عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، کسانی هستند که در دنیا بیشتر از دیگران بر من صلوات فرستند.

آثارسازندگی برخی نام های قیامت در قرآن1

آثارسازندگی برخی نام های قیامت در قرآن1
سه شنبه 3 اسفند 1389  10:33 ب.ظ

مقدمه
برای قیامت در قرآن نام های متفاوتی بیان شده است. ذکر نام های متفاوت برای قیامت در قرآن بیان گر اهمیت این واقعه عظیم است که هر کدام نشان دهنده وضع مخصوص و نظام خاص حاکم بر آن می باشد. توجه انسان به این اوضاع و وضع مخصوص آثار سازنده روحی روحی و روانی بسیاری بر او دارد.
در علوم مختلفی چون تفسیر و اخلاق وجه هایی از نام های قیامت آمده و به طور اجمالی بررسی شده است و آثار آن را کم و بیش بیان نموده است.
مفسرین بزرگ کتب گران قدری نگاشته اند که در آن ها به فراخور بیان آیاتی که در آن ها نام های قیامت آمده است توضیحاتی چند داده اند که همه آن بزرگواران به مباحث کلی در مورد قیامت پرداخته اندو نظری اجمالی به نام های قیامت داشته اند.
طرح مسئله
به غیر از کتب تفسیری که به آیات مربوط به قیامت و نام های آن پرداخته اند، کتب و مقالاتی نیز با نام قیامت به نگارش در آمده است که در آن ها کلیاتی ازقیامت و مباحث مربوط به آن مطرح شده است و همچنین به مباحث مربوط به نام های قیامت اشاره ای کوتاه شده است. جدا گانه به آن مطالب پرداخته نشده است که جای دارد این نکته مورد توجه قرار گیرد. حال این سوال مطرح است که نام های قیامت چه اثر سازندگی بر انسان دارند؟
ضرورت و اهداف
بیان نام های قیامت در قرآن باعث سازندگی روحی و روانی در انسان می شود که این امر باعث می شود که انسان صفای باطن پیدا کند و در زندگی دنیا و آخرت خود به سعادت که هدف نهایی بشر است برسد. انسان برای رسیدن به هدف نهایی خود یعنی سعادت نیاز به تذکر و یاد آوری دارد تا به فطرت الهی خود بازگردد که این امر جز با روحی بلند و بزرگ و لطیف قابل نیل نمی باشد.
در دنیای امروز که مادیات حرف اول را در زندگی انسان می زند، نیاز است که بشر را از خواب غفلت بیدار کرد و معنویات را به او یاد آوری نمود و همواره به یاد فرزندان آدم آورد که قیامت و سوال و کتابی در پیش دارند. پس یکی از راه های رسیدن به این امر مهم یاد آوری از طریق بیان واقعیت های موجود در جهان خلقت برای انسان است.
در جامعه علاوه بر توجه زیاد به مادیات و دنیا گویا اخرت فراموش شده است، شاید با بیان نکاتی در مورد آخرت و یاد اوری آن به نسل بشر جامعه را از خطر انحطاط نجات داده و کمکی در رسیدن بشر به سعادت دنیوی و اخروی بشود.
پیشینه
نام های متفاوتی برای قیامت در اسلام و قرآن ذکر شده است که در ادیان آسمانی و کتب آسمانی پیشین نیامده است. که این بیان اهمیت و احوال مخصوص به آن را رسانده و راه رشد و سعادت بشر را بیان می کند.
تاکنون کتاب یا مقاله ای با نام آثار سازندگی برخی نام های قیامت در قران نیافته ام ولی در کتب تفسیری و کتبی که با عنوان و یا موضوع قیامت نگاشته شده اند، می توان مباحث مربوط به قیامت، احوال آن و نام های آن به طور پراکنده دست یافت که این مباحث کلی می باشند و بشتر مطالب مربوط به قیامت و اثبات آن و ... می باشد نه خصوص نام های قیامت.
در این مقاله سعی در معرفی برخی نام های قیامت و اثر سارندگی آن بر انسان شده است که با بررسی برخی آثار و تطبیق نام های قیامت سعی در بررسی هر چه بهتر و مفیدتر ارائه شدن مطالب می شود.
روش اتخاذ شده در این پژوهش اسنادی، بنیادی است.












