عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، کسانی هستند که در دنیا بیشتر از دیگران بر من صلوات فرستند.

آشنایی با خوزستان

آشنایی با خوزستان
سه شنبه 3 اسفند 1389  07:27 ب.ظ

استان خوزستان

موقعیت جغرافیایی

استان خوزستان در جنوب غربی ایران و شمال خلیج فارس واقع شده و از غرب با   کشور  عراق هم مرز است.استانهای لرستان و ایلام در شمال و شمال غربی استان، استانهای چهارمحال بختیاری وکهگیلویه و بویراحمد در شرق و جنوب شرقی استان و استان بوشهر در جنوب غربی با این استان همسایه هستند.

 

تحولات زمین شناسی

 

پیدایش ناهمواریهای خوزستان مربوط به دوران «سنوزوئیک» بوده است. قسمت های شمالی و شرقی آن طی تحولات کوهزایی در دوره «ترشیاری» به صورت مجموعه ای چین خورده درآمده و شامل تاقدیس ها و ناودیسهایی است که به موازات دیگر چین خوردگیهای زاگرس کشیده شده اند.

 

ناهمواری استان

 

چهره طبیعی استان خوزستان را میتوان به دو بخش کوهستانی و بخش سرزمین های پست و هموار تقسیم کرد:

 الف) بخش کوهستانی : بیش از دو پنجم وسعت استان را دربرگرفته است که سراسر بخش شرقی و شمالی استان را می پوشاند. کوههای این منطقه که بخشی از رشته کوههای زاگرس هستند، به طول تقریبی 300 کیلومتر از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارند و به خلیج فارس ختم می شوند.

در استان خوزستان هرچه از سمت شرق به غرب پیش برویم از ارتفاعات کاسته و به جلگه هموار خوزستان خواهیم رسید.

بلندترین کوه استان، کوه «منگُشت» است که 3600 متر ارتفاع دارد و بین ایذه و باغملک واقع شده است.

بدلیل آنکه شیب ناهمواریها در استان به طرف جلگه خوزستان میباشد اکثر رودهای پرآب زاگرس به سوی این جلگه هدایت می شوند.

ب) جلگه ها: حدود سه پنجم از مساحت استان خوزستان جلگه ای است که ازکوهپایه های زاگرس شروع و تا سواحل خلیج فارس و اروند رود ادامه دارند. جلگه خوزستان وسیع ترین جلگه کشور میباشد.

 

آب و هوا:

 

آب و هوایی نیمه‌بیابانی که شهرهای آبادان، خرمشهر، ماهشهر، هندیجان، دشت‌آزادگان و نواحی دزفول، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و نواحی شمال اهواز را در بر می‌گیرد.آب وهوای استپ گرم که نواحی شمال دزفول، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و شمال اهواز را دربرمی‌گیرداستان خوزستان تحت‌ تأثیر سه‌نوع باد قرار دارد: اولین باد، جریان سرد نواحی کوهستانی و دومین باد (شرجی)، جریان گرم و رطوبی از خلیج‌فارس است که به سوی جلگه می‌وزد. سومین‌باد یا باد سوم از عربستان می‌وزد و همیشه مقداری شن و خاک و رطوبت همراه دارد. بر اساس داده‌های ایستگاه‌های سینوپتیک استان خوزستان در سال 1375، حداقل مطلق درجه حرارت منفی دو دهم درجه سانتیگراد و حداکثر مطلق درجه حرارت با چهل پنجاه درجه سانتیگراد در اهواز گزارش شده است.

 

مکانهای تاریخی:

 

آسیاب رعنای دزفول (Asiab-e Rana)

 

در غرب شهر دزفول ، در محل معروف به رعنا ، آسیاب دزفول واقع شده است . در تمامی عرض بستر رودخانه آثار طاقهای متعدد و دیوارهای سنگ و ساروجی قطور و دهانه های کوچک و بزرگ و اطاقها و اطاقکهای نیمه خراب دیده می شود .

