0
ویژه نامه ها
مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

مرثیه ها و مولودی‌های ویژه حضرت فاطمه (علیها السلام)

چهارشنبه، 30 بهمن 1398
سبک زندگی فاطمی

سبک زندگی فاطمی

يکشنبه، 6 بهمن 1398

حجاب ؛ حريم و كرامت زن مسلمان

لباس پوشيدن، شاني از شئون انسان است و پديده اي است كه به اندازه طول تاريخ بشر سابقه و به قدر پهنه جغرافياي امروزين زمين، گسترش دارد. اين پديده با خصوصيات مختلف فردي و اجتماعي انسان در ارتباط است و مي توان آن را از ديدگاه هاي مختلفي ازقبيل روانشناسي، ا خلاق، اقتصاد، جامعه شناسي، مذهب، قانون و جغرافيا مورد مطالعه قرار داد. برخي منشا اصلي پيدايش لباس را در سه عامل مي دانند: محفوظ ماندن در مقابل سرما وگرما و برف و باران.
حجاب ؛ حريم و كرامت زن مسلمان
حجاب ؛ حريم و كرامت زن مسلمان
حجاب ؛ حريم و كرامت زن مسلمان
نويسنده:مهدي بهشتي نژاد
منبع:روزنامه کیهان
مقدمه:
لباس پوشيدن، شاني از شئون انسان است و پديده اي است كه به اندازه طول تاريخ بشر سابقه و به قدر پهنه جغرافياي امروزين زمين، گسترش دارد. اين پديده با خصوصيات مختلف فردي و اجتماعي انسان در ارتباط است و مي توان آن را از ديدگاه هاي مختلفي ازقبيل روانشناسي، ا خلاق، اقتصاد، جامعه شناسي، مذهب، قانون و جغرافيا مورد مطالعه قرار داد. برخي منشا اصلي پيدايش لباس را در سه عامل مي دانند: محفوظ ماندن در مقابل سرما وگرما و برف و باران. عفيف ماندن به جهت حفظ عفت و شرم و در نهايت زيبا بودن وآراستگي و وقار و برخي فراتر از سه عامل مي انديشند. برخي لباس را خانه اول انسان كه جنبه اختصاصي تر نسبت به مسكن او دارد مي دانند و بر همين طريق مي گويند انسان موجودي خانه بدوش است.اما پديده اي كه ما در اين نوشتار تلاش در بررسي آن داريم و بسياري آن را ازانحرافات اجتماعي مي دانند پديده بدحجابي است. اين موضوع در جامعه ما از اموري است كه ذهن بسياري از دينداران جامعه را به خود مشغول كرده است. تلقي بدحجابي به عنوان امري نابهنجار و نامطلوب نشانگر اين است كه ذهنيت فرهنگي و ديني ما براي بدحجابي آثار و تبعات نامطلوبي قائل است و به تعبير ديگر، آن را علت برخي پديده هاي نامطلوب ديگر در جامعه مي انگارد.

