عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر که حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار او است. بحارالأنوار، ج43، ص261

همه حواشي بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر

همه حواشي بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر
چهارشنبه 4 اسفند 1389  05:50 ب.ظ

همه حواشي بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر

آتش حواشي براي داغي تنور جشنواره


 همانطور که پيش از شروع به کار جشنواره فيلم فجر انتظار مي‌رفت، آنچه تنور اين جشنواره را داغ کرد حواشي بود و غلبه آن بر اصل تا حدي بود که پخش و تماشاي فيلم‌هاي برتر جشنواره نتوانست بيش از حاشيه‌ها گرمابخش جشنواره باشد.


 بيست و نهمين دوره جشنواره فيلم فجر زماني کليد خورد که سينماي ايران در موارد مشخصي با چالش‌هايي جدي روبرو بود؛ نبود تعامل از سوي معاونت سينمايي با خانه سينما، شکل‌گيري شواري عالي سينما در شرايطي که جمع گسترده‌اي از سينماگران نسبت به ترکيب فيلمسازان و هنرمندان حاضر در آن معترض بودند و راه‌اندازي تشکل واحد تهيه‌کنندگان با عنوان اتحاديه تهيه‌کنندگان مهمترين سرفصل‌‌هاي اين چالش‌ها بود و انتظار مي‌رفت تبعات آن در جريان برگزاري مهمترين رويداد سينمايي ديده شود و چنين هم شد.

زماني که سينماگراني در طول يکسال با مديراني دچار مشکل هستند و نسبت به دولتي شدن کليت سينما و ناديده گرفتن خانه سينما و موازي کاري با شوراي عالي تهيه‌کنندگان و انحصارطلبي‌ها گله‌مند هستند، اين گله و شکايت‌ها را بيش از هر فرصتي در زمان برگزاري جشنواره‌اي نشان مي‌دهند که اتفاقاً در ادامه رويه دو ساله معاونت سينمايي برگزار مي‌شود.

فارغ از همه اين مشکلات، تعداد زياد فيلم‌هاي سينمايي بخش مسابقه سينماي ايران، خلق بخش نوعي نگاه بدون ارائه تعريف مشخص از آن و ترکيب هيئت داوري جشنواره فجر همه پتانسيلي بالا براي فراهم کردن زمينه گلايه‌ها و اعتراض‌ها داشت و اين‌ها موجب شد جشنواره‌اي که مي‌توانست به واسطه حضور پرتعداد سينماگران سرشناس الگويي براي ساير دوره‌هاي جشنواره باشد، به يکي از پراشکال‌ترين و حاشيه‌سازترين جشنواره‌هاي فجر تبديل شود.

اختتاميه

مراسم پاياني جشنواره فيلم فجر فضايي متفاوت با اغلب دوره‌هاي جشنواره داشت؛ از تعداد کم چهره‌هاي سرشناس حاضر در مراسم تا غيبت وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و حضور رئيس دفتر رئيس جمهور.

ترکيب چهره‌هايي که براي اعطاي جوايز روي صحنه ايستاده بودند هم تازه و نو بود؛ کمتر قابي را در طول بيست و هشت دوره اختتاميه جشنواره فيلم فجر مي‌توان يافت که چهره‌هايي مانند آناني که در مراسم اختتاميه بيست و نهمين دوره جشنواره روي صحنه رفتند بودند، در خود جاي داده باشد؛ از ابوالقاسم طالبي و علي معلم و مرتضي شايسته و مجيد انتظامي تا جواد شمقدري و اسفنديار رحيم‌مشايي.

سينماي ايران سال‌هايي نه چندان دور را به ياد دارد که ابراهيم حاتمي‌کيا، مجيد مجيدي، رسول صدرعاملي و تعدادي ديگر از سينماگران فعال داور فيلم‌هاي جشنواره بودند.

