عضویت العربیة English
يکشنبه، 9 خرداد 1395 (سال اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل)
امام حسین علیه السلام: هر که خدا را، آن‌گونه که سزاوار اوست، بندگی کند، خداوند بیش از آرزوها و کفایتش به او عطا کند. بحارالأنوار، ج71، ص183
مسیر جاری : صفحه اصلی/اخبار/مجله خبری/دوبیتی که امام رضا به شعر دعبل خزاعی اضافه کرد

تبلیغات
جستجو در آرشیو
آخرین اخبار

جوراب عجیب نماینده آمریکا+عکس

گزارش تصویری حضور راسخون در مسجد مقدس جمکران

گزارش تصویری / زائران پیاده حرم مطهر امام خمینی (ره)

چگونه علامت میکروفون را از کیبورد آیفون حذف کنیم؟ + آموزش تصویری

حاجی بابایی، دهقان، مطهری و پزشکیان کاندیدای نواب رئیس مجلس دهم شدند

لاریجانی رئیس مجلس دهم شد / عارف ناکام ماند

هادی العامری : پایان داعش نزدیک است

زمانی که هزار باب علم بر امام علی(ع) گشوده شد

فضای نامحدود رایگان گوگل در سرویس Google Photos برای کاربران دستگاه‌های نکسوس

احضار تهیه‌کنندگان متخلف / دستگیری ۸ سازنده کلیپ مبتذل / ارسال پرونده آتش‌سوزی خیابان جمهوری به دادگاه / رسیدگی به مرگ دختر ۵ ساله در پارک

رونمایی از سرویس پرداخت Samsung Pay Mini برای اندروید و iOS در آینده ای نزدیک

رئال برای یازدهمین بار قهرمان اروپا شد / سومین ناکامی اتلتیکومادرید

گزارشى مبنى بر تغيير آرا در حوزه تبريز به شوراى نگهبان واصل نشده است

آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی : معاشرت با بهائی‌ها حرام است + دستخط

قند پهلو رمضانی می شود

انتخاب آیت‌الله جنتی نشان داد پیروزی متحدان روحانی در انتخابات توهم بود

اقتباس های ماندگار سینمای روسیه در سینما کلاسیک این هفته

پخش مجموعه مستند در امتداد غدیر از شبکه یک

پیروزی حماسی تیم ملی والیبال مقابل کانادا / مردان ایران بازی باخته را بردند

رونمایی از سامانه «شاخص» در ایرانداک


هدایای نایاب نخست‌وزیر هند به رهبر معظم انقلاب و رئیس‌جمهور + تصاویر

هدایای نایاب نخست‌وزیر هند به رهبر معظم انقلاب و رئیس‌جمهور + تصاویرنخست‌وزیر هند هدایای نایابی شامل نسخه قرآن کریم منسوب به امام علی(ع) را به رهبر معظم انقلاب و دیوان فارسیادامه...


اتفاقی نادر در مراسم سخنرانی رهبر معظم انقلاب در دانشگاه امام حسین(ع)

 اتفاقی نادر در مراسم سخنرانی رهبر معظم انقلاب در دانشگاه امام حسین(ع) شیوه اجرای مراسم امروز (سوم خرداد 95) دانشگاه امام حسین(ع) با حضور فرمانده معظم کل قوا، با اتفاقی نادرادامه...


روانکاوی ترامپ: خودشیفته، ناسازگار و خشمگین

 روانکاوی ترامپ: خودشیفته، ناسازگار و خشمگین نشانه های جاه طلبی های اجتماعی و پرخاشگری که ما در گذشته ترامپ می بینیم قطعا در آینده نیز خواهیم دید.ادامه...

اهداف دیدار فائزه هاشمی با بهائیان در گفت‌وگو با حسن عباسی:
دیدار فائزه هاشمی با بهائیان قطعه‌ای از یک پازل بود/ این دیدار در قالب برجام۲ و ۳ انجام شد

 دیدار فائزه هاشمی با بهائیان قطعه‌ای از یک پازل بود/ این دیدار در قالب برجام۲ و ۳ انجام شد رئیس اندیشکده یقین گفت: دیدار دختر هاشمی‌رفسنجانی با بهائیان در قالب قطعه‌‌ای از یک پازل بزرگ تعریفادامه...


