عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: نزدیک‌ترین شما به من در روز قیامت، کسانی هستند که در دنیا بیشتر از دیگران بر من صلوات فرستند.

روش روزمره نمونه برداري آب

روش روزمره نمونه برداري آب
چهارشنبه 22 تیر 1390  10:01 ق.ظ



روش روزمره نمونه برداري آب



 

 

 

استاندارد روش روزمره نمونه‏گيري آب

 1 ـ هدف

 هدف از ارائه اين دستورالعمل بيان و چگونگي روشهائي است كه مناسب نمونه‏گيري روزمره از آب جهت آزمونهاي تجزيه شيميائي , فيزيكي و ميكروبيولوژي مي‏باشد .

 2 ـ دامنه‏كاربرد

 2 ـ 1 ـ كاربرد اين روشها فقط در مقياس عمومي و براي آزمونهاي روزمره كنترلي در جهت شناخت تغييرات ويژگيها آب در رسيدن به حدود بحراني مناسب بوده و در موارد داوري و يا مورد خاص كه به دقت عمل بيشتري احتياج دارد بايد از استاندارد روش نمونه‏گيري آب ( استاندارد شماره 2347 ايران ) استفاده شود .

 2 ـ 2 ـ با حذف سترون كردن ظروف نمونه‏گيري روشهاي نمونه‏گيري اين استاندارد در مورد آزمونهاي شيميائي و فيزيكي نيز بكار مي‏رود .

 3 ـ نكات عمومي

 3 ـ 1 ـ هدف از نمونه‏گيري بدست آوردن قسمت كوچكي از آب است كه نمايانگر خصوصيات واقعي منبع اصلي باشد و عوامل مهم آن عبارتند از :

 نقاط نمونه‏گيري , زمان و تناوب نمونه‏گيري حفظ تركيبات نمونه تا لحظه آزمون

 3 ـ 2 ـ در هر روش نمونه‏گيري قواعد زير بايد بكار رود .

 الف ـ نمونه‏ها بايد نمايانگر وضعيت موجود در نقطه نمونه‏گيري باشد .

 ب ـ حجم نمونه بايد در حدي باشد كه تكرار آزمون به تعداد مورد نظر ميسر گردد .

 ج ـ نمونه‏ها بايد طبق روشي جمع‏آوري بسته‏بندي و حمل و نقل شود كه پيش‏بيني و مراقبت‏هاي لازم جهت عدم تغيير در تركيبات و خصوصيات ويژه آن تا مرحله اجراي آزمايش صورت پذيرد .

 3 ـ 3 ـ نمونه‏ها را بايد بطور معمول بدون جداكردن ذرات معلق برداشت و درصورتيكه آب موجود در منبع اصلي داراي مواد كلوئيدي و يا مواد معلق بهم پيوسته باشد . بايد نمونه‏ها بطور نسبي نمايانگر اين مواد نيز باشد .

 4 ـ ظروف حمل نمونه

 اين ظروف بايد از نوع پلاستيك خشك ( پلي‏اتيلن ) و يا شيشه‏اي باشد كه بدليل نشكن بودن ظروف پلي‏اتيلن معمولا به نوع شيشه‏اي برتري دارد . ولي در مورد نمونه‏هائي كه داراي تركيباتي مانند فسفر است در غلظت‏هاي بالا بايد از نوع شيشه‏اي استفاده نمود . ( نوع ظرف زمان نگهداري و شرايط آن در جدول شماره يك جهت هر آزمون بيان شده است .)

 4 ـ 1 ـ ظروف پلي‏اتيلن را در محلول 5 درصد يد در محلول 8درصد يدور پتاسيم بمدت يك هفته قرار دهيد تا بصورت غير فعال درآيد .

 4 ـ 2 ـ ظروف شيشه‏اي را نيز بمدت 8 روز در محلول %5درصد اسيد فلوئوريك قرار دهيد .

 4 ـ 3 ـ در جمع‏آوري نمونه براي آزمون‏هاي باكتريولوژي لازم است ظروف حمل نمونه در ابتدا سترون شده و سپس بكار رود . و اينگونه نمونه‏ها بايد بفوريت مورد آزمون قرار گيرد و در غير اينصورت با قرار دادن نمونه‏ها در محل تاريك و درون يخ مسائلي مانند تكثير و يا ازميان رفتن خصوصيات ميكروبيولوژي تا حدود 24 ساعت پس از جمع‏آوري بحداقل مي‏رسد .

 ولي در هر صورت اولويت دارد تا شش ساعت اوليه آزمايش گردد .

 4 ـ 4 ـ در هنگام نمونه‏گيري از آبهاي كلردار بايد چند قطره از محلول ده درصد تيوسولفات نيز به ظرف نمونه‏گيري اضافه نمود .

