عضویت العربیة
پنجشنبه، 1 آبان 1393 (سال حماسه سیاسی - حماسه اقتصادی)
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند: روز غدیرخم برترین عید امّت من است. بحار الأنوار ، ج 97 ، ص110
مسیر جاری : صفحه اصلی/انجمن ها/علم و دانش/گیاهان و جانوران/آبزیان

اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان

اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:14 PM

آمونيوم و روش هاي حذف آن در محيطهاي پرورش آبزيان

» آمونیوم و روشهای حذف آن در محیطهای پرورش آبزیان

● مقدمه
آب بهعنوان محیط زیست آبزیان، باید دارای شرایط فیزکوشیمیائی خاصی بوده که با نوسان برخی عوامل و فاکتورهای شیمیائی، رشد و ادامه حیات آبزیان را تحت تأثیر قرار داده و حتی منجر به انتخاب گونههای خاص در آن محیط میگردد.
در این خصوص آب در محیطهای پرورشی که دارای تراکم بالاتری نسبت به محیطهای طبیعی بوده و هدف از این فعالیت، تولید با کیفیت بالاتر همراه با سودآوری بیشتر است مورد توجه خاصی قرار دارد تا بتواند نیازهای آبزی مورد پرورش را مرتفع سازد.

alt
بحث کیفیسازی آب و توجه به فاکتورهای زیستی و دقت در نگهداری این فاکتورها در حد مطلوب و ایتیمم از موارد مدیریتی است که باید مدنظر پرورشدهندگان قرار گیرد؛ بهگونهای که دچار مشکلات بعدی در رابطه با عدم کیفیت آب پرورش نگردد. در این رابطه آمونیوم و آمونیاک از فاکتورهائی هستند که میتوانند با عدم مدیریت صحیح و مناسب در استخرهای پرورشی مشکلساز شده و عواقب نامطلوبی را ایجاد نمایند. در این مبحث چرخه ازت در آب و چگونگی کنترل و حذف آمونیوم از محیطهای پرورشی مورد بررسی قرار گرفته است.
● چرخه ازت در آب
منبع اولیه ازت غذائی در سیستمهای آبی از تثبیت ازت جو (N۲) توسط فرآیندهای بیولوژیک، کلیماتولوژیک و صنعتی میباشد. ازت بهصورت ترکیبات متعددی نظیر اشکال ازی، نیتریت، نیترات، آمونیوم و آمونیاک و ترکیباتی نظیر پروتئین در محیطهای آبی مشاهده میگردد.منبع ابتدائی ترکیبات ازت در محیطهای آبزیپروری از مواد آلی نظیر پلانکتونها، دترتیوس، غذا و غیره میباشد. اغلب ازت در مواد آلی به شکل گروههای آمینو در پروتئین مشاهده میگردد. پروتئینها توسط فعالیتهای بیولوژیک، دیآمینه شده که این فرآیند آمونیفیکاسیون نامیده میشود و آمونیاک تولید شده در داخل محیط رها گردیده و یا توسط بافت میکروبی جذب میگردد. آمونیاک رها شده به محیط واکنش زیر را بهوجود میآورد:
-NH۳+h۲o >< NH+۴+OH
در بیشتر محیطها، شکل غالب ابتدائی NH۴ بوده که ممکن است توسط گیاهان آبزی یا تبدیل شدن به نیترات مورد مصرف قرار گیرد.
نیتریفیکاسیون در دو مرحله صورت میپذیرد که ابتدا NH۴ به NO۲ و سپس به NO۳ تبدیل میشود. اولین مرحله این فرآیند توسط باکتریهای اتوتروف از جنس نیتروزوموناس انجام میشود. نیتروزوموناس در حضور اکسیژن قادر است آمونیوم را به نیتریت اکسیده نماید:
NH۴+ + ۳/۲O۲ ----> (nitrosomonas) NO۲- + ۲H+ + H۲O
-NO۲- + ۱/۲O۲ ----> (nitrosomonas) NO۳
مرحله دوم نیتریفیکاسیون، اکسید نمودن نیتریت به نیترات است. این واکنشها توسط نیتروباکتر انجام میشود. هر دو این مراحل به اکسیژن قابل ملاحظهای نیاز دارند. (Stankewich (۱۹۷۲ مقدار اکسیژن مورد نیاز جهت تبدیل NH۴ به NO۲ را برابر ۳/۴۳ کیلوگرم اکسیژن بهازاء هر کیلوگرم NH۴ محاسبه نموده و مقدار اکسیژن مورد نیاز برای تبدیل NO۲ به NO۳ را ۱۴/۱ کیلوگرم اکسیژن بهازاء هر کیلوگرم NO۲ بهدست آورده است. بنابراین برای تبدیل یک کیلوگرم NH۴ به NO۳ احتیاج به ۵۷/۴ کیلوگرم اکسیژن است.
در شرایط بیهوازی NO۲ و NO۳ توسط فرآیندی به نام دنیتریفیکاسیون کاهش یافته و اشکال گازی ازت (NH۳-N۲O-N۲) بهعنوان متابولیکهای میکروارگانیسمهای هتروتروف در اتمسفر رها میگردند. این واقعه در هیبولیمنیون محیطهای یوتروف و یا وقتیکه ترکیبات نیتروژن اکسیده شده به داخل لایههای بیهوازی لجن منتشر میشوند. رخ میدهد. ازت اتمسفر تا ۱۲mg/lit در دمای ۲۵ درجه سانتیگراد قابل انحلال در آب است. سایر اشکال ازت که مقدارشان در استخرهای پرورشی بالا میرود عبارتند از: نیتریت، آمونیاک غیر یونیزه (NH۳). نیترات و آمونیاک یونیزه (NH۴). غلظت آمونیاک غیریونیزه و یونیزه در محیطهای طبیعی و آبهای غیرآلوده بهندرت بالا بوده ولی در استخرها با سیستمهائی که برای پرورش متراکم ماهی استفاده میشوند نیتروژن غیرآلی عموماً در حد بالائی قرار دارد.
آمونیاک موجود در آب استخرهای پرورشی نتیجه دفع مواد زاید بهعنوان محصول نهائی، سوخت و ساز پروتئین و همچنین تجزیه مواد آلی نیتروژندار بهوسیله باکتریهای هتروتروف میباشد. یون آمونیوم برای اکثر آبزیان نسبتاً بیضرر است. در حالیکه آمونیاک غیر یونیزه به شدت سمی است.
میزان غلظت آمونیوم و آمونیاک در تبادل با یکدیگر بوده و میزان آنها بیشتر بستگی به PH آب دارد (نمودار شماره ۱). افزایش یک واحد PH باعث میشود؛ غلظت آمونیاک ۱۰ برابر افزایش یابد. جدول شماره یک فاکتورهائی جهت محاسبه آمونیاک غیریونیزه در دما و PH متفاوت را نشان میدهد. مشاهده میشود هر چه میزان دما و PH افزایش یابد مقدار آمونیاک بیشتر خواهد شد؛ آمونیاک در PH کمتر از V مشکل چندانی برای مزارع پرورشی ایجاد نمیکند؛ در حالیکه حتی مقادیر کمی از این ماده در PH بالاتر خطرناک خواهد بود.
● ترکیبات ازت و اثرات آنها بر آبزیان
هر چند که آب دریا و آبهای شیرین قلیائی، به اندازه کافی خاصیت بافری دارند و تغییر PH آنها دچار نوسان نمیشود با این وجود در شرایطی که تراکم ماهی زیاد بوده و با تبادل آب به اندازه کافی صورت نمیگیرد و همچنین در مواقع آلودگی و دمای زیاد، این آبها استعداد آن را دارند که مسمومیت ناشی از آمونیاک در آنها بروز کند. آمونیاک مهمترین ماده زاید ناشی از سوخت و ساز پروتئین بوده و بهطور فعال از طریق بافت پوششی آیشن به داخل آب ریخته میشود.
علاوه بر ارتباط میزان آمونیاک تولید شده به طول ماهی و دمای آب (نمودار شماره ۲)، این میزان به مقدار غذای مصرفی نیز بستگی کامل دارد (نمودار شماره ۳). آزاد ماهیان و گربه ماهی کانالی بهازاء هر کیلوگرم غذائی که مصرف میکنند در حدود ۳۰ گرم آمونیاک تولید و دفع مینمایند، ولی عموماً ذکر میشود که بهازاء هر کیلوگرم غذای پلت خشک، ۵۰-۲۵ گرم آمونیاک تولید میشود.
● میزان آمونیاک تولیدی در ماهی قزلآلا بهازاء میزان تغذیه در ارتباط با دمای آب
با افزایش غلظت آمونیاک در آب، دفع آن بهوسیله آبزیان تقلیل و میزان آمونیاک در خون و سایر بافتها افزایش مییابد. این امر باعث افزایش PH خون، ممانعت از انجام واکنشهای آنزیمی و اختلال در نفوذپذیری غشای سلولها میشود. همچنین مصرف اکسیژن توسط بافتها را افزایش داده، تخریب آبششها و کاهش کارآئی خون در انتقال اکسیژن را به دنبال خواهد داشت.
عمدتاً بهعنوان یک دستورالعمل پیشنهاد میشود که در مراکز تکبیر ماهی، غلظت آمونیاک نباید بیش از ۱mg/lit باشد اما بسیاری از پرورشدهندگان ماهی ترجیح میدهند که غلظت آمونیاک را تا حد ۰۱/۰ mg/lit یا کمتر نگه دارند.
قرار گرفتن ماهی در عرض نیتریت، مشکلات بهداشتی نظیر هیپرتروفی آبشش، هیپرلازی و جدا شدن لاملاهای آبشش همراه با خونریزی و ضایعات نکروزه در تیموس، حساسیت در برابر بیماریهای عفونی، بیماری مت هموگلوبینی و اثرات منفی بر رشد و رسیدگی جنسی را موجب میشود.
بهطور متداول نیترات بهعنوان مادهای غیرسمی شناخته میشود. مثلاً قرار گرفتن در معرض نیترات سدیم به میزان ۲۰۰mg/lit هیچ تأثیری بر رشد گربهماهی کانالی ندارد و غلظت LC۳۰ آن در طی ۹۶ ساعت برای آزادماهیان و گونههای دیگر ۳۰۰۰mg/lit ـ ۱۰۰۰ نیترات است.
● روشهای پیشگیری و کنترل غلظت آمونیوم
۱) استفاده از کربن فعال
کربن فعال حاصل تولید ذغالسنگ، چوب یا استخوان حیوانات و حرارت دادن آنها در ۹۰۰ درجه سانتیگراد خلاء و سپس قرار دادن آنها در معرض یک گاز اکسیدکننده در دمای بالا میباشد که حالت مشبکی را ایجاد نموده بهطوری که مساحت سطح جذب ماده در حدود یک میلیون مترمربع در کیلوگرم برآورد میشود.
کربن فعال برای گرفتن مواد آلی فرار، رنگ، بو، تیرگی و موادی همچون آمونیوم کاربرد دارد ولی این صافیها در بارهای کم مواد آلی بسیار مؤثر میباشد. بالا بودن غلظت باعث کاهش ظرفیت جذب کربن فعال میگردد.
عموما در سیستمهای آبزیپروری دو نوع کربن فعال بهصورت پودر شده (Powder Active carbon) و دانهای (granular Active carbon) بهکار برده میشود. بهدلیل گرانی کربن دانهای، GAC فقط در تولید ماهیان زینتی و گرانقیمت بهکار برده میشود. با حرارت دادن کربن فعال در دمای بالا میتوان برای اکسید کردن مواد آلی، آن را احیاء کرده و مورد مصرف دوباره قرار داد.

منبع تمام مطالب سایت ir-agri.com است.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:16 PM

استفاده از بتائين در آبزيان

 استفاده از بتائین در آبزیان

● بتائین
بتائین یا تری متیل گلیسین یك تركیب آمونیوم چهار وجهی میباشد كه اولین بار در چغندر قند كشف شد. بتائین مادهای است سفید رنگ وگرانوله كه یكی از متابولیتهای كولین می باشد و به عنوان یك گروه متیل دهنده عمل میكند. ولی باید توجه داشت كه بتائین تنها تركیبی است كه بطور مستقیم به عنوان دهنده گروه متیل در چرخه انتقال این گروه در كبد دخالت دارد به همین دلیل بازده حیاتی آن بیشتر از كولین میباشد و یكی از مواد موجود در چرخههائی میباشد كه هموسیستئین را به ال- متیونین تبدیل میكند . یكی از اصلی ترین قسمتهای این چرخه بوسیله آنزیم متیونین سنتاز كاتالیز شده و از متیلكوبالامین به عنوان كوفاكتور و ۵- متیلتتراهیدروفولات به عنوان كوسوبسترا استفاده میكند. علاوه براین بتائین نقش لیپوتروپیك و محافظت از كبد را نیز برعهده دارد. مواد لیپوتروپیك موادی هستند كه از ذخیره چربی در كبد جلوگیری كرده و موجب افزایش سرعت حذف آن از كبد میگردند.

alt

همچنین ازتجمع چربی در بافتها نیز جلوگیری میكنند. چگونگی تجزیه چربیها استئوتوزیس نامیده میشود . بتائین ، كولین و ال- متیونین از جمله موادی هستند كه استئوتوزیس كبدی را در حیوانات مورد آزمایش تغییر میدهند. بنظر می رسد فعالیت لیپوتروپیكی این مواد ناشی از ترانس متیلاسیون و اس- آدنوزیل متیونین میباشد. اس- آدنوزیل متیونین در بسیاری از واكنشهای بیوشیمیائی كه موجب افزایش سلامتی كبد می گردد، از جمله نقش آن در فسفولیپیدها، دخالت مینماید. اس- آدنوزیل متیونین از بتائین از طریق انتقال گروه متیل بین بتائین و هموسیستئین بدست میآید بطوری كه ابتدا با انتقال گروه متیل از متیونین به هموسیستئین ، ال- متیونین تشكیل شده و سپس این ماده به اس- آدنوزیل متیونین تبدیل میشود. تبدیل كولین به بتائین نیز به واسطه فعالیت دوآنزیم كولین دهیدوژناز و بتائین آلدئید دهیدروژناز انجام میگیرد وسپس از طریق یك جفت واكنش ترانس متیلاسیون گروه متیل در كولین به عنوان یك گروه متیلی در اس آدنوزیل متیونین جایگزین میگردد. همچنین مشخص گردیده است كه بتائین كبد حیوانات مورد آزمایش را در برابر سموم كبدی مانند اتانول و كربن تتراكلراید محافظت میكند.


نقش محافظتی بتائین در مورد كبد نیز احتمالا از طریق ایجاد اس آدنوزیل ذكر شده در بالا می باشد . علاوه بر آن بتائین احتمالا از طریق فعالیت اسمولتیكی نیز نقش محافظتی خود را ایفا میكند . یكی از جنبه های جالب خاصیت اسمولیتیكی بتائین نقش آن در حفاظت از اسپرمهای منجمد اسب و كاهش استرس ماهیهائی مانند سالمون كه در آب شیرین پرورش یافته و سپس در آب دریا رها میشوند میباشد. بتائین از روده كوچك به داخل آنتروسیتها جذب میشود سپس از آنتروسیتها به داخل گردش خون پروتال انتقال یافته و به كبد كه اولین جایگاه و مهمترین جایگاه متابولیسم آن است حمل میگردد. بتائین بطور وسیعی در غذاهای انواع حیوانات از جمله طیور، خوك، گوساله و ماهی استفاده میشود. و استفاده بلند مدت از آن نیز هیچگونه اثر سوئی ندارد و هیچگونه باقی ماندهای نیز در محصولات دیده نمیشود و بعد از دفع شدن نیز حداكثر طی دو هفته توسط میكروارگانیسمها تجزیه میشود.


● بتائین در محیطهای آبی


بتائین در بدن بسیاری از بیمهرگان دریائی و جانورانی كه صید ماهیها میشوند به وفور یافت میشود به طوریكه این منبع به عنوان یكی از منابع مهم تامین بتائین مورد نیاز ماهیها میباشد. بتائین به دلیل دارا بودن حصوصیات ویژه، در خوراک سالمونها به مقدار ۱۵-۲ گرم در هركیلوگرم خوراک مورد استفاده قرار گرفته و باعث افزایش خوشخوراکی، بهبود میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی می گردد. اگر مقدار مصرف خوراک را یک تا ۸ درصد وزن بدن در روز درنظرگرفته و میزان بتائین موجود در خوراک نیز ۲ تا ۱۵ گرم در هر کیلوگرم خوراک باشد، در اینصورت بتائین دریافت شده توسط ماهی از طریق خوراک از ۲۰ تا ۱۲۰۰ میلی گرم در هر کیلوگرم در روز متغیر بوده، که این میزان حتی در آزمایشات طولانی مدت(حدود یکسال) هیچگونه اثر سوئی درپی نداشته است. غلظت بتائین در عضلات سالمون جوان تغذیه شده با جیره كنترل و جیره حاوی بتائین به مقدار ۱۵ گرم در كیلوگرم غذا به مدت یك تا دو ماه، بترتیب ۲۸/۰– ۱۲/۰ و۹/۰- ۷/۰ گرم در كیلوگرم بوده است.


برای مقایسه باید یادآوری نمائیم كه در سخت پوستان مورد مصرف انسان، غلظت بتائین اندازهگیری شده در عضلات تازه بین ۱ تا ۹ گرم در كیلوگرم و در حلزونها بین ۶ تا ۱۴ گرم در كیلوگرم میباشد.همچنین بتائین برای سالها به عنوان مادهای جهت تحریك ماهیها به غذا خوردن استفاده میشد . این خاصیت منحصر به فرد بتائین ناشی از ساختمان دو قطبی و فعالیت شیمیائی گروههای متیل آن می باشد كه میتواند در واكنشهای آنزیمی فعال باشد.بتائین از نظر شیمیائی پایدار و غیر سمی میباشد و بوسیله همه موجودات زنده در مقادیر مختلف تولید میشود. با این وجود تعداد كمی از موجودات زنده بتائین را در غلظت بالا ذخیره مینمایند .


از بهترین ذخیرهكنندگان بتائین میتوانیم به گیاهان خانواده Chenopodiaceae (چغندر قند) و بعضی از میكروبها و بیمهرگان آبزی اشاره كرد. این موجودات برای محافظت خودشان از استرسهای اسموتیكی در شرایط خشك و یا دارای نمك بالا،بتائین را در بافتهای خود جمعآوری مینمایند. با توجه به اینكه بیشتر آبزیان بیمهره ، منبع غذایی اصلی برای ماهیها میباشند ، پس تعجبآور نخواهد بود كه به دلیل بو و مزه مطبوع بتائین ماهیها به طرف آن جذب شوند و این خاصیت جذب كنندگی بتائین، آن را یك افزودنی ایدهآل برای اضافه كردن به خوراك آبزیان بمنظور افزایش خوش خوراكی قرار دادهاست.بطور كلی بتائین در آبزیان موجب بهبود سرعت رشد و ضریب تبدیل غذائی، كاهش درصد چربی و افزایش پروتئین لاشه ،كاهش استرس ناشی از تغییرات محیط پرورش و تحریك آبزیان به تغذیه میگردد.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:20 PM

Powered by Translate

نقش كرم خاكي در تغذيه آبزيان

نقش کرم خاکی در تغذیه آبزیان

در مورد اسید چرب ضروری لینولئیک کمبود آن در جیره وجود نداشته و در صورت کمبود احتمالی اسید لینولئیک نیز مانن اسیدهای آمینه ضروری ، این مشکل با تغذیه از غذای گرانول بر طرف می گردد.
● استفاده از کرم خاکی در تغذیه انواع ماهیان پرورشی
استفاده از کرم خاکی به صورت زنده و یا خشک ، در تغذیه آبزیان حائز اهمیت می باشد .ترکیبات مناسب اسیدهای چرب و اسیدهای آمینه و اسیدهای آمینه ضروری و وجود امگا ۳ زیاد در این موجود ، استفاده از آن را نسبت به منابع گیاهی متمایز ساخته است. (۲۰۰۱ ، Ng et al )هضم و جذب آسان کرم خاکی ، علاوه بر دیگر خصوصیات مفید آن ، استفاده از آن را در پرورش دوران نوزادی و لاروی انواع آبزیان کاربردی ساخته است ng و همکاران ( ۲۰۰۰ ) جهت تغذیه بچه ماهیان انگشت قد گربه ماهی آفریقایی Clarias gariepinus ، از کرم خاکی استفاده کردند . نتیجه این تحقیق نشان داد که بچه ماهیان تغذیه شده با کرم خاکی رشد سریع تر و درصد بازماندگی و مقاومت در برابر استرس نسبت به بچه ماهیان گروه شاهد که از کرم خاکی تغذیه نکرده بودند نشان دادند.

alt

● استفاده از کرم خاکی در تغذیه انواع سخت پوستان


از کرم خاکی در تغذیه پست لارو میگو جهت افزایش رشد و نیز تسریع تخم ریزی در میگوهای مولد استفاده شده است . از این موارد می توان به تغذیه پست لارو میگو ی پا سفید غربی Penaeus vannamei و میگو بزرگ آب شیرین Macrobrachium rosenbergi از انواع کرمهای کم تار از جمله کرم خاکی اشاره کرد . در این موارد ، اشتیاق بالای پست لارو به تغذیه از کرم و نیز افزایش نرخ رشد میگوها ، قابل توجه بود ( ۲۰۰۲ ، Correia et al ؛۱۹۹۸ ،Apolinario et al )


، اندازه کرم خاکی نیز عامل بسیار مهمی میباشد که باعث استفاده مستقیم از کرم در تغذیه آبزیانی که دهان بزرگی دارند( مانند ماهیان خاویاری) می گردد. همچنین چون کرم تا مدتها در آب قدرت حرکت دارد، می توان از آن به صورت زنده در تغذیه آبزیانی که با تاخیر به سمت غذا می روند نیز استفاده نمود. ولی در مورد کرم سفید ، به علت کوچکی آن این عمل با مشکل مواجه می باشد . تولید کرم خاکی ساده بوده و تجهیزات بسیار کمی لازم دارد که تولید کرم خاکی با هزینه کم را امکان پذیر می سازد . ولی تولید سایر غذاهای زنده کرمی شکل مانند کرم سفید ، لارو کرم خونی و توبیفکس هزینه و امکانات بیشتری نیاز دارد. با مقایسه درصد پروتئین انواع غذاهای ذکر شده مشخص است که بعد از Tubifex،کرم خاکی بیشترین میزان پروتئین و خاکستر و درصد متعادل چربی را دارد ( جدول شماره ۱ ) و مقایسه فاکتورهای تغذیه ای آن مانند پروتئین ، چربی ، خاکستر ، NFE ، انرژی و ... در مجموع ارزش تغذیه ای کرم خاکی را بارز می سازد . این ام حتی با مقایسه میزان اسیدهای آمینه و چربضروری ( جدول شماره ۲ ) مشخص می گردد.


استفاده از کرم خاکی با توجه به اندازه های متفاوت آن در دوره های مختلف زندگی ، محدود به سن خاصی از آبزی نبوده و با توجه به اهداف و امکانات کارگاه پرورش آبزی ، از کرم بالغ ، جوان ، نوزاد و حتی کوکون (تخم) کرم می توان استفاده نمود. ولی به طور مثال در مورد کرم سفید ، به علت کوچکی آن ، تنها در دوران لاروی و نوزادی آبزیان می توان از آن استفاده نمود و با رشد آبزی ، به اینکه موجود به دنبال غذاهای بزرگتر و مناسب با اندازه دهان خود می گردد استفاده از کرم سفید منطقی و کاربردی نمی باشد.


در صورت استفاده از کرم خاکی به صورت خشک ، تهیه آن به صورت آرد ،بسیار ساده تر و به صرفه تر از تهیه آرد کرم سفید و یا آرد سایر کرمها می باشد . تهیه آرد کرم سفید ، با توجه با هزینه بالای تولید کرم و نیز کوچکی آن ، از نظر اقتصادی به صرفه نمیباشد ( شکوریان ، ۱۳۷۲ ) .همچنین ضریب تبدیل غذایی کرم سفید ۳ ( آذری تاکامی ،۱۳۷۸) و ضریب تبدیل غذایی کرم خاکی ۲ (صفر خانلو و همکاران ۱۳۸۳ ) می باشد . بدین معنی که تعداد بیشتری کرم سفید که گرانتر نیز تولید می شود ، برای رشد آبزیان پرورشی ، نیاز می باشد . از این رو استفاده از کرم خاکی در آبزی پروری می توان در مقایسه با سایر غذاهای زنده ، مفیدتر ، انعطاف پذیرتر نسبت به پرورش و نیز ارزانت باشد.


