عضویت العربیة English
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله: هر که حسین را دوست بدارد، خداوند دوستدار او است. بحارالأنوار، ج43، ص261

مشتركات اهل سنّت و شیعه در «مهدویّت»

مشتركات اهل سنّت و شیعه در «مهدویّت»
پنج شنبه 23 تیر 1390  04:06 ب.ظ

مشتركات اهل سنّت و شیعه در «مهدویّت»
           
 
خدامراد سلیمیان


همان گونه كه در بخش های روایی اهل تسنن گفته شد، اهل سنّت در روایات فراوانی به حقیقت «اندیشه مهدویّت» اشاره کرده اند. اگر چه در پاره‌ای موارد تفاوت‌هایی با اعتقاد شیعه به چشم می‌خورد؛ اما موارد مشترک فراوانی نیز وجود دارد.

1. حتمی بودن ظهور و قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


اولین مسأله‌ای که بین شیعه و اهل سنّت مورد اتفاق است، حتمی بودن ظهور و قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. این موضوع یکی از مسلمات اعتقادی این دو گروه است؛ به گونه‌ای که ده ها و بلکه صدها روایت در این زمینه، در منابع روایی آنها وجود دارد.

2. نسب حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


یكی از مواردی كه بین شیعه و سنّی تا حدودی اتفاق نظر وجود دارد، تبار حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. شیعه این نسب را تا پدر بزرگوار حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به روشنی تمام، مشخص و معرفی کرده است، امّا اهل سنّت در موارد معیّنی، بدان اشاره كرده2 كه از این قرار است:

2ـ1. حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از اهل بیت و فرزندان رسول خدا


ابن ماجه در سنن خود نقل كرده كه پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «الْمَهْدِی مِنَّا أَهْلَ الْبَیتِ یصْلِحُهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی لَیلَهٍ »؛3 «مهدی از ما اهل بیت است وخداوند یك شبه امر او را به سامان می آورد».

رسول اكرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «یخرج رجل من أهل بیتی عِنْدَ انْقِطَاعٍ مِنَ الزَّمَانِ وَ ظُهُورٍ مِنَ الْفِتَن یكُونُ عَطَاؤُهُ حثیاً»؛4 « هنگام پایان زمان وآشكار شدن فتنه‏ها، مردی از اهل بیت من خروج خواهد کرد که بخشش‏ او بسیاراست».

صنعانی در المصنف از پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله وسلم) آورده است: «... فَیبْعَثُ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ عِتْرَتِی من أَهْلِ بَیتِی‏ ...»؛5 «...پس خداوند مردی از عترت و اهل بیت مرا بر انگیزد ...».6

2ـ2. حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نسل حضرت علی (علیه السلام)


از دیگر موارد اتفاق روایات بین شیعه و سنّی، این است که آن حضرت از نسل امام علی (علیه السلام) است. سیوطی در عَرف الوردی نقل كرده كه رسول خدا  (صلی الله علیه و آله وسلم)، دست علی (علیه السلام) را گرفت و فرمود: «سیخرج من صلب هذا فتی یمْلأ الأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً»؛7 «از نسل این شخص، به زودی جوانی خروج خواهد كرد كه زمین را پر از عدل و داد می‏كند...».

جوینی شافعی در فرائد السمطین از ابن عباس نقل كرده كه رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «إِنَّ عَلِی بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) إِمَامُ أُمَّتِی وَ خَلِیفَتِی عَلَیهَا بَعْدِی وَ مِنْ وُلْدِهِ الْقَائِمُ الْمُنْتَظَرُ الَّذِی یملا الله به الارض عدلا و قسطا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً...»؛8 «همانا علی بن ابی‏طالب امام امت من و جانشین من بر آنان بعد از من است. از فرزندان او، قائم منتظر است كه خداوند به وسیله او زمین را پر از عدل و داد می‏كند؛ آن گونه كه پر از ستم و بیداد شده باشد...».