 

اشکفت سلمان (Eshkaft-e-Salman)

در جنوب غربی ایذه کنونی در انتهای دره ای واقع شده است . در زبان مردم جنوب غربی ایران و کوه نشین های خوزستان ، قطعه سنگی در کوهستان که بطور طبیعی حفره و اتاقی در آمده باشد و بتوان در آن از باد و باران مصون بود ، اشکفت نامیده می شود.

چهار نقش برجسته یا چهار مجلس نیایش در دو طرف صخره های اشکفت سلمان حجاری شده اند . این نقوش برجسته مربوط به دوره ایلامیان هستند .

یکی از این نقوش مربوط به شاه هانی ، همسر ، وزیر ، پسر و دخترش می باشد . دیگر نقش برجسته با حضور همین افراد منهای دختر حجاری شده اند . نقش برجسته سوم مربوط به نیایش بوده و نقش برجسته دیگر کتیبه ای است مربوط به پادشاه محلی وقت و کارهایی که انجام داده است .

 

بنای معین التجار (Moein-o Tojar)

 

این بنا در جوار رودخانه کارون در اهواز واقع شده است . قدمت بنا به اواسط دوران قاجار بر می گردد . دارای یک حیاط مرکزی با رواق ها واتاقهای چهار جانبه بوده و مانند سایر ابنیه تاریخی ایران درونگر است . این بنا به عنوان جایگاهی جهت ترخیص کالاها ی وارداتی (توسط کشتیها در اهواز ) و مرکز تجاری مورد استفاده قرار می گرفته است .

 

بند میزان (Band-e Mizan)

 

واقع در شمال شهر شوشتر شامل تاسیسات بند یا سد سنگی است با دریچه هایی از قطعات بزرگ سنگ خارا که به وسیله میله های آهنی تقویت گردیده و جهت عبور آب از یک طرف تا کنار دیگر رودخانه ساخته شده است . هدف از ساخت این سد ، انتقال و تقسیم آب بین دو شاخه گرگر و شطیط بوده است . می گویند این سازه با استفاده از نیروی کار اسرای رومی که به دست شاپور اول ساسانی به اسارت گرفته شدند ، ساخته شده است .

 

پل سفید (White Bridge)

 

این پل به عنوان چهارمین پل دنیا ،سمبل شهر اهواز برروی رودخانه قرار گرفته و بافت قدیم و جدید شهر را به هم مرتبط می سازد . این پل در سال 1315 توسط یک شرکت سوئدی به بهره برداری رسید . مهمترین خصوصیات این پل شکل قوسی آن با توجه به دهانه آن است . این پل باگذشت بیش از شصت سال هنوز نقش تعیین کننده ای در ترافیک شهر اهواز ایفا می کند .

 

پل سیاه ( Black Bridge)

 

پل سیاه به عنوان اولین پل شهر اهواز برروی رودخانه کارون برای اتصال راه آهن سراسری به بندر امام خمینی (بندر شاهپور ) که در سال 1306 ه. ش احداث شده بود ، ساخته می شود. این پل از نوع فلزی با فونداسیونهای بتونی بر روی بستر فونداسیون پل ساسائی بنا شده است . در سطح پل یک خط ریل آهن برای عبور قطار و در طرفین آن دو پیاده رو موجود است . این پل یکی از طولانی ترین پلهای فلزی راه آهن سراسری محسوب می شود.

 

پل قدیم دزفول (Dezfoul Old Bridge)

 

این پل در زمان شاپور اول ساسانی ساخته شده است . در گذشته رابط راه شهر جندیشاپور
به ایوان کرخه و شوش بوده و هم اکنون منطقه شرق و غرب دزفول  رابه هم می پیوندد . طاقها و طاقنماها به سبک ضربتی و قسمتهای اصلی پی پایه ها از سنگ و ساروج ساخته شده اند.

 

خرابه های شهر ارجان (Arjan city)

 

شهر ارجان یا ارگان یا آرگان در 12 کیلومتری شمال شرق بهبهان در کنار رودخانه مارون واقع شده است ، طی کاوشهای باستا نشناسی ، مقبره یک شاهزاده ایلامی در آن بدست آمده است . در دوره اسلامی نیز یکی از شهرهای مهم ورودی به خوزستان محسوب می گردید.