● نحوه تهیه کرم خاکی


کرم خاکی مورد نیاز برای استفاده در آبزی پروری برحسب میزان نیاز ونیز شرایط آب وهوایی منطقه , می تواند از طریق جمع آوری از طبیعت یا پرورش تهیه گردد . در هر دو حالت تهیه وتولید آنها نسبت به سایر غذاهای زنده بسیار ارزانتر و کم زحمت تر خواهد بود .


▪ جمع آوری از طبیعت :


بسته به مکان وزمان , می توان از روشهای مختلفی برای جمع آوری کرمهای خاکی استفاده کرد . بهترین زمان جمع آوری , زمانی است که کرم خاکی برای تغذیه یا تنفس به سطح خاک می آید وبهترین مکان , خاکهای حاوی مواد آلی زیاد می باشد . جمع آوری با دست به وسیله زیر ورو کردن خاک با بیل دستی , الک کردن و آب پاشی خاک , استفاده از مواد شیمیایی از قبیل محلول پرمنگنات پتاسیم یا محلول کلرید جیوه , استفاده از دستگاههای ویبراتور یا لرزاننده و استفاده از حرارت از جمله روشهای معمول برای جمع آوری کرم خاکی از طبیعت می باشد


▪ پرورش :


در نقاط مختلف جهان روشهای مختلفی برای تکثیر وپرورش کرم خاکی مورد استفاده قرار می گیرد . از جمله این روشها می توان به پرورش در فضولات دامی وبقایای گیاهی , پرورش در فاضلاب , پرورش جعبه ای , پرورش در محیط های باز وپرورش در محیط آزمایشگاهی اشاره کرد . گونه های مورد پرورش برای استفاده در آبزی پروری نیز عمدتاً دو گونه E .foetida و D.veneta ضریب رشد بهتری دارد ولی تولید مثل گونه E .foetida بیشتر بوده ودوره تکثیر طولانی دارد . برای استفاده در آبزی پروری , روش پرورش در کودهای حیوانی معمول است زیرا که بازدهی بهتری داشته واقتصادی تر نیز می باشد .


در این روش در ۹ ماه از سال , در هر متر مربع بسترحدود ۴ کیلوگرم کرم خاکی در ماه قابل برداشت است .


● روش استفاده :


برای استفاده از کرم خاکی به صورت تازه , آنها را پس از جداسازی از خاک به مدت ۲-۳ ساعت در مسیر جریان آب قرار می دهند تا عاری از ذرات کود وخاک شود . با این عمل بخشی از محتویات دستگاه گوارش آنها نیز تمیز می گردد . برای حذف مواد آلی موجود در دستگاه گوارش آنها, می توان آنها را برای مدتی بدون تغذیه نگهداری نمود . در صورتیکه قرار باشد کرم خاکی بلافاصله پس از شستشو مصرف گردد , بسته به اندازه دهان ماهی , کرمها به وسیله دستگاه خرد کن یا چاقو خرد شده وبلافاصله مورد استفاده قرار می گیرند چرا که در صورت ماندن کرم خاکی در محیط , سریعاً فساد در آن صورت گرفته وبدلیل ایجاد بوی بد , ماهیان از تغذیه آن خود داری خواهند کرد . در صورتیکه کرمها شسته شده وبلافاصله مصرف نشوند باید آنها را در یک پارچه تنظیف مرطوب ریخته و در یخچال در دمای کمتر از ۴ درجه سانتی گراد نگهداری کرد . لازم به ذکر است که مدت زمان نگهداری در یخچال نباید بیشتر از ۱۲-۱۶ ساعت باشد وحدود یک ساعت قبل از مصرف باید آنها را از یخچال خارج وپس از آماده سازی به مصرف ماهیان یا بچه ماهیان رساند .


وجود خونابه در کرمهای خاکی خرد شده تغییر رنگ جزئی در رنگ آب حوضچه های پرورشی ایجاد خواهد کرد وهر چه فاصله زمانی بین تهیه ومصرف بیشتر باشد , این تغییر رنگ نیز بیشتر خواهد شد . بنابراین بسته به نوع سیستم پرورشی می توان نسبت به رفع این مشکل تدابیری اتخاذ نمود .


بهترین اندازه کرم خاکی برای تغذیه آبزیان , وزنهای کمتر از ۱۰۰ میلی گرم است . زیرا میزان گل ولای ومواد آلی موجود در روده آنها کم می باشد . استفاده از کرم خاکی همراه با سایر غذاهای زنده از قبیل آرتمیا , دافنی وغیره به دلیل بهینه کردن هضم وجذب کرم خاکی , می تواند اثرات مطلوبی در شرد آبزیان داشته باشد . برای تهیه پودر کرم خاکی در مقیاس کم می توان آنها را پس از خشک کردن در گرمخانه , به صورت پودر در آورده و در ترکیب جیره غذایی آبزیان مورد استفاده قرار داد . بهر حال با استفاده از کرم خاکی بویژه در تغذیه بچه ماهیان می توان علاوه بر تامین احتیاجات غذایی آنها صرفه جویی قابل توجهی در هزینه های تغذیه آبزیان بعمل آورد .

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:21 PM

رنگدانه هاي طبيعي در خوراک آبزيان .

رنگدانه هاي طبيعي در خوراک آبزيان . 

alt

رنگ ها به عنوان يک عامل مهم در زندگي همه موجودات زنده نقش عمده اي را ايفا مي کنند. رنگ بدن موجودات زنده تابع 2 عامل ژنتيکي و تغذيه اي مي باشد. در حال حاضر در پرورش انواع موجودات آبزي از انواع رنگدانه ها استفاده مي کنند تا به اين ترتيب از اين افزودني به عنوان يک عامل خوش رنگ کننده پوست بدن آبزيان، بهره هاي لازم تجاري برده شود.


کاروتنوئيدها (رنگدانه ها) يکي از منابع اصلي تامين رنگ بدن آبزيان به شمار مي روند. رنگ هاي مختلف بدن آبزيان به وسيله کاروتنوئيدهاي خاص و همچنين ترکيبي از مولکول هاي پروتئين – کاروتنوئيد حاصل مي شود. از انجايي که فقط گياهان قادر به ساخت کاروتنوئيدها مي باشند، حيوانات آبزي و بخصوص ماهي ها بايد آن ها را از طريق جيره غذايي دريافت نمايند.




کاروتنوئيدها عمدتاً در طبيعت يافت مي شوند. گروه بزرگي از اين دسته از ترکيبات محلول در چربي هستند و تحت عنوان گزانتوفيل ناميده مي شوند. کاروتنوئيدها عموماً در گياهان سبز يافت مي شوند و به دو شکل آلفا و بتا موجود مي باشند. بتاکاروتن ها به عنوان پيش سازهاي ويتامين A مي باشند و تقريباً در بدن همه حيوانات اين ترکيبات به ويتامين A تبديل مي شوند. گزانتوفيل ها در برگ سبز گياهان ساخته مي شوند و با شروع تابستان و پاييز در برگ گياهان، ميوه درختان، گل ها، ريشه ها و قارچ ها به رنگ زرد و قرمز يافت مي شوند. از جمله مواد حاوي اين دسته از ترکيبات مي توان به گل هميشه بهار، گوجه فرنگي، فلفل قرمز، ذرت، هويج، ريشه چغندر و انواع قارچ هاي خوراکي اشاره نمود. کاروتنوئيدها در اعمال مربوط به توليد مثل، تنفس، جذب نور، سيستم ايمني و در ساختمان غشاء سلول هاي آبزيان نقش عمده اي را ايفا مي نمايند.


نوع عمده اي از کاروتنوئيد که در محيط زندگي آبزيان وجود دارند عبارتند از رنگدانه هاي طبيعي لوتئين (زرد مايل به سبز)، زي زانتين (زرد مايل به نارنجي) و آلفاکاروتن (زرد روشن).


علاوه بر اين منابع طبيعي، رنگدانه هاي سنتتيک هم مي توانند در ساختار بدن آبزيان به کار روند. از اين دسته از رنگدانه ها مي توان به آستازانتين، کانتازانتين و سيترانازانتين اشاره نمود. نتايج تحقيقاتي که در آمريکا صورت گرفته است نشان داده است که رنگ پوست بدن در دسته اي از ماهي هاي تزئيني که از رنگدانه هاي طبيعي استفاده کرده اند، بسيار مطلوب تر از رنگ بدن ماهي هايي است که از رنگدانه هاي سنتتيک استفاده نموده اند. از جمله منابع طبيعي حاوي اين رنگدانه ها مي توان به ذرت، گلوتن ذرت، يونجه، فلفل قرمز، گل هميشه بهار و گل شقايق اشاره نمود.


متابوليسم و ذخيره کاروتنوئيدها در ديواره روده آبزيان، از گونه اي به گونه ديگر متفاوت است. در بعضي از گونه ها رنگدانه ها به همان شکل ذخيره مي شوند ولي در برخي ديگر از گونه ها، اين رنگدانه ها قبل از ذخيره شدن، دستخوش تغييراتي مي شوند. رده سخت پوستان، قابليت تبديل لوتئين و زي زانتين به آستازانتين را دارند. بر عکس، در کپورماهيان، لوتئين و زي زانتين بدون هيچ گونه تغييري ذخيره مي شوند. مجموعه تحقيقاتي که در ژاپن صورت گرفته است نشان مي دهد که در پوست بدن آبزيان، زي زانتين مي تواند به آستازانتين تبديل شود. ماهي قزل آلا توانايي تبديل ساير کاروتنوئيدها را به آستازانتين و کانتازانتين ندارد.


جذب و ذخيره کاروتنوئيدها به ساختمان شيميايي، قابليت انحلال و قابليت باند شدن اين ترکيبات به ساير مولکول ها بستگي دارد. به عنوان مثال، بتاکاروتن ها در بدن آبزيان به آرامي جذب مي شوند و با ضريب بسيار پاييني به آستازانتين تبديل مي شوند. به نظر مي رسد که فرم مولکولي آلفاکاروتن در بدن ماهي هاي تزئيني با قابليت بالاتري ذخيره و جذب مي شود. برخلاف کاروتنوئيدها، گزانتوفيل ها در بدن آبزيان به خوبي ذخيره و جذب مي شوند. به عنوان مثال لوتئين که از خانواده گزانتوفيل هاست، ابتدا به فرم استر در سلول هاي رنگدانه اي ذخيره مي شود و مقادير اضافي آن به بخش هاي سفيد رنگ ماهي نفوذ مي کند (به عنوان يک صفت نامطلوب). به همين دليل در مصرف رنگدانه هاي طبيعي در خوراک ماهيان تزئيني بايد دقت نمود تا جيره غذايي حاوي مقادير کافي رنگدانه را دريافت نمايند.


رنگدانه هاي طبيعي حاوي لوتئين و زي زانتين جهت خوش رنگ کردن پوست بدن آبزيان هم اکنون در بازار مصرف وجود دارند.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:22 PM

تيلاپيا ،قزل آلا ،كپور مناسب براي پرورش ماهي در قفس

تیلاپیا، قزل آلا، کپور مناسب برای پرورش ماهی در قفس
نویسنده / مولف: شقایق نوروزی
بسیاری از گونه های ماهیان از جمله گربه ماهی، تیلاپیا، استریپدبس، قزل آلا، کپور ماهیان و ... برای پرورش ماهی در قفس مناسب هستند.
بسیاری از گونه های ماهیان از جمله گربه ماهی، تیلاپیا، استریپدبس، قزل آلا، کپور ماهیان و... برای پرورش ماهی در قفس مناسب هستند. قفس باید براحتی قابل دسترس و یک راه ورودی جهت عملیات غذادهی روزانه، مراقبت و تمیز کردن داشته باشد و وجود یک اسکله برای رفت و آمد بر روی قفسها لازم است اسکله ای با عرض یک متر می تواند سه قفس ماهی را پشتیبانی کند. یک قفس در یک سوی اسکله و دیگری در ناحیه انتهایی اسکله واقع شود. یک قفس ۸×۴×۴ فوت می تواند هزار گربه ماهی را در خود جای دهد. البته چنانچه کسی برای اولین بار این کار را انجام می دهد بهتر است با ۵۰۰ قطعه کار را آغاز نماید. ماهیان درون قفس به راحتی صید و غذادهی می شوند.

- انواع قفسها قفسهایی که در ستون آب پنهان شده اند (از سطح تا بستر آنها در آب قرار دارد)، قفسهای شناور، قفسهایی که از بویه ساخته شده اند و تا نیمه در آب قرار دارند و قفسهای کفی که در بستر رودخانه یا دریا قرار می گیرند. این موارد خود به صورت زیر دسته بندی می شوند: قفسهای منفرد یا چند تایی، قفسهای انعطاف پذیر، قفسهایی که خودشان را در آب حفظ می کنند و قفسهایی که توسط قایق برپا می شوند. انتخاب نوع قفس بستگی به مکان و شرایط موجود در سایت مزرعه دارد.

- مکان یابی قفس پرورش در قفس نیازمند حداقل دو فوت آب در زیر قفس است تا فضولات حاصل از قفس به درون آن وارد شود. چنانچه قفسها در کنار هم یا در چند ردیف واقع شوند نیاز به انواع هواده ها بوجود می آید. قفسها برای غذادهی و تمیز کردن و نیز چرخش خوب و مناسب آب نیاز به امکان دسترسی کافی دارند. قفسها باید دور از نواحی پوشیده شده از گیاهان و بسترهای علفی واقع شوند. طراحی و ساخت قفسها ۱- انتخاب محل ۲- نقشه سایت قفسها شامل: قفسها، اسکله، مکانی جهت راه رفتن در کنار یا روی قفسها، مکانی جهت تهیه و نگهداری غذا و نیز آماده سازی ماهیان برای فروش، استخرهای هچری و نوزادگاهی (در صورت نیاز در مکان) ۳- ساختار الف: اسکلت اصلی، مواد مورد نیاز برای ساخت (بامبو، چوب، گالوانیزه، بامبو و...) و طنابهای بر پا نگهدارنده و لازم جهت جابجایی. ب: دیوارها، کف و سقف، شبکه توری از جنس فیبر طبیعی یا مصنوعی، نرده های توری فلزی از جنس گالوانیزه یا تورهای به هم جوش خورده از جنس گالوانیزه (مواد مختلف باید در سایت آزمایش و بررسی شوند و در نهایت ماده مناسب جهت کار برای قسمتهای مختلف انتخاب شود). پ: قسمتهای شناور، حلقه های انعطاف پذیر حدفاصل از جنس فلز یا پلاستیک (پرشده توسط هواف کف یا فیبر) و بویه های جدا کننده ج: حلقه ها یا قسمتهای اتصال دهنده قسمتهای مختلف د: طنابها و ابزارهای مهارکننده از جمله لنگرها ذ) موج شکن یا شکننده آب ر: شکل و اندازه: تخمین شکل و اندازه به شرایط منطقه، گونه مورد نظر جهت ذخیره سازی، میزان ذخیره سازی، میزان تولید و... بستگی دارد. ز: گونه های قابل پرورش: ماهیان بومی و غیربومی منطقه، سخت پوستان در قفسهای واقع شده در آب شیرین، لب شور و شور مناسب هستند. خرید ماهیان از تولیدکنندگان معتبر پرورش دهندگان باید همیشه ماهیان خود را از تولید کنندگان معتبر خریداری کنند. زیرا آنها همیشه همه ماهیان خود را با کیفیت خوب گارانتی می کنند. حتما هنگام خرید از فروشنده در خواست کارت گارانتی شود. چنانچه پرورش دهندگان از فروشندگان دوره گرد یا عمده فروشان ناشناس ماهیان را خریداری کنند حتمابه خاطر بی احتیاطی به عمل آمده دچار نقصان یا خسارت می شوند.

- هوا دهنده ها (تهویه کننده ها) کاهش اکسیژن منجر به مرگ و میر ماهیان در قفسهای درون دریاچه یا استخرها می شود. در مورد سیستمهای هوادهی باید اشاره کرد که مسلما وجود دستگاه هواده در مزرعه حتی اگر به وجود آن نیازی نباشد بهتر است تا اینکه به وجود آن نیاز باشد و خود آن وجود نداشته باشد. ضمنا استفاده از دستگاههای پمپاژ کننده آب نیز نمی تواند به خوبی سیستمهای هوادهی عمل کند. پس حما باید یک سیستم هواده خوب خریداری شده و در مزرعه نصب شود تا در موقع لازم مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب از وارد شدن استرس به ماهیان و در نتیجه مرگ و میر آنها جلوگیری شده، تولید ماهی افزایش یافته، به جلوگیری از شکوفایی جلبکی کمک شده و چرخش آب در استخر یا قفس به خوبی انجام می شود. لذا می توان سرمایه گذاری خود را با خرید یک سیستم هواده حفظ و تضمین کرد.

- انتخاب گونه و ذخیره سازی: انتخاب گونه: انتخاب گونه و ذخیره سازی به قابلیت دسترسی گونه و دمای آب مورد استفاده بستگی دارد. گونه های رایجی که در قفس پرورش می یابند همراه با تعداد مورد نیاز جهت ذخیره سازی و دمای مطلوبشان در جدول شماره یک که به صورت پیوست این مطلب است آورده شده است. ذخیره سازی: تعداد ذخیره سازی در قفس بستگی به حجم قفس، نوع گونه مورد پرورش، اندازه قفس، تک گونه ای یا چند گونه ای بودن پرورش، غذادهی و میزان غذای مورد مصرف، روشهای غذادهی و ضریب تبدیل غذا، دوره ی تعویض یا تمیز کردن شبکه توری، پالایش و حفظ و بهبود کیفیت آب، امکان انتقال قفس به محیط جدید در مواردی که محیط نامناسب می شود، زمان صید و انتخاب سایز مناسب برای صید دارد.ذخیره سازی درحجم کمتر باعث بدست آمدن ماهیان بزرگتر در زمان کوتاهتر می شود (نسبت به ذخیره سازی در حجم بیشتر).در این گونه پرورش برای بدست آمدن ماهی با وزن حدود ۵۰۰ گرم تا پایان فصل رشد، ماهیانی شش تا هشت اینچی ذخیره سازی می شود. ذخیره سازی در رنجی کمتر از میزان توصیه شده ممکن است باعث رفتار تهاجمی (بسیار فعال) در ماهیان شود. همچنین ذخیره سازی ماهیان تقریبا هم اندازه در مدیریت ذخیره سازی ماهیان بسیار پراهمیت است. ماهیان بزرگتر توانایی غالب شدن بر ماهاین کوچکتر و آسیب رساندن به آنها را دراند که این مساله خود به کاهش میزان رشد آنها می انجامد. دستکاری ماهیان برای آنها استرس زا بوده و بهترین زمان برای ذخیره سازی آنها زمانی است که دمای آب سرد باشد. این مساله باعث کاهش استرس و در نتیجه مرگ و میر می شود. این مساله که دمای بدن ماهیان با دمای آب اطراف سازگار شود بسیار با اهمیت است. چنانچه آب درون کانتینر با آب استخر یا مزرعه  F۵ درجه یا  pH۲ تفاوت داشته باشد باید به آرامی آب استخر را با آب کانتینر هم دما کرد. (مبادله ۲/۱ آب مخزن با ۲/۱ آب استخر). چنانچه ماهیان درون کیسه هستند، شما می توانید با قرار دادن کیسه ها درون مدخل استخر باعث سازگار شدن دمای بدن ماهیان با آب استخر شوید. ماهیانی که قرار است ذخیره سازی شوند باید ازنظر سلامتی آزمایش شوند. ماهیان زخمی، دارای بدن لکه لکه و باله های ساییده شده نباید استفاده شوند. ماهیان سالم باید از صید شدن گریخته و هنگامی که به آنها نزدیک می شوید به سرعت فرار کنند.

- سایر فاکتورهای اصلی اقدام به غذادهی کم و غیرمغذی باعث بروز عدم موفقیت و شکست در پرورش ماهیان در قفس می شود. در طی فصل رشد ماهیان نبادی دچار آشفتگی شوند. حرکت دادن قفس، صید ماهیان، خارج کردن قفس از آب برای مشاهده ماهیان، شنا کردن و یا صید اطراف قفس و یا قرار دادن قفس در مکانی که به دلایل مختلف دچار آشفتگی می شود می تواند باعث ایجاد استرس در ماهیان شود که استرس نیز در نهایت به بروز بیماریها می انجامد. غذادهی خوب و مناسب در سلامتی ماهیان بسیار با اهمیت است. هرگز ماهیانی را که از سلامتی آنها مطمئن نیستید خریداری نکنید.

- مزایای پرورش در قفس نیاز به فضای کم، تولید زیاد در هر واحد سطح، امکان حرکت دادن و جابجا کردن در موقع وجود آلودگی، حفظ و نگهداری در برابر شکارچیان، شرایط مناسب برای پرورش انواع گونه ها، امکان استفاده از نواحی مربوط به بستر دریا در صورتیکه برای کشاروزی مناسب نباشد، سادگی و راحتی در صید و... از مزایای این سیستم پرورش هستند.

- معایب پرورش در قفس کاهش شدید اکسیپن محلول در آب، وابستگی به غذاهای مصنوعی، اتفلاف غذا، آلودگی، تکرار در شیوع بیماریها، خطر سرقت ماهیان، اختلاف و عدم توافق در استفاده از آبهای طبیعی و... از معایب این سیستم پرورشی هستند./
 

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:23 PM

اصول کشت و صنعت سهامی در صنعت میگو

اصول کشت و صنعت سهامی در صنعت میگو    

کشت و صنعت سهامی در قالب یک شرکت که می تواند سهامی خاص یا تعاونی باشد همانند سایر کشت و صنعت های موجود در کشوراختیار تمام حلقه های تولید را دارد و تفاوت آن با سایر کشت و صنعت ها در ماهیت آن است نه درعملکرد آن .

 

alt

کشت و صنعت سهامی الگوی اقتصادی جدیدی است که نسبت به الگو های اجرا شده در صنعت میگوی ایران از امتیازات ویژه ای بر خوردار است که در مقاله الگوهای اقتصادی در صنعت میگوی ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در حال حاضر ایراد اصلی در تولید میگو کاهش سود ، کمبود نقدینگی و عدم ثبات بازار است. کشت و صنعت سهامی همانگونه که از اسم آن پیداست به تعداد زیادی سهامدار تعلق دارد و برنامه کاری آن منظم و بر اساس یک مدیریت متمرکز استوار است .کشت و صنعت سهامی در قالب یک شرکت که می تواند سهامی خاص یا تعاونی باشد همانند سایر کشت و صنعت های موجود در کشوراختیار تمام حلقه های تولید را دارد و تفاوت آن با سایر کشت و صنعت ها در ماهیت آن است نه درعملکرد آن .در کشت و صنعت های غربی مالکیت به افراد کمی تعلق دارد و در کشت و صنعت های شرقی مالکیت دولتی است در حالیکه در کشت و صنعت سهامی مالکیت از آن سهامداران زیادی است .


بنا بر این با متمرکز کردن تعدادی از مزارع میگوی زیر ۲۰ هکتار در یک واحد کشت و صنعت سهامی بسیاری از هزینه های تکراری در استفاده از ماشین آلات ،نیروی انسانی و مدیریت های متفاوت حذف خواهد شد . و بکارگیر ی کارشناسان مجرب مقرون بصرفه بوده وسود حاصل از حلقه های تولید به کشت و صنعت بر می گردد. و نیاز به نقدینگی کل حد اقل ۵۰ % کاهش و سود حاصله حداقل ۳۰% افزایش می یابد .


آنچه ما به عنوان اصول ا ولیه آورده ایم در ۱۰ اصل و ۴۱ بند خلاصه شده است و علاقمندان بر اساس شرایط خود می توانند اصولی را حذف یا اضافه نمایند .