 5 ـ روشهاي نمونه‏گيري

 5 ـ 1 ـ روش نمونه‏گيري از آبهاي زير زميني

 5 ـ 1 ـ 1 ـ وسائل مورد نياز

 الف : بطري دهان گشاد شيشه‏اي و يا پلاستيكي ساخته شده از مواد غير سمي به حجم 200 تا 500 ميلي‏ليتر كه قبلا استريل شده و درپوش آن از نوع پيچي و يا توپي بوده و اين درپوش نيز بوسيله ورقه آلومينيومي و يا كاغذي ضخيم استريل پوشيده شده  و بوسيله كش و يا نخ محكم مي‏شود .

 ب : يخدان

 5 ـ 1 ـ 2 ـ نمونه‏گيري از شير و يا پمپ آب

 الف : بمنظور بدست آوردن يك نمونه نمايانگر خصوصيات اصلي منبع آب از شير و يا پمپ , جريان آب را بمدت يك تا دو دقيقه برقرار كنيد . ( لازمست در ابتدا بوسيله شعله گاز و يا چراغ الكلي محل خروج آب را حرارت داد )

 ب : كاغذي محافظ و سرپوش بطري نمونه‏گيري را بطور يكجا با گرفتن كاغذ محافظ از روي بطري برداريد .

 ج : بطري را تا حدود 3 الي 4 سانتيمتري لبه آن از آب پر كنيد .

 د : سرپوش و كاغذ را بجاي خود گذاشته و پس از محكم كردن بطري را درون يخدان قرار دهيد .

 5 ـ 1 ـ 3 ـ نمونه‏گيري از چشمه : مطابق روش فوق رفتار كرده و دهانه بطري را در زير آب چشمه در محلي كه آب آن بپائين ريخته مي‏شود بدقت طوري بگيرد كه مشابه برداشتن آب از شير باشد .

 5 ـ 1 ـ 4 ـ نمونه‏گيري از چاههاي سرباز كم‏عمق :

 الف : هنگام نمونه‏گيري از چاه و يا يك منبع سرباز كم‏عمق , در پوش بطري را طبق روش بيان شده قبلي برداشته و بطري را واژگونه طوري در آب فرو بريد كه در عمق 25 تا 40سانتيمتري سطح آب قرار گيرد .

 ب : بطري را بآرامي طوري كج كنيد كه دهانه و گردن آن بسمت بالا قرار گيرد و در حين پرشدن از آب آنرا در جهت مخالف خود را بطور افقي حركت دهيد .

 ج : چنانكه آب داراي جريان باشد , دهانه بطري را متستقيمأ در مقابل آب قرار دهيد .

 د : بطري را از آب خارج كرده و مقداري از آب آنرا خالي نمائيد بطوريكه سطح آب به 3 الي 4 سانتيمتري لبه برسد .

 ه : بطري نمونه را درون يخدان قرار دهيد .

 5 ـ 2 ـ روش نمونه‏گيري از رودخانه , استخر , مرداب و پلاژ : جمع‏آوري نمونه معمولا از كنار منبع آب و يا از روي پل و يا كمك قايق‏هاي كوچك انجام مي‏گيرد و بدليل فاصله بين منبع آب و نمونه‏گير معمولا از وسايل مخصوص بايد استفاده شود .

 5 ـ 2 ـ 1 ـ وسايل مورد نياز :

 الف : بطري دهان گشاد شيشه‏اي و يا پلاستيكي با ويژگيهاي بيان شده در بند (5 ـ 1 ـ 1 ـ الف .)

 ب : وسيله نمونه‏گيري 1

 

 ج : يخدان :

 5 ـ 2 ـ 2 ـ جمع‏آوري نمونه :

 الف : چنانكه نمونه‏ها به كمك قايق جمع‏آوري مي‏شود , آنرا جدا از جريان آب ايجاد شده در كنار قايق برداريد .

 ب : پوشش محافظ و درپوش بطري را يكجا برداشته و با دقت بر روي سطح محكمي قرار دهيد .

 ج : بطري نمونه‏گيري را در داخل وسيله نمونه‏برداري بطور واژگون در حالي كه دهانه آن رو به پائين است بگذاريد .

 د : وسيله نمونه‏گيري را عمود بر سطح آب نگاهداشته و بسرعت در عمق مورد نظر فرو بريد ( نيم متر , يك متر و يا1/5 متر ) سپس با كشيدن دسته وسيله نمونه‏گيري بطري را معكوس و نمونه را جمع‏آوري كنيد .

 ه : وسيله نمونه‏گيري را از آب خارج و بطري را از درون آن برداشته و مقداري از آب آنرا خالي كنيد تا سطح آب درون بطري به 3 الي 4 سانتيمتري لبه برسد .