شیخ صدوق (ره) از حضرت باقر (علیه السلام) چنین آورده است: «امیرمؤمنان علی (علیه السلام) هنگام بازگشت از نهروان در كوفه خطبه می‏خواند، در این میان خبر رسید كه معاویه از او بدگویی می‏كند و بر او نفرین می‏فرستد و یارانش را می‏كشد، حضرت بلند شد و خطبه‏ای خواند تا بدان جا كه فرمود: از فرزندان من است مهدی این امت».9

2ـ3. حضرت مهدی از نسل فاطمه (علیها السلام)


در روایات فراوانی از اهل سنّت، به این مطلب تصریح شده كه حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از فرزندان فاطمه (علیها السلام) است: ابن ماجه از ام سلمه نقل كرده كه وی از رسول خدا  (صلی الله علیه و آله وسلم) چنین شنید: «الْمَهْدِی مِنْ وُلْدِ فَاطِمَهَ»؛10 «مهدی از فرزندان فاطمه است».11
شیخ طوسی نیز از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده است: «مهدی مردی از فرزندان فاطمه (علیها السلام) است».12

3. ویژگی‏های جسمانی حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


درباره ویژگی‏های جسمانی حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هنگام ظهور، روایات فراوانی در کتاب های شیعه و اهل سنّت آمده است. بعضی از این ویژگی ها بدین قرار است:

3ـ1. قدرتمند بودن آن حضرت هنگام ظهور


در روایاتی تأکید شده که حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هنگام ظهور دارای بدنی بسیار قدرتمند است.13

3ـ2. چهره نورانی


جوینی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) روایت كرده است: «الْمَهْدِی مِنْ وُلْدِی ... كَأَنَّ وَجْهَهُ كَوْكَبٌ دُرِّی...»؛14 «مهدی از فرزندان من است ... چهره‏اش همانند ستاره‏ای درخشان است».

3ـ3. پیشانی بلند و بینی كشیده


حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با پیشانی بلند و بینی كشیده، توصیف شده و این تعبیر فراوان در احادیث اسلامی آمده است. صنعانی از رسول خدا  (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل كرده است: «ان المهدی اقنی اجلی»؛15 «مهدی بینی كشیده  (با انحنای وسط) و بلند پیشانی است».

این مضمون در كتاب‏های اهل سنّت، مورد اشاره قرار گرفته است. از حضرت علی (علیه السلام) نقل شده كه به امام حسین (علیه السلام) نگاه کرد و فرمود: «خداوند از نسل این، كسی را به وجود خواهد آورد كه هم نام پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) باشد... او مردی است پیشانی بلند و كشیده بینی...».16

3ـ4. خال بر گونه


شیخ صدوق (ره) نقل كرده است: «بر گونه راست آن حضرت خالی است...».17 در منابع اهل سنّت نیز بدان اشاره شده است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «... بر گونه راست مهدی، خالی مشكی وجود دارد...».18

3ـ5. ظهور در سن چهل سالگی
19

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «... مهدی از فرزندان من است، در سن چهل سالگی بر انگیخته خواهد شد...».20

قطب راوندی نیز نقل کرده است: «نشانه قائم ما هنگام خروج این است كه از لحاظ سن، كهنسال؛ ولی از نظر چهره، جوان است. تماشاگر وی گمان می‏برد كه او چهل ساله یا نزدیك به آن است... ».21 در برخی از روایات نیز بدون اشاره به سن حضرت هنگام ظهور، تنها به جوان بودن ایشان اشاره شده است.22

4. هم نام بودن حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم)


اهل سنّت و شیعه اتفاق نظر دارند كه حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هم نام رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) است.23 حتی در روایاتی تصریح به نام آن حضرت شده؛ چنان که ابن مسعود از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل کرده است: «اسم المهدی محمد».24

5. زمینه‏ های ظهور


بعضی از تحولات اجتماعی پیش از ظهور، هم در منابع شیعه و هم در منابع اهل سنّت مورد اشاره قرار گرفته است:

5ـ1. نا امیدی كامل مردم


داود ابن كثیر الرقی می‏گوید: به حضرت صادق (علیه السلام) عرض كردم: این موضوع  (ظهور) برای ما طولانی شد تا بدان جا كه سینه‏های ما تنگ شده است... حضرت (علیه السلام) فرمود: «هنگامی كه ناامیدی از فرج ما بیش از همه چیز شد... منادی از آسمان به اسم قائم ندا خواهد داد...»25

پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) به حضرت علی (علیه السلام) فرمود: «ای علی! ظهور مهدی هنگامی خواهد بود كه شهرها دگرگون شده، بندگان خدا ضعیف و از فرج و ظهور مهدی مأیوس گردند؛ در این هنگام مهدی قائم از فرزندان من ظاهر گردد».26

5ـ2. فراگیر شدن ستم

رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) در این باره فرموده است: «لَوْ لَمْ یبْقَ مِنَ الدُّنْیا إِلَّا یوْمٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْیوْمَ حَتَّی یبْعَثَ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَیتِی یمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً...»؛27 «اگر از دنیا بیش از یك روز باقی نماند، خداوند آن روز را چنان طولانی خواهد كرد تا اینكه مردی از اهل بیتم بر انگیخته شود و زمین را آکنده از عدل و قسط کند؛ آن گونه که پر از ظلم و جور شده باشد».

6. نشانه‏ های ظهور


در منابع روایی شیعه از پاره‌ای از حوادث آینده با عنوان نشانه‌های ظهور یاد شده است. این نشانه ها به دو دسته حتمی و غیرحتمی تقسیم شده و بعضی از آنها در منابع اهل سنّت مورد اشاره قرار گرفته است:

6ـ1. ندای آسمانی


رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «در ماه محرم بانگی از آسمان برآید، بدین مضمون كه: برگزیده خداوند فلان (مهدی) است؛ پس سخنش را بشنوید و از او پیروی كنید».28

امام علی‏بن ابی‏طالب (علیه السلام) نیز فرمود: «هنگامی كه بانگ برآورنده از آسمان، بانگی برآورد كه حق در آل محمد (صلی الله علیه و آله وسلم) است؛ در این هنگام مهدی ظهور خواهد كرد... ».29

امام صادق (علیه السلام) فرمود: « النِّدَاءُ مِنَ الْمَحْتُوم‏...»؛30 «ندا ]ی آسمانی[ از نشانه‏های حتمی است».

6ـ2. سفیانی


یكی دیگر از نشانه‏های ظهور مهدی موعود، قیام شخصی با عنوان سفیانی است. در احادیث شیعه در روایات فراوانی بر حتمی بودن آن تاكید شده است.31 در برخی از احادیث اهل سنّت نیز با صراحت از آن به عنوان یکی از نشانه‌های خروج مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یاد شده است.32

گفتنی است روایات شیعه در این باره، به حدی است كه برخی برای آن ادعای تواتر كرده‏اند.33

6ـ3. خسف در بیداء

واژه «خَسف»، به معنای فرو رفتن و پنهان شدن است و «بیداء» نام سرزمینی بین مكه و مدینه است.
منظور از این نشانه این است كه سفیانی با لشكری عظیم، به قصد جنگ با حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) عازم مكه می‏شود. آنان در بین مكه و مدینه و در محلی معروف به «بیداء»، به گونه‏ای معجزه‏آسا در زمین فرو می‏روند.