1- معناي لغوي و اصطلاحي حجاب و بدحجابي

از نظر لغوي حجاب به معناي پوشيدن، پرده و حاجب به كار رفته و در هيچ موردي اصالتاً به معناي نوع، سبك پوشيدن و نوع سبك لباسي كه پوشيده مي شود اطلاق نشده است. (2) در زبان فارسي براي لباس، واژه هاي «پوشش»، «تن پوش»، «پوشاك» را داريم كه از فعل پوشيدن و پوشاندن را نيز بر همين اساس به كار مي بريم كه در معناي مصدري آن پنهان كردن و از نظر دور كردن را مي فهميم. (3) در اصطلاح فقهي نيز براي رساندن معناي پوشش زنان، ازلغت حجاب استفاده نشده و نمي شود، بلكه از لغت «ستر» كه به طور دقيق در معناي پوشش و پوشاندن است، استفاده مي شود. (4) در مورد ميزان و مقدار پوشش بدن كه در شرع مقدس اسلام براي زنان واجب شمرده شده است با نگاهي به رساله هاي عمليه مراجع تقليد مي توان دريافت كه حجاب صحيح و واجب عبارت است از پوشانيدن تمام بدن به جز قرص صورت و دو دست (از مچ دست به پايين). برخي اين ميزان را تعريف حداقلي مي دانند و با نگرشي وسيعتر و ديد اجتماعي به احكام اسلام دايره آن را به حوزه رفتاري و به عبارتي حوزه اجتماعي سوق مي دهند. شهيد مرتضي مطهري پوشش و حجاب زن را در معاشرت با مرد اينگونه بيان مي دارند كه «زن در معاشرت با مردان بدن خود را بپوشاند و به جلوه گري و خودنمايي نپردازد». (5)
بنابراين منظور از حجاب اسلامي، آن نوع پوششي است كه داراي اين دو ويژگي باشد. الف) حدود شرعي پوشش در آن رعايت شده باشد. ب) با خودنمايي و جلب نظر نامحرمان همراه نباشد بر اين اساس حجاب از مرحله پوشش فردي به حوزه رفتار اجتماعي معنا پيدا مي كند.
توضيح مطالب فوق در مفهوم حجاب، تصور جامع تري از بدحجابي پيش روي ما قرار مي دهد. بدحجاب فقط كسي نيست كه حد واجب شرعي را رعايت نمي كند، ممكن است كسي اين حدود را كاملاً رعايت كند ولي در عين حال وضع ظاهرش، نوع رفتار ارتباطي او در اجتماع به گونه اي باشد كه با زبان بي زباني توجه نامحرمان را به خود جلب نمايد. و در اين صورت بدحجابي به انحراف يا كجروي تبديل مي شود در آن صورت فرد هنجارهاي مقبول جامعه را زير پا مي گذارد . در اين جا منظور از انحراف از هنجارهاي اجتماعي آن نوع انحراف هاي اخلاقي يا قانوني است كه واكنش هاي نسبتاً شديد اجتماعي را ايجاد مي نمايد. حجت الاسلام تقويان نيز در باب حجاب در اسلام آن را به معناي پوشش مي داند، اما اين پوشش را شامل سه بخش لباس، رفتار و كنش مي داند كه مايه آزادي انسان است. وي مي گويد انسان براي آزادي و حركت در بين انسان ها نياز به پوشش دارد و بر همين اساس خداوند مي فرمايد انبياء براي انسان لباس آورده اند و اين لباس تقوي است و در قيامت تنها صاحبان تقوي ملبسند و مابقي از شرم عرياني سر به زير هستند. ايشان حجاب از نوع پوشش (لباس) را حجاب حداقلي مي دانند و همزاد بارفتار و منش را حجاب پرمغز و كامل ذكر مي نمايند.