مراسم اختتاميه جشنواره فيلم فجر در تمامي اين سال‌ها همچنين رنگي از اجرايي که ژيلا صادقي در شب بيست و هفتم بهمن در سالن همايش‌هاي برج ميلاد روي صحنه آورد به خود نديده بود؛ يک مجري که خاطراتي با برخي از سينماگران دارد و از فرصت محدود برنامه براي بيان آن‌ها و خواندن دست‌نوشته‌هايش استفاده مي‌کند و به معاون امور سينمايي فرصت دو دقيقه‌اي براي حرف زدن پيشنهاد مي‌دهد و به برگزيده جشنواره فيلم فجر از پشت تريبون مهمترين جشنواره سينمايي کشور و در دل اهالي سينماي ايران سخني نسنجيده مي‌گويد.

تشويق کردند؛ اما براي سکوت

مراسم پاياني بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر فضايي قطعاً متفاوت از دوره‌هاي قبل داشت و از جمله اين تفاوت‌ها سوت و دست‌ها و گاه واکنش‌هاي منفي حاضران در سالن در مواجهه با سخنان مديران بود.

رسم اغلب برنامه‌هاي افتتاحيه و اختتاميه جشنواره‌هاي سينمايي سخنراني مديران است، اين بار علاوه بر دبير جشنواره که کوتاه سخن گفت و همچنين معاون امور سينمايي که توانست شش دقيقه زمان براي حرف زدن به دست آورد، رئيس دفتر رئيس جمهور هم درباره سينما صحبت کرد و مديران دو شرکت توليد خودروي اسپانسر برنامه هم روي سن آمدند تا در مورد اهميت سينما و حمايتشان از سينماگران صحبت کنند.

جواد شمقدري معاون امور سينمايي زماني که پشت تريبون قرار گرفت و سخنان خود را آغاز کرد، از سينما گفت و پايان دوران گلخانه‌اي آن و آغاز حيات طبيعي‌اش. اما وقتي او صحبت را به دشمنان سينما از درون و بيرون و کساني که سينما را حياط خلوت کرده‌اند رساند، حاضران در سالن شروع به تشويق کردند؛ تشويقي که تعجب معاون امور سينمايي را به همراه داشت و در ادامه با طولاني شدن آن مشخص شد به نشانه اعتراض است. اين تشويق تا پايان سخنان شمقدري او را همراهي کرد.

اسفنديار رحيم‌مشايي نيز از اين واکنش بي‌بهره نماند و او هم وقتي به نيمه‌هاي صحبت‌هاي خود رسيد با تشويق‌هايي براي سکوت روبرو شد.

دفاع از خانه سينما

سخن سينماگران حاضر روي سن جشن سينماي ايران که در شهريور ماه برگزار شد،‌ با اين جمله آغاز مي‌شد: «... هستم، عضو خانه سينما.» در شرايطي که انتظار نمي‌رفت مشابه اين رفتار در مراسم پاياني جشنواره فيلم فجر تکرار شود، مهدي هاشمي برنده سيمرغ بلورين بهترين بازيگر مرد اين تصور را بر هم زد.

او بعد از دريافت جايزه خود و تشکر از همکارنش، از خانه سينما ياد کرد و گفت نيمي از جايزه خود را به اين نهاد صنفي مي‌دهد و با بيان اين جمله تشويق پرشور حاضران را براي خود به ارمغان آورد.

مهناز افشار و «جدايي نادر از سيمين»

زماني که نام مهناز افشار به عنوان بهترين بازيگر نقش مکمل زن براي بازي در «سعادت آباد» به کارگرداني مازيار ميري قرائت شد، او رو به حاضران در سالن تعظيم کرد و با هيجان راهي صحنه شد و بعد از در دست گرفتن ميکروفن با گفتن اينکه جايزه اهدا شده او را هيجان‌زده کرده و سخن گفتن برايش سخت است صحبت‌هايش را آغاز کرد؛ سختي سخن گفتن در آن شرايط بود يا برنامه از پيش تعيين شده افشار که موجب شد او به جاي تشکر از سازندگان «سعادت آباد» از اصغر فرهادي براي ساخت «جدايي نادر از سيمين»‌ تشکر کند و در ادامه هم از بازي خوب پيمان معادي در اين فيلم سخن بگويد. او صحنه را بي يادي از ميري و همايون اسعديان و ديگر عوامل «سعادت آباد» ترک کرد تا اين پرسش در ذهن‌ها به وجود آيد که «چرا؟».