هاشمی در برخورد با دخترش از حضرات آیات گیلانی و خزعلی الگو بگیرد / عارف حداقل یک‌ سال نمایندگی را تجربه و بعد دعوی ریاست کند

هاشمی در برخورد با دخترش از حضرات آیات گیلانی و خزعلی الگو بگیرد / عارف حداقل یک‌ سال نمایندگی را تجربه و بعد دعوی ریاست کندماینده مردم پنج شهرستان استان یزد در مجلس نهم با اشاره به دیدار فائزه هاشمی با فرقه ضاله بهائیت، گفت:ادامه...

گزارش کامل از جشن ۳سالگی «دکتر سلام»
لاریجانی: طبق ملاک‌های هاشمی انقلابی زیر 60 سال نداریم/ فدوی: آمریکا برای تحقیر ایران برنامه دارد/ شریعتمداری: یکی از دستاوردهای برجام را بگویید/ فائزه هاشمی جایزه گرفت

لاریجانی: طبق ملاک‌های هاشمی انقلابی زیر 60 سال نداریم/ فدوی: آمریکا برای تحقیر ایران برنامه دارد/ شریعتمداری: یکی از دستاوردهای برجام را بگویید/ فائزه هاشمی جایزه گرفتمراسم جشن ۳ سالگی طنز سیاسی «دکتر سلام» در سالن شهدای هفتم تیر با حضور اقشار مختلف مردمی و برخی مسئولانادامه...

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی:
مدافعان حرم نماد فرهنگ غنی انسانی است/ خیانت فرهنگی از خیانت اقتصادی مخرب‌تر است

 مدافعان حرم نماد فرهنگ غنی انسانی است/ خیانت فرهنگی از خیانت اقتصادی مخرب‌تر است عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: مدافعان حرم مدافع مزار و ساختمان نیستند، مسئله بسیار عمیق‌تر است وادامه...

محمدجواد لاریجانی در جشن دکتر سلام:
طبق ملاک‌های آقای هاشمی رفسنجانی انقلابی زیر 60 سال نداریم

طبق ملاک‌های آقای هاشمی رفسنجانی انقلابی زیر 60 سال نداریمدبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه گفت: اگر به ادبیات آیت الله هاشمی نگاه کنید تعریفشان از انقلابی بودن همانادامه...


دعایی که آیت‌الله بهجت خواندن آن را به رهبر انقلاب توصیه کردند + صوت

دعایی که آیت‌الله بهجت خواندن آن را به رهبر انقلاب توصیه کردند + صوت به مناسبت فرارسیدن ایام سالگرد رحلت عالم ربانی، فقیه عالیقدر و عارف روشن ضمیر حضرت آیت‌الله آقای حاجادامه...


تصاویر دوران کودکی،نوجوانی و جوانی آیت‌الله العظمی بهجت

تصاویر دوران کودکی،نوجوانی و جوانی آیت‌الله العظمی بهجتآیت‌الله العظمی حاج شیخ محمدتقی بهجت ۲۷ اردیبهشت ۸۸ در قم چشم از جهان فروبست و در حرم حضرت فاطمه معصومه(س)ادامه...

معرفی به دوستان

ایمیل گیرنده را به منظور دریافت لینک صفحه وارد بفرمائید.


بازدید : 672 بار

دوشنبه، 29 آبان 1391

دوبیتی که امام رضا به شعر دعبل خزاعی اضافه کرد

دوبیتی که امام رضا به شعر دعبل خزاعی اضافه کرد

دوبیتی که امام رضا به شعر دعبل خزاعی اضافه کرد

کتاب «دعبل خزاعی» به معرفی شخصیت شاعر شهیر شیعی، دعبل خزاعی؛ یکی از چهره های تاثیرگذار فرهنگ شیعی در دوره حکومت عباسیان می پردازد که با اشعار خود نقش موثری در برملا کردن چهره واقعی حاکمان عباسی داشته است.

 به گزارش راسخون به نقل از خبرگزاری فارس، کتاب «دعبل خزاعی» نوشته دکتر علی اکبر ولایتی، بیست و نهمین اثر از سری کتاب های «آفرینندگان فرهنگ و تمدن اسلام و بونم ایران» است که در بخش کتاب های جیبی، وابسته به موسسه انتشارات امیر کبیر چاپ و منتشر شده است.