۱) اهداف کشت و صنعت سهامی


الف : حفظ مالکیت مزارع میگوی خرد و جلو گیری از توسعه سرمایه داری غربی دربخش آبزی پروری.


ب: خارج شدن ازوضعیت تولید میگوی تحقیر آمیز .


ج: بی نیازی نسبت به اربابی بانکها .


د : تولید با برنامه ریزی منظم با مدیریت متمرکز.


ح : داشتن اختیار تمام حلقه های تولید از تکثیرمیگو تا فروش محصول برای مد یریت بهتر.


و: فعال سازی مزارع راکد ، افزایش اشتغال و رونق اقتصادی .


ز : اطمینان بخشیدن به سود دهی صنعت پرورش میگو و افزایش سرمایه گذاری .


ه : کاهش هزینه ها ، افزایش سود و تولید پایدار.


ط : حذف یارانه صادراتی پس از سه سال از صنعت میگو .


۲ ) راهکارهای دست یابی به کشت و صنعت سهامی


الف : تولید در قالب یک مجموعه متمرکز با مدیریت واحد وشراکت در سود وزیان انجام شود .


ب : یارانه صادراتی میگو برابر با سه سال تولید بصورت یکجا در اختیار کشت و صنعت قرار گیرد .


ج : امتیاز کارگاه تکثیر ، تولید خوراک و عمل آوری به کشت و صنعت سهامی واگذار شود .


د : : در سالهای اول مزرعه داران با همکاری یک یا چند شریک( بانک ) اقدام به تولید نمایند .


ح : سود حاصل از تولید در سالهای اول و دوم برای سرمایه گذاری استفاده گردد .


و : درصدی از سود سال سوم به بعد برای افزایش نقدینگی و تکمیل سرمایه گذاری استفاده شود .


ز : سهم هر مزرعه بر اساس سطح زیر کشت آن مزرعه محاسبه گردد .


ه : هر کشت و صنعت سهامی حداقل ۱۰۰ و حداکثر ۵۰۰ هکتار زمین در اختیار داشته باشد.


ط : ورود عضو جدید با پرداخت حق عضویت و رضایت هیئت مدیره صورت پذیرد .


۳) نحوه همکاری مزرعه داران میگو با کشت و صنعت سهامی :


الف : مزرعه داران بعنوان سهامدار تمامی امکانات مزرعه رادر اختیار کشت و صنعت می گذارند .


ب : مزرعه داران می توانند مالکیت خود را حفظ و مدیریت تولید را به کشت و صنعت واگذار نمایند .


ج : مزرعه داران می توانند با رضایت هیئت مدیره به شکل سرمایه گذار ، مشاور ،کارشناس ، سرکارگر و کارگر در کشت و صنعت فعالیت نمایند .


۴) انتخاب مدیر تولید


الف : مدیر تولید از طرف هیئت مدیره انتخاب و سایر اعضاء در این کار دخالتی ندارند .


ب : مدیر می تواند از اعضائ هیئت مدیره یا هر شخص حقیقی یا حقوقی باشد .


ج : هیئت مدیره در صورت نا رضایتی ازعملکرد مدیر تولید ، مسئولیت را به شخص دیگری واگذا ر می نماید .


۵) شرح وظایف و اختیارات مدیر تولید عبا تند از :


الف : مسئولیت انتخاب کارگر و سرکارگر را دارد.


ب : بررسی و برآورد کننده نهاده های مورد نیاز دوره پرورش و مسئول آماده سازی سایت برای تولید است .


ج : مدیر مسئو لیت دارد در اسرع وقت نسبت به رفع نواقص احتمالی دوره پرورش اقدام کند.


د : هماهنگی و نظارت بر ارائه خدمات کارشناس یا کارشناسان مزارع را بعهده دارد .


ح : مدیر تولید در خصوص هزینه کرد باید موافقت نمایندگان هیئت مدیره را داشته باشد .


و : تهیه گزارش شفاهی جهت سرعت در هماهنگی و گزارش کتبی برای مستند سازی لازم است .


ز : مدیر موظف است نماینده یا معاون خود را به هیئت مدیره معرفی تا هیئت مدیره صلاحیت ایشان


را بررسی نماید .


ه : مدیر تولید و نماینده ایشان باید در سایت حضور دائم داشته باشند . و خروج ایشان باید با هماهنگی باشد .


ط : مدیر تولید در صورت کارایی نا مناسب نماینده می تواند ایشان را کنار گذاشته و شخص دیگری را معرفی نماید


۶)حقوق و مزایای مد یر و نماینده مدیر تولید


الف : حقوق و مزایای مدیر تولید بر اساس حجم کار ، سابقه کاری و عرف محل توسط هیئت مدیره تعیین می گردد .


ب : حقوق مدیر تولید ۵۰ درصد بصورت ماهیانه و ما بقی در پایان دوره پرداخت خواهد شد .


ج : حقوق نماینده مدیر تولید از طرف هیئت مدیره تعیین میگردد .


د : در صورتیکه مدیر در امور محوله کوتاهی نماید هیئت مدیره با تشخیص خود از پرداخت


۵۰ درصد حقوق مدیر در پایان دوره خود داری می نماید .


۷) انتخاب شریک و شرایط شراکت عبارت است از :


الف :شریک می تواند آورده نقدی یا اقلامی از نهاده های تولید را فراهم کند .


ب : سود شریک با آورده نقدی برابر ... درصد و سود شریک با آورده نهاده تولید برابر... درصد محاسبه می گردد .


ج : شریک می تواند بدون دریافت سود، محصول میگوی تولیدی را با قیمت از قبل تعیین شده دریافت نماید.


د : شریک می تواند با داشتن کارگاه خورا ک یا لارو یا کارگاه عمل آوری از ابتدا در سود و زیان گروه تولید سهیم باشد ( فعال سازی کارگاه های راکد ).


۸) هیئت مدیره موظف است یک کارشناس بومی بعنوان بازرس در کنار سایر کارشناسان انتخاب تا از عملکرد درست کارشناسان اطلاع و برای بهبود عملکردشان راهکار ارائه نماید .


۹) نمایندگان هیئت مدیره و کارشناس بازرس که غیر مستقیم با تولید در گیر هستند حقوق دریافت می کنند ومیزان حقوق از طرف هیئت مدیره تعیین می گردد .


۱۰) رئیس و اعضاء هیئت مدیره بر اساس نوع شرکت انتخابی (سهامی خاص یا تعاونی ) انتخاب می شوند

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:24 PM

رعايت نكات بهداشتي در ماهيان مولد

________________________________________


رعایت نکات بهداشتی درماهیان مولد



مقدمه


ماهیان مولد؛سازنده نسل بعدی برای پرورش یا بازسازی ذخایر آبزیان می باشد ؛ بنابر این اگرمولدی از لحاظ بهداشتی سالم نباشند نسل به وجود آمده از آنها نیز دچار مشگل خواهد بود . از طرفی باتوجه به هزینه های گزافی که صرف مولد سازی می شود ؛ برای نگهداری از مولدین باید تدابیر لازم در نظر گرفته شود تا از هر گونه آسیب واسترس که در نهایت منجربه مرگ با ازدست رفتن آنها می شود؛ جلوگیری شود .


به همین منظور در کلیه پروژه های تکثیر و پرورش ماهی یا سایر آبزیان باید به بحث بهداشت مولدین توجه خاصی مبذول داشت .


بهداشت مولدین به دو بخش کلی تقسیم می شود ؛پیشگیری و درمان .در بخش پیشگیری در مورد اموری بحث می شود که ممکن است باعث ایجاد شوک واسترس در ماهیا ن و یا ایجاد بیماری ودر نهایت آسیب به آنهاشود و در بحث درمان راههای جبران خسارت ناشی از استرس و بیماری بر روی ماهی و بهبود شرایط نا مناسب


بررسی .اولین فرایندی که معمولا برای تکثیر ماهیان مولد طی می شود صید آنهاست .


بعضی از ماهیان مولد ازمحیط های طبیعی برای تکثیر صید می شوند مثل تاسماهیان ؛ آزاد ماهیان ؛کلمه وماهی سفید و گاهی نیز ازذخیره مولدین سالهای قبل در استخرهای نگهداری مولدین ؛صید می شوند مثل ماهی قزل آلای رنگین کمان وبیشتر گونه های کپور ماهیان پرورشی .


در هنگام صید ماهیان مولد از محیط طبیعی ؛ مهمترین مسئله استفاده از وسیله صید مناسبی است که حداقل آسیب را به ماهیا ن مولد وارد کند


به طور مثال در مورد ماهی آزاد دریای خزر درکشور ما معمولا از شیل یا کلهام که صدمه کمتری به ماهی می زند استفاده می شود ؛ در مورد تاسماهیان صید مولد به وسیله تور گوشگیر انجام می شود که ماهی در آن به شد ت تقلا می کند و به تخمک های آن اسیب وارد شده و باعث ایجاد استرس در ماهی می شود که در اینجا نیز بهتر است از تورهای با چشمه مناسب یا در صورت امکان از کلهام استفاده گردد .


مرحله بعد از صید مولد ین چه از محیط طبیعی و چه از استخرهای پرورش ؛ انتقال آنها به محل تکثیر است که در اینجا دو حالت برای انتقا ل وجود دارد ؛ در مواقعی که فاصله زیادی بین استخر مولدین و محل تکثیر وجود ندارد ؛ متوان از کیف های مخصوص برزنتی (که حداقل آسیب را به ماهی می رساند ) یا از وسایلی مثل تشت و چانهای برزنتی استفاده کرد .


در مکانهایی که امکانات خاصی وجود دارد می توان از راههای دیگری هم استفاده نمود به عنوان مثا ل در مرکز تکثیر آزاد ماهیان کلاردشت کانا لهای مخصوصی وجود دارد که ماهی بطور مستقیم به طرف محل تکثیر هدایت می شود . هنگامی که فاصله ها طولانی است باید ازتانکرهای مخصوص استفاده شود ؛ ساده ترین آنها چان های برزنتی می باشد که در پشت وانت نصب می شود که مجهز به کپسول اکسیژن می باشد . در اینجاه باید هوادهی به صورت کامل ودقیق صورت گیرد واز هر گونه ایجاد استرس به ماهی پیشگیری شود وبهتر است آب تا نکر از همان منبع آبی که مولد از ان صید می گردد پر شود تا از ایجاد شوک حرارتی به ماهی جلوگیری به عمل آید درغیر این صورت باید عملیات همدمای با دقت صورت گیرد گاهی اوقات برای انتقال مولدین در فواصل طولانی از مقدار کمی ماده بیهوشی درتا نکراستفاده می شود تا فعا لیت های متا بولیکی ماهی به حداقل کاهش یابد . یکی از آرام بخشهای متداول برای آرام کردن ماهیها ؛ دی کسید کربن است .


غلظت بالای این گاز می تواند برای ماهی ها زیان آوروحتی کشنده باشد ؛ با این حال غلظت کم آن اثر بیهوشی به همراه دارد .برای آرام کردن ماهی ها می توان آنها رابه مدت 5 دقیقه در معرض ppm 500 اسید کربنیک (دی اکسید کربن حل شده درآب ) یا ppm 650-بی کربنات سدیم قرار داد. غلظت اسیدکربنیک/ بیکربنات سدیم و مدت زمان استفاده از انها به گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد. به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنیبه گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد.


به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنیبه گونه و مرحله بلوغ ماهی مورد نظر بستگی دارد. به دلیل رعایت ملاحظه سلامتی و ایمنی ؛ مواد بیهوشی شیمیایی باید با دقت زیاد مورد استفاده قرار گیرند. بعضی از این مواد برای انسان خطر ناک بوده وبه هنگام استفاده ازآنها ؛ دستورالعمل مصرف کننده باید به دقت رعایت شود. 150 پس از رسیدن ماهیان به مرکزتکثیر و قبل از رها سازی آنها در استخرهای نگهداری باید کار همدمایی به دقت صورت گیرد.


جدا سازی نر و ماده در هفته های آخر نزدیک به تولید مثل از اهمیت ویژه ای برخوردار است درغیراینصورت ممکن است مولدین به طور طبیعی دراستخرها تخمریزی نما یند وازطرف دیگر درهفته های آخر گاهی برخورد های فیزیکی شدید بین مولد ین نر درخصوص جنس ماده ؛ صورت می گیرد که ممکن است منجر به آسیب شدید وزخمی شدن بدن مولدین گردد . همچنین جداسازی مولدین نر وماده از ابتدا کمک می کند تا در هنگام کار؛ شناسایی مولد نر و ماده سر یعتر صورت گیرد و نیازی به آزمایش مجدد تعیین جنسیت نباشد .


قبل از عملیات تکثیر باید ماهی مولد توسط کارشناسان بهداشتی کنترل شود تا مشکلی از لحاظ بیماری و آلودگی به انگل وجود نداشته باشد . برای این کار بهتر است از آبشش ها ؛ باله ها و سطح پوست مولد ؛ لام مرطوب تهیه و هر گونه آلودگی انگلی زیر میکرسکوب بررسی شود .


نکته مهم ؛بحث انتقال برخی از بیماریها از ماهی مولد به نسل بعدی یا اصطلا حا انتقال عمو دی بیماری است


انتقال عمودی بیماری بیماری ویروسی IPN یا نکروزعفونی لوزالمعده که عامل آن BIRNAVIRYS است و بیماری باکتریایی کلیه BKD که عامل آنSALMONINARUM RENIBACTERIUM است ؛در ماهیان قزل آلاثابت شده است ودر مورد انتقال عمودی ویروس IHN وVHS بین دانشمندان اتفاق نظر وجود ندارد .بهر حال در مورد بیماریهای که انتقال عمودی دارند باید به شدت مراقب بود که مولدین به این بیماری ها آلودگی نداشته با شند به خصوص در مورد ماهیان مولدی که از جاهای دیگر خریداری یا آورده می شوند .


باید باید یک دوره قرنطینه رعایت شود . بهتراست مولدین قبل از تکثیر ضد عفونی شوند ؛ اینکار در مورد ماهیانی که تزریق هیپوفیز به آنها صورت می گیرد وبه ویژه قبل از تکثیر ؛ ضروری می باشد .


بدن ماهیان مولد قبل از تکثیر باید با حوله ای تمیزخشک شود تا آب سطح بدن ماهی به داخل تشت تکثیرنریزد ؛ اینکار از دو بعد دارای اهمیت است .


1- آبی که از بدن ماهی می چکد باعث تحریک تخمک واسپرم وکاهش در صد لقاح می شود .


2- ممکن است این آب دارای آلودگی باشد که بعدا با تخم ها وارد انکوباتورها شود . پس از تکثیر مولدین ؛ بدن آنها به مدت چند ثانیه داخل محلول آب نمک رقیق فرو برده می شود تا ضد عفونی گردد


که البته این عمل برای همه باکتری ها و انگل ها مو ثر نمی باشد . در ضمن پس از عملیات ؛جهت جلوگیری از عفونت های داخلی می توان از داروهای آنتی بیوتیک به روش تزریق مستقیم دارو به داخل بدن مولد یا به صورت خوراکی استفاده نمود که تمام این اعمال به منظور پیشگیری می باشد . تمام مراحل نقل و انتقال و دستکا ری مولدین به هنگام تکثیر باید به دقت و با ملایمت صورت گیرد تا حداقل استرس به ماهی وارد شود .


در هنگام تخمک کشی و اسپرم گیری باید توجه نمود که فشارزیادی به بدن ماهی مولد وارد نشود زیرا علاوه بر آسیب رسا ندن به تخمک ها واز بین بردن آنهاوموجب صدمه غیر قابل جبران به ماهی و گاهی مرگ آن می شود .


در زمان تزریق هیپوفیز یا تخمک کشی یا اسپرم گیری ویا هر گونه دستکاری مولد ین باید آنها را بیهوش نمود . در تاسماهیان بیهوشی به وسیله ضربه محکم چکش مخصوص به سر ماهی انجام مشود و پس ازتکثیر نیز ماهی می میرد . در سایر ماهیان بیهوشی به وسیله مواد بیهوش کننده مختلف مثل MS222 ؛ کینا لدین ؛ فنوکسی اتا نول ؛ بنزوکا ئین ؛کلروبوتا نول ؛هیدروکسی کینالدین ؛ متومودات ؛ متیل پنتینول ؛ آمیل الکل چهار ظرفیتی ؛ اورتان و غیره انجام می شود و از جمله بهترین مواد بیهوش کننده که به تازگی بسیار متداول شده عصاره گل میخک است که اثرات سمی مواد بیهوش کننده شیمیای را ندارد و به علاوه نسبت به آنها ارزانتر می باشد .


مواد شیمیایی بیهوش کننده علاوه بر اثرات سمی که ممکن است برای ما هیان و کارگران داشته باشد ؛می توان قدرت تحرک اسپرم و کیفیت تخم را کاهش دهد .


علاوه بر این باید توجه داشت که قبل از مصرف هر گونه ماده بیهوشی باید آن را روی تعدادی ماهی آزمایش کرد چرا که اندازه ماهی ,PH؛ سختی و دمای آب بر روی کارآی موارد بیهوشی کننده موثر است . بیهوش نمودن ماهی علاوه بر آنکه عملیات تکثیر را برای کارگران تسهیل می کند ؛باعث می شود که استرس کمتری به ماهیان در هنگام دستکاری وارد شود .


در مورد تزریق هیپوفیز جهت القای تخم دهی در کپور ماهیان و تاسماهیان باید میزان کمتر آن ممکن است باعث عدم تحریک کامل و مقدار زیاد آن در مواردی باعث عقیمی و یا حتی مرگ ماهی مولد شود .


ماهیان دهنده هیپوفیز باید بالغ و تخمریز ی نکرده باشند و ترجیحا از همان گونه ای باشند که قرار است تکثیر شود .زمان تزریق هم بسیار مهم است و اکر زودتر از موقع صورت گیرد ؛کیفیت تخم ها و قدرت


بقای آنها کاهش می یابد .


بسیاری از این بیماریها علاوه بر ماهیان مولد؛ممکن است باعث آلودگی سایر گروه های ماهیان هم بشود و در ماقع خاص مولدین نیست ؛مثل بسیاری از بیماریها ی انگلی ؛ویروسی ؛باکتریای و محیطی که اقدامات مشترک پیشگیری و درمان برای آن ها باید صورت پزیرد .


خطر ناکترین بیماری انگلی که ممکن است مولدین را گرفتار کند ؛بیماری لکه سفید است که برای درمان از حمام یک ساعته فرمالین 37درصد در دو مرحله با فاصله زمانی 4روز استفاده می شود .


از جمله بیماری هایی که مخصوص مولدین است بیماری ویروسی UDN است که نکروز قرحه ای آزاد ماهیان وحشی مولد می باشد .


همچنین انگل مرجانی پلی پودیوم ؛خاص تخمدان مولد ین تاسماهیان است که باغث گریسی شدن تخمک ها و از بین رفتن آنها می شود .


از دیکر مباحثی که در خصوص بهداشت ماهیان مولد مهم است بحث تغذیه مولدین می باشد .


غذا مهمترین عامل موثر بر روی کیفیت اسپرم و تخمک ماهیان م باشد .


کیفیت و کمیت غذای ماهیان مولد تاثیر زیادی روی هماوری ؛رسیدگی جنسی ؛اندازه؛کیفیت تخم و اسپرم آن ها دارد و در جیره غذایی مولدین باید به وجود اسید های آمینه ضروری ؛ اسید های چرب غیر اشباع ؛ویتامین هایE وC ؛ کارو تنوئید هایی مثل آستا زانتین و نیز فسفولیپیدهاتوجه نمود .


دریک آزمایش روی جیره غذایی مولدین قزل آلای رنگین کمان مشخص شد که اضافه کردن اسید لینولئیک به جیره هایی که اسید های چرب ضروری آن ها کم بود باعث افزایش درصد لقاح ؛ درصد تخم های چشم زده و میزان کل تخمه گشایی می شود .


دراین رابطه اهمیت اسید لینولئیک بیشنر از اسید لینولنیک است . باید توجه نمود که اگرماهیان مولد در استخر ها با غذای دستی تغذیه شوند ؛میزان غذا دهی از 1تا 2ماه قبل از تخمریزی کاهش داده شود و قبل از رسیدن به مرحله تخمریزی یا تخمکشی تغذیه دستی کاملا قطع گردد .


در مورد ماهیانی که از غذای طبیعی استخرها استفاده می کنند نیز باید از با رور سازی استخر ها چند هفته قبل از شروع تکثیر خودداری نمود تا میزان غذای طبیعی در استخر کاهش یابد ؛از جمله ترکیباتی که در جیره های غذا یی به مقدار نسبتا زیادی اسستفاده می شود چربیها و هیدرات های کربن هستند که از اجزای اصلی رژیم غذایی ماهیان پرواری می باشند .


در تغذیه مولدین باید توجه نمود که استفاده بیش از حد از این دو می تواند باعث کاهش کیفیت تخمک و اسپرم شود و دور بافت تخمدان و بیضه رالایه ضخیمی از چربی بچوشاند .


تراکم نگهداری ماهیان مولد از دیگر مباحث مهم در بهداشت مولدین می باشد . تراکم علاوه بر آنکه باعث تحمیل استرس به ماهیان می شود می تواند سبب انتقال سریعتر بیماری بین آنها شود و دسترسی ماهیان را به مواد غذایی مورد نیاز کاهش دهد . همچنین تراکم می تواند باعث تجمع مواد زائد دفعی و کاهش دسترسی ماهی به اکسیژن شود . عوامل فیزیکوشیمیایی آب استخر نگهداری مولدین نیز از جمله مسائلی است که در مبحث بهداشتی مولدین باید بررسی شود .


نوسان شدید درجه حرارت آب می تواند باعث وارد شدن استرس به ماهی مولد و خراب شدن تخمک یا اسپرم آن شود و یا در مواقعی باعث تخمریزی زود رس یا دیررس ماهی شود . برای رسیدگی جنسی مولدین کپور ماهی دمای بالای 17درجه سانتی گراد به خصوص 21 تا 25 درجه سانتی گراد توصیه می شود و برای مولدین قزل آلا ی رنگین کمان نیز دمای 5/13تا 5/15 درجه سانتی گراد ضروری است . سرعت مجاز آب در کانال های مستطیلی نگهداری مولدین 5/2تا 6/1سانتی متر در ثانیه می باشد . سرعت کمتر ؛ سبب تجمع مواد زاید و سرعت بیشتر باعث افزایش متابولیسم و مصرف انرژی بیشتر در ماهی میشود .میزان تعویض آب در حوضچه های نگهداری مولدین قزل الا 16تا 20بار در روز می باشد .



منابع:


جابجایی ماهی زنده دکترسوباسینگ ، ترجمه مسعود حق بین


مدیریت بهداشتی ماهیان مولد ، سید علی جوهری

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:25 PM

غدد درون ريزوهورمون هاي توليدمثلي درميگو

غدد درون ريز و هورمون هاي توليد مثلي در ميگو



بعد از ماهیان باله دار(Finfish)، سخت پوستانی مانند میگوی دریایی، میگوی آب شیرین، خرچنگ ، لابستر و ... از اهمیت بالایی در آبزی پروری برخوردارند. سیستم هورمونی – عصبی و ساز و کار کنترل هورمونی سخت پوستان تا حدودی با ماهیان استخوانی اختلاف دارد. دسته نورون های عصبی موجود در مغز، عقده های عصبی سینه ای، رابط اعصاب کناری و ... جزء نورون های ترشحی – عصبی سخت پوستان می باشد. علاوه بر این ، یک اندام تخصصی ترشحی – عصبی به نام اندام ایکس(X-organ) در بخش پایه ی چشمی قرار دارد. پایه ی چشمی واقع در ساقه ی چشمی (eyestalk) شامل سه عقده عصبی به نام های مدولای بیرونی،‌داخلی و انتهایی می باشد


نورون های عصبی – ترشحی در مدولای انتهایی قرار دارند. آکسون های این نورون های عصبی – ترشحی به اندام عصبی – خونی به نام غده ی سینوسی وارد می گردد. این غده به عنوان مرکز نگهداری و آزادسازی هورمون مطرح می باشد. غده ی سینوسی در قسمت کناری بین مدولای بیرونی و داخلی قرار می گیرد. از آنجایی که غده ی سینوسی برای ذخیره و آزاد سازی هورمون های عصبی که توسط نورون های اندام ایکس ترشح می شود، بکار می رود؛ این اندام را "مجموعه ی اندام ایکس – غده ی سینوسی "(complex sinus gland – x-organ) می نامند.


