عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر کس حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار اوست. بحارالأنوار، ج43، ص261

ميلاد پيامبر، حلقه وحدت مسلمانان

ميلاد پيامبر، حلقه وحدت مسلمانان
دوشنبه 2 اسفند 1389  02:42 ب.ظ

در اوج تيرگي و ظلمت و جهل و عداوت، ولادت فرزندي پاك، پيام‌آور نور و رحمت و آزادي و سعادت بشريت شد. گر چه شيعي و سني در روز ولادت آن حضرت اختلاف نظر دارند اما در سال و ماه ولادتش تقريباً وحدت نظر است. شيعيان روز 17 ربيع‌الاول سال 570‌ م را روز ولادت و اهل تسنن روز 12 ربيع‌الاول همان سال را روز ولادت پر بركت منجي عالم بشريت مي ‌دانند.1 بنابراين هفته وحدت يا سالروز ولادت آن حضرت مناسبت بسيار خجسته‌اي است تا در سايه نزديكي قلوب، در پي تحكيم وحدت و يكپارچگي بين يكديگر و هم سو ساختن اهداف بلند اسلامي و حل مشكلات كشور هاي مسلمان بيش از پيش همت گماريم. اسلام آيين وحدت و همبستگي است. در اين زمينه آيات بسياري در قرآن آمده است كه از آن جمله مي ‌توان به آيه زير اشاره كرد: ان هذه امتكم امه واحده و انا ربكم فاعبدون.(انبيا،93) اين است امت شما كه امتي يگانه است و منم پروردگار شما، پس مرا بپرستيد. و اعتصموا بحبل الله جميعاً ‌و لاتفرقوا.(آل عمران،103) و همگي به ريسمان الهي چنگ زنيد و پراكنده نشويد. و از تفرقه و جدايي كه از عوامل مهم در صنعت و تزلزل است باز مي ‌دارد، و تفرقه‌ افكنان را به عذابي دردناك بشارت مي‌ دهد.

 

و لا تكونوا كالذين تفرقوا و اختلفوا من بعد ما جائهم البينات و اولئك لهم عذاب عظيم.(آل عمران،105) و چون كساني مباشيد كه پس از آن كه دلايل آشكار براي شان آمد پراكنده شدند و با هم اختلاف پيدا كردند و براي آنان عذابي سهمگين است. و در جايي ديگر تفرقه و پراكندگي را يكي از نشانه‌ ها و پيامدهاي شرك مي ‌شمارد... و لاتكونوا من المشركين من الذين فرقوا دينهم و كانوا شيعاً(روم، 31و32) و از مشركان مباشيد كساني كه دين خدا را قطعه قطعه كردند و فرقه فرقه شدند هر حزبي بدان چه پيش آن هاست دلخوش شدند! و در آياتي ديگر زمينه ‌هاي لازم جهت ايجاد همبستگي و دوري از دوگانگي فراهم مي‌ نمايد. انما المومنون اخوه فاصلحوا بين اخويكم.(حجرات، 10) در حقيقت مومنان با هم برادرند پس ميان برادران تان را سازش دهيد. يا ايها الناس انا خلقناكم من ذكر و انثي و جعلناكم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اكرمكم عندالله اتقيكم.(حجرات،13) اي مردم شما را از مرد و زني آفريديم و شما را ملت ملت و قبيله قبيله گردانيديم تا با يكديگر شناسايي متقابل حاصل كنيد. در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست. بنابراين فرهنگ اسلامي پر از آموزه ‌هايي است كه انسان ‌ها را به وحدت فرا مي ‌خواند و از پراكندگي نهي مي‌كند. چنان چه پيامبر اسلام نيز دوران زندگي خويش بر اين مسأله همت گماشت. شكوه و عظمت فرهنگ و تمدن اسلامي نيز حاصل وحدت و يكپارچگي مسلمانان در آن عصر بود. اما با گذشت زمان مسلمانان متفرق شدند و در مسائل عديده اختلاف جستند. در پي اين اختلافات، خصومت ‌ها، جنگ ‌ها و هتك حرمت‌ ها پديد آمد و وحدت و يك دلي مسلمان‌ ها به تزلزل و سستي تبديل گشت. نويسنده كتاب همبستگي مذاهب اسلامي در مقدمه كتاب با بررسي دوره‌ هاي مختلف اسلام از جهت وحدت و تفرقه چنين مي‌ نويسد: با ورق زدن مختصر تاريخ اسلام ديديم كه در هر كجا مسلمانان پيشرفتي داشته‌اند در سايه وحدت بوده است و هر كجا انحطاط و سقوط كرده‌اند اغلب به دليل تفرقه و پراكندگي از حول محور اسلام و كشيدن حصارهاي تعصب ميان خود بوده است. همواره دشمنان يهودي و صليبي از پيشرفت مسلمانان به خشم آمده و كوشيده‌اند كه شكاف بين مسلمين و تعصبات حاكم بر آنان را تقويت كند و با جداكردن آنان از يكديگر آن ها را درهم بشكند.2 به رغم آن كه اختلافات ميان مسلمانان عمدتاً مضر بوده است اما نوع ديگري از اختلافات نيز وجود دارد كه زمينه‌ پيشرفت‌ هاي زيادي بوده است. از اين جهت در ذيل انواع اختلافات را مورد بررسي قرار مي ‌دهيم:

اختلافات طبيعي

وجود اقوام، ملل، فرهنگ ‌ها و تمدن‌ هاي مختلف در طول تاريخ حاكي از اين امر است كه اختلاف امري تكويني است. انسان عاقل به واسطه عقل و آن چه پيرامون اوست تفكر، اعتقاد فرهنگ و اعتقاد خود را سامان‌ مي‌ دهد. اين اختلاف وسيله شناخته شدن و تفكيك و تمايز آن ها از يكديگر است. آري انسان ‌ها از نظر تفكر، شرايط محيطي، تربيت و رشد با هم اختلاف دارند و طبعاً مختلف فكر مي ‌كنند و توقع اين كه همه يك جور فكر ‌كنند همانند ملائكه، توقعي بي ‌‌جا است و با فلسفه خلقت انسان سازگار نيست. قلم آفرينش انسان را با اين خصوصيات مختلف خواسته است.3 بنابراين همان گونه كه ذكر شد اختلاف ميان انسان‌ ها امري تكويني و طبيعي است. پيشرفت علمي نيز حاصل تضارب آراء و انديشه‌ ها و در پي اين اختلافات است.

اختلاف عقيده

تفاوت ذاتي ميان انسان‌ ها آن ها را در عقيده و تفكر هم متفاوت مي ‌سازد هيچ دو انساني وجود ندارد كه در تمامي زمينه‌ هاي فكري و عقيدتي يكسان باشند شيخ شلتوت كه با فتواي تاريخي خود رجوع به مذهب شيعه در كنار چهار مذهب اهل سنت را مجاز دانست در اين زمينه مي‌ گويد: اختلاف رأي و نظري يك امر ضروري و طبيعي جامعه است كه رهايي از آن ممكن نيست ولي فرق است ميان اختلافي كه تعصب مذهبي و جمود فكري آن را به وجود آورده و اختلافي كه از جهت و دليل سرچشمه گرفته است. اولي اختلاف مذموم و دومي اختلاف منصفانه است كه توام با احترام مذاهب نسبت به يكديگر است و همگي احترام‌ گذار به اصل جامع ميان خود يعني مصدرها و مأخذهاي اوليه و قواعد اصولي اسلامي مي‌ باشند.4 بنابراين، اختلاف كه امري طبيعي است به گرايش افراد و به عقايد و مذاهب متفاوت نيز جريان مي ‌يابد. حال چه بايد كرد؟ و اين اختلافات چه معنايي دارد؟ منظور از اختلاف اين نيست كه هيچ وجه مشتركي ميان مذاهب اسلامي وجود ندارد. مسائل اصولي و اساسي دين، وجه اشتراك مذاهب اسلامي به حساب مي‌ آيد. آن چه كه همه مسلمانان بدان اعتقاد دارند هيچ مسلماني نيست كه آن را انكار كند، به گونه‌اي كه اعتقاد يا عدم اتقاد به آن ها مرز ايمان و كفر محسوب مي ‌گردد. آري مسائل اساسي و اعتقادي، حقايقي هستند كه خداوند از آن خبر داده بر ما واجب كرده كه به آن ها معتقد شويم؛ اصولي كه با دگرگوني ‌ها و اختلاف مصالح و يا اجتهاد مجتهدين تغيير پذير نيست.5 اما آن چه اختلاف است در زمينه مسائل فرعي و نظري است و آن نيز به مصلحت بشر است تا در ميدان فكر و انديشه، گره‌ گشاي مسائل متعدد بشر در زمان‌ هاي مختلف گردد و همواره امورشان در كفه بررسي علمي و عقلي قرار داشته تا دچار جمود نباشند. اگر بنا بود مسائل فرعي و نظري هم مانند اصول ايمان، قطعي و يقيني باشد، راهي براي تفكر و تعقل باقي نمي ‌ماند.6