علت بیان نام های مختلف برای قیامت
یکی از مراحل حیات جاوید، قیامت کبری است. قیامت کبری بر خلاف عالم برزخ که مربوط به فرد است و هر فردی بلافاصله وارد عالم برزخ می گردد، مربوط است به جمع، یعنی به همه افراد و همه عالم، حادثه ای است که همه اشیاء و همه انسانها را در بر می گیرد و واقعه ای است که برای کل جهان رخ می دهد، کل جهان وارد مرحله جدید و حیات جدید و نظام جدید می گردد.
قرآن کریم که ما را از حادثه بزرگ قیامت آگاه کرده است ظهور این حادثه بزرگ را مقارن با خاموش شدن ستارگان، بی فروغ شدن خورشید، خشک شدن دریاها، هموار شدن ناهمواریها، متلاشی شدن کوهها و پیدایش لرزشها و غرشهای عالمگیر و دگرگونیها و انقلابات عظیم و بی مانند بیان کرده است.
قیامت در قرآن کریم با نامها و عنوان های مختلف خوانده شده است که هر کدام نشان دهنده وضع مخصوص و نظام مخصوص حاکم بر آن است. مثلا از آن جهت که همه اولین و آخرین در یک سطح قرار می گیرند و ترتیب زمانی آنها از بین می رود، روز حشر یا روز جمع یا روز تلاقی خوانده شده است و از آن جهت که باطنها آشکار و حقایق بسته و پیچیده باز می شوند، «یوم تبلی السرائر» یا روز نشور نامیده شده است و از آن جهت که فنا ناپذیر است و جاوید است، «یوم الخلود»، و از آن جهت که انسانهایی سخت در حسرت و ندامت فرو می روند و احساس غبن می کنند که چرا خود را برای چنین مرحله ای آماده نکرده اند، «یوم الحسرة» یا «یوم التغابن»، و از آن جهت که بزرگترین خبرها و عظیم ترین حادثه هاست «نبأ عظیم» خوانده شده است.
نام های قیامت در آیات قرآن
قیامت به معنای بپاخاستن و روز قیامت، روزی است که مردگان از قبر بر می خیزند. جمع آیات مربوط به در قیامت قرآن حدود هزار و هفتصد آیه است. برخی از نام های دیگر آن که در قرآن ذکر شده عبارتند از:
یوم فزع اکبر، یوم الجزاء، یوم الدین، یوم الحساب، یوم النشور، یوم المشهود، یوم التغابن، یوم الحسرة، یوم الآخر، یوم عظیم، یوم موعود حشر، قارعه، حاقه، ساعة، ذکری، بعث و....
معنا و وجه تسمیه نام های قیامت
در این پژوهش به برخی نام های قیامت پرداخته می شود که دراین جامعنا و وجه تسمیه این نام ها بیان می شود.
یوم
در معنای یوم اقوالی بیان شده است. که در کتب مختلف لغت این گونه آمده است : از طلوع فجر تا غروب آفتاب‏.
«از طلوع فجر تا غروب آفتاب. و نیز مدّتى از زمان و وقت را یوم گویند. چنانکه راغب و دیگران گفته‏اند در نهج البلاغه حکمت 396.
فرموده: «الدّهر یومان یوم لک و یوم علیک» دنیا دو روز است روزى بخیر تو و روزى بر علیه تو. مراد از یوم وقت و زمان است.
«مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ» فاتحه: 4. مراد از یوم چنانکه میدانیم وقت و زمان است «قالَ کَمْ لَبِثْتَ قالَ لَبِثْتُ یَوْماً أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ» بقره: 259. روز در این آیه همان روز معمولى مقابل شب است. البته در «بَعْضَ یَوْمٍ» ...
«الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی» مائده: 3. الف و لام در «الْیَوْمَ» براى حضور است یعنى: امروز دینتان را کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام نمودم.
«فَعَقَرُوها فَقالَ تَمَتَّعُوا فِی دارِکُمْ ثَلاثَةَ أَیَّامٍ» هود: 65. در اینگونه آیات شبها نیز داخل در یوم‏اند و اطلاق ایّام روى عنایتى است.»
یوم در عرف به معناى قسمتی محدود از امتداد زمان است ؛ کم باشد یا زیاد و از این رو هم بر فاصله بین طلوع و غروب خورشید اطلاق مى شود و هم بر مقاطع وسیعترى از زمان .
یوم الدین
دین خضوع و انقیاد در برابر برنامه یا مقرراتى معین است . بنابراین ، در معناى دین دو قید وجود دارد : یکى انقیاد و خضوع و دیگرى این که آن انقیاد در برابر برنامه خاصى باشد و اما مفاهیمى مانند: طاعت ، تعبد، محکومیت ، مقهوریت ، تسلیم ، قانون یا جزا، معناى اصلى کلمه دین نیست ، گرچه به آن نزدیک و از لوازم آن است .
یوم تبلی السرائر
عبارت است از هر چیزى که انسان در دل خود پنهان مى‏کند، و کلمه" بلاء" که فعل" تبلى" مشتق از آن است به معناى آزمایش و نیز شناسایى و کشف نهانى‏ها است.