 

دانیال نبی (ع) شوش (Danyal-e Nabi)

 

معماری آرامگاه حضرت دانیال نبی از یک چهار طاقی با گنبد مخروطی کثیر الاضلاع و دو مناره با پوشش کاشی (1330 ه . ق ) از دو قسمت مقبره و زیرزمین تشکیل شده است .

بنای بارگاره واقع برروی زیرزمین شامل اتاقی است که ضریح در آن قرار دارد و اکنون سقف آن آیینه کاری شده و دارای دو ایوان در اضلاع شمالی و جنوبی است که در واقع نمازخانه بقعه است . بنای قدیمی بقعه دانیال را سیل خراب کرده است . بنای کنونی با گنبد رک مضرس مخروطی به سال 1178 ه. ق بوسیله حاج شیخ جعفر شوشتری احداث شده و طی سالهای گذشته قسمت هایی از آن با همکاری اداره اوقاف توسط سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان مرمت گردیده است.

 

زیگورات چغازنبیل (Choqazanbil)

 

زیگورات از برج معبد های چند طبقه ای ، با الهام از کوه (که همواره مقدس و ستایش برانگیز بوده ) ساخته می شد به گونه ای که طبقات آن رو به بالا کوچکتر می شد و پلکان هایی به نوک آن و آخرین طبقه که جایگاه خدا بوده ، راه داشت . هر زیگورات به یک خدا هدیه می شد . همچنانکه زیگورات چغازنبیل را هدیه پادشاه ا نشان و شوش (( اون تاش گال )) به ((این شوشیناک )) خدای نگهدارنده شهر شوش که به صورت گاونر مجسم می شد ، می دانند .

طبقات زیگورات چغازنبیل با شالوده مستقل و از یک سطح آغاز شده اند . به طوری که  طبقه آخر (خانه خدا) علیرغم کوچکی آن دارای بلندترین ارتفاع بوده است . از مسائل قابل توجه در این مجموعه تاریخی ، کشف حوضچه های تصفیه آب با تکنیک محاسباتی دقیق و پیشرفته در شمال غربی معبد است .

 

 

شوش (Shoush)

 

وسعت و گسترش محوطه باستانی شوش که در مرکز شوش فعلی قرارداشته ، باستان شناسان خارجی را واداشته است تا این محوطه عظیم را از نظر جغرافیای به چهارقسمت اصلی تقسیم نمایند:

- تپه آکروپل که قلعه باستان شناسی بروی آن احداث گردیده است (پیش از تاریخ )

- کاخ آپادانا (هخامنشی )

- شهر شاهی (هخامنشی)

- شهر صنعتگران یا پیشه وران ( هخامنشی ، پارت ، ساسانی ، اسلامی ) . به علاوه تمامی تپه ها و اراضی اطراف که جای جای آنها مورد کاوشها ی موقت باستان شناسی  قرار گرفته است . همگی گواه بر وجود سکونت مردمان در ادوار مختلف تاریخ است .

 

صفه سر مسجد (Sofe Sar Masjed)

 

بالای تپه ای که مشرف به محله سر بیشه مسجدسلیمان است ، تپه سر مسجد که حدود 700 تا 800 سال پیش از میلاد ساخته شده جلب توجه می کند . در حال حاضر جز تخته سنگهای تراشیده نام منظم ، نیم ستونهای مدور شکسته و بقایای صفه و پلکان تشریفاتی (از دوران  اشکانی ) چیزی از آن باقی نمانده است .

 

قلعه باستان شناسی شوش (Qal-e Shoush)

 

این قلعه در سال 1897 میلادی توسط ژان ژاک دمورگان رئیس هیئت باستان شناسی فرانسوی در شوش به منظور حفاظت از جان اعضاء هئیت و نگهداری اشیاء کشف شده در حین حفاری ، برروی تپه ارگ (اکروپل ) بنا شده . مصالح ساختمانی به کار رفته در این قلعه از آجرهای کشف شده دورانهای مختلف در شوش است .

سبک معماری آن که از قلاع اروپایی گرفته شده و زندان باستیل فرانسه را تداعی می کند ، توسط یک معمار محلی ایرانی ساخته شده است .