در همان ابتدای کتاب و در معرفی این مجموعه، دکتر علی اکبر ولایتی آورده است: امت اسلامی مدت هزار سال مهد علم و تمدن و فرهنگ جهان، و ایران پرچمدار این نهضت بزرگ اسلامی بود. تعداد بزرگان علم و ادب و فرهنگ و مدنیت خراسان و خوارزم و فرارود و بین النهرین و فارس و عراق و آذربایجان و قفقاز و مصر و مغرب و اندلس پس از اسلام، صدها برابر فرهیختگان یونان و روم و اسکندریه و رها و نصیبین قبل از اسلام، و ابداعات و تولیدات علمی و فرهنگی آنها غیر قابل قیاس و با یکدیگر بود.

در دو سه قرن اخیر، هجوم فرهنگی، نظامی، سیاسی و اقتصادی استعمار موجب رخوت و عقب افتادگی جوامع مسلمان شد، ولی بیداری اسلامی قرن گذشته و معاصر، و خیزش اسلامی چند دهه اخیر موجب حرکت مسلمانان گردید. تلاش های نخستین در جهت رهایی از سلطه نظامی و سیاسی و کسب آزادی و استقلال بود و اکنون زمان بیداری فرهنگی و احیای اعتماد به نفس اسلامی و ایرانی فرا رسیده است. برای تحقق چنین حرکتی، از جمله اقدامات اساسی، معرفی و بازشناساندن بزرگان تاریخ تمدن اسلام و ایران، و بازتعریف ارزش های اعتقادی و اسلامی و هویت ملی است. در بخش های مختلف کتاب، به عصر حیات دعبل، خصوصیات شخصیتی، شعری و اندیشه دعبل و آثار و کتاب شناسی این شاعر شیعی پرداخته شده است.

 

مخاطب این کتاب کم حجم با مطالعه آن با زمان و مکان تولد و جوانی دعبل خزاعی تا حدودی آشنا می شود. از جمله این که دعبل خزاعی در سال 148 هجری قمری در شهر کوفه متولد شد. روز و ماه تولد ایشان مشخص نیست. دعبل از سن نوجوانی سرودن شعر را آغاز کرد. در اوایل جوانی بود که به درخواست هارون الرشید خلیفه عباسی به دربار او رفت تا شعر بسراید. اما پس از مدتی از دربار هارون الرشید خارج شد. با وجود هدایای فراوانی که هارون برای دعبل فرستاد، او به دربار بازنگشت. مسیر زندگانی دعبل از این زمان عوض شد. او بیش از گذشته شیفته اهل بیت (ع) شده بود و از این زمان به بعد شروع به سرودن شعر در مدح اهل عصمت (ع) کرد.

دعبل وجود مقدس امام موسی بن جعفر(ع)، امام رضا(ع)، امام جواد(ع) را درک کرد و به خدمت ایشان رسید ولی به دلیل شرایط سخت نتوانست خدمت امام علی نقی(ع) برسد با این حال شهر سامرا را که امام در آن زندانی بود را سخت نکوهش کرد. زندگی پر برکت دعبل تا زمان امام حسن عسکری(ع) ادامه داشت و او در مدح این امام بزرگوار هم شعر سروده است.

دعبل دانشمندی است که حدود ده نفر از ادیبان و دانشمندان از او روایت کرده اند. در کتاب « تأسیس شیعه» دعبل را یکی از بزرگان و علمای کلام و ادیبان و تاریخ شناسان توصیف کرده‌اند که در زمینه زبان شناسی، فصاحت و تاریخ اعراب ید طولایی داشته است. وی چهار کتاب تألیف کرده است. در دهها سال ایثار، مبارزه، شکیبایی، اختفا و ظهور(به صورت حمله و گریز به سلاح آتشین شعر) از این فرصت استفاده کرده و چهار کتاب تألیف کرده است. از جمله «الواحده فی المثالب العرب و مناقبها» که در آن، دعبل سیاست قومی بنی امیه را نکوهش کرده است.

کتاب «طبقات الشعرا» هم یکی از مهم ترین منابع ادبی و شامل شرح حال شاعران قبل از دعبل است. او در این کتاب شعر و شاعران را می ستاید. سیزده تن از ادیبان و تاریخ نویسان از کتاب طبقات الشعرای دعبل خزایی مطالبی را نقل کرده اند. کتاب «وصایا الملوک» که تاکنون خطی است و دیوان شعر دعبل که شامل ده هزار بیت شعر از دعبل است.

