتونیک : محلولی با فشار اسمزی یکسان در دو طرف یک غشای نیمه تراوا.

- محلول هیپوتونیک : محلولی با فشار اسمزی ای کم تر از محلول هیپرتونیک که دارای فشار اسمزی بالایی است.

اگر لوله ی U شکل زیر را در نظر بگیرید:

 

فشار اسمزی

 

حلال از بازوی سمت راست که دارای محلول رقیق است ( غلظت حلال بیشتر است ) به طرف محلول غلیظ ( محلول شامل آب و نمک ) واقع در بازوی سمت چپ، از طریق غشای نیمه تراوا در حال حرکت است. بنابراین رفته رفته مقدار آب در بازوی سمت چپ افزایش می یابد و محلول رقیق تر می گردد و سطح مایع در لوله بالاتر می رود. در این جا اختلاف فشار به صورت اختلاف ارتفاع در دو سمت بازو ایجاد می شود که به صورت فشار فشار اسمزیدر شکل ظاهر شده است. این فشار را فشار اسمزی می نامند.

فشار اسمزی به صورت زیر توسط جاکوب وانت هوف (  Jacobus Henricus van"t Hoff ) فرمول بندی شده است:

 

فشار اسمزی

 

 

فشار اسمزی

 

فشار اسمزینشان دهنده ی فشار اسمزی، R ثابت گاز ایده آل، M مولاریته ی محلول بر حسب مول در لیتر و T دما را بر حسب کلوین نشان می دهد.

 

مثال :

اگر آب دریا را با 3.4 گرم سدیم کلرید در لیتر در نظر بگیریم، فشار اسمزی ایجاد شده در لوله ی U شکل چقدر خواهد بود؟

 

فشار اسمزی

                

 

اگر یک اتمسفر را به صورت ستونی از آب با طول 10.34 متر در نظر بگیریم، می توان فشار اسمزی را بر حسب واحد های طولی بدست آورد :

فشار اسمزی

 

 

فشار اسمزی

 

پدیده ی اسمز در گلبول های قرمز بدن نیز وجود دارد. به این صورت که اگر گلبول های قرمز خون را در محلول آب خالص قرار دهیم، مولکول های آب از جداره ی نیمه تراوای گلبول قرمز عبور کرده و به درون گلبول قرمز راه می یابند. غلظت حلال آب که در اطراف سلول خونی بیشتر بوده و حال به درون سلول خونی راه یافته اند، در نتیجه مقدار آب درون گلبول رفته رفته افزایش یافته و منجر به پاره شدن جداره ی سلول خونی می شود.

 

فشار اسمزی

 

اما اگر همین گلبول در محیط آب و نمک قرار گیرد، چون دارای حلال بیشتری است آب از گلبول به محیط اطراف نفوذ می کند و در نتیجه منجر به چروکیده شدن گلبول می شود. بنابراین در تزریقات وریدی بایستی از محلول هایی ( ایزوتونیک )استفاده شود که دارای فشار اسمزی یکسان با فشار اسمزی خون باشند.

زمانی که در لوله ی U شکل، آب از غشای نیمه تراوا عبور می کند و فشار اسمزی را ایجاد می سازد، به علت فشار هیدروستاتیکی محلولی که دارای غلظت حلال بیشتری است، آب مجددا از همان بازو به بازوی دیگری در لوله ی U شکل جریان می یابد تا زمانی که سرعت عبور آب در دو طرف غشا برابر شود در نتیجه فشار تعادلی نیز برقرار می گردد.

 

فشار اسمزی

 

حال اگر فشاری بیشتر از فشار تعادلی بر روی بازوی شامل حلال و ماده ی حل شده وارد گردد، حلال آب مجددا از همان بازو به بازوی دیگری جریان می یابد و پدیده ی اسمز معکوس صورت می گیرد.

 

فشار اسمزی

 

 

فشار اسمزی

 

از روش اسمز معکوس برای خالص سازی آب دریا نیز استفاه می شود.

 

 

فشار اسمزی

 

 

 

 

گروه مدرسه اینترنتی سایت تبیان

تهیه و تنظیم: طیبه موسیوند

hossein3010

hossein3010
کاربر نقره ای
تاریخ عضویت : خرداد 1389 
تعداد پست ها : 1946
محل سکونت : تهران
دسترسی سریع به انجمن ها