اندام ایکس چند هورمون ترشح می کند که عبارتند از:


۱) هورمون تغییر دهنده ی رنگ چشم (بوسیله ی تحریک رنگدانه ی رتین )


۲) هورمون موثر در تغییر رنگ بدن


۳) هورمون تنظیم کننده ی قند خون (CHH=crustacean hypergliycemic hormon )


۴) هورمون موثر بر جلوگیری از رشد غدد جنسی یا تخمدان GIH/OIH=Gonad or ovary inhibiting hormone


۵) هورمون جلوگیری کننده از پوست اندازیMIH=Molt inhibiting hormone


از دیگر نوروپیتیدها ،هورمون محرک غدد جنسی (GSH )است که از عقده ی عصبی واقع در قسمت سینه ای ترشح می گردد .نورون های عصبی ترشحی واقع در گره ی عصبی فوق مری ،عامل آزاد کننده ی هورمون محرک غدد جنسی (GSHRF )را که باعث تحریک ترشح هورمون محرک غدد جنسی( GSH ) می شود، را ترشح می کند.


علاوه بر سیستم های عصبی –ترشحی بیان شده ،چهار غده ی درون ریز زیر در بدن سخت پوستان وجود دارد :


۱) تخمدان؛


۲) غده ی آندروژنیک؛


۳) اندام دهانی ؛


۴) اندام Y


اندام Y (Y-organ )دربخش دهانی بدن قرار دارد .این اندام هورمون پوست اندازی (ecdysone )


که یک هورمون استروئیدی است ،ترشح می نماید. فعالیت ترشحی این اندام بوسیله ی اندام ایکس (باترشح MIH =هورمون جلوگیری کننده از پوست اندازی )و اندام دهانی کنترل می گردد.MIH از ترشح هورمون اندام Y جلوگیری می کند و اندام دهانی باعث تحریک این اندام می شود.


اندام دهانی (mandibular )با ترشح MF (methyl farnesoate )دررشد تخمدان و ویتلوژنزیس (زرده سازی )نقش دارد.فعالیت اندام دهانی تحت کنترل هورمون پایه ی چشمی می باشد(در بسیاری از سخت پوستان )؛چون با ازبین بردن پایه ی چشمی هورمون MF افزایش می یابد. همانطوریکه گفته شد ، MF نقش تحریک اندام Y را برای ترشح هورمون اکدیزون (هورمون پوست اندازی) برعهده دارد .


پوست اندازی پدیده ای منظم در سخت پوستانی از قبیل میگوی آب شیرین ،خرچنگ ، لابسترو .... می باشد که همراه با رشد آنها اتفاق می افتد.چرخه ی پوست اندازی شامل چهار مرحله ی زیر می باشد:


۱) پیش از پوست اندازی premolt ؛


۲) پوست اندازی molt ؛


۳) بین پوست اندازی intermolt ؛


۴) پس از پوست اندازی postmolt


در طول مرحله ی پیش از پوست اندازی مواد معدنی اسکلت قبلی (قدیمی )جذب و در گاسترولیت (قسمت سخت دیواره ی معده )یا هپاتو پانکراس ذخیره می گردد.در ادامه گلیکوژن در زیر پوست ذخیره شده و مصرف اکسیژن به خاطر افزایش فعالیت های متابولیکی زیاد می شود.در مرحله ی پوست اندازی ،کوتیکول قدیمی به خاطر افزایش اندازه بدن در اثر جذب آب ،از بدن جدا می گردد .در مرحله ی پس از پوست اندازی اسکلت خارجی جدید از طریق ته نشینی دوباره ی کتین و نمک های معدنی تشکیل می گردد.مرحله ی بین پوست اندازی ،مرحله ی سکون می باشد.


هورمون پوست اندازی بوسیله ی اندام Y در مرحله ی پیش از پوست اندازی و بین پوست اندازی ترشح می گردد. در مرحله ی پس از پوست اندازی در اثر ترشح هورمون MIH از اندام ایکس ، ترشح هورمون پوست اندازی متوقف می گردد.


غده ی آندروژنیک در جنس نر وجود دارد.بیضه ها به عنوان غدد درون ریز مطرح نبوده ولی غده ی آندروژنیک بصورت غده ی درون ریز عمل می کند. هورمون آندروژنیکی که توسط این غده ترشح می گردد،در ایجاد صفات ثانویه و مراحل اسپرم سازی( اسپرماتوژنزیس) در جنس نر نقش دارد.


اگر غده ی آندروژنیک از جنس نر برداشته شود، ممکن است به جنس ماده تغییر جنسیت دهد و تخمدان درآن شکل پیدا کند.


GIH/OIH که از مجموعه غده سینوسی – اندام ایکس ترشح می گردد، رشد تخمدان را کنترل می کند. اگر از ترشح این هورمون جلوگیری به عمل آید، تخمدان به سرعت رشد کرده و زرده سازی(ویتلوژنزیس) و رسیدگی جنسی سریعا انجام می گیرد. به خاطر نقش ویژه ی این هورمون در زرده سازی ، آنرا VIH (هورمون بازدارنده ی زرده سازی) نیز می نامند. از این رو ، برای القاء رسیدگی تخمدان در میگو و خرچنگ در سالن تکثیر از تکنیک قطع ساقه ی چشمی استفاده می شود. در هنگام قطع ساقه ی چشمی مجموعه غده سینوسی – اندام ایکس به همراه ساقه ی چشمی برداشته می شود، در نتیجه تخمدان از اثر بازدارندگی GIH/OIH و MIH رها می گردد.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:26 PM

کنترل تولید مثل در ماهیان استخوانی از طریق هورمون آزاد کندده گنادو تروبین

کنترل تولید مثل در ماهیان استخوانی از طریق هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین GnRH
مقدمه
به منظور توسعه ی آبزی پروری در آینده مدیریت تکثیر آبزیان ضروری است. پرورش بسیاری از ماهیان باله دار هنوز متکی بر صید تخم یا لارو آنها از محیط طبیعی می باشد. به منظور ادامه ی رشد بخش آبزی پروری ، مدیریت تولید سلول های جنسی در محیط پرورشی ضروری می باشد.
علاوه بر این، مزارع پرورشی برای تامین بچه ماهیان لازم برای پرورش در طول سال ، که به معنای ادامه ی تولید سلول های جنسی از مولدین می باشد، نیاز دارند. گام مهم بعدی برای تکثیر ماهی برای مطلوب کردن مدیریت و فن آوری پروش مولدین، همزمان سازی استحصال سلول های جنسی از جنس نر و ماده می باشد. این عمل باعث کاهش هزینه، ساده کردن جمع آوری سلول های جنسی و انکوباسیون تخم ها می گردد.
متاسفانه، حتی اگر بسیاری از گونه های ماهیان باله دار را بتوان اهلی نمود ولی چندین مشکل در زمینه ی تکثیر این ماهیان وجود دارد که نیاز به دخالت پرورش دهنده می باشد. در واقع، مولدین، مخصوصا، به شرایط پرورشی حساس بوده و در فرایند فیزیولوژیکی تولیدمثل آنها در سطوح مختلف نارسایی دیده می شود.
فقدان محرک های محیطی و وجود استرس های پرورشی اجتناب ناپذیر ، اغلب سبب عدم رسیدگی نهایی اووسیت(FOM) ، اوولاسیون و تخم ریزی طبیعی در ماهی ماده و کاهش حجم مایع منی و نزول کیفیت آن در ماهی نر می شود. کاهش مقدار کل اسپرم فاکتور محدود کننده در بسیاری از مراکز تکثیر می باشد.که در این زمینه جمع آوری و ذخیره ی اسپرم بدون دستکاری های بعدی و بدون وابستگی به فصل خاص می تواند در امر تکثیر و ایجاد ماهیان دورگه مؤثر باشد.
پرورش دهنده ها می توانند در چندین مرحله برای فائق آمدن بر مشکلات ناشی از نارسایی در تکثیر ماهیان باله دار دخالت نمایند و به اصلاح کیفیت و کمیت سلول های جنسی بپردازند:
تغییر شرایط محیطی قابل تغییر( مانند دمای آب ، شوری آب، دوره ی نوری و شدت نور) شیه به شرایط طبیعی،تغییر حجم و عمق حوضچه، قرار دادن گیاه در داخل حوضچه یا از طریق رژیم غذایی ، استفاده از علم ژنتیک و یا بکار بردن موادی که بر روی سیستم غدد درون ریز تاثیر بگذارد، از جمله ی این دخالت ها می باشد.استفاده از این مواد راه حل مناسبی برای چیره شدن بر موانع تکثیر گونه های پرورشی می باشد.
چرخه ی تولید مثلی در ماهیان باله دار
سیستم کنترل غدد درون ریز تولیدمثل در ماهیان باله دار بر اساس محور هیپوتالاموس – هیپوفیز- غدد جنسی، مشابه ی پستانداران، می باشد. هیپوتالاموس عامل آزاد کننده ی گنادوتروپین (GnRH) که بر هیپوفیز تاثیر می گذارد ،را تولید می نماید. این غده سنتز و رهاسازی هورمون های گنادوتروپین (GtHs) که نقش آن سوق دادن غدد جنسی(تخمدان و بیضه) به سمت تولید سلول های جنسی می باشد، را کنترل می کند.علاوه بر این هیپوتالاموس، دوپامین که نقش بازدارندگی در این فرآیند را داراست، نیز تولید می کند.
دو نوع GtH که دارای ساختار و نقش شیمیایی متفاوت می باشند در ماهیان استخوانی تشخیص داده شده است: GtH I (یا FSH)، در مراحل آغازین گامتوژنزیس(ویتلوژنزیس و اسپرماتوژنزیس) نقش دارد و GtH II (یا LH ) رسیدگی نهایی اووسیت(FOM)، اسپرمیوژنزیس و اسپرمیشن را تنظیم می نماید. GtH II پلاسما درست قبل از اسپرمیشن و رسیدگی نهایی اووسیت افزایش یافته و باعث تعویض تولیدات استروئیدوژنیک و آندروژنیک (تستوسترون،T ، و 11- کتو- تستوسترون ،11-KT ، در ماهیان نر و 17- بتا استرادیول و استرون در ماهیان ماده) با تولیدات پروژستونیک (مانند 17- آلفا- 20- بتا- دی هیدروکسی – 4 پروژن -3- وان و 17- هیدروکسی پروژسترون) به ترتیب در سلول های درون شبکه ای بیضه و سلول های لایه ی تک تخمدان می گردد. هورمون های پروژستونی سبب رسیدگی نهایی اووسیت در ماهی ماده و تنظیم اسپرمیشن در ماهی نر (تحریک تولید مایع منی و رسیدگی اسپرماتوزوآ) شده و بر روی رفتار جنسی تاثیر می گذارد.
بخش اعظم فرآیند جذب آب اسپرم وابسته به گنادوتروپین ها می باشد .این هورمون ها باعث اسپرمیشن شده و حجم اسپرم را افزایش می دهند. بسیاری از مشکلاتی که در زمینه ی تکثیر ماهیان باله دار مشاهده می شود(عدم انجام رسیدگی نهایی اووسیت، اوولاسیون، اسپرمیشن و یا رهاسازی خودانگیز سلول های جنسی) در نتیجه ی نقص در انتشار GtH II بوسیله ی هیپوفیز می باشد.
متاسفانه بسیاری از ماهیها در زمان پرورش در روند تولیدمثلی خود دچار نقصان می شوند. در مولدین ماده، تحت شرایط پرورشی، رسیدگی نهایی اووسیت(FOM) و به تبع آن تخمک گذاری(اوولاسیون) و تخم ریزی دیده نمی شود(Zohar, 1988, 1989a,b; Peter et al., 1993) در مولدین نر نیز تحت این شرایط حجم اسپرم (مایع منی و اسپرماتوزوآ) کاهش یافته و کیفیت نازلی پیدا می کند(Billard, 1986, 1989..). دستکاری عوامل محیطی مختلف از قبیل دما، دوره ی نوری، حوضچه ی پرورشی از لحاظ عمق و حجم، وجود مواد تحریک کننده مانند پوشش گیاهی و ... در بیشتر اوقات سبب بهبود و تسریع در تخم ریزی می گردد(Zohar, 1989a; Munro et al., 1990; Yaron, 1995..).
بهر حال، در برخی از مواقع تنها راه کنترل تولیدمثل در ماهیهای پرورشی استفاده از هورمون برای القاء تخم ریزی می باشد. روش های مختلفی برای استفاده ازهورمون در ماهیها تحت شرایط پرورشی مورد استفاده قرار گرفته است. نخستین روش بکار گرفته شده استفاده از هیپوفیز ماهی رسیده حاوی گنادوتروپین ، بود. امروزه از هورمون هایی که بطور مصنوعی تولید می گردند و توان بالایی در آزاد سازی هورمون آزادکننده ی گنادوتروپین(GnRH) دارند، استفاده می شود.
تیمار هورمونی مولدین
از دهه ی 1930 چندین منبع هورمونی برای القاء و تنظیم تولیدمثل ماهی مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور از عصاره ی هیپوفیز ماهی رسیده که غنی از GtH بود، استفاده شد .بهر حال، این تیمار هورمونی دارای چندین مشکل است:
هزینه و عدم دسترسی آسان به هیپوفیز، خطرپذیری بالا برای ماهی،‌ تغییرپذیری در کیفیت تولیدات، امکان تداخل هورمون بکار رفته شده با مسیر غدد درون ریز ماهی از جمله ی این مشکلات می باشد. علاوه بر این تنها بر ماهیانی مؤثر می باشد که قرابت فیلوژنیکی(تکاملی) با ماهی دهنده دارند. به این دلیل، GtH ها با گنادوتروپین جفت انسان(HCG) جایگزین گردید که در بازار در حد وسیع در دسترس قرار داشت و از لحاظ شیمیایی خالص تر بود و اثرگذاری بیشتری نیز داشت.
گام بعدی در تکثیر ماهی جایگزینی GtH یا HCG با هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین مشابه ی صناعی (GnRHa) بود. این هورمون موثرتر از فرم خالص شده ی طبیعی بود به این خاطر که نسبت به انزیم های تجزیه کننده مقاومت بیشتری نشان داده و پیوستگی بیشتری با گیرنده های غده ی هیپوفیز نشان می دهد.
استفاده از GnRHa باعث تحریک تولید و رهاسازی GtH از غده ی هیپوفیز می گردد. مزیت استفاده از GnRHa به جای HCG بخاطر اثرگذاری بیشتر این هورمون، حفاظت بیشتر از سلامتی ماهی(چون آنها در آزمایشگاه ساخته می شوند خطری از لحاظ انتقال عوامل بیماریزا احساس نمی شود) ، قیمت ارزان و دسترسی آسان می باشد.
از این گذشته چون این هورمون ها از پپتیدهای کوچک تشکیل می شوند تداخلی با سیستم ایمنی بدن ماهی ایجاد نکرده و باعث واکنش های آلرژیک یا مقاومت بعد از چند بار تکرار استفاده از هورمون نمی گردد. استفاده از GnRHa باعث چندین بار تخم ریزی در مولد ماده و طولانی شدن فصل تولیدمثل ماهی نر بدون کاهش کیفیت اسپرم می گردد.در حقیقت، GnRH احتمالا باعث تحریک هورمون های دیگر هیپوفیز که در چرخه ی تولیدمثلی دخیل اند مانند هورمون رشد(GH)، هورمون محرک تیروئید(TSH) و سوماتولاکتین می شود.
فعالیت GnRHa در بالاترین سطح مسیر غدد درون ریز سبب تحریک متعادلتر و یکپارچه تر پدیده های تولیدمثلی با سایر کارکردهای فیزیولوژیکی مرتبط با چرخه ی تولید مثلی می گردد. در برخی از ماهیان مانند کپور معمولی و گربه ماهی آمریکایی GnRHaبه همراه ضد دوپامین برای خنثی کردن اثر بازدارندگی دوپامین بر روی هیپوتالاموس استفاده می شود.
در طول ده سال گذشته ، سیستم های مختلف تزریق GnRHa در ماهیان باله دار پرورشی مورد استفاده قرار گرفت. اولین آزمایش ها همان تزریق GnRHa بود که هنوز نیز روش مرسوم القا نمودن تخم ریزی در بین ماهیان پرورشی است. اگرچه، بعد از یکبار تزریقGnRHa افزایش GtHII پلاسما محدود می باشد چون هورمون سریعا بوسیله ی آنزیم از بین رفته و از جریان خون بعد از 10- 23 دقیقه حذف می گردد. به این دلیل ، یک تزریق کافی نبوده و برای بدست آمدن نتیجه ی مطلوب دو یا چند بار تزریق نیاز می باشد. از این گذشته، تزریق باید در هنگام نزدیک شدن به رسیدگی جنسی انجام گیرد.
از این رو کنترل ماهی برای یافتن زمان دقیق تزریق ضروری است. در عوض در ماهیان نر ، یک تزریق GnRHa تنها برای چند روز نقش مثبتی در اسپرمیشن دارد. اگر مولدین ماده بطور همزمان به رسیدگی جنسی و تخم ریزی برسند( یا در یک زمان در فصل تولیدمثل) این تاثیر کوتاه مفید نخواهد بود. اگرچه، در مولدین ماده ای که سلول های جنسی شان چندین بار در سال به رسیدگی می رسد نیز به تولید اسپرم بیشتر و طولانی تری برای انجام عمل لقاح نیاز خواهد بود.
سیستم آزاد کننده ی GnRHa
پیشرفت های اخیر در فن اوری تولیدمثل موجب تولید سیستم آزاد کننده ی GnRHa گردید. این سیستم اجازه ی کنترل میزان هورمون وارد شده به داخل خون را در مدت چند روز تا چند هفته می دهد و همزمان می توان این مواد را برای چندین سال نگهداری نمود. از نقطه نظر شیمیایی، تولیدات جدید ترکیبی از GnRHaرقیق شده و یک جایگاهی که از لحاظ شیمیایی بی اثر است بوده و بعد از تزریق در بدن حل می شود، می باشد. ترکیباتی که به عنوان جایگاه می توان استفاده نمود عبارتند از :
کلسترول و سلولز، لاکتیک اسید و گلیکولیک اسید یا پلیمرهای دیمر اسیدهای چرب و سی بازیک اسید، یا اتیلن و وینیل استات (EVAc). میزان آزاد شدن GnRHa به آسانی بوسیله ی تغییر در وزن مولکولی پلیمر ها، درصد بار کردن جایگاه با هورمون، نوع(آب دوست یا آب گریز) و فرم (گوی شکل یا قرصی شکل) جایگاه قابل کنترل می باشد.
به نظر می رسد سیستم EVAc مناسب تر است چون به راحتی تهیه شده، اثرگذاری بیشتری داشته و قابل ذخیره کردن در دمای 20- درجه ی سانتیگراد می باشد. در این سیستم گوی های کوچک بصورت سوسپانسیون در مایع ،تزریق می گردد. تمام این سیستم های آزاد کننده بر محدودیت های تکنیکی و بیولوژیکی روش های قدیمی فائق می آید.
در ماهی نر کاشت GnRHa تولید مایع منی را افزایش داده و فصل تولیدمثلی را گسترش می دهد. هیچ کاهشی در تراکم، تحرک و میزان باروری سلول های جنسی نر بعد از تزریق مشاهده نشده، چون در این روش تنها باعث افزایش موقت GtHII ، که عهده دار افزایش مایع منی است، می شود. این پدیده را این گونه می توان تفسیر نمود که احتمالا GnRHa تزریق شده باعث جذب آب بیشتر لوله های اسپرمی میگردد. فشار هیدروستاتیکی زیاد درون بیضه ای باعث حرکت اسپرماتوزوآ از بیضه به لوله ی وابران شده و در نتیجه سبب افزایش مایع منی می گردد.
الیته در برخی از گونه ها مانند آزاد ماهی اقیانوس اطلس (Salmo salar) و باس دریایی اروپایی (Dicentrarchus labrax) مشاهده شده که افزایش حجم اسپرم در اثر افزایش تولید سلول های اسپرم بوده و تنها به خاطر فشار هیدروستاتیک نبوده است. قابلیت افزایش مایع منی در ارتباط با نوع سیستم آزاد کننده ی GnRHa استفاده شده می باشد.
در ماهیان ماده استفاده از GnRHa می تواند کیفیت و کمیت تولید تخم را بهبود بخشد. از این گذشته این هورمون در همزمان سازی رسیدگی مولدین ماده به منظور تخم کشی از تمام مولدین موثر است. بهر حال، اثرگذاری تزریق هورمون بر اساس نوع گونه ، نوع سیستم آزاد کننده ی بکار رفته شده، مرحله رسیدگی جنسی ماهی و شرایط محیطی متغیر می باشد.
سیستم آزاد کننده GnRHa بطور موفقیت آمیز برای تحریک رسیدگی جنسی و تخم ریزی حدود 40 گونه ی ماهیان باله دار ماده و حدود 20 گونه ی ماهی نر مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال : باس راه راه (Morone saxatilis) ، باس سفید(M. chrysops)، باس دریایی اروپایی (Dicentrarchus labrax)، کپورماهیان(ماهی طلایی Carassius auratus ؛ کپور معمولی Cyprinus carpio ) ، آزاد ماهیان(ماهی اقیانوس اطلس Salmo salar ؛ قزل آلای رنگین کمان Oncorhynchus mykiss ؛ آزاد ماهی قرمز Oncorhynchus nerka ) و خانواده ی سیانیده ( خامه ماهیChanos chanos)

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:27 PM

Powered by Translate

بهینه سازی شرایط تولید ژلاتین از ضایعات ماهیان استخوانی استان خوزستان

بهينه سازي شرايط توليد ژلاتين از ضايعات ماهيان استخواني استان خوزستان*


 



چكيده


ژلاتين ماده پروتئيني است كه اهميت خاصي در صنايع غذايي، دارويي، صنعتي و پزشكي دارد. به ويژه در صنايع غذايي در تهيه مارمالادها، ژله ها، شيريني جات و بستني كاربرد داشته و به آساني در بدن جذب شده و حتي به هضم ساير مواد غذايي از طريق تشكيل امولسيون كمك مي نمايد. هدف از اين تحقيق، استفاده بهينه از مواد اوليه سهل الوصول و ارزان يعني مقادير فراوان ضايعات شيلات و بهينه سازي شرايط براي استخراج ژلاتين و در نتيجه كاهش واردات آن به كشور كه عمدتأ از پوست خوك و ضايعات دامي تهيه مي گردد، مي باشد. اين طرح در دو مرحله صورت پذيرفت: در مرحله اول اثر شرايط pH (در دو شرايط قليايي و اسيدي) و نوع ماده اوليه (سه ماده اوليه: كفشك ماهي، كوسه ماهي و ضايعات فيله) بر روي برخي از مهمترين خواص كمي و كيفي ژلاتين (راندمان، درجه خلوص، رنگ و رايحه) مورد بررسي قرار گرفت. در مرحله دوم طرح نيز اثر دما (در سه سطح 70 ، 75 و 80 درجه سانتيگراد و pH  (در دو سطح 5/6 و 6) بر روي ميزان راندمان ژلاتين ارزيابي گرديد. لازم به ذكر است كليه مواد اوليه از تأسيسات شيلات بوشهر تهيه گرديد. نتايج مرحله اول نشان داد كه در صورت استفاده از شرايط قليايي و ضايعات فيله، مقدار ژلاتين حاصل حداكثر خواهد بود. با توجه به نتايج مرحله دوم طرح و با دماي 70 درجه سانتيگراد و pH برابر با 5/6، راندمان ژلاتين حاصل حداكثر و با بهترين كيفيت بدست خواهد آمد.