 

قلعه دا و دختر (Da-va Dokhtar)

 

 

در شمال شهر رامهرمز در دامنه های میانی کوهی گچین برروی دو تپه که در امتداد هم و پایین و بالا واقع شده اند قرار دارد. مصالح ساختمانی این قلعه که از گچ بوده و سنگهای تزئینی کمتری در آن به کار رفته ، این گمان را در بیننده به وجود می آورد که ممکن است دژی باشد که در روزگار ساسانیان برای محافظت راه تجاری – نظامی یا نگهبانی کاخ و خزائن و یا نظارت بر جلگه  زراعی و باغها و مزارع و انبارهای غله بنا شده است .

 

کلاه فرنگی (Kolah Farangi)

 

در کنار رود شطیط بر فراز تپه کوتاهی مشرف به بند میزان شوشتر ، بقایای برج هشت ضلعی کلاه فرنگی قرارگرفته است . بدنه این برج از سنگهای قواره شده ماسه ای ساخته شده که در حال حاضر بقایای آن تا ارتفاع 5/1 متری باقی مانده است .

احتمال می رود که این برج ، دیده بانی شاپور اول ساسانی برای چگونگی کار کارگران بوده و یا برج دیده بانی برای نظارت بر مقدار آب و شدت جریان آب بوده است .

 

 

نقش برجسته کول فرح (Koulfarah)

 

درشمال شرقی شهر ایذه کنونی از جاده ای که به سوی دهدز امتداد دارد ، در آخر جلگه ایذه رشته کوهی کم ارتفاع و دره هایی دراین رشته کوههای شمالی وجود دارد . اولین دره که در برابر جاده اصلی قراردارد ، دره کول فرح نامیده می شود. بطور کلی نقوش کول فرح را می توان بدین صورت مطالعه نمود؛

- نقوش سنگتراش کول فرح بر روی دو قطعه سنگ منفرد و سنگهای کمره کوه در دست راست دره

- نقوش سنگتراش و کتیبه کول فرح برروی سنگ کمره کوه در دست چپ دره

- نقوش سنگتراش برروی سنگ منفرد در آغاز دره کول فرح در میان خانه های مدخل دره

 

 

گردشگاه های طبیعی

 

آبشارهای شوشتر (سیکا ها)  (Sika Flows)

 

از زمان استقرار حکومت شاپور اول ساسانی در شوشتر آثار زیبای آبشارها به وجود آمد .
آسیابهای شوشتر در جنوب پل گرگر یا پل دروازه در سمت چپ و راست رودخانه ، طاقهایی  چند با ساختمانهایی که آب را از بالا دست گرفته و به درون مرتبه های پایین تر سرازیر می کند بنام سیکا معروف و نمایان است .

این بناها محل آسیابهای گندم خورکنی و تهیه آرد به مرتبه زیرین فرو می جهد و سنگ آسیاب را به گردش و چرخش در می آورد. آبراهه ها و مجاری آب منشعب از گرگر از سمت شرق رودخانه  جدا می شود . در زیر پل گرگر مجاری و تمهیدات آبرسانی قابل ملاحظه است .

 

منجنیق (نهراربق) (Manjanigh)

 

منجنبق حد فاصل روستاهای منجنبق سفلی و منجنبق علیا و شهر باغملک در سمت شرق جاده باغملک به اهواز قراردارد . در گذشته به اسم اربق مشهور بوده و شامل بپه های متعدد و مرتبط به هم بوده است . شهر اربق دارای دو بخش شمالی و جنوبی در دوسوی رودخانه باغملک بوده که بوسیله یک پل به همدیگر متصل می شوند . آثار پایه های این پل قدیمی که از سنگ و گچ و ساروج ساخته شده هنوز پا برجاست .

در شرقی ترین قسمت جنوبی شهر ، تپه ای بزرگ و طبیعی وجود دارد که بر روی آن قلعه مستحکم دفاعی شهر بنا شده بود.

