عضویت العربیة English
امام جواد علیه‌السلام: عزّت مؤمن در بى نیازى او از مردم است. بحارالأنوار، ج 75، ص 109

آشنایی با هرمزگان

آشنایی با هرمزگان
سه شنبه 3 اسفند 1389  10:13 ب.ظ

استان هرمزگان

موقعیت جغرافیایی

 

استان هرمزگان یکی از استانهای کشور جمهوری اسلامی ایران است که در جنوب آن، بین مختصات جغرافیایی 25 درجه و 24 دقیقه تا 28 درجه و 57 دقیقه عرض شمالی و 53 درجه و 41 دقیقه تا 59 درجه و 15 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان حدود 68 هزار کیلومتر مربع مساحت دارد که از این نظر هشتمین استان کشور می باشد. هرمزگان از جهت شمال و شمال شرقی با استان کرمان، غرب و شمال غربی با استان های فارس و بوشهر از شرق با سیستان و بلوچستان همسایه بوده و جنوب آن را آبهای گرم خلیج فارس و دریای عمان در نواری به طول تقریبی 900 کیلومتر دربرگرفته است.

هرمزگان دارای 8 شهرستان به نامهای بندرعباس، میناب، بندرلنگه، رودان، جاسک، قشم، حاجی آباد، ابوموسی 16 شهر، 21 بخش و 71 دهستان و 2170 آبادی دارای سکنه است و بنا به سرشماری به عمل آمده در سال 1375 جمعیت استان هرمزگان 1062155 نفر می باشد.

مرکز استان هرمزگان شهر تاریخی بندرعباس می باشد که امروزه یکی از 20 شهر بزرگ ایران و مرکز فعالیتهای مهم اقتصادی و تجاری کشور محسوب می گردد. بندرعباس به عنوان بزرگترین مبادی ورودی و خروجی کشور نقش بسیار ارزنده ای در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران که بنادر مهم آبادان و خرمشهر مورد تعدی دشمن قرار گرفته بودند، در زمینه نیازهای وارداتی کشور ایفا نمود. این شهر در فصل مشترک خلیج فارس و دریای عمان روبروی جزایر قشم، هرمز و لارک در فاصله نزدیک تنگه استراتژیک هرمز واقع شده و دارای ظرفیت های درخور توجهی از نظر تاسیسات پیشرفته خدماتی، زیربنایی و اقتصادی می باشد.

آب و هوا

بجز نوار باریک ساحلی به عمق حداکثر 30 کیلومتر از ساحل دریا که دارای اقلیم گرم و مرطوب است و مناطق کوهستانی و جلگه های نسبتا مرتفع نواحی شمال مجاور مرزهای کرمان و فارس که از آب و هوای نیمه معتدل برخوردارند سایر نواحی هرمزگان در محدوده مناطق گرم و خشک قرار دارند. بطور کلی هرمزگان تحت تاثیر آب و هوای بیابانی و نیمه بیابانی بوده و دارای تابستان های طولانی و گرم و زمستانهای کوتاه و ملایم است. تعادل آب و هوای استان هرمزگان تحت تاثیر توده های مختلف هوای شمالی، غربی و جنوبی قرار داشته و به طور کلی خشک و کم باران است. بارندگی استان عمدتا به صورت رگبار و سیلابی در ماه های زمستان می باشد. با توجه به اقلیم صحرایی هرمزگان، حجم بارندگی استان علیرغم اینکه حد پائین را به خود اختصاص می دهد از دامنه نوسان زیادی برخوردار است. بر طبق آمارهای موجود، میانگین بارندگی ده ساله اخیر در استان حدود 180 میلی متر اندازه گیری شده است.

میزان رطوبت در نواحی ساحلی در تابستان بسیار بالا بوده و حتی به صددرصد نیز می رسد. درجه حرارت تحت تاثیر رطوبت متعادل بوده و بندرت در تابستان از 42 درجه تجاوز می کند. در مناطق صحرایی خشک، درجه حرارت در زمستان کمتر به صفر تمایل می کند به نحوی که هرمزگان را باید استانی فاقد روزهای یخبندان تلقی کرد.

در هرمزگان نیز بسته به فصل، بادهای مختلفی در طول سال می وزد که مهمترین آنها باد شمال، قوس، سهیلی، ناشی یا نعشی و بادلوار می باشند. بادلوار، ویژگی مناطق گرم و خشک صحرایی استان و به آتش باد نیز معروف است.