نتیجه این است که: «رجع در روزى است که آنچه از عقاید و آثار اعمال که انسانها پنهان کرده بودند، چه خیرش و چه شرش به مورد آزمایش و شناسایى قرار مى‏گیرد، و زرگر اعمال و عقاید آنها را در بوته زرگرى خود مى‏آزماید، تا معلوم شود کدام صالح و کدام فاسد بوده و کدام خالص و کدام داراى ناخالصى و عیار است و بر طبق آن صاحبش را جزا مى‏دهد.»
یوم الفصل
کلمه" فصل" به معناى تمیز بین دو چیز ، بریدن و جدا کردن. «فصل الشّى‏ء فصلا: قطعه و ابانه» در مفردات گفته: «آن جدا کردن دو چیز از همدیگر است بطوریکه میان آندو فاصله باشد هذا یَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِی کُنْتُمْ بِهِ تُکَذِّبُونَ صافات: 21. این روز قیامت و روز جدا کردن حق از باطل است که تکذیب میکردید.» و« اگر روز قیامت را روز فصل خوانده، بدین ملاحظه است که آن روز روز جدا شدن حق از باطل است، روزى که به حکم خدا و قضاى او بین حق و باطل و یا بین مجرم و متقى، جدایى مى‏افتد. و هر یک از دیگرى متمایز مى‏شود» ، هم چنان که در جاى دیگر فرمود:" وَ امْتازُوا الْیَوْمَ أَیُّهَا الْمُجْرِمُونَ" هان اى مجرمین امروز جدا شوید
یوم الجمع
در مورد «یوم الجمع» بودن روز قیامت تفسیرهاى متعددى وجود دارد:بعضی گفته اند: «به خاطر آن است که میان ارواح اجساد جمع مى شود. بعضی دیگر گفته اند: از این نظر است که بین انسان و عملش جمع خواهد شد. و یا از این نظر: که میان ظالم و مظلوم اجتماع حاصل مى شود. ولى ظاهر این است که منظور، اجتماع همه خلایق در آن روز بزرگ است» از اولین و آخرین، همان گونه که در آیه 49 و 50 سوره «واقعه» آمده است : «قُلْ إِنَّ الاَْوَّلِینَ وَ الاْخِرینَ لََمجْمُوعُونَ إلى میقاتِ یَوْم معلوم«بگو اولین و آخرین همگى در روز معینى، جمع مى شوند.
یوم التلاق
چون در روز قیامت بندگان با پروردگارشان از طریق شهود باطنى ملاقات مى کنند روز قیامت را «یوم التلاق» نامیدند. علاوه بر آن روزى است که، «گذشتگان و آیندگان، همه با هم تلاقى دارند. روزى که روز ملاقات پیشوایان حق و باطل، با پیروانشان مى باشد. روزى که روز لقاى مستضعفین و مستکبرین است. روزى که روز ملاقات ظالم و مظلوم است. روزى که روز دیدار انسان ها و فرشتگان است. و بالأخره روز تلاقى انسان با اعمال و گفتار و کردارش، و با دادگاه عدل خداوند.»
یوم الحسره
یکى از نامهاى قیامت یوم الحسره است . روزى که خطاکاران بعد از آنکه نامه اعمال کرده هاى دنیایى خود را مى بینند حسرت و افسوسى درد آور آنها را فرا مى گیرد و سرمایه هاى خود را بر باد رفته مى بینند از اینکه به عمر و فرصتهاى خود کالاهایى فناپذیر و آنى خریده اند که هیچ به کار آنها نمى آید. قرآن مى فرماید:«کذلک یریهم الله اعمالهم حسرات علیهم و ما هم بخارجین من النار » خداوند این چنین اعمال آنها را به صورت حسرت زایى به آنان نشان مى دهد و هرگز از آتش خارج نخواهند شد.)
مرتبه اى از حسرت براى همه اهل محشر از مومنان تا کافران وجود دارد: مومنان و نیکوکاران تاسف مى خورند که اى کاش عمل صالح بیشترى انجام داده بودیم و درجه اخلاص و توحیدمان بالاتر بود تا امروز حظ و بهره بیشترى مى بردیم ، و کافران و بدکاران هم تاسف مى خورند که چرا به تعالیم انبیا توجه نکردند و چرا راه خدا و توحید و عمل صالح را بر نگزیدند. امام على (علیه السلام) فرمودند: «ان اعظم الحسرات یوم القیامه حسرة رجل کسب مالا فى غیر طاعه الله فورثه رجل فانفقه فى طاعه الله سبحانه فدخل به الجنه و دخل الاول به النار» بزرگترین حسرتها در روز قیامت حسرت خوردن شخصى است که مالى را به گناه گرد آورد و آن را شخصى دیگر به ارث برد و در راه اطاعت خداى سبحان مصرف کرد و با آن وارد بهشت شد و گرد آورنده اولى وارد جهنم گردید.

عالم محضر خداست درمحضر خدا گناه نکنید حضرت امام (ره)

hasantaleb

hasantaleb
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1387 
تعداد پست ها : 58933
محل سکونت : اصفهان
دسترسی سریع به انجمن ها