آثار برج و باروی بخش غربی و تعدادی از اتاقهای جبهه شرقی هنوز باقی مانده است . این قلعه با استفاده از قلوه سنگ و گچ بنا شده است

 
  

استان خوزستان

موقعیت جغرافیایی

استان خوزستان در جنوب غربی ایران و شمال خلیج فارس واقع شده و از غرب با   کشور  عراق هم مرز است.استانهای لرستان و ایلام در شمال و شمال غربی استان، استانهای چهارمحال بختیاری وکهگیلویه و بویراحمد در شرق و جنوب شرقی استان و استان بوشهر در جنوب غربی با این استان همسایه هستند.

 

تحولات زمین شناسی

 

پیدایش ناهمواریهای خوزستان مربوط به دوران «سنوزوئیک» بوده است. قسمت های شمالی و شرقی آن طی تحولات کوهزایی در دوره «ترشیاری» به صورت مجموعه ای چین خورده درآمده و شامل تاقدیس ها و ناودیسهایی است که به موازات دیگر چین خوردگیهای زاگرس کشیده شده اند.

 

ناهمواری استان

 

چهره طبیعی استان خوزستان را میتوان به دو بخش کوهستانی و بخش سرزمین های پست و هموار تقسیم کرد:

 الف) بخش کوهستانی : بیش از دو پنجم وسعت استان را دربرگرفته است که سراسر بخش شرقی و شمالی استان را می پوشاند. کوههای این منطقه که بخشی از رشته کوههای زاگرس هستند، به طول تقریبی 300 کیلومتر از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد دارند و به خلیج فارس ختم می شوند.

در استان خوزستان هرچه از سمت شرق به غرب پیش برویم از ارتفاعات کاسته و به جلگه هموار خوزستان خواهیم رسید.

بلندترین کوه استان، کوه «منگُشت» است که 3600 متر ارتفاع دارد و بین ایذه و باغملک واقع شده است.

بدلیل آنکه شیب ناهمواریها در استان به طرف جلگه خوزستان میباشد اکثر رودهای پرآب زاگرس به سوی این جلگه هدایت می شوند.

ب) جلگه ها: حدود سه پنجم از مساحت استان خوزستان جلگه ای است که ازکوهپایه های زاگرس شروع و تا سواحل خلیج فارس و اروند رود ادامه دارند. جلگه خوزستان وسیع ترین جلگه کشور میباشد.

 

آب و هوا:

 

آب و هوایی نیمه‌بیابانی که شهرهای آبادان، خرمشهر، ماهشهر، هندیجان، دشت‌آزادگان و نواحی دزفول، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و نواحی شمال اهواز را در بر می‌گیرد.آب وهوای استپ گرم که نواحی شمال دزفول، بهبهان، رامهرمز، شوشتر و شمال اهواز را دربرمی‌گیرداستان خوزستان تحت‌ تأثیر سه‌نوع باد قرار دارد: اولین باد، جریان سرد نواحی کوهستانی و دومین باد (شرجی)، جریان گرم و رطوبی از خلیج‌فارس است که به سوی جلگه می‌وزد. سومین‌باد یا باد سوم از عربستان می‌وزد و همیشه مقداری شن و خاک و رطوبت همراه دارد. بر اساس داده‌های ایستگاه‌های سینوپتیک استان خوزستان در سال 1375، حداقل مطلق درجه حرارت منفی دو دهم درجه سانتیگراد و حداکثر مطلق درجه حرارت با چهل پنجاه درجه سانتیگراد در اهواز گزارش شده است.

 

مکانهای تاریخی:

 

آسیاب رعنای دزفول (Asiab-e Rana)

 

در غرب شهر دزفول ، در محل معروف به رعنا ، آسیاب دزفول واقع شده است . در تمامی عرض بستر رودخانه آثار طاقهای متعدد و دیوارهای سنگ و ساروجی قطور و دهانه های کوچک و بزرگ و اطاقها و اطاقکهای نیمه خراب دیده می شود .

 

اشکفت سلمان (Eshkaft-e-Salman)

در جنوب غربی ایذه کنونی در انتهای دره ای واقع شده است . در زبان مردم جنوب غربی ایران و کوه نشین های خوزستان ، قطعه سنگی در کوهستان که بطور طبیعی حفره و اتاقی در آمده باشد و بتوان در آن از باد و باران مصون بود ، اشکفت نامیده می شود.