مقدمه


تاريخچه ژلاتين را حداقل با فراعنه مصر مي توان همزمان دانست، زيرا پيدا شدن تكه اي از ژلاتين در مقبره ملكه Ratschesput و كشف لوحه Rekhmara در شهر قديمي Thebes شاهد بر اين است كه مصريها از قرنها پيش ژلاتين را مي شناختند. گرچه ژلاتين از زمانهاي قديم شناخته شده و به نام چسب استخوان معروف بود، ولي براي اولين بار در سال 1681 Papin آنرا به كمك ديگ معروف خود كه پيشتاز اتوكلاوهاي امروزي بود، تهيه نمود (1).


در سال 1814 براي اولين بار از اسيد جهت نرم كردن استخوان و خارج نمودن مواد معدني آن استفاده گرديد و در سال 1888 اولين توليد صنعتي با اين روش به وسيله دانشمندي از اهالي شهر ليون فرانسه به نام Coignet انجام گرفت و از آن زمان تا كنون صنعت توليد ژلاتين روز به روز گسترش يافته است (2). تبديل ماده كلاژن محتوي بافت پيوندي (پوست و استخوان) به يك ماده تشكيل دهنده ژل و محلول كه به عنوان ماده غذايي يا چسب مصرف مي گردد، به ما قبل تاريخ بر مي گردد. تهيه ژله هاي شفاف با استفاده از سفيده تخم مرغ براي تصفيه كردن، به عنوان هنر زن خانه دار و به مدت طولاني مورد توجه بود. تا اينكه توليد صنعتي ژلاتين، آنرا به صورت غير ضروري درآورد. شگفت آور نيست كه بسياري از تحقيقات اخير بر روي خصوصيات ژلاتين به وسيله متخصصان صنعت فتوگرافي است (2).


مدتها شناخته شده بود كه ژلاتين حاصل از پوست و استخوان ماهي كه در آزمايشگاه ساخته شده بود، قدرت ژله اي شدن مانند ژلاتين هاي حاصل از پوست و استخوان پستانداران را ندارد. در مقابل، كلاژن ماهيان غضروفي، ژلاتين باقدرت ژله اي شدن بهتري دارد (20 و 21).


ژلاتين يكي از پرمصرف ترين مواد پروتيئني كلوئيدي در صنايع غذايي، دارويي، صنعتي، پزشكي و


نظامي است كه به صورت چهار نوع متفاوت، خوراكي، صنعتي، فتوگرافي و دارويي توليد مي شود. در صنايع غذايي در تهيه مارمالادها و ژله ها و شيريني جات و بستني ها بكار مي رود كه به آساني در بدن جذب شده و حتي كمك به هضم ساير مواد غذايي با تشكيل امولسيون با چربيها و پروتئينها مي نمايد.


همچنين ژلاتين به عنوان عامل تصفيه كننده در نوشيدنيها و آبميوجات بكار مي رود.


در داروسازي براي تهيه كپسولهاي دارويي و قرصها بكار مي رود.


ژلاتين نقش مهمي در توسعه سريع صنعت سينما و صنايع فتوگرافي بازي مي كند و امولسيوني از نمكهاي نقره مي سازد كه در مقابل نور بسيار حساس مي باشد.


ژلاتين در صنايع ديگر مثل نساجي و تهيه چسب و كبريت سازي و مركب چاپ و كاغذ پلي كپي و كارتن سازي و نيز در ساخت فيلتر لامپهاي جيوه اي و همچنين به عنوان شفاف كننده اجسام بكار      مي رود (2 و20).


ژلاتين در مصارف تغذيه طبي به صور زير عمل مي كند:


1- در رژيم لاغري: به علت جذب دائمي آب و عدم وجود چربي و كربوهيدرات كه از نظر كالري نسبتاً ضعيف است، تجويز مي شود.


2- در رژيم بدون نمك: جايگزين شدن ژلاتين به جاي ماده پروتيدي در بيماراني كه نبايد نمك مصرف كنند، كمك شاياني به بيمار مي كند .چون اگر نمك را از غذاي روزانه حذف كنيم، باعث می گردد كه مواد ازته بيشتري مصرف گردد.


3- در رژيم دوره نقاهت: چون ژلاتين، پروتئين و مواد معدني نسبتأ زيادي كه مورد لزوم بيمار است، دارد.


4- در درمان كم خوني (آنمي): چون ژلاتين هيستيدين دارد كه به عنوان عامل بازگرداننده هموگلوبين خون (همراه با ساير مواد مانند آهن) عمل مي كند.


5- در انعقاد خون: به علت ايجاد لخته مصنوعي و قدرت جذب خون، از خونريزي جلوگيري مي كند.


6- به عنوان جانشين سرم خون تجويز مي گردد، چون محلول رقيق تر از 8% آن به علت خاصيت نگهداري آب و جذب تدريجي آن به عمل خونسازي تدريجي كمك مي نمايد.


7- چون ژلاتين لايه داخلي معده و روده را مي پوشاند، معمولأ همراه با ساير داروها در درمان اولسر معده و روده تجويز مي گردد.


8- ژلاتين در تهيه محيط كشت باكتريها نقش عمده اي را ايفا مي كند (23 و 24).





كلاژن ماهيان


كلاژن ماهي به عنوان منبع چسب ماهي ارزش اقتصادي دارد، ولي اين عمل درسطح زيادي انجام نمي گيرد. كلاژن محلول كيسه هوايي ماهي   شايد اولين كلاژن محلولي باشد كه درجه بالاي حلاليت آن مشخص شده است (Boedtker and Doty 1995). به عبارت ديگر كلاژن كيسه هوايي سگ ماهي هنوز هم به طور تجارتي براي تصفيه نوشابه هاي الكلي مورد استفاده قرار مي گيرد(Leach and Barrett 1997) (26).


ايزينگلاس  ماده ژلاتيني است كه در ساخت سريشم به كار مي رود و از كيسه هوايي ماهيان بزرگ معيني گرفته مي شود و فرم نسبتأ خالصي از كلاژن است. زماني فقط ماهي خاويار بلوگا وضعيت مناسبي براي اين كار مهم را داشت. ولي بعد از جلوگيري از صادرات اين ماده از روسيه در سال 1999 تعدادي از ماهيان ديگر براي اين كار مورد استفاده قرار گرفتند. ايزينگلاس ماده وارداتي خشك و سخت ناصافي است كه به عنوان عامل انعقاد كنندگي يا به عنوان عامل تصفيه كننده در نوشايه هااستفاده ميشود (27). كلاژن محلول پوست ماهي روغن نيز به طور وسيعي مطالعه شده است،  به طوري كه سه زنجير آلفاي آن با هم تفاوت دارند و اين غير عادي است (Piez, 1994). به طور كلي مقدار اسيد هاي آمينه كلاژن ماهيان كمتر از كلاژن پستانداران  مي باشد (Pikkarainen , 1995) و اين خود دليلي براي درجه حرارت پايين تر دناتوراسيون اين مواد مي باشد.كلاژن محلول پوست كوسه ماهي و همينطور كلاژن ماهيان استخواني درجه حرارت دناتوراسيون پايين دارند، اگر چه از جنبه هاي ديگر مشابه كلاژن مهره داران اســــت (Lawis and Piez , 1997).


شايد جالبترين كلاژن ماهي كه تا كنون استخراج شده، الاستوايدين  باشد كه يك پروتئين بدست آمده از باله كوسه ماهي است. اين كلاژن به طور غير عادي مقدار زيادي تيروزين (25/7%) و همين طور مقداري سيستئين (18/0%) دارد (Kimura and Kubota , 1999) (28).


تحقيقات كمتري در مورد روشهاي استخراج و خواص كاربردي ژلاتين حاصل از حيوانات خونسرد مانند ماهي صورت گرفته است (7، 13، 17 و 23). تبديل كلاژن طبيعي غير محلول به ژلاتين توأم با شكستن اتصالات كئووالانت بين مولكولي و خارج مولكولي بوده و باعث بهم خوردن ساختمان پروتئين شده و كه بعدأ منجر به كلاژن محلول خواهد شد (27).


بدليل اينكه اتصالات كلاژن پوست در برابر اسيد ناپايدار است (Montero ,1990, 1995)، بنابراين عمل يك اسيد ضعيف براي تأثير بر روي حلاليت كافي است (Norland, 1990) و اين عمل منجر به توليد ژلاتين نوع A با نقطه ايزوالكتريك تقريبي بين pH =6  و pH= 9  خواهد شد كه بار خالص مثبت را همراه خود در اكثر مصارف غذايي دارد (Stainsby, 1997). مطالعات زيادي در مورد انواع مختلف كلاژن كه با اسيد استيك استخراج شده اند ، انجام گرفته است (Gustavson, 1986 وmontero, 1995 ) (6، 18،  19، 20 و22).


بنابراين براي توليد ژلاتين غذايي از ماهي، اسيد سيتريك به طور وسيعي استفاده مي شود، به دليل اينكه رنگ و بوي نامطلوبي در ژلاتين ايجاد نمي شود ( Babbitt, 1998و Grossman, 1992). نوع اسيد مورد استفاده، قدرت يوني و pH اسيد، قويأ در خصوصيات تورم و حلاليت كلاژن مؤثر است. افزايش يونهاي H باعث نزديكي آب به فيبرهاي كلاژن شده و اين آب به وسيله نيروهاي الكتروستاتيك بين گروهاي قطبي باردار (تورم الكتروستاتيكي) يا به وسيله اتصالات هيدروژني بين گروههاي قطبي غيرباردار و اتم هاي منفي، نگهداري مي شود (Gudmundsson , 1997 و Herrmann , & Creamp 1989).


مولكولهايي با وزن مولكولي بالا ممكن است از طريق مقاومت بعضي اتصالات بين زنجيري به ژلاتين تبديل شود كه بستگي به روش حلاليت، تغيير مي كند (Johnston, 1990) (5، 7، 8، 10 و 12).      


به طور اختصار اثرات چند اسيد آلي بر روي سرعت كاهش ويسكوزيته ژلاتين (بدون خواص كاربردي آن) پوست ماهي مقايسه شده است . هدف از اين مطالعه مقايسه اثرات چند اسيد آلي براي استخراج كلاژن از پوست ماهي و ارزيابي خواص ويسكوزيته و ژله اي شدن محصول ژلاتين مي باشد .همچنين اثرات  عمل اوليه NaoH رقيق بر روي پوست، به عنوان يك مرحله ابتدايي در هر كدام از مراحل استخراج كلاژن آزمايش شده است (4).


در مورد ژلاتين حاصل از پوست و استخوان ماهي خيلي كمتر از ژلاتين هاي معمولي حيواني مطالعه شده است. اطلاعات در مورد ژلاتين ماهي كمياب است.


                                                                    (Osborn, 1990, Leuenberger, 1991, Norland, 1990).


مطالعات مربوط به بهينه سازي شرايط فرايند ژلاتين ماهي از پوست بندرت منتشر شده است. پوست ماهي فراوان بوده و مي تواند به عنوان منبع قابل دسترسي ژلاتين، مخصوصأ در غذاهاي بومي  گرفته شده از خوك كه نمي تواند قابل پذيرش باشد ، مد نظر قرار گيرد. ژلاتين از سال 1960 با استخراج اسيدي توليد شده است و اكثرأ مصارف صنعتي دارند (Kin js, Kimura, 1996, 1997) (13، 14، 17، 22 و23).


مشكل تكنيكي در توليد ژلاتين ماهي براي مصرف انسان، حذف بوي نامطلوب ماهي از محصول است، ولي (Asghar, 1982, Ames, 1993) روشي را ارائه دادند كه ژلاتين بي بو را مي سازد. موضوع اصلي اين روش، بهينه سازي شرايط توليد ژلاتين از پوست ماهي و بدست آوردن ژلاتين با بالاترين كيفيت احتمالي آن است. اين روش براي گونه ماهيان آب گرم (‍Tilapia) در مقايسه با پوست ماهيان (Cod) كه از گونه ماهيان آب سرد است، متفاوت است (Herrmann, 1989,Janus , 1989) (3، 4، 10 و 11).          


قابليت كشش، قوام و پايداري بسياري از محصولات غذايي كه از ژلاتين به عنوان ماده اوليه افزودني آن استفاده مي شود، ممكن است بهبود يابد. كيفيت ژلاتين شديدأ بستگي به خواص رئولوژيكي آن يعني خاصيت تغيير شكل آن دارد. فايده پوست ماهي براي توليد ژلاتين نه فقط در بهره برداري از محصولات جانبي صنعت ماهي است، بلكه از لحاظ فرهنگ اجتماعي، وجود پتانسيل بالاي آن به عنوان مهمترين منبع توليد ژلاتين حيواني براي مصارف انساني، مطرح است. ژلاتين حيوانات خونگرم، ژله هاي پايدارتر از ژلاتين ماهيان آب سرد كه به طور قابل ملاحظه اي داراي نقاط ژله اي كننده و ذوب كمتري است، توليد مي نمايد. بهر حال در موارد كاربرد زياد آن، خصوصيات كششي و چسبناكي بيشتري مورد نياز است و اين خواص با استفاده از مواد اصلاح كننده ژلاتين بدست خواهد آمد. راههاي احتمالي براي بدست آوردن ويژگيهاي ژلاتين، كاهش اتصالات عرضي بوسيله موادي مانند نشاسته اكسيد شده مي باشد (9، 15 و 16).


مواد و روشها


مواد شيميايي لازم براي فرايند توليد ژلاتين از پوست ماهيان شامل محلول اسيد سولفوريك تجاري، محلول هيدروكسيد سديم تجاري، محلول اسيد سيتريك تجاري، آب مقطر و دستگاههاي مورد نياز شامل انكوباتور، فيلتر، سانتريفوژاتور،pH  متر ديجيتال، خشك كن (سيستم باراني) با انجماد كه اين دو مورد اخير در اشل صنعتي بكار مي رود.


چهار نوع ماهي شامل قباد، شير ماهي، صافي و كوسه ماهي را تهيه نموده و به آزمايشگاه منتقل نموديم ودر فريزرتا شروع آزمايشات نگهداري كرديم. 50 گرم از پوست ماهي را جدا نموده و به قطعات كوچك برش مي دهيم. درمرحله اول قطعات پوست را در آب شستشو داده تا مواد اضاقي آن خارج گردد. اين عمل را تا هنگامي كه تمامي مواد در روي پوست شسته وتميز گردد، ادامه مي دهيم. در مرحله دوم، شستشو با آب، تا زماني كه آب باز يافتي از شستشو حاوي هيچگونه از ماده اضافي نباشد.


مرحله سوم، آماده سازي نمونه بوسيله محلول رقيق قليايي است. غلظت مصرفي قليا بين 1-5/3 در صد بر حسب وزن به حجم مي باشد. در سه مرحله 40 دقيقه اي و هر بار در 700 ميلي ليتر محلول هيدروكسيد سديم تجاري، فطعات پوست خيسانده مي شود. زمان آماده سازي براي پوست بوسيله قليا حدود 2 ساعت در نظر گرفته مي شود. مرحله چهارم شستشوي تكه هاي پوست با آب تا زماني كه  آب شستشو عاري از هر گونه خاصيت قليايي باشد و تا حدي كه به pH خنثي برسيم يعني pH محيطي كه پوست در آن قرار دارد به حدود 7 برسد.


مرحله پنجم، آماده سازي نمونه بوسيله محلول رقيق اسيد معدني است. در اين مرحله پوست را در سه نوبت 40 دقيقه اي در محلول 1-5/3 درصد اسيد سولفوريك تجاري قرار مي دهيم. زمان آماده سازي پوست بوسيله اسيد سولفوريك 2 ساعت است.


پس از سپري شدن اين زمان در مرحله ششم، مجددا عمليات شستشو را با آب مقطر تا رسيدن به pH خنثي ادامه مي دهيم. در مرحله هفتم، آماده سازي پوست بوسيله محلول رقيق اسيد سيتريك يا هر اسيد آلي مناسب ديگر است. د مورد اسيد سيتريك غلظت مصرفي در محدوده 5/1 - 4 در صد وزني- حجمي كاربرد دارد. در اين مرحله نمونه را در 3 نوبت 40 دقيقه اي و هر بار در 700 ميلي ليترمحلول اسيد سيتريك تجاري قرار مي دهيم وزمان آماده سازي پوست بوسيله اسيد سيتريك حدود 2 ساعت است.


در مرحله هشتم، شستشو با آب تا زماني كه به pH خنثي برسد و هيچگونه تركيبي در آن نباشد. آب مورد استفاده در مراحل مختلف فرآيند بهتر است فاقد سختي و كاملا بهداشتي باشد. در مرحله اخير نمونه ها را تا از بين بردن نمك هاي احتمالي روي پوست با آب مقطر شستشو مي دهيم.


مرحلة نهم، براي استخراج ژلاتين به وسيلة آب در دماهاي مختلف كمتر از 55 درجة سانتيگراد است. در مرحلة استخراج دماي توصيه شده بين 40 تا 50 درجه سانتيگراد مي باشد، در صورتي كه تمامي مراحل فرآيند قبلا از استخراج بهتر است در دماهاي كمتر از 10 درجه انجام شود. در مرحلة نهم، استخراج ژلاتين در چندين نوبت نمونه ها را براي 5/1 ساعت و هر بار در مقدار مشخصي آب مقطر تا دماي زير 50 درجه سانتيگراد حرارت مي دهيم.


مرحلة آخر فيلتراسيون، سانتريفوژ نمودن و سپس خشك كردن و آسياب كردن و بسته بندي ژلاتين است. در اين مرحله، عصارة به دست آمده را براي تبخير آب آن و خشك شدن در انكوباتور قرار مي دهيم. بعد از اين مرحله است كه ژلاتين حاصل مي شود. براي بهبود كيفيت و بالا بردن خلوص محصول بهتر است عصاره را ابتدا فيلتر كرده و بعد سانتريفوژ نموده و سپس عمل خشك كردن را انجام مي دهيم.


براي مصارف غذايي بهتر است ژلاتين حاصله را پاستوريزه نموده و در بسته هاي بهداشتي كه نور و رطوبت را از خود عبور نمي دهند، بسته بندي نمود. در مقياس صنعتي عمليات خشك كردن را مي توان با دستگاههاي خشك كننده به روش باراني   و يا خشك كردن در حال انجماد   انجام داد كه اين عمليات در جهت بهبود كيفيت محصول استحصالي مي باشد.


ژلاتين توليد شده و عواملي نظير قدرت ژلي، بو، شفافيت بستگي به عوامل فوق دارد كه حالت مطلوب را براي مصارف غذايي انسان فراهم مي كند.



ويژگي هاي ژلاتين حاصله


الف ـ ژلاتين به رنگ سفيد تا زرد كم رنگ و به فرم هاي مختلف يعني شفاف، تكه تكه، دانه اي و يا پودر با ذرّات ريز حاصل گرديد.   


ب ـ ژلاتين داراي بو و طعم خاصّ ژلاتين بوده و عاري از هر گونه بوي نامطلوب خارجي مي باشد. به طور كلّي ژلاتين در هواي خشك مقاوم بوده و امّا در هواي مرطوب يا در حالت محلول در معرض تجزية ميكروبي قرار مي گيرد. ژلاتين در آب سرد نامحلول و پس از غوطه وري در آب متورّم و نرم شده و به تدريج 5 تا 10 برابر وزن خود را آب جذب مي كند.


ج ـ ژلاتين در آب داغ، مخلوط آب داغ و گليسرين و در اسيد استيك 5 نرمال محلول است.


د ـ ژلاتين در الكل اتيليك 95 درصد، در كلروفرم، حلال اتري و روغن هاي فرّار و غير فرّار محلول است.



نتايج


جدول 1 ـ راندمان توليد ژلاتين در شرايط مختلف (غلطت هاي متفاوت هيدروكسيد سديم ، اسيد سولفوريك و اسيد استيك بر حسب وزني ـ حجمي)  از پوست ماهي صافي


محلول هيدروكسيد سديم     5/1%    1%


محلول اسيد سولفوريك     5/1%    1%


محلول اسيد استيك     2%    5/1%


راندمان     3/12%    4/11%



جدول 2 ـ  راندمان توليد ژلاتين در شرايط مختلف (غلطت هاي متفاوت هيدروكسيد سديم، اسيد سولفوريك و اسيد استيك بر حسب وزني ـ حجمي)  از پوست ماهي شير


محلول هيدروكسيد سديم     5/3%    3%


محلول اسيد سولفوريك     5/3%    3%


محلول اسيد استيك     4%    5/3%


راندمان     4/15%    2/14%





جدول 3 ـ  راندمان توليد ژلاتين در شرايط مختلف (غلطت هاي متفاوت هيدروكسيد سديم، اسيد سولفوريك و اسيد استيك بر حسب وزني ـ حجمي)  از پوست ماهي كوسه


محلول هيدروكسيد سديم     3%    5/2%


محلول اسيد سولفوريك     3%    5/2%


محلول اسيد استيك     5/3%    3%


راندمان     8/13%    9/12%



جدول 4 ـ  راندمان توليد ژلاتين در شرايط مختلف (غلطت هاي متفاوت هيدروكسيد سديم ، اسيد سولفوريك و اسيد استيك بر حسب وزني ـ حجمي)  از پوست ماهي قباد


محلول هيدروكسيد سديم     2%    5/1%


محلول اسيد سولفوريك     2%    5/1%


محلول اسيد استيك     3%    2%


راندمان     4/10%    8/9%



بحث


نتايج آزمايشات نشان مي دهد كه بهترين شرايط براي توليد ژلاتين با راندمان مطلوب از پوست ماهي صافي شامل غلظت 5/1% هيدروكسيد سديم، 5/1% اسيد سولفوريك و 2% اسيد استيك است كه در اين شرايط راندمان محصول 3/12% است. و راندمان مطلوب توليد ژلاتين از پوست ماهي شير با شرايط غلظت 5/3% هيدروكسيد سديم، 5/3% اسيد سولفوريك و 4% اسيد استيك برابر با 4/15%  مي باشد و بهترين شرايط لازم آزمايش براي توليد ژلاتين با راندمان 8/13% از پوست ماهي كوسه شامل محلول 3% هيدروكسيد سديم، محلول 3% اسيد سولفوريك و محلول 5/3% اسيد استيك است و توليد ژلاتين با راندمان 4/10% از پوست ماهي قباد در غلظت 2% هيدروكسيد سديم، 2% اسيد سولفوريك و 3% اسيد استيك به دست آمد.


Hannes, Hafsteinsson  و  Magnus, Gudmundsson (1997) اثرات عمليات شيميايي بر روي راندمان توليد ژلاتين بر اساس وزن پوست ماهي خام را گزارش دادند. در اين گزارش غلظت 7/0% اسيد سيتريك و غلظت 15/0% اسيد سولفوريك و غلظت 2/0% سود بالاترين راندمان يعني 14% را داشت كه با نتايج تحقيق حاضر مطابقت ندارد و دليل آن بستگي به نوع ماهيان مورد استفاده دارد كه در اين بررسي از ماهيان آب گرم خليج  فارس استفاده شده است و در تحقيق اين محققان از پوست ماهي كاد براي توليد ژلاتين استفاده شده است كه با گونة ماهيان خليج فارس تفاوت داشته و از نوع ماهيان آبهاي سرد است. دليل ديگر اين عدم مطابقت اين است كه در اين بررسي از غلظتهاي بالاتر اسيدها و قليا نسبت به نتايج اين محققان استفاده شده است.


در نتايج اين محققان آمده است كه كمترين راندمان يعني 11% وقتي به دست آمد كه غلظت اسيد سيتريك بيش از 1% و غلظتهاي اسيد سولفوريك و هيدروكسيد سديم نيز بيش از 2/0% بوده است كه با نتيجة اين بررسي در مورد ماهي قباد با غلظت اسيد استيك 3% و راندمان توليد ژلاتين 4/10% تقريباً مطابقت دارد.