رسول اكرم (صلی الله علیه و آله وسلم) در این باره فرمود: «... فَیبْعَثُ إِلَیهِ جَیشٌ من الشام حَتَّی إِذَا كَانُوا بِالْبَیدَاءِ خُسِفَ بِهِمْ...»؛34 «گروهی از شام به سوی او برانگیخته می‏شوند؛ چون به منطقه بیداء می‌رسند، به زمین فرو برده می شوند».35

6ـ4. قتل نفس زکیه

یکی از نشانه هایی که از آن به عنوان نشانه حتمی یاد شده و در برخی از منابع اهل سنّت نیز بدان اشاره گشته است؛ کشته شدن انسانی پاک و بی گناه در آستانه قیام حضرت مهدی (علیه السلام) بین رکن و مقام است.36

7. امور مربوط به ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

7ـ1. اصلاح امر ظهور مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در یک شب


از روایاتی استفاده می شود که امر ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، در یک شب اصلاح و مهیّا

می گردد. این مطلب نیز از اموری است که هم شیعه و هم اهل سنّت بدان اشاره کرده اند.37

7ـ2. محل ظهور


درباره نقطه آغاز ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و پیوستن یاران خاص به او، احادیث فراوانی ذكر شده است. وجه اشتراك این روایات، این است كه ظهور آن حضرت از مكه38 و ـ بر اساس روایات فراوانی ـ از كنار كعبه آغاز خواهد شد.

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «دسته‏هایی از عراق و بزرگانی از شام، به سوی مهدی می‏آیند و با او میان ركن و مقام بیعت می‏كنند...»39 و نیز فرمود: «... با مهدی بین ركن و مقام بیعت می‏شود».40

البته روایات فراوانی به بیعت آن حضرت با یارانش در میان رکن و مقام اشاره کرده است.41

7ـ3. بیعت با حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


یکی از موضوعاتی که در منابع شیعی و سنّی مورد توجه قرار گرفته، بیعت یاران حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با ایشان در طلیعه ظهور است.42 همچنین درباره محل بیعت با حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) روایات مشترکی نقل شده است.43

7ـ4. نزول فرشتگان برای یاری حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


از جمله موضوعات مشترک، بین شیعه و سنی، نزول فرشتگان برای یاری حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هنگام ظهور است.44

7ـ5. نزول عیسی (علیه السلام) و اقتدا به حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


یکی از حوادث بسیار مهم در عصر ظهور بازگشت حضرت عیسی (علیه السلام) است. این رخداد در روایات بسیاری مورد اشاره قرار گرفته است.

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «یلتفت المهدی و قد نزل عیسی بن مریم كانما یقطر من شعره الماء، فیقول المهدی: تقدم، وَصلِّ بالناس فیقول عیسی بن مریم: انما اقیمت الصَّلاه لك فیصلی عیسی خلف رجل من ولدی...»؛45 «مهدی می‌بیند كه عیسی فرود آمده و گویا آب از موهایش می‏چكد. پس به او می‌گوید: جلو برو و به نماز بایست؛ عیسی پاسخ می‏دهد: نماز برای تو، به پا شده و آن گاه پشت سر مهدی به نماز می‏ ایستد...».

همچنین فرموده است: «... جبرئیل نزد من آمد و گفت:‌ای محمد! خداوند متعال از بنی‏هاشم هفت چیز را برگزید... و از شما است قائمی كه عیسی بن مریم پشت سر وی به نماز می‏ایستد...»46.
امام صادق (علیه السلام) فرمود: «... وَ ینْزِلُ رُوحُ اللَّهِ عِیسَی ابْنُ مَرْیمَ فَیصَلِّی خَلْفَهُ ...»؛47
«... و روح الله عیسی بن مریم فرود آمده، پشت سر او به نماز خواهد ایستاد...».

8. ویژگی‏های حكومت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

8ـ1. عدالت گستری

بر اساس روایات فراوانی عدل و قسط از مهم‌ترین اهداف قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. این مهم علاوه بر روایات شیعه، در انبوه روایات اهل سنّت نیز مورد اشاره قرار گرفته است.48

8ـ2. رفاه و آسایش عمومی


از دیگر ویژگی‌های حکومت حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) رفاه عمومی است. این ویژگی نیز در روایات شیعه و سنّی ذکر شده است49. رسول اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «یكون فی امتی المهدی... تعیش امتی فی زمانه عیشاً لم تعشه قبل ذلك»50؛ «مهدی در امت من خواهد بود... مردم در زمان او چنان زندگی خواهند کرد که هرگز قبل از آن نکرده بودند».