وحدت در عين اختلاف

آن چه دشوار به نظر مي ‌رسد و واقعيت عيني نيز بر آن دلالت دارد دست‌ يابي به وحدت در عين اختلافات است. متأسفانه جهان اسلام هنوز نتوانسته است به اين آرمان دست يابد. براي روشن شدن بحث به اين نكته مي‌ پردازيم كه منظور از وحدت چيست؟ آيا پيروان همه مذاهب اسلامي بايد از مذهب خود دست برداشته و پيرو يك مذهب شوند؟ يا تلفيقي از مذاهب مختلف به دست آيد و همه به اين مذهب مشترك روي آورند؟ پاسخ منفي است چرا كه وحدت به اين معني كه شيعه يا سني دست از عقيده خود بردارد و تسليم ديگري شود نامفهوم است. وحدت به اين معني كه قدر مشترك‌ ها را در ميان مذاهب اسلامي بگيريم و موارد اختلاف را دور بزنيم و از همه مسلمانان بخواهيم فقط به اين قدر مشترك‌ ها معتقد باشند و به غير آن عقيده نداشته باشند نامفهوم و بي‌ معناست.7 دكتر شهيدي نيز معتقد است مقصود از وحدت امت مسلمان اين نيست كه رأي فقيهان در فروع دين يكي شود، چرا كه چنين وحدتي نه عقلاً‌ ممكن است و نه شرعاً لازم‌التعبد.8 چگونه مي ‌توان آتش تفرقه در جهان اسلام را فرو نشاند و بر مشكلات فراوان ناشي از آن فائق آمد؟ با كمال تأسف اگر تاريخ را ورق بزنيم مي‌ بينيم كه اختلاف بين شيعه و سني چه برادركشي ‌ها و كشت و كشتارهايي به بار آورده كه بسيار تلخ و مايه بسي تأسف است. چنان كه جنگ چالدران، جنگ شاه ‌صفي، كشتارهاي بين شيعه و سني در قاره هند و... نمايشگر شكاف عميق بين مذاهب اسلامي است.9 واقعيت اين است كه نه با انكار اختلاف و نه با بي ‌تفاوتي نسبت به آن نمي‌ توان به وحدت اسلامي دست يازيد. بايد با مشتركات كه در مقابل اختلافات، هم از نظر كيفي و هم از نظر كمي به مراتب بيشتر است آغاز كرد و به تعبيري برادري را به اثبات رساند. آن گاه اختلافاتي كه منجر به هتك حرمت يكديگر يا اعتقادات يكديگر مي‌ شود را كنار گذاشت و چون يدي واحد در برابر مناسبات ظالمانه و حاكميت استكبار در جهان ايستاد. چرا كه در عصر حاضر سكوت در برابر هجمه‌ هاي فرهنگي و اعتقادي دشمنان، اسلام را از هر زمان ديگر آسيب ‌پذيرتر مي ‌سازد. چنان كه در گذشته نيز در اثر بي ‌كفايتي زمامداران حكومت ‌هاي اسلامي و دامن زدن آنان به اختلافات فرقه‌اي، بسياري از آثار ارزشمند اسلامي را از دست داديم و سال ‌هاي درازي سرمايه ‌هاي فكري و هنري خويش را صرف اختلافات بي ‌اساس كرديم.10 براي فرار از اين وضعيت دردناك حاكم بر جهان اسلام بايد يكديگر و اعتقادات يكديگر را به رسميت بشناسيم. بايد براي اعتقادات يكديگر احترامي قائل شويم و به سيره حضرت رسول تأسي جوييم. همان‌ طور كه پيامبر جامعه آن روز را كه در اثر اختلافات، به تعبير قرآن كريم«علي شفا حفره من النار» بود، با هم متحد كرد و آن ها را با اعتصام به حبل الله به اقتدار كامل رساند، امروز نيز ما مي ‌توانيم در مقابل استكبار شرق و غرب و با استفاده از امكانات موجود جبهه اسلامي واحدي تشكيل دهيم و حقوق غصب شده ملل اسلامي را باز ستانيم و عزت و شكوه صدر اسلام را احيا كنيم.11 خلاصه سخن آن كه اگر مسلمانان در صدد پيشرفت هستند بايد سيره و روش پيامبر اعظم را مد نظر قرار دهند. تا بتوانند از كيان خود دفاع كنند. ولادت پيامبر و گرامي داشت آن حقيقتاً مي ‌تواند مايه وحدت و اتحاد مسلمانان باشد، زيرا همه آن ها از هر گروه و فرقه ارج و منزلت پيامبر اعظم را مي‌ ستايند و او را محور حركت ‌ها و سخنان و كردار خود مي ‌دانند.

پي‌‌ نوشت‌ ها:
1- فروغ ابديت، جعفر سبحاني، ج1، ص121و122.
2- همبستگي مذاهب اسلامي، عبدالكريم بي ‌آزار شيرازي، مقدمه از چاپ سوم، ص26.
3- همان، ص10.
4- همان، ص355.
5- همان، نقل از مقاله علامه محمدتقي قمي، ص89.
6- همان، ص90.
7- منشور همبستگي، به نقل از سخنراني آيت‌الله مكارم شيرازي، ص238.
8- همان، سخنراني، دكترسيد جعفر شهيدي، ص177.
9- همبستگي مذاهب اسلامي، عبدالكريم بي ‌آزار شيرازي، مقدمه، چاپ اول، ص34
10- انديشه تقريب، سال دوم، شماره هشتم، نقل از مقاله رحيم ابوالحسيني، ص112.
11- منشور همبستگي، سخنراني حجت‌الاسلام هاشمي رفسنجاني، ص24.

منبع: سايت سازمان تبليغات اسلامي

عالم محضر خداست درمحضر خدا گناه نکنید حضرت امام (ره)

hasantaleb

hasantaleb
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1387 
تعداد پست ها : 58933
محل سکونت : اصفهان
دسترسی سریع به انجمن ها