کيانوش عياري نيامد

انتظار مي‌رفت کيانوش عياري که در سينما کم کار مي‌کند، اما آثار ارزشمندي مي‌سازد به واسطه توليد «خانه پدري» در بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر حضور داشته باشد که چنين نشد.

گويا لزوم حذف اپيزود اول فيلم براي نمايش آن در جشنواره به اين کارگردان اجازه نداد به اثر خود پشت کند و فقط براي ثبت نامش در اين دوره از جشنواره، فيلمي تکه‌تکه شده را به جشنواره دهد و در نتيجه همه اين‌ها بود که نه «خانه پدري» به جشنواره آمد نه کيانوش عياري.

ياد عياري دو بار در مراسم اختتاميه زنده شد؛ يکبار وقتي که مهدي هاشمي جايزه خود را گرفت و از «خانه پدري» که در آن بازي کرده بود ياد کرد و يکبار ديگر وقتي او به عنوان تهيه‌کننده يک فيلم موفق به کسب جايزه شد. اما در هر دوي اين موارد عياري در سالن نبود که به تشويق‌هاي حاضران پاسخ دهد.

تنابنده و يادي از جعفر پناهي

محسن تنابنده امسال هم از جشنواره فيلم فجر جايزه گرفت؛ بازيگري که هم در ميان داوران دوره‌هاي مختلف جشنواره محبوبيت دارد و هم در ميان منتقدان.

اين بازيگر و فيلمنامه‌نويس روي صحنه رفت و ديپلم افتخار بهترين بازيگر مکمل مرد را گرفت و گفت: «از مسئولان مي‌خواهم شرايط را طوري کنند که جعفر پناهي به سينما بازگردد.»

او اين جمله را گفت و خاطره سخنان مسعود کيميايي را در مراسم افتتاحيه زنده کرد و مورد تشويق قرار گرفت و همه راضي بودند غير از مجري برنامه که آدامس در دهان تنابنده را نپسنديده بود و به او تذکر داد آن را دربياورد.

عباسي نيامد

حسن عباسي تئوريسني که در جمع هيئت داوران بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر جاي گرفته بود و حجمي از انتقادهاي سينماگران درباره داوران به حضور او در اين جمع بازمي‌گشت، در مراسم اختتاميه جشنواره فيلم فجر نيامد و روي سن نرفت تا شنيده شود او با آراي نهايي برگزيدگان جشنواره موافق نبوده و به نشانه اعتراض به مراسم اختتاميه نيامده است.

داوران پرحاشيه

فهرست هيئت داوران هر جشنواره شناسنامه نگاه مديران و برگزارکنندگان جشنواره است؛ اينکه قرار است کدام نگاه غالب باشد و چه رويکردي در سينما ترويج شود. ترکيب هيئت داوران بيست و نهمين دوره جشنواره فيلم فجر در ابتدا به اين ترتيب اعلام شد: ابوالقاسم طالبي کارگردان سينما، علي معلم تهيه‌کننده سينما، جهانگير الماسي بازيگر سينما، جابر قاسمعلي فيلمنامه‌‌نويس، مجيد انتظامي آهنگساز، دکترحسن عباسي منتقد و کارشناس استراتژيک رسانه و اسدالله نيک‌نژاد کارگردان سينما.