و نیز فرمود: «یكُونُ فِی أُمَّتِی الْمَهْدِی ... یتَنَعَّمُ فِیهِ أُمَّتِی نِعْمَهً لَمْ یتَنَعَّمُوا مِثْلَهَا قَطُّ»؛51 «مهدی در امت من خواهد بود ... مردم در آن دوره به چنان نعمتی دست یابند كه در هیچ دوره‏ای چنین متنعم نشده باشند».

8ـ3. رضایت همگانی از حکومت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


تمامی مردم پس از ظهور و در دوران حکومت امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از حاکمیت آن حضرت رضایت کامل خواهند داشت. این مهم هم در روایات شیعه و هم در روایات اهل سنّت ذکر شده است.52

8ـ4. امنیت همه جانبه و عمومی


از ویژگی‌های مهم جامعه عصر ظهور، امنیت فرا گیر و همگانی در کل کره زمین است.53 امام باقر (علیه السلام) در این باره می فرماید: «به خدا سوگند! ]یاران مهدی[ آن اندازه می‏جنگند، تا خدا به یگانگی پرستیده شود و به او شرك نورزند تا آنجا كه پیرزنی سالخورده و ناتوان، از این سوی جهان به آن سوی جهان رهسپار می‏ شود و كسی متعرض او نمی گردد».54

8ـ5. احساس بی‏نیازی در مردم


یکی از خصلت های مردم در عصر ظهور احساس بی نیازی است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرموده است: «أُبَشِّرُكُمْ بِالْمَهْدِی ... وَ یمْللاً اللَّهُ قُلُوبَ أُمَّهِ مُحَمَّدٍ غِنًی ...‏»55 ؛ «شما را به مهدی بشارت می‏دهم... ] به هنگام ظهور او[ خداوند دل‌های امت محمد (صلی الله علیه و آله وسلم) را سرشار از بی‏نیازی می‏كند...».56

8ـ6. غلبه اسلام بر سایر ادیان


از دیگر موضوعات مشترک بین شیعه و اهل سنّت، غلبه اسلام بر دیگر ادیان، در عصر ظهور است.57

8ـ7. جهانی بودن حکومت حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)


شمار زیادی از احادیث اسلامی بر فراگیری حكومت حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تأكید کرده است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمود: «... یبایع له الناس بین الركن و المقام، یردالله به الدین و یفتح له فتوحاً، فلایبقی علی وجه الارض الا من یقول: لااله الا الله»؛58 «...مردم در میانه ركن و مقام [با مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)] بیعت می‏كنند؛ خداوند به واسطه او، دین را برمی‏گرداند و پیروزی‏هایی برای او به وجود می‏آورد تا بدان جا كه هیچ ‏كس بر زمین باقی نمی ماند، مگر آنكه «لا اله الا الله» را می‌گوید.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «إِذَا قَامَ الْقَائِمُ لا تَبْقَی أَرْضٌ إِلا نُودِی فِیهَا شَهَادَهُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ»؛59 «هنگامی قائم قیام نماید هیچ زمینی نخواهد ماند، مگر آنکه در آن ندای شهادتین  (اشهد أَنْ لا إِلَهَ إلا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّه) سر داده خواهد شد».


پی نوشت ها:


1. از آنجایی که دسترسی به روایات شیعه برای مهدی پژوهان آسان تر است، تلاش شده تا در این درس به روایات اهل سنّت بیشتر اشاره شود.
2. اگر چه در درس «نسب حضرت مهدی (علیه السلام)» ، به موارد فراوانی اشاره خواهد شد، اما به تناسب در این درس نیز به پاره ای از موارد اشاره می شود.
3. ابن ماجه، سنن، ج2، ح4085؛ كشف الغمه، ج2، ص477؛ دلائل الامامه، ص247.
4. ابن ابی شیبه، الكتاب المصنف، ح 37639؛ كشف الغمه، ج2، ص483.
5. صنعانی، المصنف، ج11، ح20770؛ طبرانی، معجم الكبیر، ج10، ح10213.
6. و نیز: ر. ک: مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص36.
7. جلال الدین سیوطی، الحاوی للفتاوی، کتاب: العَرف الوردی، ص 74 و ص88 .
8. جوینی شافعی، فرائد السمطین، ج 2، 327، ح 589؛ شیخ صدوق  (ره) ، كمال الدین و تمام النعمه، ج1، ص287، باب 25، ح7.
9. شیخ صدوق (ره)، معانی الاخبار، ص 61.
10. سنن ابن ماجه، ح 4086 ؛ ابی ‏داود، سنن ابی داود، ج4، ح4284؛ نعیم بن حماد، الفتن، ص375؛ حاكم، المستدرك، ج4، ص557.
11. و نیز: ر. ک: کنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص30؛ مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص35؛ جلال الدین سیوطی، الحاوی للفتاوی، ص69.
12. محمد بن حسن طوسی (ره) ، كتاب الغیبه، ص 187.
13. البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص78؛ الحاوی للفتاوی، ص79.
14. جوینی، فرائد السمطین، ج 2، ح 565؛ كشف الغمه، ج2، ص470.
15. صنعانی، المصنف، ح 20773؛ سنن ابی داود، ج4، ح2485.
16. نعمانی، الغیبه، 214، ح 2؛ كشف الغمه، ج 3، 259 و محمدبن جریر طبری، دلائل الامامه، ص 258.
17. شیخ صدوق، كمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ج 2، 445، ح 19.
18. گنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان، باب 8، ح 51.
19. البته تفاوت شیعه با اهل سنّت در این است كه شیعه ظهور حضرت مهدی را در سنّ پیری و هیئت چهل سالگی می داند، ولی اهل سنّت در سنّ چهل سالگی.
20. جوینی، فرائد السمطین، ج 2، ح 565، ح565؛ نیز ر. ک: الحاوی للفتاوی، ص78، عقد الدرر، ص61.
21. راوندی، الخرائج و الجرائح، ج 3، 1170؛ شیخ صدوق، كمال الدین و تمام النعمه ، ج 1، 315، ح 2.
22. البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص84، ح53؛ الحاوی للفتاوی، ص88؛ عقد الدرر، ص65.
23. مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص45، ص55.
24. جلال الدین سیوطی، الحاوی للفتاوی، ص88.
25. نعمانی، الغیبه، ص 186، ح 29.
26. قندوزی، ینابیع الموده، ص 528؛ و نیز ر. ک: البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص42، ح21؛ الحاوی للفتاوی، ص92.
27. ابی‏داود، سنن ابی داود، ح 4282.
28. نعیم بن حماد، الفتن، ص 93؛ مقدسی شافعی، عقدالدرر فی اخبار المنتظر، ص79، ص83، ص99؛ ر. ک: فرائد السمطین، ج2، ص316؛ الحاوی للفتاوی، ص73.
29. جعفربن محمد ابن المنادی، الملاحم، ص 196، ح 143.
30. نعمانی، الغیبه، ح 11.
31. ر. ك: نعمانی، الغیبه، ص 257، ح 15 و ص 264، ح 26؛ شیخ صدوق، كمال الدین و تمام النعمه، ج2، ص 650، ح 5؛ محمد بن حسن طوسی، كتاب الغیبه، ص 435.