Osborne  و همكارانش 1990 نيز راندمان 3/14% توليد ژلاتين از پوست ماهي لومپ   در يك روش شديد تر گزارش نمودند وHafsteinsson  1987 حداكثر راندمان احتمالي توليد ژلاتين از پوست ماهي كاد  حدود 17% بر اساس وزن پوست ماهي گزارش نمود. اگر غلظت اسيد سولفوريك و هيدروكسيد سديم در مقادير بيش از 2/0% درصد بر حسب وزني ـ حجمي و اسيد سيتريك در غلظت مساوي يا كمتر از 2/1% وزني ـ حجمي استفاده شود، عطر و بوي ژلاتين نامشخّص يا به سختي قابل تشخيص است ولي وقتي غلظت اسيد سيتريك و هيدروكسيد سديم كمتر از 15/0%  به كار رود، عطر و بو قابل تشخيص است. تميزي و شفافيت در رنگ ژلاتين ماهي وقتي آشكار است كه غلظت اسيد سولفوريك و هيدروكسيد سديم در محدودة بين 2/0 تا 3/0 % و اسيد سيتريك در محدودة بين 1 تا 2/1 % باشد به هر حال ژلاتيني كه از غلظت اسيد سيتريك 7/0% حاصل مي شود تقريباً شفاف تر از موقعي است كه غلظت اسيد سيتريك در محدودة بين 1 تا 2/1 % باشد. تنها ژلاتينهايي كه در رنگ و شفافيت غير قابل قبول هستند، وقتي حاصل مي شوند كه غلظت اسيد سولفوريك و هيدروكسيد سديم كمتر از 2% باشد.


تميزي و شفافيت در رنگ ژلاتين حاصله در اين بررسي در حد مطلوب كه مقايسة آن با نتايج ديگر محققان نشان مي دهد كه هر چه غلظت اسيد سولفوريك و هيدروكسيد سديم و اسيد سيتريك بيشتر باشد، شفافيت و عطر و طعم ژلاتين حاصله مطلوب تر است كه اين مطابقت دارد با ژلاتيني كه در اين آزمايش حاصل شده است.


Hafsteinsson در 1997 گزارش داد كه ژلاتين ماهي تيلا پيا  از نوع ماهيان آبهاي گرم ژلاتين ماهي كاد كه از نوع ماهيان آبهاي سرد است، در نقطة ذوب ژل تفاوت دار. بنابراين ژلاتين ماهي هاي آبهاي گرم و آبهاي سرد از لحاظ كيفيت با يكديگر تفاوت دارند يعني قدرت ژله اي آنها و حتي راندمان توليد ژلاتين از پوست اين گونه ماهيان نسبت به يكديگر تفاوت دارند.


Johnston –Banks (1990) گزارش دادند كه ژلاتينهايي كه فرآيند توليد آنها درpH  حدود خنثي تنظيم شده است، قدرت بلوم ژله اي آنها  p<0.01) (  بالاتر از ژله هايي است كه در pH 5/2 تا 3 تنظيم گرديده است. بنابراين در تحقيق حاضر كه كلية مراحل شستشو با آب پس از هر مرحله فرآيند با اسيد يا هيدروكسيد سديم درpH  خنثي تنظيم گرديده است، قدرت ژله اي بالا دارد. در گزارش                   M. G. Gomez –Guillen & P. Montero (2001)  آمده است كه قدرت  ژله اي ژلاتينهاي تهيه شده از كلاژن استخراج شده با غلظت هاي متفاوت اسيدهاي آلي (05/0، 1/0 و 5/0 مولار) و غلظت 05/0 مولار قليايي كه قبلاً استفاده شده نشان مي دهد كه در مورد اسيد سيتريك با غلظت 05/0 مولار قدرت ژله اي بر حسب بلوم معادل 106 مي باشد كه بالاترين قدرت ژله اي در مقابل غلظت هاي ديگر اسيدهاي آلي است. بنابراين از بين اسيدهاي آلي اسيد سيتريك مناسب ترين اسيد آلي است كه قدرت ژله اي مطلوب ژلاتين را توليد مي كند و در اين بررسي نيز از اسيد سيتريك استفاده گرديد و اين خود دليلي ديگر بر داشتن قدرت ژله اي مطلوب ژلاتين حاصله در اين بررسي دارد. 



پيشنهادات


با توجه به اينكه در ايران منابع عظيم دريايي (انواع ماهيان مأكول و غير مأكول) وجو دارد كه هر سال مقادير فراواني از آنها بعنوان ضايعات از بين ميرود كه مي توان از آن بعنوان منابع ژلاتيني براي تهيه ژلاتين استفاده نمود، و چون اين ضايعات به مقادير كافي و با قيمت ارزان در اختيار مي باشد، اين امر مفيد و سودده بنظر مي رسد.


ژلاتين را مي توان از پوست و استخوان و ضايعات دامي نيز تهيه نمود، ولي مقادير ضايعات دامي قابل مقايسه با ضايعات شيلات نبوده، و با توجه به اين نكته كه همه ساله مقادير فراوان ضايعات شيلات، در بنادر جنوبي كشور توليد مي شود در مقايسه با پراكندگي ضايعات دامي و مشكلات جمع آوري آنها، براحتي در دسترس بوده و نسبت به ضايعات دامي ارجحيت دارد.


ضايعات ماهي را مي توان به آرد ماهي نيزتبديل نمود كه در خوراك طيور مصرف دارد و همچنين خوراك طيور يك ماده وارداتي است، با توجه به اينكه از هر 5 كيلوگرم ضايعات شيلات، يك كيلو گرم آرد ماهي حاصل مي شود و از آنجائيكه راندمان متوسّط توليد ژلاتين از نمونه هاي متفاوت ضايعات ماهيان مأكول و غير مأكول در حدود 36/17% مي باشد، به عبارت ديگر از هر كيلوگرم ضايعات ماهي در حدود 173 گرم و از هر 5 كيلو گرم آن در حدود 863 گرم ژلاتين به دست خواهد آمد با در نظر گرفتن كلية جوانب اقتصادي هر دو ماده يعني آرد ماهي و ژلاتين و با توجه به اينكه ژلاتين در مقايسه با آرد ماهي مصارف بيشتري دارد و مورد نيازتر است و با توجه به اينكه مي توان از ضايعات دامي كشور پودر استخوان براي تهيه خوراك طيور به دست آورد ولي مقادير ضايعات دامي جهت تهيه ژلاتين درمقياس صنعتي كافي نيست در صورتي كه ضايعات شيلات به مقادير فراوان و ارزان قيمت در بنادر جنوبي كشور توليد و جمع آوري مي شود؛ بنابراين مي توان چنين نتيجه گيري نمود كه طرح صنعتي توليد ژلاتين از ضايعات شيلات از لحاظ اقتصادي به صرفه بوده و قابل بررسي به نظر مي رسد.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:29 PM

استفاده از پرمنگنات پتاسيم براي كنترل عفونتهاي خارجي در ماهيان زينتي

________________________________________


استفاده از پرمنگنات پتاسیم برای کنترل عفونتهای خارجی در ماهیان زینتی



مقدمه


بسیاری از بیماریهای ماهیان زینتی بصورت عفونتهای خارجی بروز می کنند و در صورتیکه کنترل نشوند باعث مرگ ماهی خواهند شد. اصتفاده صحیح از پرمنگنات پتاسیم می تواند بطور کارامد بسیاری از باکتریها ، انگلها و عوامل قارچی را قبل از اینکه بصورت عفونت بروز کنند کنترل نماید . اغلب حذف کامل این عوامل نیاز به آنتی بیوتیک درمانی دارد .


صاحبان این ماهیان به دلیل اینکه استفاده از آنتی بیوتیکهای گران کاهش پیدا کرده است می توانند صرفه اقتصادی بهتری از کارشان داشته باشند . در این نوع فعالیت ( پرورش ماهیان زینتی ) اصتفاده صحیح از پتاسیم پرمنگنات در آغاز شیوع بیماری می تواند به سرعت باعث حذف بیماری شود بطوریکه دیگر ماهیان احتیاج به آنتی بیوتیک درمانی برای طولانی مدت ( بیشتر از 10 تا 14 روز ) نداشته باشند .


پرمنگنات پتاسیم چیست ؟


پرمنگنات پتاسیم (KMNO4 ) یک عامل اکسیداسیون است که مدت طولانی است در آبزی پروری استفاده می شود . در آبهای سیستم های بیمار و بخصوص لوله کشی شده استفاده می شود . یک اکسید کننده قوی قادر است ( از نظر شیمیایی ) ارگانیسم های آلی آب را از بین ببرد .


این مواد شامل ارگانیسم های غیر مطلوب مانند باکتریها ، انگل ها و قارچها و ارگانیسم های مطلوب مانند جلبکها و لیز آب ها است . به دلیل اینکه مواد شیمیایی نمی توانند ارگانیسم های مطلوب و غیر مطلوب را از هم تشخیص دهند پس روشن است که به روشی استفاده شوند که بیشترین سود و کمترین خسارت را به دنبال داشته باشد.


تغییر رنگ بوجود آمده در اثر استفاده از پرمنگنات پتاسیم


زمانیکه پرمنگنات پتاسیم فعال می شود آب درون ظرف محتوی پرمنگنات پتاسیم به رنگ صورتی ارغوانی تغییر رنگ می دهد . در صورتیکه غیر فعال شده باشد ( بوسیله مواد آلی اکسیدیزینگ ) رنگ آب به رنگ زرد یا قهوه ای کدر تغیر می کند .


این تغیر رنگ ابزار مهمی در بررسی عملکرد مواد شیمیایی است ( در ادامه درباره آن بحث شده است ) .


به هر حال این موضوع ممکن است پرمنگنات پتاسیم را برای ما برای استفاده در تانکهای زینتی یا تانکهایی که محتوای داخل آنها در معرض نمایش است غیر مطلوب باشند . چنانچه پرمنگنات پتاسیم همراه با بسیاری مواد شیمیایی دیگر در آب استفاده شود می تواند برای بی مهرگان و گیاهان آبی بسیار مضر باشد .


استفاده از پرمنگنات پتاسیم


در مورد بیشتر ماهیان می توان از حمام طولانی مدت ( حداقل 4 ساعت ) در پرمنگنات پتاسیم با غلظت 2 میلی گرم در لیتر استفاده کرد ( در مورد سیستم های آب شیرین یا آب شور ) .


پرمنگنات پتاسیم برای استفاده در سیستم های گردشی کاملا بی خطر بوده و زمانیکه با غلظت 2 میلی گرم در لیتر استفاده شود حداقل تاثیر را بر بیوفیلترها دارد .


رنگ ارغوانی آب باید برای حداقل 4 ساعت باقی بماند .اطلاعات بسیاری در زمینه استفاده از پرمنگنات پتاسیم در سیستم های آب شیرین وجود دارد اما کمبودهایی در زمینه اثر این ماده بر سیستم های دریایی شناخته شده است .


پرورش دهندگان میتوانند مقاومت ماهیانشان را با مشاهده رفتار آنها در طی دوره درمان ارزیابی کنند. این مطلب بخصوص زمانیکه درمان یک گونه برای بار اول در حال انجام باشد مهم می باشد . اگر ماهیان واکنش نشان دهند باید فورا مواد حذف شوند ( برای مثال باید مواد شیمیایی با آب شیرین رقیق شوند ) .


بدلیل اینکه پرمنگنات پتاسیم بوسیله مواد آلی بی اثر می شود لذا در استخرها یا سایر سیستم هایی که تجمع این مواد زیاد است باید مقدار پرمنگنات اضافه شده را افزایش داد . راه بی خطر آن است که مقدار پرمنگنات پتاسیم تا 2 میلی گرم در لیتر افزایش یابد. چنانچه رنگ آب در آغازاولین اقدام درمان در کمتر آز 4 ساعت از ارغوانی به قهوه ای تغیر رنگ دهد 2 میلی گرم در لیتر دیگر نیز باید اضافه شود . چنانچه استفاده از دوز 6 میلی گرم در لیتر هم نتوانست رنگ ارغوانی آب را برای مدت حداقل 4 ساعت حفظ کند ، باید سیستم فورا تمیز شود .


بیشتر ارگانیسم هایی که بوسیله پرمنگنات پتاسیم تحت درمان قرار گرفته اند در یک محیط غنی ارگانیکی شکوفا می شوند بنابراین بهبود و رعایت اصول بهداشتی می تواند اثر عجیبی در تاثیر درمان داشته باشد .


پتاسیم پرمنگنات می تواند در یک حمام کوتاه مدت 30 دقیقه ای به غلظت 10 میلی گرم در لیتر استفاده شود . در این غلظت باید رفتار ماهیان مرتب و بادقت بررسی شود تا از مرگ و میر جلوگیری گردد. این درمان مناسبی برای ماهیانی است که از استخرها خارج و ببعد از ورود به ساختمان و دسته بندی با کشتی جابجا می شوند . بدنبال پتاسیم درمانی استفاده از غلظت کم ( 2-10 PPT) نمک ( کلرید سدیم ) بصورت درمان نیمه دائمی برای چندین روز یا هفته ( بستگی به رفتار گونه ) می تواند سودمند باشد . این ترکیب بخصوص در به حداقل رساندن عفونت کلومناریس بعد از دستکاری ماهیان می تواند موثر باشد .


پرمنگنات پتاسیم می تواند به صورت یک ضدعفونی کننده سطحی در غلظت 10 میلی گرم در لیتر ( 30-60 دقیقه زمان تماس ) تا 500 میلی گرم در لیتر (30 ثانیه زمان تماس ) در یک تانک ماهی یا هچری استفاده شود. پتاسیم پرمنگنات باکتریها ، قارچها و بسیاری از عوامل انگلی را خواهد کشت اما ویروس کش نمی باشد .


تکرر درمان


با توجه به مطالب بالا پرمنگنات پتاسیم یک اکسید کننده بلا استثناء است و در صورتیکه همراه با مواد شیمیایی زیادی استفاده شود می تواند بافت آبششی و موکوسها را بسوزاند.


در شرایطی که به شیمی درمانی نیاز می باشد مانند درمان شیوع بیماری ایکتیوفتریوس ، پرمنگنات پتاسیم انتخاب خوبی نمی باشد .


درمان ناموفق


معمولا به دلیل یکی از 3 فاکتور زیر به دنبال استفاده از پرمنگنات پتاسیم تاثیر نامرغوبی حاصل می شود .


1- تشخیص نادرست یا ناقص


2- محاسبه و اندازه گیری نادرست در مقدار مواد شیمیایی مورد نیاز


3- وجود بیش از اندازه مواد آلی در سیستم باعث تخریب سریع مواد شیمیایی می شود .


برای اینکه درمان ناموفق صورت نپذیرد باید ماهیان بیمار برای تشخیص صحیح به آزمایشگاههای تشخیصی فرستاده شوند. حجم آبی که درمان در آن صورت می پذیرد ، دقت محاسبه برای اندازه گیری نسبت درمان ودقت اندازه گیری مواد شیمیایی استفاده شده برای ارائه یک دوز مناسب از ماده شیمیایی ضروری است .


با توجه به اشارات بالا مقدار زیاد مواد آلی باعث تخریب سریع پرمنگنات پتاسیم و بنابراین ناکافی شدن زمان تماس با مواد شیمیایی می شود. و این مسئله یکی از اصلی ترین مشکلات استخرهای به شدت ذخیره سازی شده است .


اندازه گیری میزان پرمنگنات پتاسیم برای استفاده


برای محاسبه مقدار ماده شیمیایی مورد نیاز یک فرمول ساده میتواند استفاده شود :


نسبت درمان × ضریب تبدیل × حجم = مقدار ماده شیمیایی


حجم استخر یا تانک با واحد گالن اندازه گیری می شود . ضریب تبدیل 0038/0 بوده و مقدار ماده شیمیایی به گرم محاسبه می شود .


چنانچه نسبت درمان 2 میلی گرم در لیتر و حجم 250 گالن باشد :


2 × 0038/0 × 250= مقدار ماده شیمیایی


جدول 1 – رایج ترین ضریب تبدیل برای استفاده در اندازه گیری مقدار ماده شیمیایی برای استفاده در واحد حجم آب با غلظت 1ppm)1 میلی گرم در لیتر )


استفاده از نوعی ماده محلول


یک روش دیگر برای اندازه گیری مقدار پرمنگنات پتاسیم مصرفی میکس کردن آن با یک ماده محلول است . یک ماده محلول ، محلول غلیظی از ماده شیمیایی است که مقدار کم آن می تواند برای یک استخر تحت درمان کافی باشد و زمانی که تانکهای گوناگون یا درمانهای متفاوتی اعمال می شود استفاده می گردد.


یک روش ساده برای ساخت ماده محلول پرمنگنات پتاسیم ،افزودن 285 گرم از پرمنگنات پتاسیم به یک بطری آب مقطر یک گالونی و میکس کردن کامل آن است .


این محلول با غلظت 1mg در lit به نسبت 1 قطره در هر گالن استفاده می شود.


بنابراین برای دست یافتن به غلظت 2mgدر lit محلول باید به نسبت 2 قطره در هر گالن رهاسازی شود. ماده محلول باید در یک منطقه خنک و تاریک نگهداری شده و به صورت سالیانه جایگزین شود.


در درمان سیستم های بزرگتر باید به خاطر داشت که 20 قطره برای 1 میلی لیتر کافی است یا 1 سانتی متر مکعب چنانچه مایع بوسیله یک سرنگ اندازه گیری شود. بنابراین 1 ml از محلول 10 گالن آب را با یک غلظت 2 میلی گرم در لیتر درمان می کند.


پیشگیریهای حفاظتی در زمان استعمال پرمنگنات پتاسیم


پرمنگنات پتاسیم یک ماده بسیار بی خطر برای استعمال است . اما به هر حال تمام مواد شیمیایی باید با ملاحظات لازم بکار گرفته شوند. پرمنگنات پتاسیم به راحتی به لباس و دست رنگ پس می دهد. رنگی شدن پوست دردناک نمی باشد اما ممکن است ناخوشایند بوده و ناپدید شدنش تا چند روز بطول بیانجامد .


رنگ قهوه ای منتقل شده به لباسها می تواند دائمی و ثابت باشد .هنگام کار با پرمنگنات پتاسیم استفاده از محافظ چشم ، دستکش ولباس کار توصیه می شود.


پرورش دهندگان ماهی و آکواریوم داران بعضی اوقات مواد شیمیایی را میکس می کنند . این مطلب که فرمالین و پرمنگنات پتاسیم هرگز میکس نشوند بسیار مهم است زیرا که ترکیب آنها می تواند منفجر شود .


خلاصه


پرمنگنات پتاسیم یک اکسید کننده قوی است که می تواند برای درمان بیماریهای عفونی سطحی ماهیان استفاده شود . تاثیرات این ماده می تواند اغلب انگلهای خارجی مانند قارچها و عوامل باکتریایی را از بین ببرد .


اغلب ماهیان می توانند با غوطه ورسازی طولانی مدت در 2 میلی گرم در لیتر محلول پرمنگنات پتاسیم درمان شوند اگرچه بعضی گونه ها می توانند در برابر آن حساس باشند و حمام در 2میلی گرم در لیتر آن را تحمل نمی کنند.


بخاطر این خصوصیت اکسیدکنندگی شدیدش نباید بیش از یک بار در هفته استفاده شود وگرنه ممکن است مرگ و میر اتفاق بیافتد . این ماده برای استفاده در سیستم های دریایی و چرخشی تا غلظت 2 میلی گرم در لیتر بی خطر است .


این ماده به پوست و لباس رنگ می دهد بنابراین باید احتیاطهای لازم را به کار برد . هرگز نباید پرمنگنات پتاسیم و فرمالین را به طور مستقیم با هم میکس کرد زیرا قابل انفجار و اشتعال می باشد.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:30 PM