از ویژگیهای آب و هوایی استان هرمزگان ، یک فصل طولانی گرم و یک فصل کوتاه خنک است . فصل گرم همراه با هوای شرجی 9 ماه به درازا می کشد . فصل تابستان از اوایل اسفند ماه شروع می شود ، هوا رفته رفته رو به گرمی می رود تا اینکه گرما در تیر و مرداد به اوج خود می رسد . فصل خنک آن همراه با خشکی نسبی هوا در حدود 3 ماه طول می کشد . این فصل از اوایل آذر ماه شروع می شود و تحت تاثیر توده های هوای خنک غربی قرار می گیرد . دمای هوای این استان در سرد ترین شبهای سال به ندرت به صفر درجه می رسد و در روزهای زمستانی دمای آن معمولاٌ از 10 درجه سانتیگراد بالای صفر پایین تر نمی آید . اصولاٌ آب و هوای این استان مانند آّب و هوای نواحی بیابانی است و میزان بارشهای جوی آن نیز فوق العاده اندک می باشد . در این منطقه در حدود 9 ماه از سال بارندگی مهمی صورت نمی گیرد و قسمت عمده بارندگی آن نیز در یک یا دو نوبت به وقوع می پیوندد. در همان موارد اندک هم بارندگی آن اغلب مانند بارانهای بهاری سیل آسا است و خسارات فراوانی به بار می آورد . میزان رطوبت نسبی در سواحل خلیج فارس عمدتا بالا است و بین 20 تا 100 درصد نوسان دارد .

 

صنایع دستی

صنایع دستی استان شامل قالیبافی، گلیم بافی، گبه بافی، سفالگری، حصیر بافی، گلابتون دوزی، سوزن دوزی، خوس دوزی، زری بافی، چادرشب بافی، جاجیم بافی، مبلمان سازی، خرسک بافی، سنگ تراشی، خیمه بافی، صنایع دستی دریایی و انواع بافته های داری کوچک نظیر توبره، کشکدان، نمکدان، خورجین است. صنایع دستی موجود در استان هرمزگان عمدتاً فصلی بوده و 90 درصد تولیدکنندگان را زنان تشکیل می دهند.

جاذبه های تاریخی

معبد هندوها

ساختمان این معبد، در سال 1310 هجری قمری ، در زمان حکومت محمد حسن خان سعدالملک احداث شده است . اساس ساختمان این معبد عبارت است از یک اتاق چهرگوش میانی که بر روی آن گنبدی قرار گرفته است . سبک معماری این گنبد را مقرنس های پیرامون آن نه تنها از دیگر گنبدهای موجود در سواحل خلیج فارس ، بلکه از گنبدهای سراسر ایران متفاوت می سازد. طرح این بنا کاملاٌ از معماری معابد هندی متاثر است . این معبد از جمله نشانه های معدود تاریخی بندرعباس است که توجه هر تازه واردی را به خود جلب می کند و امروزه در کنار یکی از یکی از خیابانهای اصلی شهر قرار دارد.

نیایشگاه میترا

در پانزده کیلومتری شهر قشم ، در مسیر راهی که به منطقه باستانی جزیره یا خربس و سپس به بندر سوزا منتهی می شود، یک رشته کوه طولانی وجود دارد که در دل آن معماری صخره ای شگفتی قرار دارد. ورود به این فضای صخره ای از طریق روزنه های غار مانندی ممکن است که تعداد آنها به نه روزن در سه ردیف می رسد. در ردیف بالا شش، در حاشیه وسط دو و در پایین یک روزن تعبیه شده است .

درپشت روزنه ها، تالاری به مساحت 25 متر مربع و با ارتفاع 2/70 متر در دل صخره و سنگ حفر شده است . سقف تالار مسطح است . این تالار محل به جای آوردن مراسم مذهبی ویژه ای برای بزرگداشت در گذشتگان ، و به احتمال بسیار قوی مرکز پرستش ( ایزدمهر ) یا ( میترا ) بوده است . بررسی اجمالی و جزئیات داخلی آن ، نشانگر احداث در دوره مادها است . این مجموعه ، از نظر نما سازی ، با معبد یا آرامگاه صخره ای ( کلات خورموج ) در دامنه کوه مند بوشهر شباهت بسیار دارد . هم جواری این محل با شهر باستانی خربز نشان می دهد ، در دوره مادها یک تمدن بزرگ پیشرفته در جزیره قشم وجود داشته است.