چهار نقش برجسته یا چهار مجلس نیایش در دو طرف صخره های اشکفت سلمان حجاری شده اند . این نقوش برجسته مربوط به دوره ایلامیان هستند .

یکی از این نقوش مربوط به شاه هانی ، همسر ، وزیر ، پسر و دخترش می باشد . دیگر نقش برجسته با حضور همین افراد منهای دختر حجاری شده اند . نقش برجسته سوم مربوط به نیایش بوده و نقش برجسته دیگر کتیبه ای است مربوط به پادشاه محلی وقت و کارهایی که انجام داده است .

 

بنای معین التجار (Moein-o Tojar)

 

این بنا در جوار رودخانه کارون در اهواز واقع شده است . قدمت بنا به اواسط دوران قاجار بر می گردد . دارای یک حیاط مرکزی با رواق ها واتاقهای چهار جانبه بوده و مانند سایر ابنیه تاریخی ایران درونگر است . این بنا به عنوان جایگاهی جهت ترخیص کالاها ی وارداتی (توسط کشتیها در اهواز ) و مرکز تجاری مورد استفاده قرار می گرفته است .

 

بند میزان (Band-e Mizan)

 

واقع در شمال شهر شوشتر شامل تاسیسات بند یا سد سنگی است با دریچه هایی از قطعات بزرگ سنگ خارا که به وسیله میله های آهنی تقویت گردیده و جهت عبور آب از یک طرف تا کنار دیگر رودخانه ساخته شده است . هدف از ساخت این سد ، انتقال و تقسیم آب بین دو شاخه گرگر و شطیط بوده است . می گویند این سازه با استفاده از نیروی کار اسرای رومی که به دست شاپور اول ساسانی به اسارت گرفته شدند ، ساخته شده است .

 

پل سفید (White Bridge)

 

این پل به عنوان چهارمین پل دنیا ،سمبل شهر اهواز برروی رودخانه قرار گرفته و بافت قدیم و جدید شهر را به هم مرتبط می سازد . این پل در سال 1315 توسط یک شرکت سوئدی به بهره برداری رسید . مهمترین خصوصیات این پل شکل قوسی آن با توجه به دهانه آن است . این پل باگذشت بیش از شصت سال هنوز نقش تعیین کننده ای در ترافیک شهر اهواز ایفا می کند .

 

پل سیاه ( Black Bridge)

 

پل سیاه به عنوان اولین پل شهر اهواز برروی رودخانه کارون برای اتصال راه آهن سراسری به بندر امام خمینی (بندر شاهپور ) که در سال 1306 ه. ش احداث شده بود ، ساخته می شود. این پل از نوع فلزی با فونداسیونهای بتونی بر روی بستر فونداسیون پل ساسائی بنا شده است . در سطح پل یک خط ریل آهن برای عبور قطار و در طرفین آن دو پیاده رو موجود است . این پل یکی از طولانی ترین پلهای فلزی راه آهن سراسری محسوب می شود.

 

پل قدیم دزفول (Dezfoul Old Bridge)

 

این پل در زمان شاپور اول ساسانی ساخته شده است . در گذشته رابط راه شهر جندیشاپور
به ایوان کرخه و شوش بوده و هم اکنون منطقه شرق و غرب دزفول  رابه هم می پیوندد . طاقها و طاقنماها به سبک ضربتی و قسمتهای اصلی پی پایه ها از سنگ و ساروج ساخته شده اند.

 

خرابه های شهر ارجان (Arjan city)

 

شهر ارجان یا ارگان یا آرگان در 12 کیلومتری شمال شرق بهبهان در کنار رودخانه مارون واقع شده است ، طی کاوشهای باستا نشناسی ، مقبره یک شاهزاده ایلامی در آن بدست آمده است . در دوره اسلامی نیز یکی از شهرهای مهم ورودی به خوزستان محسوب می گردید.

 

دانیال نبی (ع) شوش (Danyal-e Nabi)

 

معماری آرامگاه حضرت دانیال نبی از یک چهار طاقی با گنبد مخروطی کثیر الاضلاع و دو مناره با پوشش کاشی (1330 ه . ق ) از دو قسمت مقبره و زیرزمین تشکیل شده است .