بررسي چگونگي تنفس ماهي در آب


________________________________________
بررسی چگونگی تنفس ماهي در آب

اگر ماهي را از آب بگيريد ، خيلي زود به علت كمبود اكسيژن مي ميرد هيچ از خود پرسيده ايد كه چرا اين وضعيت بوقوع مي پيوندد ؟
در حاليكه مقدار اكسيژن موجود در حجم معيني از آب تنها يك سيزدهم مقدار اكسيژن موجود درهمان حجم ار هوا است پس چرا وقتي در محيط جديد مقدار اكسيژن سيزده برابر مي شود ، ماهي به علت كمبود اكسيژن مي ميرد بدون شك اين رويداد پي آمد عدم توانايي ماهي در وفق يابي با محيط تازه است
لذا بايستي به بررسي مكانيزمي در بدن ماهي بپردازيم كه قادر نيست از اكسيژن غني هوا استفاده نمايد اما مي تواند مسئله بزرگ استخراج اكسيژن را كه به مقدار ناچيز در آب وجود دارد براي خود حل نموده و اكسيژن مورد نياز خود را به اين روش تأمين نمايد.
يك ماهي صد گرمي رودخانه اي در حال استراحت حدود 5 سانتي متر مكعب اكسيژن در ساعت احتياج دارد ، و وقتي فعاليت عادي خود را شروع نمايد سه تا چهار برابر اين مقدار اكسيژن نياز دارد . اگر راندمان مكانيزم تنفسي آن در انتقال اكسيژن صد در صد باشد اين ماهي بايستي در هر دقيقه 15 تا 30 سانتي متر مكعب آب را از سطح تنفسيش عبور دهد تا اكسيژن مورد نیاز خود را تأمين نمايد.
جابجا كردن چنين مقدار اكسيژني در هوا مشكل نيست ، اما در آب كار و فعاليت زيادي را مي طلبد زيرا چگالي آب تقريبا هزار برابر هوا ، و غلظت و چسبندگيش هم حدود صد برابر است .
در انسان فقط يك الي دو درصد از اكسيژن دريافتي در ماهيچه ها براي كار شش ها مصرف مي شود اما در ماهيان اين مقدار بسيار بيشتر مي باشد از طرفي سرعت انتشار اكسيژن در آب 300 هزار برابر آهسته تر از هوا مي باشد .
پس چگونه يك ماهي بر اين مسائل غامض فائق مي آيد ؟ مسائلي كه بسيار عظيم تر از مسائل تنفسي مهره داران زميني مي باشد . و چرا ماهي در شرايطي بسيار آسان تر براي تنفس در روي زمين مي ميرد؟
قسمتي از جواب به اين سوالات در ساختار مكانيزم تنفسي ماهي و طبيعت جريان روي آنها نهفته است آبشش هاي ماهي از يك سري از صفحات بدقت تقسيم شده تشكيل شده اند كه در نتيجه سطح زيادي را براي تماس با آب ايجاد مي نمايند و آب در يك جهت از روي آنها عبور مي نمايد كه اين با جريان كشندي در شش پستانداران تفاوت دارد . زماني كه ماهي از آب بيرون آورده مي شود و در معرض هوا قرار مي گيرد از دست رفتن پشتيباني آب همراه با كشش سطحي سبب كوچك شدن شديد سطح آبشش ها مي گردد كه نتيجه اين عمل در اكثر موارد كاهش شديد دريافت اكسيژن و مرگ خواهد بود .
كل سطح تنفسي در تماس با جريان آب بين ماهيان مختلف متفاوت است و اين منطبق با حجم فعاليت هر گونه اي از ماهيان مي باشد . براي مثال در ماهيان بسيار فعال مانند ماهي خال مخالي اين سطح بيش از 1000 ميلي متر مربع براي هر گرم وزن بدن ماهي است كه از ده برابر سطح خارجي بدن ماهي بزرگتر است .
براي اندازه گيري راندمان مكانيزم استخراج اكسيژن از آب ، توانايي ماهي را در استخراج 80 درصد اكسيژن محلول در آبي كه از سطوح برانش ماهي عبور مي نمايد مورد نظر قرار مي دهند درصورتيكه بيشترين راندمان براي يك انسان كه بتواند با ورزش و تنفس شكمي يعني تنفس از ته ششها كه اين عمل در ورزش هايي مثل تاي چي چوان و يوگا آموزش داده مي شود فقط استفاده از 25 درصد اكسيژن موجود در هوا امكان پذير است .
چنين راندمان بالايي در ماهيان بوسيله ويژگي ضد جريان تأمين می شود . كه رابطه ای است بين جريان خون در بدن ماهي و جريان آب و مكانيزم قدرتمند پمپاژي كه بطور مستمر آب را از سطوح آبشش در تمام مدت چرخه تنفسي عبور مي دهد.
جريان ضد جريان بين جريان خون و جريان آب:
اصول جريان ضد جريان در بسيار از موارد مختلف در بدن جانوران اتفاق مي افتذ كه بدين وسيله مبادله مؤثر مواد محلول يا گرما بين دو مايع در جريان بوقوع مي پيوندد اين چنين سيستمي از گذشته هاي دور بوسيله مهندسين در مكانيزم مبادله گرما كاربرد داشته است كسي كه براي اولين با اهميت اين پديده را در فيزیولوژی حيوانات كشف كرد« ون دام » بود كه در سال 1938 چگونگي عمل اين پديده را در آبشش ماهيان شرح داد .
اين پديده بدين گونه است كه وقتي خون در جريان خروجي در آبشش ماهيان كه كاملا از اكسيژن تهي شده است با جريان آب پر از اكسيژن برخورد مي نمايد بر اثر كشش زيادي كه در اكسيژن آب وجود دارد ( بسيار بيشتر از خون همجوارش مي باشد ) اكسيژن از آب به خون انتقال مي يابد .
اين راندمان بالا به همين ضد جريان بستگي دارد زيرا اگر ما بصورت تجربي جريان آب عبور كننده از آبشش ماهيان را برعكس نماييم استخراج اكسيژن از51 درصد به 9 درصد كاهش مي يابد.
براي راندمان حداكثر ، لازم است دو محلول آب و خون با همديگر تماس نزديكي را حاصل نمايند و سرعت جريان هر يك نسبت به ديگري تنظيم شود . فاصله اي كه در آن اكسيژن آب به گلبول هاي خون ماهي انتقال مي يابد بسيار كوچك است زيرا گلبول هاي خون ماهي تقريبا به نازكي پهناي صفحات برانش ماهيان كه در آنها گردش خون و آب صورت مي گيرد مي باشند .
خارج از اين صفحات آب از هر دو طرف عبور مي نمايد و همچنين رابطه اي بين ضربان قلب ماهي و فركانس تنفسي ماهي وجود دارد كه بصورت يك مكانيزم واكنش دار حجم خون عبور كننده از برانش ها را تنظيم مي نمايد ضربان قلب معمولا از فركانس تنفسي آهسته تر مي باشد و در بعضي موارد قلب با فازهاي ويژه اي از سيكل تنفسي همزمان مي شوند.
اما اين همواره در كليه گونه ها روي نمي دهد براي مثال در ماهي قزل آلا فركانس تنفسي با ضربان قلب تقريبا مساوي است و به تدريج اين دو فركانس خارج از اين نظم مي گردند هرچند كه قلب تمايل دارد كه وقتي دهان ماهي بسته است ضربه زند . و در ساير موارد اغلب ضربان قلب از فركانس تنفسي آهسته تر مي باشد .
اين چنين مكانيزمي اين اطمينان را ايجاد مي نمايد كه همواره مقدار كافي آب براي تأمين اكسيژن خون ماهي در دسترس باشد و اين بسيار مهم است زيرا حجم معيني از خون ماهي مي تواند حدود 10 تا 15 برابر مقدار اكسيژني را كه همان حجم آب حمل مي نمايد دريافت كند.
جريان مستمر از داخل آبشش ها:
هنگامي كه يك ماهي نفس مي كشد دهانش را باز مي كند و آب را وارد دهانش مي نمايد و بعد از عبور آب از ميان آبشش ها از حفره هاي آبششي به داخل شكافهايي كه وقتي سرپوش آبشش انبساط حاصل كرده و از بدن ماهي فاصله مي گيرند ظاهرمي گردند وارد مي شوند.
اين جريان منقطع كه بداخل و خارج سيستم تنفسي ماهي برقرار است اين ايده غلط را مي دهد كه آب در روي آبشش ها در جريان است شواهد توصيفي حقيقي تر از كار دستگاه تنفسي با ثبت تغييرات فشار در دو طرف آبشش با نشان دهنده هاي حساس كندانسور مانومتر حاصل گرديده است تجربياتي كه با سه نوع ماهي آب شيرين انجام گرديده نشان داده اند كه بجز يك دوره بسيار كوتاه، همواره فشار داخل حفره دهان از فشار حفره هاي برانش بيشتر است و لذا اين نتيجه حاصل مي شود كه آب بدون انقطاع از روي برانش ها عبور مي كند و به همين سبب استخراج اكسيژن از آب افزايش مي يابد .
اين مكانيزم بوسيله دو پمپ كه كمي از فازكارشان با هم متفاوت است ايجاد مي گردد در ماهي فعاليت پمپاژ به علت تغييرات درحجم حفره ها كه بوسيله عمل عضلا ت توليدمي شود انجام مي گردد . البته مكانيزمي كه در برانش ها قرار دارند بسيار پيچيده تر از اين شكل ساده است .
در طي فاز دم حفره دهان انبساط حاصل نموده و آب وارد دهان مي شود و همزمان حفره هاي برانش انبساط حاصل مي نمايند اما آب نمي تواند وارد دريچه هاي خارجي آن شود . زيرا پوسته دور لبه خارجي به صورت بك والو عمل مي كند.
در طول انبساط حفره برانش ، فشار هيدروستاتيك از فشار داخل حفره دهان كمتر مي شود و سبب مي گردد كه آب در طول برانش ها رانده شود در اين حالت حفره برانش بصورت پمپ مكش عمل مي نمايد در خلال فاز كم شدن حجم حفره دهان فشار داخل از فشار بيروني همزمان كه دهان شروع به بسته شدن مي نمايد بيشتر مي شود و عملا بسته شدن مجرا انجام مي گردد حتي در ماهياني كه قادر به بستن دهان خود بطور كامل نمي باشند به علت وجود لوله غشائي نازك كه در لبهاي بالايي و پائيني ماهي قرار دارند مجرا عملا بسته مي شود در خلا ل اين فاز افزايش فشار در حفره دهان بيشتر از حفره هاي برانشي مي باشد و آب به عبور از برانش ها ادامه مي دهد در اين حالت حفره دهان بصورت يك پمپ فشار عمل مي نمايد .
در خلال تقريبا تمام سيكل تنفسي ، همواره فشار اضافي كه تمايل دارد آب را وادار به عبور از برانش و از حفره دهان به حفره هاي برانش نمايد وجود دارد .
البته يك دوره بسيار كوتاه نيز وجود دارد كه اختلاف فشار بر عكس می شود و تمايلي براي ايجاد جريان در جهت عكس بوجود مي آيد. اما از آنجا كه اين زمان بسيار كوتاه و اختلاف فشار بسيار كم است تحرك كند آب اجازه ايجاد جريان برعكس را نمي دهد . لذا در اين صورت جريان آب مستمري در روي برانش ها تشكيل مي شود كه جهت اين جريان برعكس جهت جريان خون است لذا درصد بالايي از اكسيژن آب به گلبول هاي خون انتقال مي يابد.
اما شكل جالب توجه مختلفي در اين سيستم وجود دارند براي مثال در ماهياني كه بصورت غالب شناگر مي باشند، پمپ دهان بهتر توسعه يافته است . هر چند كه در بعضي موارد هيچ يك از دو پمپ كار نمي كند .
اين زماني است كه ماهي با شنا تحركات خود را ايجاد نموده است مثال خوبي در اين مورد ماهي خال مخالي است كه اجبار دارد بطور مستمر شنا نمايد تا جريان دائمي آب روي برانش هايش بر قرار باشد مثال ديگر كوسه پلنگي مي باشد كه در خلال شنا پمپ هايش كار نمي كنند اما به محض اينكه بصورت ساكن درآيد پمپ ها شروع بكار مي نمايند .
ماهياني كه اغلب يا تمام اوقات خود را در كف دريا سپري مي نمايند داراي حفره برانشي بزرگتر كه با شعاعهاي استخواني اضافي تقويت مي شوند مي باشند و پمپ مكش آنها نيز بهتر تكامل يافته است .
ماهياني مثل گربه ماهي آمريكائي (bullhead ) ، گورنارد ( gurnard ) ، دراگونت ( dragonet ) ،‌په ليس ( plaice ) و ساير ماهيان پهن از اين نوع هستند . براي مثال در ماهي دراگونت (dragonet ) انبسلط حفره هاي برانشي تدريجي مي باشد. لذا يك اختلاف فشار كم ثابت روي برانش ها تشكيل مي شود .
در فاز انقباض ،آب از هر دو حفره حركت كرده و از دريچه هاي باريك حفره برانشي خارج مي شود . در ماهيان پهن كه مدام روي يك طرف بدن خود قرار مي گيرند وقتي در حال استراحت هستند و در كف اقيانوس بصورت مدفون شده در مي آيند مسائل ديگر تنفسي ايجاد مي گردد براي مثال برانش ها در هر دو طرف ماهيان په ليس ( plaice ) و كفشك ( sole ) توسعه يافته اند و بدون شك آب از هر دو حفره برانشي پمپ مي شود .
در اين حالت خطر ورود ماسه كف دريا و آسيب رساندن به برانش ها وجود دارد . لذا در اين ماهي در فشار مشتق جريان برعكس نمي شود اين بعلت كنترل عامل روي لوله هاي برانش مي باشد كه از ورود كمترين جريان نيز جلوگيري مي نمايد.
لذا منطبق با عادات ماهيان ، ساختار برانش ها متفاوت مي باشند . ماهيان كف زي عموما داراي سطوح برانش كوچكتر و مجاري خشن تري مي باشند و مجاري از هزاران سوراخ ريز تشكيل شده اند كه در بين تارهاي برانش قرار گرفته اند .
دو رديف صفحه اي نازك كه در اطراف چهار قوس استخواني در تمام مسير در دو طرف ماهي انباشته شده اند تشكيل يك شبكه مشبك را مي دهد كه در تمام ديواره هاي حلق ماهي جاي دارد .
از آنجائيكه لبه هاي تارهاي برانشي به علت ويژگي انعطافي اسكلت نگهدارنده اش به صورت اريب مي باشد همواره لبه ها در تماس يكديگرند و در نتيجه آب از شكافهايي كه بوسيله صفحات تارهاي همجوار ايجاد شده اند عبور مي نمايد همين سطوح بالا و پائين تارها در حقيقت سطوح تنفسي را تشكيل مي دهند سقوط همين چين هاي ثانويه موجب كم شدن سطح مبادله گاز ها و در نتيجه اختناق ماهي كه از آب خارج شده است مي گردد هر چه اين چين ها به يكديگر نزديك باشند آنها بهتر يكديگر را پوشش مي دهند براي مثال در ماهي خال مخالي 39 تار در ميليمتر ، و در شاه ماهي 33 تار در ميليمتر مي باشد .
در ماهياني كه حوالي سواحل زندگي مي نمايند و تحت تأثير جريانات كشندي قرار مي گيرند ، مانند گاو ماهيان ،‌ چين هاي ثانويه خيلي فاصله دار هستند و 15 رشته در ميليمتر است . انواع گونه هاي مختلف با توجه به تحت تأثير قرار گرفتن در آبهاي ساحلي داراي ساختار متفاوت مي باشند .
شبكه هايي كه بوسيله برانش ها ايجاد گرديده اند بسيار باريك مي باشند با يك نگاه به نظر مي رسد كه ابعاد بسيار كوچك اين شبكه ها اجازه عبور آب كافي با اختلاف فشار تنها يك سه هزارم اتمسفر را ( كه در بسياري از گونه ها وجود دارد ) ندهند . اما تعداد سوراخ ها آنقدر زياد است كه آب كافي را عبور مي دهند
براي مثال در يك ماهي آب شيرين 130 گرمي تعداد اين سوراخ ها به 250 هزار مي رسد در سرعت هاي بالاي جريان آب مقداري آب از بين لبه تارها قرار مي نمايد اما در حالت استراحت ماهي كل جريان برابر جرياني است كه از سوراخ ها عبور مي نمايد .
مقاومت سوراخهاي برانش در تمام وضعيت هاي فعاليت ماهي يكسان نيست . بلكه متناسب با فعاليت ، انعطاف پذير مي گردد. فيلمبرداري از مارماهيان جوان نشان داده است كه فاز مشخصي در چرخه تنفسي وجود دارد و آن زماني است كه لبه هاي رشته ها از هم باز مي شوند و اجازه افزايش مدار كوتاه جريان را مي دهند در خلال فعاليت پمپاژ ، فرآيند تحت الشعاع برانش در مقابل بار افزايش اختلاف فشار مي باشد .
تماس بين لبه هاي تارها بوسيله انعطاف پذيري شعاع هاي برانش برقرار مي گردد و هيچ قدرت ماهيچه اي براي مجزا كردن آنها وجود ندارد . انقباض عضلات وقتي فعال مي شوند كه ماهي تحركات سرفه اي انجام مي دهد در اين وضعيت شيب فشار برعكس شده و برعكس شدن جريان آب موجب تميز شدن برانش ها مي گردد.
تنفس پوستی در آب :
در بعضی از ماهیان ، مقداری از تبادل گاز در محیط آبی ، از طریق پوست صورت می گیرد . انتشار از طریق پوست نقش مهمی در تنفس ماهیان در مرحله نوزادی دارد . برای مثال در نوزاد ماهیان سین برانچی فورم(مونوپتروس آلبوس) جنوب شرقی آسیا ، قبل از تکامل آبشش ها تنفس از طریق شبکه مویرگی تنفسی وسیع که درست در زیر سطوح بافت پوششی باله میانی ، باله سینه ای و کیسه زرده قرار دارد ، صورت می گیرد .
ذکر این نکته جالب توجه است که این ماهی ، آب بشتری را به سمت سطح عقب بدن به گردش در می آورد . این در حالی است که جهت جریان خون ، از سمت عقب به جلو بدن است . بدین ترتیب جریان متقابل حاصل از آن برای بهینه کردن جذب اکسیژن در هنگام کاهش اکسیژن آب ، موءثر واقع می شود .
وجود تنفس پوستی به میزان قابل ملاحظه ، در تعدادی از ماهیان بالغ ثبت و اندازه گیری شده است . اندازه گیری میزان تنفس پوستی در شش گونه ماهی استخوانی آب شیرین نشان داد که عمدتا" ، تنها نیاز پوست به اکسیژن ازاین طریق تأمین شده است . بنابراین ،در ماهی کاراس ، سوف زرد ، قزل آلای جویباری و قزل آلای قهوه ای پوست ، عامل تبادل اکسیژن مورد نیاز برای سایر بافتها نیست . فقط در ماهی بول هد سیاه فاقد فلس (ایکتاروس ملاس )، پوست به عنوان یک اندام کوچک تنفسی عمل می کند و در حدود 5% نیاز به اکسیژن را فراهم می سازد. همچنین در ماهی پهن دریایی(پلورونکتس پلاتسا)، انتشار اکسیژن از طریق پوست ، با مصرف اکسیژن توسط این اندام مطابقت دارد.
نتيجه گيری:
آن چه گفته شد مختصر و ناچيزي از مكانيزم تنفسي ماهي مي باشد . هنوز مسائل متعددي در مورد چگونگي ارتباط جريان آب و خون در طول برانش ها و چگونگي استخراج اكسيژن از آب وجود دارند كه بايستي بررسي شوند ،‌بويژه در روي گونه هاي مختلف ماهيان و بايستي تحت شرايط متفاوت گونه هاي مختلفي را مورد بررسي قرار داد همچون مسائل متعددي كه بوسيله جانورشناسان تحت بررسي است .
و ناشناخته هاي فيزيكي و فيزيولوژيك هر روز روشنتر مي گردد. دانش تاريخ و ساختار طبيعي حيوانات هر روز گسترده تر مي شود . به اميد روزي كه بشر بتواند از اين شاهكارهاي خلقت خداوند كپي صنعتي تهيه نموده و براي مثال با تهيه دستگاهي براي غواصان كه همچون برانش ماهيان بتواند اكسيژن را از آب استخراتج نمايد محيط ناسازگار زير دريا را با طبيعت انسان سازگاري دهد و انسان بتواند بهتر از آن بهره برداري نمايد .
گردآوری و تدوین :
خدر دردی ئی – کارشناس ترویج گلستان

منابع :
- ماهی شناسی(1) : تالیف دکتر مسعود ستاری
- ماهیان آب شیرین : تألیف -دکتر غلامحسین وثوقی ومهندس بهزاد مستجیر
- مقاله اشکبوس دانه کار ازماهنامه آبزیان شماره 3و4

سخ: بانک مقالات آبزیان

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:31 PM

پرورش کپور ماهیان چینی در قفس و در آب شیرین

پرورش کپور ماهیان چینی در قفس و در آب شیرین
بیش از دو دهه است که روشهای مدرن پرورش در قفس در چین معرفی شده است. این تکنولوژی در محدوده وسیعی از این کشور رایج و در رنجهای متفاوتی با شرایط محلی آن مناطق تنظیم شده است و در نهایت به یکی از از اصلی ترین سیستم های پرورش در این کشور تبدیل شده است. این فعالیت بطور بارز به بهبود وضعیت زندگی استاندارد، تأمین غذای ایمن، افزایش درآمد خانواده و ایجاد شغل کمک خواهد کرد. سستم پرورش در قفس بخصوص در نواحی که از نظر اجتماعی- اقتصادی ارزش خاصی ندارد، اهمیت پیدا می کنند.
پرورش در قفس برای محدوده وسیعی از آبهای شیرین آزاد بخصوص دریاچه های پشت سد مناسب است.این روش ممکن است بعضی خطرات از جمله تلفات ماهیان (فرار ماهیان، طوفان، سیل و ... ) را شامل شده و در پرورش متراکم نیاز به غذادهی با استفاده از غذاهای مصنوعی با کیفیت بالا دارد.
بعضی روشهای غیر فنی برای توسعه پرورش در قفس مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته اند. پرورش ماهی معمولا اصلی ترین یا ارجح ترین مصرف کننده آب نمی باشد. قفسهای پرورشی معمولا در امتداد آبهای آبیاری یا آبرسان و یا آبهای هدایت شده برای کنترل سیل قرار می گیرند. احداث قفسهای پرورش ماهی که با غذاهای مصنوعی غذادهی می شوند در دریاچه ها یا آبگیرها پشت سد که منبع تأمین آب نوشیدنی هستند، ممنوع می باشد. البته پرورش فیلترخواران (ریزه خواران) مثل کپور نقره ای و سرگنده مانعی نداشته و ترویج نیز می شود.

● آبهای مناسب برای پرورش در قفس
برای نصب قفس جهت پرورش مهی باید کیفیت آب دارای استانداردهای ملی کیفیت آب برای آبزی پروری باشد. برای مثال سطح ph باید ۵/۸- ۷ بوده و میزان اکسیژن محلول در آب حداقل ۱۶ ساعت پی در پی از ۲۴ ساعت بالای ۵ میلی گرم در لیتر بوده و در زمان باقیمانده کمتر از ۳ میلیگرم در لیتر نباشد. مسائلی دیگر چون دبی آب و مکان مزرعه از نظر دسترس بودن نیز باید مرد توجه قرار گیرد. آبهای داخلی که برای کار پرورش در قس استفاده می شوند شامل دریاچه های پشت سدها، دریاچه ها، نهرها، کانالها و غیره می باشد.

● تولیدات حاصل از قفس
۱) پرورش کپورهای انگشت قد درشت اندازه (یک ساله نیز نامیده می شوند) در قفس ها:
- از انگشت قدهای کوچک (تقریبا ۳ سانتی متر) تا انگشت قدهای درشت اندازه (۱۰۰- ۵۰ گرمی)
- اغلب در آبگیرهای پشت سد و دریاچه ها
- انگشت قدهای درشت برای ذخیره سازی در قفس برای سال آینده با توجه به نوع کار برای پرورش در دریاچه ها یا آبگیرهای پشت سدها استفاده می شود.
۲) پرورش ماهیان خوراکی در قفس ها:
- از انگشت قدهای خوراکی در قفس ها:
۳) پرورش ماهیان خوراکی و انگشت قدها بطور همزمان در قفس:
- انگشت قدها و یک ساله ها در یک زمان با هم در قفس ذخیره سازی می شوند. ماهیان سایز بازاری در پایان دوره پرورش برای فروش صید می شوند. یک ساله هایی که از رشد انگشت قدها در پایان دوره پرورش حاصل شده اند اکنون رشد خود را به همراه گروه جدیدی از انگشت قدها برای سال آینده ادامه می دهند.

● گونه های اصلی کپور ماهیان برای پرورش در قفس در چین
▪ ریزه خواران
کپور نقره ای (Hypophthalnichthys molitrix) و کپور سرگنده (Aristichthys noloilis) شاخص ترین نوع ماهیان ریزه خوار هستند.
این دو گونه بطور عمده به ترتیب از فیتوپلانکتونها و زئوپلانکتونها تغذیه می کنند. این گونه ها برای پرورش در آبهای غنی از پلانکتون مناسب هستند و به دلیل اینکه رژیم غذایی متفاوتی دارند می توانند بطور همزمان در قفس ذخیره سازی شوند. غذادهی در قفس های این ماهیان کارایی نداشته و پرورش چند گونه های آنها (در صورتیکه آب غنی از پلانکتون باشد) می تواند بیش از kg/m۲ ۸ محصول تولید نماید. قیمت بازاری آنها نیز نسبتا پائین است.

▪ کپورهای گیاهخوار
▪ کپور علفخوار (Ctenopharyngodon idella) و سیم (Megalobrama amblyocephala) گونه های علوفه خوار هستند غذای طبیعی آنها گیاهان آبی است. اما از گیاهان خاکی، سبزیجات و پلتها غذایی نیز تغذیه می کنند.
کپور علفخوار به پرخور بودن معروف بوده و رشد سریعی نیز دارد. سیم با رشد ملایمتری رشد می کند و سایز بازاری آن (۵۰۰- ۳۰۰ گرم) از کپور علفخوار (بیش از ۵/۱ کیلوگرم) خیلی کوچکتر است. قیمت بازاری این دو گونه از دو گونه ریزه خوار بیشتر است.

▪ کپورهای همه چیز خوار
کپورهای همه چیز خوار شامل دو گونه کپور معمولی (cyprinus carpio) و کاراس (carassius auratus) می شوند. آنها از غذاهای پلت نیز تغذیه می کنند. کپور معمولی بخصوص در نواحی شمالی چین دارای قیمت نسبتا بالایی است. کاراس از جمله ماهیان استخوانی است که در بعضی استانهای چین مورد تقاضا و دلخواه می باشد.

▪ سایر کپورهای بومی منطقه
کپور لحجنی (Cirrhina molitrorella) که اصل آن به حنوب چین باز می گردد و ماهی پولک ریز (plagiogenathops micrrolepis) مربوط به مرکز و سواحل چین، در این کشور در قفس بعنوان گونه های حد واسط پرورش می یابند. این ماهیان عادات غذایی مشابه داشته و از برگهای گیاهی، آلگهای رنگی، اتوتیوسها، دیاتومدها، بعضی حشرات آبی و غیره تغذیه می نمایند.