دعبل خزایی اغلب به طور مخفیانه و محرمانه، به دلیل هجویاتی که در مورد خلفای عباسی می سرود و مأمورین خلفای عباسی به دنبال او بودند، میان شهر ها رفت و آمد می کرد. دعبل مردی بسیار مهمان نواز بود. البته در این مورد از مولای خود حضرت علی (ع) پیروی می کرد که حضرت علی(ع) سه روز غذای خانواده خود را به نیازمندان می داد. دعبل هم چنین رفتاری داشت آن هم در راه رضای خداوند. او سخت تحت تأثیر و رفتار و شیوه زندگی خاندان پیامبر( ص) قرار گرفت.

کتاب حاضر به این نکته هم تاکید دارد که زندگانی دعبل تقریباً در سطح مرفهی قرار داشت. او در شهرهای کوفه، بغداد و دینور(در غرب ایران) و در یکی از روستاهای اطراف شوش که محل شهادت او است منزل داشت. دعبل مدت کوتاهی فرماندار سمنجان(از شهر های قدیم خراسان) و همچنین فرماندار شهر اسوان مصر شد ولی در عین حال بنی عباس و خلفای آن را سخت نکوهش می کرد.

اشاره به ملاقات دعبل با امام رضا(ع) و خواندن «قصیده مدارس آیات» برای ایشان، از دیگر مطالبی است که در کتاب به آن اشاره شده و از قول دعبل آمده است: زمانی که قصیده مدارس آیات(قصیده ای است بسیار مشهور و از سروده های دعبل در مدح اهل بیت که به عقیده بسیاری از ادیبان و شاعران از بهترین نوع مرثیه هایی است که در این زمینه سروده شده است) را سرودم قصد کردم به طوس بروم و برای امام رضا(ع) آن را بخوانم. وقتی خدمت امام رسیدم، فرمودند ای دعبل بخوان، شروع به خواندن قصیده کردم تا این که رسیدم به بیت: «اری فیئم فی غیر هم متقسماً و ایدهم من فیئهم صفرات» (من حق خاندان عصمت (ع) را تقسیم شده نزد دیگران می بینم و دستهایشان از حق اموالشان کلاً خالی است.) زمانی که حضرت امام رضا (ع) این بیت را شنیدند گریه کردند و فرمودند: «راست گفتی ای دعبل» بیت بعد را برای ایشان خواندم:«اذا وتروا مدواً الی واتریهم/ اکفاً عن الاوتار منقبضات» (هنگامی که از سوی کینه توزان به خاندان عترت ستم می شود خاندان عصمت به حقشان نمی رسند.) امام رضا بعد از این که این بیت را شنید دستهای شریف خود را بر گرداند و با اندوه فرمودند: به خدا سوگند که دستهای ما بسته است.

دعبل نظر شریف امام رضا(ع) را جلب کرد و امام به دعبل فرمودند: ای دعبل آیا می توانم دو بیت به اشعار تو اضافه کنم (به راستی که این دو بیت شعر دعبل را به درجه کمال رسانید) دعبل گفت: بلی ای پسر رسو ل الله.

امام دو بیت به همان وزن و قافیه سرود  آن دو بیت این است:«و قبر بطوس یالها من مصیبه الحت علی الاحشاء بالزفرات»(و در شهر طوس قبه ای خواهد بود و مصیبت صاحب آن قبر آتش آه و حسرت را بر دل ها می افروزد).

«الی الحشر یبعث الله قائماً  یفرج عنا الهم والکربات»(آتش این مصیبت ها تا روز قیامت در دل ماست تا روزی که خداوند متعال قائم آل محمد(ص) را ظاهر سازد و ظهورش این هم و غم را زایل سازد) در این لحظه دعبل از امام پرسیدند: یا امام رضا این قبری که فرمودید در طوس است قبر کیست؟ امام رضا(ع) فرمودند: ای دعبل این قبر من است. (در طول تاریخ اسلام هیچ شاعری به اندازه دعبل این افتخار نصیبش نشده بود که یکی از ائمه بیت شعری به اشعار او اضافه کند.)