 و : درپوش و پوشش محافظ را بجاي خود گذارده و پس از محكم كردن برچسب بزنيد .

 ز : بطري نمونه را در يخدان قرار دهيد .

 نمونه‏گيري از آبهاي عميق و درياچه .

 روش مشروحه در زير مقدار 800 ميلي‏ليتر نمونه را با تفاوتهاي 5 متري و يا كمتر از عمق مورد نظر جمع‏آوري مي‏نمايد كه در اين روش از يك قايق نسبتأ بزرگ بعنوان پايگاه نمونه‏گيري و كابل فلزي با طول كافي و يك جرثقيل براي انتقال نمونه استفاده مي‏شود .

 وسايل مورد نياز :

 الف : قايق مجهز به جرثقيل دستي و يا موتوري كه طول كابل را به متر مشخص نمايد ( يا كابل نشان‏دار باشد ) و كابل سيمي با قطر 0/25 سانتيمتر به بالا بسته به طول كابل كه در انتهاي آن يك وزنه 25 تا 50 كيلوگرمي آويزان است .

 ب : حبابهاي استريليزه شده و شماره‏دار به حجم يك ليتر

 ج : نگهدارنده بطري

 د : پمپ خلاء

 ه : گيره لوله لاستيكي غير فنري

و: يخدان

 جمع‏آوري نمونه :

 الف : لنگر قايق را بياندازيد :

 ب : نمونه‏گيري بايد در محلي انجام پذيرد كه آب آن قسمت بوسيله حركت قايق مفشوش نگرديده است .

 ج : با بكار انداختن پمپ خلاء از طريق لوله لاستيكي پمپ انتهائي , حباب نمونه‏گيري را تا حد امكان تخليه كرده و سپس لوله لاستيكي را توسط گيره مسدود نمايند .

 د : حباب نمونه‏گيري را در نگهدارنده آن قرار داده و وزنه‏هاي كنترل كننده سربي و يا برنجي را وصل نمايند .

 ه : حباب را به كابل متصل كرده و از كناره قايق به عمق موردنظر بفرستيد .

 و : پس از طي زمان پنج دقيقه جهت تثبيت شرايط معمول در محل نمونه‏گيري وزنه كنترلي را رها نمائيد تا با برخورد به ماشه وزنه‏هاي كنترل كننده حباب , باعث رهائي آن و در نتيجه چرخيدن و شكستن لوله شيشه‏اي ته بسته شده و لوله جمع‏آوري در فاصله 25 تا 35 سانتيمتري كابل شروع به جمع‏آوري نمونه نمايند .

 ز : كابل را بسته به عمق مورد نمونه‏گيري پس از گذشت زمان پنج تا ده دقيقه جمع‏آوري كنيد .

 ح : حباب نمونه‏گيري را از نگهدارنده جدا كرده و با گيره , لوله لاستيكي جمع‏آوري كننده نمونه را ببنديد .

 ط : شماره حباب و عمق نمونه‏برداري را ثبت كرده و حباب را در صندوق يخ قرار دهيد .

 يادآوري : روشهاي نمونه‏گيري ديگري نيز وجود دارند كه اين عمل را در عمق موردنظر انجام مي‏دهند ولي نكته مشترك آنها باز شدن دريچه حباب و يا بطري نمونه‏گيري بروشهاي مختلف پس از رسيدن به عمق لازم مي‏باشد كه بدين طريق تنها آب در آن نقطه جمع‏آوري مي‏شود .

 6 ـ برچسب‏گذاري

 پس از جمع‏آوري نمونه بر روي بطري بايد بشرح زير برچسب‏گذاري شود :

 6 ـ 1 ـ نام و نام خانوادگي نمونه‏گير :

 6 ـ 2 ـ محل نمونه‏گيري ( باجزئيات در حدي كه با در دست داشتن اين مشخصات فرد ديگري نيز بتواند از همان نقطه نمونه‏گيري نمايد .

 6 ـ 3 ـ درجه حرارت آب در نقطه نمونه‏گيري :

 6 ـ 4 ـ زمان نمونه‏گيري ( ساعت , روز , ماه و سال )

 6 ـ 5 ـ موادي كه براي نگهداري خصوصيات نمونه تا زمان آزمون به آن اضافه شده است . 

 

  شماره استاندارد ۲۳۴8

 

 


 

***به بهشت نمی روم اگر مــــــادرم آنجا نباشد***

آنگاه که تنها شدی و در جست جوی یک تکیه گاه مطمئن هستی ، بر من توکل نما . نمل/79

 

mehdigerdali

mehdigerdali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : خرداد 1390 
تعداد پست ها : 5587
محل سکونت : خوزستان
دسترسی سریع به انجمن ها