● انواع قفسهایی که برای پرورش کپور ماهیان استفاده می شوند
قفسهای مخصوص پرورش ماهیان آب شیرین بر اساس شرایط محل استقرار، مواد و ابزارهای محلی قابل دسترس طراحی و ساخته می شوند و استاندارد دقیقی برای قفس استفاده نمی شود. اندازه قفسها بین ۱ تا ۲۰۰ متر مربع است. البته بطور عمومی بین ۱ تا ۳۰ متر مربع می باشند. یک روال کلی استفاده از قفسهای کوچک بخاطر مدیریت و نگهداری آسان تر و تبادل بهتر آب است. قفسهای انفرادی در یک مسیر چیده می شوند تا بیشترین تبادل آبی صورت پذیرد. بطور کلی توصیه می شود که تبادل آب در هر قفس در فاصله بین ۵/۰ تا ۱ دقیقه تکمیل گردد. در آبهای کم عمق، برای پرورش ماهیان اصولا قفسهای غیر متحرک ساخته و استفاده می شوند. به عبارت دیگر قفسهای شناور در آبهای دریاچه های عمیق و آبگیرهای پشت سدها مستقر می شوند. عمق قفس در دریاچه ها معمولا ۵/۱ تا ۵/۲ متر و در آبگیرهای پشت سدها معمولا ۲ تا ۴ متر است. از میان مواد محلی قابل دسترس برای ساخت قفس معمولا بامبو و تورهای پلی اتیلن استفاده می شوند. بعضی قفسها می توانند برای مدت ۳ سال دوام آورده و باقی بمانند.
اندازه روزنه ها نیز با توجه به هدف پرورش متفاوت است.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:32 PM

شاه میگو"خرچنگ دراز" آب شیرین

شاه میگو «خرچنگ دراز » آب شیرین

    ارزش غذایی جانوران آبزی باعث افزایش مصرف آنها شده است كه در این میان شاه میگوی آب شیرین "خرچنگ دراز آب شیرین" جایگاه ویژه ای داشته و به دلیل داشتن خصوصیاتی از جمله رژیم غذایی ارزان، توانایی حمل زنده به بازار، ارزش اقتصادی بالا و بازارپسندی مناسب در دنیا از اهمیت اقتصادی و تجاری خاصی برخوردار است. به طوری كه در بسیاری از كشورها همچون ایران بدون این كه این گونه در داخل مصرفی داشته باشد، به صورت انبوه تولید شده و صادر می گردد. متاسفانه در ایران شاه میگو به ندرت مصرف می شود و گرچه حلال است بسیاری از مردم تمایل به خوردن آن ندارند، ولی در اروپا به عنوان غذا سابقه دیرینه دارد و در زمان های قدیم به عنوان غذای گروه اشراف به شمار می رفت. البته تغذیه از شاه میگو از قرن سوم به صورت یك برنامه غذایی در بین مردم عادی جا باز كرده است. حوضه پراكنش این آبزی ارزشمند در آب های شمالی كشور به خصوص تالاب انزلی و رودخانه ارس می باشد و تا قبل از سال 1365 صید این آبزی غیرمرسوم و به دلیل عدم وجود تشكیلات برای بهره برداری و صادرات، صید آن انجام نمی گرفت، اما بهره برداری از این گونه در تالاب انزلی از سال 65 توسط یك شركت متعلق به تركیه صورت گرفت.
    سال گذشته در دریاچه ارس حدود 240 تن شاه میگوی آب شیرین توسط یك شركت ایرانی صید شد كه كیلویی 13 دلار صادر شد. در حال حاضر بزرگترین تولیدكننده و صادركننده این خرچنگ كشورهای تركیه و ایران هستند.
    هر چند صید این گونه از زیستگاه های طبیعی و صادرات آن به صورت زنده مرسوم ترین شیوه عرضه این آبزی می باشد، ولی با توجه به محدودیت طبیعی و ارزش اقتصادی بالای آن كشورهای زیادی اقدام به تكثیر و پرورش این گونه نموده اند.
   
    خرچنگ دراز " شاه میگو" آب شیرین:
    سه خانواده شاه میگوی آب شیرین در دنیا وجود دارد كه خانواده Astacidae بومی منطقه آسیای غربی است و گونه Astacus Leptodactylus در ایران وجود دارد. رنگ بدن قهوه ای تیره متمایل به سبز یا طیف هایی از این رنگ ها است كه گاهی لكه های تیره دارد. تنوع رنگی آن ارتباط با رنگ مواد زمینه محیط زندگی آن دارد.
    جفت اول پاهای سینه ای تبدیل به چنگك شده كه باریك است و انبركی باریك و نوك تیز دارد كه حداكثر طول آن به 15 سانتی متر می رسد.
   
    شرایط زیستی
    شاه میگوی آب شیرین در آب های شیرین و لب شور زندگی نموده و بهترین تغییرات میزان شوری برای این گونه 14 – 4 گرم در لیتر می باشد. افراد جوان به شوری كمتر از 4 گرم در لیتر حساسند ولی تغییرات شوری بر میزان بقا و رشد بزرگترها تاثیری ندارد. با افزایش دما به سمت 32 درجه بر میزان متابولیسم و در نتیجه میزان مصرف غذا افزوده می شود به طوری كه در دمای 32 درجه میزان جذب پروتئین 7 تا 10 برابر و میزان جذب كربوهیدرات 15 تا 26 برابر خواهد شد، در كل كارایی جذب مواد غذایی با افزایش دما 5 برابر می شود ولی بهترین دمای پرورش شاه میگو 20 تا 25 درجه است كه در این دما بیشترین میزان رشد وجود دارد و در دمای بالاتر از 25 درجه چون میزان متابولیسم و سوخت و ساز پایه افزایش شدیدی می یابد، غذای مصرفی صرف این سوخت و ساز شده و رشد كمتر می شود.
   
    پرورش شاه میگوی آب شیرین:
     در ایران نخستین بار پرورش این گونه در استخرهای خاكی با غذاهای دستی، با هدف ایجاد اشتغال زایی، ارزآوری و افزایش تولید آبزیان، به مدت شش ماه در منطقه گیلان انجام گردید. پرورش در 4 استخر 400 مترمربعی با تراكم های 20 و 30 قطعه در هر متربع انجام گرفت. نوزادان پس از جدا شدن از مولدین به مدت 25 روز در سالن تكثیر تغذیه شدند و وقتی به مرحله سوم جوانی «لارو یا مینیاتور» رسیدند، در فصل پاییز به استخرهای پرورش منتقل گردیدند.
    در زمان رهاسازی میانگین طول نوزادان 14 میلی متر و میانگین وزن آنها 100 میلی گرم بود. استخرهای پرورش 10 روز قبل از رهاسازی لاروها با استفاده از كود حیوانی «آلی» بارور شده بودند.
     طول دوره پرورش 6 ماه بود. در طول این مدت هر 45 روز یك بار زیست سنجی می شد و ثبت می گردید. و چون در این استخرها ضایعات كشتارگاهی و آلودگی آب وجود داشت هر ماه 50 درصد از آب استخرها تخلیه می شد.
    خرچنگ ها در دمای 15 درجه سانتی گراد شروع به تغذیه نمودند و هر گاه دما به 30 درجه سانتی گراد می رسید موقتا تغذیه را قطع و با نزول درجه حرارت مجددا شروع می كردند. گیاهان آبزی موجود در كف و دیواره استخر نه تنها مورد تغذیه شاه میگوها قرار می گرفتند بلكه پناهگاه خوبی برای آنها بود. وزن متوسط شاه میگوها و نرخ بازماندگی در پایان دوره پرورش در استخر با تراكم 20 قطعه در هر مترمربع، 4/16 گرم، طول آنها 8 سانتی متر و نرخ بازماندگی 7/87 درصد بود.
   
    تغذیه:
    همه چیزخوار بوده و تنوع تغذیه ای زیادی دارد كه باعث انعطاف پذیری این گونه در برابر شرایط محیطی مختلف می شود. در استخرهای پرورشی تا رسیدن به مرحله بازاری می توان از غذاهای مختلف استفاده نمود. لارو شیرونومیده، غذای دستی قزل آلا و سیب ‍زمینی پخته به صورت 5 روز در هفته و با نسبت 1 تا 4 درصد وزن بدن در دوره نوزادی و 3/0 تا 1 درصد در دوران انتهایی رشد پیشنهاد می شود. برای كاهش هزینه می توان از ضایعات كشتارگاه ها استفاده كرد تا پروتئین جانوری جیره تامین گردد. برای حصول حداكثر رشد بهترین میزان پروتئین جیره 40 درصد، چربی 10 تا 13 درصد و كربوهیدرات 20 درصد برآورد گردیده است و بهترین زمان غذادهی قبل از غروب آفتاب می باشد. البته در روش گسترده پرورش در استخرهای خاكی با كوددهی منظم استخر، می توان تولیدات طبیعی از جمله لاروشیرونومیده، جلبك و دافنی را افزایش داد. وجود تولیدات طبیعی در محل پرورش بسیار مهم است زیرا جانوران و گیاهان تولیدشده در استخر به بهترین شكل احتیاجات غذایی شاه میگو را برطرف می كنند.
   
    مشكلات پرورشی
    یكی از مهمترین عناصری كه در پرورش شاه میگو «خرچنگ» اهمیت دارد كلسیم است كه اپتیممم میزان آن در آب 20 تا 100 میلی گرم در لیتر می باشد. شاه میگو بعد از پوست اندازی برای ساخت پوسته جدید خود نیاز به كلسیم دارد و در صورت كمبود كلسیم در آب و جیره غذایی موجود، برای رفع نیاز خود به همجنس خواری روی می آورد. در حملاتی كه خرچنگ ها به یكدیگر می كنند اگر كشته نشوند معمولا باعث نقص عضو یكدیگر می شوند و چون مقدار زیادی از گوشت آنها در چنگال ها است، نقص عضو باعث كاهش بازارپسندی و ارزش اقتصادی آنها می گردد.
    از دیگر مشكلات پرورش گسترده «با سیستم باز، وجود شكارچی ها به خصوص پرندگان، ماهی ها و كاهش سطح اكسیژن می باشد. كاهش سطح اكسیژن استخر معمولا به علت تجزیه مواد آلی كف استخر می باشد كه این مشكل را می توان با ایجاد چرخش در آب و با نصب هواده های پارویی اصلاح نمود.
   
    اهداف پرورش:
    *ایجاد اشتغال كارآمد برای فارغ التحصیلان مرتبط با شیلات و همین طور اشتغال جنبی ناشی از آن
    *استفاده بهینه از منابع بكر طبیعی جهت اشتغال در مناطقی كه كاربری كشاورزی، صنعتی یا مسكونی ندارند.
    *كمك به اقتصاد كشور و ایجاد درآمدهای ارزی از طریق صادرات تولیدات این حرفه و همچنین افزایش درآمد صنعت آبزی پروری در كشور.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران

پاسخ به:اطلاعات جامع و مفید درباره آبزیان
دوشنبه 22 فروردین 1390  5:33 PM

نارسایی های تولید مثلی در ماهیان پرورشی

 


نارسایی های تولیدمثلی در ماهیان پرورشی



متاسفانه بسیاری از ماهیها، در زمان پرورش، در روند تولیدمثلی خود دچار نقصان می شوند. در مولدین ماده، تحت شرایط پرورشی، رسیدگی نهایی ائوسیت(FOM) و به تبع آنتخمک گذاری(ائولاسیون) و تخم ریزی دیده نمی شود(Zohar, ۱۹۸۸, ۱۹۸۹,) در مولدین نر نیز تحت این شرایط حجم اسپرم (مایع منی و اسپرماتوزوآ) کاهش یافته و کیفیت نازلی پیدا می کند(Billard, ۱۹۸۶, ۱۹۸۹..). دستکاری عوامل محیطی مختلف از قبیل دما، دوره ی نوری، حوضچه ی پرورشی از لحاظ عمق و حجم، وجود مواد تحریک کننده مانند پوشش گیاهی و ... در بیشتر اوقات سبب بهبود و تسریع در تخم ریزی می گردد




•  ●مقدمه


متاسفانه بسیاری از ماهیها، در زمان پرورش، در روند تولیدمثلی خود دچار نقصان می شوند. در مولدین ماده، تحت شرایط پرورشی، رسیدگی نهایی ائوسیت(FOM) و به تبع آنتخمک گذاری(ائولاسیون) و تخم ریزی دیده نمی شود(Zohar, ۱۹۸۸, ۱۹۸۹,) در مولدین نر نیز تحت این شرایط حجم اسپرم (مایع منی و اسپرماتوزوآ) کاهش یافته و کیفیت نازلی پیدا می کند(Billard, ۱۹۸۶, ۱۹۸۹..). دستکاری عوامل محیطی مختلف از قبیل دما، دوره ی نوری، حوضچه ی پرورشی از لحاظ عمق و حجم، وجود مواد تحریک کننده مانند پوشش گیاهی و ... در بیشتر اوقات سبب بهبود و تسریع در تخم ریزی می گردد(ابراهیم زاده، ۱۳۸۶).بهر حال، در برخی از مواقع تنها راه کنترل تولیدمثل در ماهیهای پرورشی استفاده از هورمون برای القاء تخم ریزی می باشد. روش های مختلفی برای استفاده ازهورمون در ماهیها، تحت شرایط پرورشی مورد استفاده قرار گرفته است. نخستین روش بکار گرفته شده استفاده از هیپوفیز ماهی رسیده حاوی گنادوتروپین ، بوده است. امروزه از هورمون هایی که بطور مصنوعی تولید می گردند و توان بالایی در آزاد سازی هورمون آزادکننده ی گنادوتروپین(GnRH) دارند، استفاده می شود.


چرخه ی تولیدمثلی در ماهیان استخوانی


سیستم کنترل غدد درون ریز تولیدمثل در ماهیان استخوانی بر اساس محور هیپوتالاموس – هیپوفیز- غدد جنسی، مشابه ی پستانداران، می باشد. هیپوتالاموس عامل آزاد کننده ی گنادوتروپین (GnRH) را تولید می نماید.هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین بر غده ی هیپوفیز تاثیر گذاشته و سبب سنتز و رهاسازی هورمون های گنادوتروپین (GtHs) که نقش آن سوق دادن غدد جنسی(تخمدان و بیضه) به سمت تولید سلول های جنسی می باشد، می شود تحت شرایط طبیعی ، ساز و کار بازخوردی در ماهی وجود دارد که ترشح گنادوتروپین را محدود می کند. این ساز و کار ماده ی شیمیایی به نام دوپامین می باشد که مانع فعالیت هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین می شود.


دو نوع GtH که دارای ساختار و نقش شیمیایی متفاوت می باشند، در ماهیان استخوانی تشخیص داده شده است: GtH I (یا FSH)، در مراحل آغازین گامتوژنز (ویتلوژنز و اسپرماتوژنز) نقش دارد و GtH II (یا LH ) رسیدگی نهایی ائوسیت(FOM)، اسپرمیوژنز و اسپرمیشن را تنظیم می نماید. GtH II پلاسما درست قبل از مرحله ی اسپرمیشن و رسیدگی نهایی ائوسیت افزایش یافته و باعث تعویض تولیدات استروئیدوژنیک و آندروژنیک (تستوسترون(T ) و ۱۱- کتو- تستوسترون (۱۱-KT ) در ماهیان نر و ۱۷- بتا استرادیول و استرون در ماهیان ماده) با تولیدات پروژستونیک (مانند ۱۷- آلفا- ۲۰- بتا- دی هیدروکسی – ۴ پروژن -۳- وان و ۱۷- هیدروکسی پروژسترون) به ترتیب در سلول های درون شبکه ای بیضه و سلول های لایه ی تک تخمدان می گردد(ابراهیم زاده،۱۳۸۷). هورمون های پروژستونی سبب رسیدگی نهایی ائوسیت در ماهی ماده و تنظیم اسپرمیشن در ماهی نر (تحریک تولید مایع منی و رسیدگی اسپرماتوزوآ) شده و بر روی رفتار جنسی تاثیر می گذارد.


بخش اعظم فرآیند جذب آب اسپرم وابسته به گنادوتروپین ها می باشد .این هورمون ها باعث اسپرمیشن شده و حجم اسپرم را افزایش می دهند. بسیاری از مشکلاتی که در زمینه ی تکثیر ماهیان استخوانی مشاهده می شود(عدم انجام رسیدگی نهایی ائوسیت، ائولاسیون، اسپرمیشن و یا رهاسازی خودانگیز سلول های جنسی) در نتیجه ی نقص در انتشار GtH II بوسیله ی هیپوفیز می باشد (ابراهیم زاده، ۱۳۸۶).


●نارسایی های تولیدمثلی در ماهیان پرورشی


مانند بسیاری از حیوانات که در شرایط اسارت نگهداری می شوند، ماهیها پرورشی نیز در روند تولیدمثلی خود دچار مشکل می شوند. این نقص تولیدمثلی به احتمال زیاد ناشی از استرس شرایط پرورشی و نبود شرایط محیطی مناسب می باشد. اگرچه، در بسیاری از مواقع بعد از گذشت چندین سال و ایجاد نسل جدید و پرورش در محیط اسارت، مشکلات تولیدمثلی کاهش می یابد. نمونه خوب از اهلی شدن ماهیها را می توان در سیم دریایی (Sparus auratus ) مشاهده نمود. زمانیکه پرورش این گونه ی مدیترانه ایی در سال ۱۹۷۰ آغاز گردید، تنها از طریق تزریق هورمون مقداری تخم از آن استحصال می گردید. این ماهی حتی پس از تزریق نیز قادر به تخم ریزی طبیعی نبود و تخم ها از طریق دستی از بدن ماهی مولد خارج می گردید( ( Gordin and Zohar, ۱۹۷۸ با گذشت زمان و ایجاد نسل های جدید ، اتکا پرورش این ماهی به تزریق هورمون بطور چشمگیر کاهش پیدا نمود. امروزه این ماهی را از طریق دستکاری دوره های نوری بدون استفاده از هورمون تکثیر می کنندومشکلات تولیدمثلی ماهیان پرورشی بیشتر مربوط به جنس ماده می باشد.


●این مشکلات را می توان در سه گروه طبقه بندی نمود:


۱-مهمترین مشکلی که مارماهی آب شیرین(جنس Anguilla ) مثال خوبی از آن است، انجام نشدن عمل زرده سازی(ویتلوژنز) و اسپرم سازی(اسپرماتوژنز) در ماهیها، تحت شرایط پرورشی می باشد. در طبیعت غدد جنسی مارماهی اروپایی(anguilla Anguilla) در زمان مهاجرتِ ۱۸ ماهه از رودخانه ی محل زیست این ماهی تا اعماق دریای سارگاسو، رسیده شده و در آنجا تخم ریزی انجام می گیرد. اعتقاد بر این است که مارماهی در شرایط پرورشی قادر به طی این مسیر و مهاجرت نیست و این باعث عدم رشد غدد جنسی در این ماهی می گردد. ماهی آمبرجک(Seriola dumerili ) و کفال خاکستری (Mugil cephalus ) نیز جز این گروه قرار دارند(Fontaine, M., ۱۹۷۵. (


۲- مشکل دومی که در روند تولیدمثل ماهیان پرورشی بروز می کند، انجام نشدن رسیدگی نهایی ائوسیت(FOM ) می باشد. در برخی از این ماهیها شاهد زرده سازی تخمک هستیم ولی در فصل تولیدمثل تخمک های زرده دار به رسیدگی نهایی و تخمک گذاری (ائولاسیون) نمی رسند و در ادامه ازبین رفته و جذب بدن می گردند. این نارسایی رایج ترین مشکل تولیدمثلی در صنعت آبزی پروری می باشد و تحقیق های زیادی در زمینه ی دستکاری هورمونی این ماهیها برای القاء رسیدگی نهایی، تخمک گذاری و تخم ریزی انجام گرفته است .


۳-سومین مشکل، انجام نگرفتن تخم ریزی در انتهای چرخه ی تولید مثلی می باشد. در گونه هایی که این مشکل بروز می کند، تحت تاثیر محرک های محیطی و فیزیولوژیکی رسیدگی نهایی ائوسیت و تخمک گذاری انجام می گیرد اما این تخمک ها قادر به خروج از بدن نیستند. در آزاد ماهیان این تخمک ها در حفره ی شکمی باقی مانده و طی چند ماه جذب بدن می گردند. در این نوع ماهیها استحصال تخمک به روش دستی و لقاح نیزبصورت مصنوعی انجام می شود. در این حالت دانستن زمان دقیق تخم کشی بسیار ضروری است، چون تخمک های ائولاسیون یافته(خارج شده از فولیکول) بعد از مدتی ،که با توجه به نوع گونه و دمای محیط از چند دقیقه تا چند هفته متغیر است، فوق رسیده شده و قادر به انجام عمل لقاح نخواهند بود. از آنجایی که مولدین در یک زمان خاص تخمک گذاری نمی کنند، ممکن است بررسی تخمک گذاری مولدین برای چند هفته بطول بیانجامد که این امر، به نیروی انسانی زیادی نیاز داشته و در اثر دستکاری زیاد، مولدین آسیب می بینند. این صدمات اثر منفی بر روی فرآیند رسیدگی جنسی و کیفیت تخمک دارد. در مولدین نر تحت شرایط پرورشی فقط کاهش اسپرم و تنزل کیفیت آن دیده می شود. بطوریکه در چندین آزمایش بر روی برخی از ماهیها این نتیجه حاصل گردید که زمانیکه مولدین وحشی در فصل تخم ریزی به محیط پرورشی انتقال داده شدند، مولدین نر اسپرم های غیر فعال یا اسپرم هایی با لزوجت بالا تولید نمودند .(لزوجت بالای اسپرم مانع عمل لقاح می شود)مشکل دیگری که در مولدین نر در شرایط پرورشی دیده می شود اینست که میزان اسپرم تولید شده توسط این ماهیها برای انجام عمل لقاح در مراکز تکثیر کافی نیست Mylonas, C.C., Zohar, Y.,۲۰۰۱)).


●کاهش سطح هورمونی ماهیهای پرورشی


انجام نشدن عمل رسیدگی نهایی ائوسیت، تخمک گذاری و تخم ریزی در ماهیهای پرورشی گویای این حقیقت است که مولدین در استخر های پرورشی، شرایط محیطی موجود در در مکان های تولیدمثلی خود را تجربه نمی کنند. بسیاری از ماهیهای پرورشی صدها تا هزاران کیلومتر را برای رسیدن به محیط های مناسب برای بقا نوزادان خود، طی می کنند. در طول این مهاجرت ها ماهی تغییرات محیطی مختلفی از قیبل شوری، پارامترهای شیمیایی آب ، دما ، عمق آب و مواد مختلف موجود در محیط ها متفاوت را تجربه می کند. مجموعه این تغییرات باعث تنظیم عملکرد غدد درون ریز و رسیدگی نهایی ائوسیت ، تخمک گذاری و تخم ریزی در این ماهیها می گردد. در غیاب چنین محرک های طبیعی، ماهیهای پرورشی در مرحله ی زرده سازی باقی مانده و به دنبال آن ائوسیت ها از بین رفته و جذب بدن می گردند. در گونه های اب شیرین قرار دادن ماهی در مکان هایی که محرک های طبیعی وجود دارد باعث تخم ریزی شده است. بهرحال، برقراری چنین شرایط پیچیده ی محیطی در مراکز تکثیر برای بسیاری از گونه ها امکان پذیر نیست. اولین تجربه ی موفق دخالت در سیستم غدد درون ریز ماهی، تزریق عصاره ی هیپوفیز ماهی رسیده، به مولدین پرورشی بود. به دنبال این آزمایش پیشنهاد شد که غده ی هیپوفیز مولدین تحت شرایط پرورشی دارای هورمون مورد نیاز برای تحریک تخم ریزی می باشد. سؤال اینجاست که با وجود هورمون موجود در هیپوفیز چرا ماهی مولد قادر به تخم ریزی نیست؟ مطالعه های بیشتر نشان داد که ماهیهایی که در شرایط پرورشی تخمک گذاری نمی کنند، هورمون های تحریک کننده ی رسیدگی نهایی ائوسیت و تخمک گذاری –یعنی GtH IIیا LH – در هیپوفیز تولید و ذخیره می گردد ولی به داخل خون آزاد نمی گردد. به دنبال آن، هورمون LH به اندام هدف که تخمدان ها می باشند نمی رسد تا رسیدگی نهایی ائوسیت اتفاق بیافتد. در آزمایش های مختلف مشاهده شده که در ماهیان مولد، در محیط طبیعی، طغیان LH پلاسما باعث اتمام مراحل رسیدگی جنسی می گردد اما در مولدین پرورشی سطح LH پلاسما پایین و بدون تغییر باقی می ماند و این امر باعث ازبین رفتن تخمک های دارای زرده می شود. این در شرایطی است که سطح LH و mRNA ، در هیپوفیز ماهی پرورشی و ماهی وحشی تفاوتی دیده نمی شود Mylonas, C.C., Zohar, Y.,۲۰۰۱)). خلاصه ی مطالب بیان شده اینست که انجام نشدن رسیدگی نهایی ائوسیت، تخمک گذاری و تخم ریزی در بسیاری از ماهیهای پرورشی به خاطر آزاد نشدن LH از هیپوفیز به داخل خون می باشد. این نتیجه، با بکار بردن هورمون آزاد کننده ی گنادوتروپین(GnRH ) برای تحریک آزاد سازی LH از هیپوفیز مورد تایید قرار گرفته است.

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‏اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‏آمرزد. ((سوره زمر آیه 53))

yaemamhasan2

yaemamhasan2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 10881
محل سکونت : تهران
دسترسی سریع به انجمن ها