حضور نيک‌نژاد در اين ترکيب خيلي هم طول نکشيد، زيرا به ياري اطلاعاتي که در اينترنت به راحتي قابل دسترسي است و بعضي حافظه‌هايي که نام او را به خاطر مي‌آوردند، پيشينه کاري او رو شد و او قبل از شروع به کار جشنواره با انتشار نامه‌اي کناره‌گيري خود را اعلام کرد؛ البته نامه‌اي که در آن رنگي از پشيماني از کارهاي قبلي ديده نمي‌شد.

سخنان ميرکريمي در مورد داوران

رضا ميرکريمي در همين سال‌هاي بعد از انقلاب فيلمسازي را تجربه کرده و با کارهاي مطرحش نام خود را در ميان سينماگران معتبر ايراني قرار داده است؛ اما مجموعه‌اي که در خود سينماگري پرورش داده تاب شنيدن انتقادات او را هم نداشت.

رضا ميرکريمي که «يه حبه قند» را به اين جشنواره ارائه کرده بود گفت: «بدون تعارف انگيزه‌ام را از دست داده‌ام. نه به خاطر اينکه دوست ندارم جايزه بگيرم. چون به هر حال هر هنرمندي دوست دارد مورد تشويق قرار بگيرد و مورد توجه واقع شدن نيروي خوبي براي ادامه مسير فراهم مي‌کند، ولي امسال متاسفانه جشنواره از مسير حرفه‌اي‌اش خارج شده است. نوع انتخاب فله‌اي فيلم‌ها براي بخش مسابقه و انتخاب هيئت داوران يک نوع نخبه‌ستيزي است که سياست اصلي جشنواره را نشان مي‌دهد و در ارکان آن رسوخ کرده است. اين مسئله انگيزه حضور در رقابت را از فيلمسازان گرفته است. بنابراين خيلي برايم مهم نيست که از چنين جشنواره‌اي جايزه بگيرم. من اميدوار بودم که امسال برخلاف سال‌هاي گذشته که جشنواره با تک ستاره‌ها مي‌درخشيد، شاهد فيلم‌هاي بيشتري باشيم.»

او اين جملات را گفت و سيل واکنش‌ها را به همراه آورد؛ از نامه عذرخواهي دبير جشنواره خطاب به داوران تا سخنان جهانگير الماسي عضو هيئت داوران که مدعي بود ميرکريمي با بودجه‌‌اي که براي ساخت اين فيلم هزينه کرده کله قند در گلويش گير مي‌کند.

برنامه نامعلوم جشنواره

رکورد تغيير برنامه و بي‌برنامه بودن را فعلاً مي‌توان به نام بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر ثبت کرد؛ جشنواره‌اي که در زمان پيش‌فروش بليت‌هاي جشنواره هنوز مخاطبان نمي‌دانستند براي کدام فيلم‌ها بليت مي‌خرند.

تغييرات در نمايش فيلم‌ها نيز در روزهاي برگزاري جشنواره ادامه داشت؛ تغيير همه فيلم‌هاي يک سينما طي يک روز، عقب افتادن نمايش «اخراجي‌ها3» بدون دليل مشخص و مواردي از اين دست هم در سينماهاي مردمي ديده شد هم در سينماي اهالي رسانه.

آراي مردمي

وضعيت آراي مردمي يکي از پديده‌هاي اين دوره از جشنواره بود؛‌ جشنواره‌اي که در روزهاي ابتدايي برگزاري، مديران آن تصور مي‌کردند هيچ فيلم ضعيفي در بخش مسابقه حضور ندارد و گزينه‌هاي آراي مردمي را به صورت خوب، خيلي خوب و عالي تعريف کرده بودند و بعد از پنج روز دريافتند بايد گزينه ضعيف هم وجود داشته باشد و آرا را تغيير دادند.

فيلم‌هاي سياسي

جشنواره فيلم فجر امسال يک فرق ديگر با ساير دوره‌ها داشت؛ در اين دوره قرار بود طبق سياست‌هاي جديد معاونت امور سينمايي تعدادي فيلم که با موضوع سياسي ساخته شده بودند به نمايش درآيد و چنين هم شد.