بنای بارگاره واقع برروی زیرزمین شامل اتاقی است که ضریح در آن قرار دارد و اکنون سقف آن آیینه کاری شده و دارای دو ایوان در اضلاع شمالی و جنوبی است که در واقع نمازخانه بقعه است . بنای قدیمی بقعه دانیال را سیل خراب کرده است . بنای کنونی با گنبد رک مضرس مخروطی به سال 1178 ه. ق بوسیله حاج شیخ جعفر شوشتری احداث شده و طی سالهای گذشته قسمت هایی از آن با همکاری اداره اوقاف توسط سازمان میراث فرهنگی استان خوزستان مرمت گردیده است.

 

زیگورات چغازنبیل (Choqazanbil)

 

زیگورات از برج معبد های چند طبقه ای ، با الهام از کوه (که همواره مقدس و ستایش برانگیز بوده ) ساخته می شد به گونه ای که طبقات آن رو به بالا کوچکتر می شد و پلکان هایی به نوک آن و آخرین طبقه که جایگاه خدا بوده ، راه داشت . هر زیگورات به یک خدا هدیه می شد . همچنانکه زیگورات چغازنبیل را هدیه پادشاه ا نشان و شوش (( اون تاش گال )) به ((این شوشیناک )) خدای نگهدارنده شهر شوش که به صورت گاونر مجسم می شد ، می دانند .

طبقات زیگورات چغازنبیل با شالوده مستقل و از یک سطح آغاز شده اند . به طوری که  طبقه آخر (خانه خدا) علیرغم کوچکی آن دارای بلندترین ارتفاع بوده است . از مسائل قابل توجه در این مجموعه تاریخی ، کشف حوضچه های تصفیه آب با تکنیک محاسباتی دقیق و پیشرفته در شمال غربی معبد است .

 

 

شوش (Shoush)

 

وسعت و گسترش محوطه باستانی شوش که در مرکز شوش فعلی قرارداشته ، باستان شناسان خارجی را واداشته است تا این محوطه عظیم را از نظر جغرافیای به چهارقسمت اصلی تقسیم نمایند:


تپه آکروپل که قلعه باستان شناسی بروی آن احداث گردیده است (پیش از تاریخ )

کاخ آپادانا (هخامنشی )

شهر شاهی (هخامنشی)

شهر صنعتگران یا پیشه وران ( هخامنشی ، پارت ، ساسانی ، اسلامی ) . به علاوه تمامی تپه ها و اراضی اطراف که جای جای آنها مورد کاوشها ی موقت باستان شناسی  قرار گرفته است . همگی گواه بر وجود سکونت مردمان در ادوار مختلف تاریخ است .

 

صفه سر مسجد (Sofe Sar Masjed)

 

بالای تپه ای که مشرف به محله سر بیشه مسجدسلیمان است ، تپه سر مسجد که حدود 700 تا 800 سال پیش از میلاد ساخته شده جلب توجه می کند . در حال حاضر جز تخته سنگهای تراشیده نام منظم ، نیم ستونهای مدور شکسته و بقایای صفه و پلکان تشریفاتی (از دوران  اشکانی ) چیزی از آن باقی نمانده است .

 

قلعه باستان شناسی شوش (Qal-e Shoush)

 

این قلعه در سال 1897 میلادی توسط ژان ژاک دمورگان رئیس هیئت باستان شناسی فرانسوی در شوش به منظور حفاظت از جان اعضاء هئیت و نگهداری اشیاء کشف شده در حین حفاری ، برروی تپه ارگ (اکروپل ) بنا شده . مصالح ساختمانی به کار رفته در این قلعه از آجرهای کشف شده دورانهای مختلف در شوش است .

سبک معماری آن که از قلاع اروپایی گرفته شده و زندان باستیل فرانسه را تداعی می کند ، توسط یک معمار محلی ایرانی ساخته شده است .