دعبل در قسمتی از این قصیده در مورد ظهور ولی عصر (عج) و جدا کردن حق از باطل چند بیتی آورده است. هنگامی که دعبل این ابیات را برای حضرت امام رضا (ع) خواند، امام بسیار گریستند سپس به دعبل فرمودند: «یا خزاعی نطق روح القدس علی لسانک بهذین البیتین»(ای دعبل خزاعی این جبرئیل بود که این دو بیت را بر زبان تو جاری کرد.)

در انتهای قصیده مدارس آیات دعبل یکی از دعاهای خود را امن و امان بودن بعد از مرگش می خواند: امام رضا (ع) با شنیدن این بیت به دعبل فرمودند: ای دعبل خداوند تو را از روز قیامت ایمن گرداند.

هنگامی که دعبل خواندن قصیده را به پایان رساند، حضرت امام رضا (ع) ده هزار سکه رضویه (که نام مبارک امام رضا(ع) روی آنها نوشته شده بود) همراه دستمال و پیراهن خود را به  دعبل هدیه دادند(این قصیده تا به اندازه ای تأثیر گذار بود که حتی مأمون و وزیران او هم به دعبل هدایایی تقدیم کردند.

پس از مدتی دعبل قصد برگشتن به بغداد را می کند. در شهر قم مردم به استقبال دعبل رفته و ایشان را به مسجد جامع می بردند و از دعبل می خواهند تا قصیده مدارس آیات را برای آنان بخواند. او هم قصیده را برای آنها می خواند. مردم هم به عنوان پاداش هدایایی فراوان به دعبل می دهند. با اصرا فراوان پیراهن امام رضا (ع) را از دعبل می گیرند و در نهایت آستینی از آن پیراهن مبارک به دعبل می رسد .

دعبل 98 سال از عمر را سپری کرد. او هنوز هم همان دلاور پیر بود که با سلاح آتشین و برنده شعر بنی عباس و مزدوران آنها را می کوبد؛ تاختن دعبل به طاغوتیان عباسی و به عبارت دیگر هجویات دعبل باعث شهادت او شد. دعبل، هارون الرشید را«شر الناس» توصیف کرد و سخت به امین و مأمون عباسی تاخت و معتصم عباسی را به شدت نکوهش کرد.

یکی از فرمانداران متوکل عباسی، مالک بن طوق فرماندار دمشق بود. دعبل هم متوکل و هم فرمانداران او و هم مالک بن طوق را به سختی نکوهش می کرد. مالک بن طوق برای کشتن دعبل، به شخصی ده هزار درهم و تیری آغشته به زهری کشنده داد . آن شخص شهر به شهر به  دنبال دعبل گشت تا او را در خوزستان و در یکی از روستاهای اطراف شوش پیدا کرد. پس از نماز مغرب و عشاء هنگامی که دعبل از مسجد آن روستا خارج می شد، آن فرد از کمین خارج شد و تیر را به پای دعبل زد. فردای آن روز دعبل به شهادت رسید.

وصیت نامه ای که دعبل از خود باقی گذاشت سر تا سر معنوی بود. او حتی وصیت کرد که آستین مبارک پیراهن امام رضا(ع) که نزدیک به 50 سال همراه خود داشت را در کفنش قرار دهند. بعد از وفات دعبل تعدادی از خاندان دعبل ایشان را به خواب می بیند که برای پیامبر شعر می سراید و و پیامبر هم پیراهن های سفید به دعبل هدیه می دهند.

کتاب دعبل خزاعی با سر ویراستاری هومن عباسپور، طراحی جلد محمدرضا نبوی در 117 صفحه با شمارگان 3000 نسخه و قیمت 1450 تومان از سوی شرکت سهامی کتابهای جیبی، وابسته به انتشارات امیرکبیر در تهران چاپ و منتشر شده است.

/7432/

نظرات کاربران
ادامه نظرات
ارسال نظر شما

• با عنایت به اینکه نظرات و پیشنهادات شما کاربران گرامی در بهبود پایگاه تاثیر کاملا موثری ایفا می کند لذا خواهشمند است ما را از نظرات ارزنده ی خود محروم نفرمایید.
• نظر شما پس از بررسی و بازبینی توسط گروه مدیریت برای نمایش در سایت قرار داده می شود.
• نظرات کوتاه مثل "خوب بود" و "عالی بود" و... و نظرات تکراری تائید نمی شوند و امتیازی هم به آنها تعلق نخواهد گرفت.
• متن نظر شما میبایست حداکثر 1024 کاراکتر باشد.