از فيلم ابراهيم حاتمي‌کيا که بيشتر در ساختار بخش پاياني فيلم و مضمون کلي آن اداي ديني با جريانات سياسي داشت تا «پايان نامه». اما هيچ يک از فيلم‌ها سهمي از جوايز جشنواره به دست نياوردند.

افزايش 50 درصدي ظرفيت بخش مسابقه

تعداد زياد فيلم‌‌هاي متقاضي حضور در بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر مديران سينمايي را بر آن داشت تا بعد از معرفي 16 فيلم مدعي افزايش 50 درصدي ظرفيت بخش مسابقه جشنواره شوند و تعداد فيلم‌هاي حاضر در اين بخش را به 33 اثر برسانند؛ تعدادي فيلم هم در اين ميان راهي بخش نوعي نگاه شد و تعدادي ديگر خارج از مسابقه و بخشي هم به بخش فيلم اولي‌ها رفتند تا از ميان 95 فيلم متقاضي حضور در جشنواره کمتر فيلمي دست خالي به خانه بازگردد و از حضور در اين رويداد سينمايي باز بماند.

اما در ميان همين تعداد اندکي که فرصت نمايش در جشنواره به دست نياوردند، سه فيلم مطرح نيز وجود داشتند؛ «خانه پدري» کيانوش عياري، «انتهاي خيابان هشتم» عليرضا اميني و «زندگي باچشمان بسته» رسول صدرعاملي.

بمب نوعي نگاه

بخش نوعي نگاه بدون تعريف اوليه زماني به بخش‌هاي جشنواره فجر اضافه شد که مديران سينمايي نه مي‌توانستند فيلم‌هاي عليرضا داودنژاد و سيروس الوند و تهمينه ميلاني و فريدون جيراني و عبدالرضا کاهاني را به بخش خارج از مسابقه بفرستند نه امکان حضور آن‌ها در بخش مسابقه بود. در اين شرايط بود که يک عنوان تازه با کلماتي مشابه بخش مهمي از جشنواره بين‌المللي فيلم کن به جشنواره فجر اضافه شد و اين آغاز اعتراض‌هاي جدي کارگردانان بود؛ اعتراضي که در نهايت به سرانجام نرسيد و حتي نوبت نمايش اين فيلم‌ها را از نيمه شب‌هاي سينماي رسانه‌ها به زماني مناسب‌تر نتوانست تغيير دهد

فيلم‌کوتاهي‌هاي غايب

امسال مديران سينمايي تصميم گرفتند بالاخره کار بخش فيلم‌هاي کوتاه و مستند را يکسره کنند و آن را از اين جشنواره حذف کنند.

جالب اينکه به دليل کم توجهي در اغلب دوره‌هاي جشنواره به اين بخش نبود فيلم‌هاي کوتاه و مستند در جشنواره چندان به نظر نيامد؛ هرچند در مراسم اختتاميه امسال ديگر سيمرغ بلورين در دستان فيلمسازان برتر حوزه کوتاه و مستند جاي نگرفت.

آراي داوران

هيئت داوران بيست و نهمين دوره جشنواره فجر با انتقادات بسياري روبرو شده بودند و در اين شرايط تصور مي‌شد براي پايين آمدن حجم انتقادها ديدگاه داوران نزديک به ديدگاه اکثريت باشد يا نامي در مراسم اختتاميه به عنوان برترين اعلام شود که به دليل پيشکسوتي در سينما و محبوبيت امکان صحبت روي نام او وجود نداشته باشد.

طبيعي بود اين هيئت داوري توان کشف نداشته باشد؛ زيرا هر کشف مسئوليت پذيري نياز دارد و مسئوليت پذيري از هيئتي که در پاسخ‌گويي به نقدها دچار چالش جدي مي‌شوند، بعيد به نظر مي‌آمد.
 

bmasoudd

bmasoudd
کاربر برنزی
تاریخ عضویت : بهمن 1389 
تعداد پست ها : 621

دسترسی سریع به انجمن ها