32. الحاوی للفتاوی، ص80؛ عقد الدرر، ص76؛ و نیز ر. ک: متقی هندی، کنز العمال، ج11، ص273.
33. لطف الله صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، فصل 6، باب 6، ص 568.
34. صنعانی، المصنف، ج11، ص371.
35. و نیز ر. ک: طبرانی، المعجم الاوسط، ج2، ص35؛ متقی هندی، کنز العمال، ج11، ص277، ح 31513؛ البیان، ص44، ح23؛ عقد الدرر، ص80؛ الحاوی للفتاوی، ص71 .
36. ابن ابی شیبه، المصنف ج8، ص679؛ متقی هندی، کنز العمال، ج 11، ص 277؛ جلال الدین سیوطی، الحاوی للفتاوی، ص78.
37. البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص31، ح11؛ الحاوی للفتاوی، ص69؛ عقد الدرر، ص210.
38. نعمانی، الغیبه، ص 313، ح 4 و 315، ح 9؛ مقدسی شافعی، عقدالدرر، باب 2، ص 56.
39. نعیم بن حماد، الفتن، بخش چهارم، ص 242، ح 950.
40. مقدسی شافعی، عقدالدرر، باب 2، ص 56.
41. ر. ک: صنعانی، المصنف، ج11، ص371؛ ابن حبان، صحیح ابن حبان، ج15، ص159؛ طبرانی، معجم الکبیر، ج23، ص296؛ متقی هندی، کنز العمال، ج14، ص265.
42. گنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان، ص35، ح15؛ الحاوی للفتاوی، ص83؛ عقد الدرر، ص 88 ؛ فرائد السمطین، ج2، ص315، ح569.
43. البیان، ص44، ح23، عقد الدرر، ص56.
44. عقد الدرر، ص46، صص117، ص185؛ الحاوی للفتاوی، ص88؛ البیان، ص84، ح53.
45. مقدسی شافعی، عقدالدرر، ص 292؛ علی بن عیسی اربلی، كشف الغمه، ج 3، ص 278.
46. محمد بن یعقوب کلینی، كافی، ج 8، ص 50، ح 10.
47. شیخ صدوق، كمال الدین و تمام النعمه، ج 2، ص 330، ح 16.
48. مصنف ابن ابی شیبه، ح19484؛سنن ابی داود، ح4282؛ معجم الکبیر طبرانی، ح 10219 و ح10220.
49. البیان، ص43، ح22؛ الحاوی للفتاوی، ص71، عقد الدرر، ص195.
50. ابن ابی شیبه، المصنف، ج 7، ح 19484.
51. ابن ماجه قزوینی، سنن، ح 4083؛ علی بن عیسی اربلی، كشف الغمه فی معرفه الائمه، ج 3، ص 257.
52. صنعانی، المصنف، ح20770، البیان، ص42، ح21؛ الحاوی للفتاوی، ص69؛ عقد الدرر، ص73؛ فرائد السمطین، ج2، ص310، ح561.
53. مقدسی شافعی، عقد الدرر، ص207.
54. طبرانی، المعجم الكبیر، ج 8، ص 179.
55. احمدبن حنبل، مسند، ج 3، ص 37؛ مقدسی شافعی، عقدالدرر فی اخبار المنتظر، باب 8، ص 219.
56. و نیز: ر. ک: البیان، ص61، ح38؛ الحاوی للفتاوی، 76.
57. عقد الدرر، ص95.
58. مقدسی شافعی، عقدالدرر، باب دوم، یك حدیث به آخر.
59. عیاشی، تفسیر عیاشی، ج 1، ص 207، ح 81.
 
منبع: درسنامه مهدویت 1 - ص 87  تا ص 97
 
وقتی احساس غربت می کنید یادتان باشد که خدا همین نزدیکی است .

******

alizare1

alizare1
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : خرداد 1389 
تعداد پست ها : 6234
محل سکونت : یزد

پاسخ به:مشتركات اهل سنّت و شیعه در «مهدویّت»
شنبه 1 مرداد 1390  02:51 ب.ظ

 بیا ای یوسف زهرائی، بیا و خوابهای خوب را تعبیر كن و با دستان پر مهرت، قطرات اشك را از گونه زمان بزدا.

بیا كه مشتاقانه منتظریم پرچم نصرتت را بر هر كوی و برزن نظاره كنیم و سجده شكر به جا آوریم پس بیا ، زودتر بیا كه ما منتظریم.

mardedarya405

mardedarya405
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اردیبهشت 1390 
تعداد پست ها : 662
محل سکونت : سیستان وبلوچستان
دسترسی سریع به انجمن ها