قلعه پرتغالیهای جزیره هرمز

این قلعه که در ضلع شمالی جزیره هرمز و در ساحل دریا قرار دارد ، مهم ترین قلعه باقی مانده از روزگار تسلط پرتغالی ها بر سواحل و جزایر خلیج فارس است . این قلعه به فرمان آلفونسوآلبرکرک دریانورد پرتغالی در سال 1507 میلادی ، در محلی موسوم به مورنا احداث شد. قلعه به شکل چند ظلعی نامنظم است . ساختمان آن بسیار محکم است و دیوارهایی به قطر 3/5 متر با چند برج به ارتفاع 12متر دارد. تاسیسات قلعه شامل انبارهای تسلیحات ، آب انبار و اتاق هایی با سقف هلالی است . در زمان شاه عباس که به استعمار پرتغالی ها در ایران خاتمه داده شد، این قلعه به دست امام قلی خان از سرداران شاه عباس فتح گردید.

قلعه لشتان

این قلعه در 6 کیلومتری شرق بندرلنگه قرار گرفته و تاریخ بنای ان سال 904 هجری قمری است . با توجه به تاریخ مذکور، گروهی معتقدند که ساخت این بنا به زمان سلطه و قدرت پرتغالی ها بر خلیج فارس مربوط است . جمعی نیز عقیده دارند، این قلعه در عهد هخامنشی احداث شده و بیش از 2000 سال قدمت دارد. در حال حاضر ، بجز حصار بند و اثار مخروبه روی دیوارها ، اثر دیگری از ساختمان قلعه باقی نمانده است . در داخل قلعه لشتان ، چندین قبرستان ، ده ها برکه آب و انبار آذوقه و آثار فراوان دیگری به جای مانده است .

قلعه هزاره (بی بی مینو )

تنها بنای تاریخی شهر میناب ، قلعه ای موسوم به قلعه هزاره است . مردم بومی این قلعه را بی بی مینو می نامند و معتقدند که در روزگاران گذشته دو خواهر به نام های بی بی مینو و بی بی نازنین این شهر را بنا کرده اند.گویا در گذشته دو قلعه وجود داشته که یکی از قلاع ویران شده و تنها قلعه باقی مانده ، به نام قلعه هزاره یا قلعه بی بی مینو شهرت یافته است .این قلعه تا اواخر دوره قاجار مرکز حکومت محلی بود و در اطراف آن ، خندقی کنده شده بود. در آن زمان همیشه صد سرباط مسلح در قلعه مستقر بوده و نگهبانی می داده اند. در حال حاضر، از این قلعه مخروبه ای باقی مانده است .

پل لاتیدان

پس از اخراج پرتغالیها از ایران، رفته رفته از اهمیت بندری جزیره هرمز کاسته شد و بندرعباس جای ان را گرفت و مهمترین بندر ارتباطی ایران گردید. پل لاتیدان در مسیر کاروان روی لار- بندرعباس ، در جهت گسترش امور بازرگانی احداث شد. این پل در 50 متری غرب بندرعباس بر روی رودخانه کل (کول ) ایجاد شده و یادگار دوره صفوی است . بر خلاف پلهای دیگر دوره صفوی که آجری هستند، این پل از سنگ بدون شکل ساخته شده و از طویلترین پلهای ایران است . این پل دارای صد دهانه بوده است که در حال حاضر 33 دهانه آن مشهود است که در میان آنها چشمه طلاق هایی در دو طبقه تعبیه شده اند. بنای این پل از عالیترین طرحهای پل سازی ایران قدیم محسوب میشود.

قلعه پرتغالیهای جزیره قشم

در انتهای شمال شرقی جزیره قشم، یک قلعه قدیمی و مخروبه وجود دارد . این قلعه را در سال 1030 هجری قمری (1621میلادی ) به دستور پادشاه اسپانیا در مسیر بندر قشم ساخته اند. این قلعه در سال 1622 به دست سپاهیان ایران فتح گردید و تا امروز نیز آثار دیوار خارجی ان باقی مانده است . قلعه مذکور دو حصار و برجهایی در چهر گوش دارد . در پشت حصار بیرونی قلعه ، خندقی وجود داشته که اینک پر شده است . دیوار سازی قلعه با سنگهای مرجانی و سنگ لاشه و ملات گچ و ساروج به شکل بناهای عهد ساسانی انجام گرفته است . در میان خرابه های قلعه هنوز هم تعدادی لوله زنگ زده توپ وجود دارد . چهار لوله از این لوله ها را در اطراف در ورودی پاسگاههای قدیمی شهر قشم و لافت نصب کرده اند و چند لوله توپ دیگرنیز به بندر لنگه حمل شده است.

« سعادتمند کسی است که از هر اشتباه و خطایی که از او سر می زند، تجربه ای جدید به دست آورد »
سقراط

Mehdi900

Mehdi900
کاربر طلایی2
تاریخ عضویت : بهمن 1389 
تعداد پست ها : 6667
محل سکونت : بوشهر
دسترسی سریع به انجمن ها