 

قلعه دا و دختر (Da-va Dokhtar)

 

 

در شمال شهر رامهرمز در دامنه های میانی کوهی گچین برروی دو تپه که در امتداد هم و پایین و بالا واقع شده اند قرار دارد. مصالح ساختمانی این قلعه که از گچ بوده و سنگهای تزئینی کمتری در آن به کار رفته ، این گمان را در بیننده به وجود می آورد که ممکن است دژی باشد که در روزگار ساسانیان برای محافظت راه تجاری – نظامی یا نگهبانی کاخ و خزائن و یا نظارت بر جلگه  زراعی و باغها و مزارع و انبارهای غله بنا شده است .

 

کلاه فرنگی (Kolah Farangi)

 

در کنار رود شطیط بر فراز تپه کوتاهی مشرف به بند میزان شوشتر ، بقایای برج هشت ضلعی کلاه فرنگی قرارگرفته است . بدنه این برج از سنگهای قواره شده ماسه ای ساخته شده که در حال حاضر بقایای آن تا ارتفاع 5/1 متری باقی مانده است .

احتمال می رود که این برج ، دیده بانی شاپور اول ساسانی برای چگونگی کار کارگران بوده و یا برج دیده بانی برای نظارت بر مقدار آب و شدت جریان آب بوده است .

 

 

نقش برجسته کول فرح (Koulfarah)

 

درشمال شرقی شهر ایذه کنونی از جاده ای که به سوی دهدز امتداد دارد ، در آخر جلگه ایذه رشته کوهی کم ارتفاع و دره هایی دراین رشته کوههای شمالی وجود دارد . اولین دره که در برابر جاده اصلی قراردارد ، دره کول فرح نامیده می شود. بطور کلی نقوش کول فرح را می توان بدین صورت مطالعه نمود؛


نقوش سنگتراش کول فرح بر روی دو قطعه سنگ منفرد و سنگهای کمره کوه در دست راست دره

نقوش سنگتراش و کتیبه کول فرح برروی سنگ کمره کوه در دست چپ دره

نقوش سنگتراش برروی سنگ منفرد در آغاز دره کول فرح در میان خانه های مدخل دره

 

 

گردشگاه های طبیعی

 

آبشارهای شوشتر (سیکا ها)  (Sika Flows)

 

از زمان استقرار حکومت شاپور اول ساسانی در شوشتر آثار زیبای آبشارها به وجود آمد .
آسیابهای شوشتر در جنوب پل گرگر یا پل دروازه در سمت چپ و راست رودخانه ، طاقهایی  چند با ساختمانهایی که آب را از بالا دست گرفته و به درون مرتبه های پایین تر سرازیر می کند بنام سیکا معروف و نمایان است .

این بناها محل آسیابهای گندم خورکنی و تهیه آرد به مرتبه زیرین فرو می جهد و سنگ آسیاب را به گردش و چرخش در می آورد. آبراهه ها و مجاری آب منشعب از گرگر از سمت شرق رودخانه  جدا می شود . در زیر پل گرگر مجاری و تمهیدات آبرسانی قابل ملاحظه است .

 

منجنیق (نهراربق) (Manjanigh)

 

منجنبق حد فاصل روستاهای منجنبق سفلی و منجنبق علیا و شهر باغملک در سمت شرق جاده باغملک به اهواز قراردارد . در گذشته به اسم اربق مشهور بوده و شامل بپه های متعدد و مرتبط به هم بوده است . شهر اربق دارای دو بخش شمالی و جنوبی در دوسوی رودخانه باغملک بوده که بوسیله یک پل به همدیگر متصل می شوند . آثار پایه های این پل قدیمی که از سنگ و گچ و ساروج ساخته شده هنوز پا برجاست .

در شرقی ترین قسمت جنوبی شهر ، تپه ای بزرگ و طبیعی وجود دارد که بر روی آن قلعه مستحکم دفاعی شهر بنا شده بود.

آثار برج و باروی بخش غربی و تعدادی از اتاقهای جبهه شرقی هنوز باقی مانده است . این قلعه با استفاده از قلوه سنگ و گچ بنا شده است

« سعادتمند کسی است که از هر اشتباه و خطایی که از او سر می زند، تجربه ای جدید به دست آورد »
سقراط

Mehdi900

Mehdi900
کاربر طلایی2
تاریخ عضویت : بهمن 1389 
تعداد پست ها : 6667
محل سکونت : بوشهر
دسترسی سریع به انجمن ها