2- حجاب و بدحجابي در دو جهان بيني متفاوت

درهر جامعه نوع و كيفيت لباس زنان و مردان، علاوه بر آنكه تابع شرايط اقتصادي و اجتماعي و اقليمي آن جامعه است، قوياً تابع جهان بيني و ارزشهاي حاكم بر فرهنگ آن جامعه و حتي مبين و آيينه آن جهان بيني است.دكتر حدادعادل در كتاب «فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي» بسيار زيبا تأثير فرهنگ بر لباس را در قالب جهان بيني غرب و شرق به تصوير كشيده است. درواقع علت العلل اين مطلب كه چرا لباس سرزمين، اقوام و صاحبان تمدني كه از هجوم فرهنگ غرب در امان مانده اند اعم از زنان و مردان بلند و گشاد است و حال آنكه لباس مدعيان تمدن غرب و زوال پذيران غرب اعم از زنانه و مردانه تنگ، كوتاه و چسبنده به بدن است مورد بحث قرار گرفته است. برخي تلاش دارند كه لباس غرب را نتيجه پيشرفت علمي و صنعتي غرب و لباس شرق را نتيجه عقب ماندگي و جهل مردمان آن بدانند. درحاليكه اين دو تصوير مربوط به جهان بيني اين دو اردوگاه است و لباس پوشيدن شأني از شئونات انسان است و درهر تمدن رابطه مستقيمي با معناي انسان و تعريف انسان در آن تمدن دارد.
الف) جهاني بيني غرب و پديده برهنگي
در تمدن غرب نگاه اومانيستي مدت زمان زيست يك انسان را فاصله كوتاه تولد تا مرگ مي پندارد. چنين موجودي فقط نامي از انسان در ميان ديگر موجودات به خود اختصاص داده است. تمدني كه بيش از چهار قرن است كه خدا را از صحنه زندگي غايب و در كليسا عزلت گزيده است. معنويت به حاشيه زندگي خزيده و عنصري فراموش شده و يا فرع بر ماديت است.در جهان بيني غرب انسان جز «تن» چيز ديگري نيست و اين «تن» يكي از مهمترين آبشخورهاي لذت اوست كه مي بايست از فاصله تولد تا مرگ از تمام لذتها آن را بهره مند سازد و به همين جهت زن كالايي مي شود كه ارزش آن به ميزان لذت بخشي آن است.
دكتر حداد عادل با تعبيري زيبا اشاره دارد به جمله دكارت كه مي گويد «من مي انديشم، پس هستم» نتيجه گيري كه زن در جامعه امروز غرب و همه جوامع غربزده امروزي ناچار بايد بگويد «مرا نگاه مي كنند، پس هستم»، زن فقط «جسم» است و مرد در برابر زن همه «چشم»، و زن دائماً در دو كفه ترازوي چشم مردان به محك زده مي شود.الزاماً غرب براي چنين بينشي، نظام اقتصادي مطلوب خود را نيز ايجاد كرده است. نظام خالي از معنويت اما مبتني بر تكاثر و در اين جهت از تمام قوا و امكانات و غرايز انسان از بازار توليد تا مصرف بهره مي گيرد.بنابراين زن در جامعه سرمايه داري غرب بايد مصرف كند و مصرف شود. زن مظلومترين قرباني سرمايه داري غرب و در عين حال برنده ترين سلاح دست همين سرمايه داري است.
فاجعه با غفلت از هويت معنوي انسان آغاز شد و همه وجود زن در جسم او منحصر شد و عشق آن لطيفه معنوي جاي خود را به سكس داد و در خدمت اقتصاد قرار گرفت و در نهايت هنر هفتم يعني سينما نيز به كمك آمد تا عرياني و برهنگي زن را در قالب ابتذال و تحريك جنسي به نام هنر در خدمت منافع سرمايه داري قرار دهد. نقاشي، مجسمه سازي، موسيقي، تئاتر، تلويزيون، مجله، كتاب، عكس و پوستر همه زن را به بازار كشاند وطراحان مد و لوازم آرايش نيز به كمك اين چرخه عظيم اقتصادي آمد و در كنار اين ترفند سرمايه داران، كليسا نيز در حركتي افراطي پرهيز از ازدواج را امري معنوي و زناشوئي را امري غيرديني اعلام كرد، در آن سوي ديگر مكتب روانشناسي فرويديسم غريزه جنسي و توجه به آن را مبنا و اصل همه شخصيت و منشأ همه اعتقادي معنوي و دنيوي انسان محسوب كرد.فلسفه اگزيستانسياليسم نيز به كمك اين دو آمد و آزادي انسان از هر قيد و بند و اخلاق و عرف و دين و... را سرلوحه كار بشر قرار داد و نتيجه آن شد كه «داستايفسكي» در عبارت معروفي اين وضعيت را در يك جمله بيان مي دارد و آن اينكه «وقتي خدا نباشد، همه كار جايز است».و امروز ما شاهد تهاجم يا شبيخون اين فرهنگ به جوامع اسلامي و از جمله جامعه خويش هستيم. بنابراين ساده لوحانه است بپذيريم اين مسايل در يك فرآيند مورد قبول عرف جامعه واقع مي شود و جامعه وقتي پذيرفت پديده بدحجابي را چون تبديل به عرف شده است لاجرم بايد به آن تن داد. شايد بدترين گناه جهل به موضوع باشد كه مي بايست خاستگاه پديده بدحجابي كه عمدتاً از جهان بيني غرب منشأ مي گيرد براي جوانان و نوجوانان بيان و تجزيه و تحليل شود.
ب) جهان بيني اسلام و پديده حجاب
تفاوت عمده فرهنگ جديد غربي و فرهنگ اسلامي در نوع نگاه به انسان نهفته است. اگر انسان در فرهنگ غربي موجودي است كه معنويت فرع و رو بناي زندگي مادي اوست، در فرهنگ اسلامي موجودي است كه معنويت كمال مطلوب و غايت و نهايت زندگي اوست. در اسلام معنويت هرگز در مقابل ماديت و جسمانيت قرارنگرفته است و رقيب آن نيز نيست بلكه در يك حركت اعتدالي اسلام توجه به هر دو جنبه به عنوان نيازهاي انسان دارد. لذا در چنين جهان بيني انسان همه تن نيست كه با مرگ فاني شود زيرا انسان رو به سوي خدا دارد كه كمال مطلق و سرچشمه همه خوبيهاست.لذا خدا را شريفتر از آن مي داند كه به بدن نمايي و آرايش جسم بپردازد. انسان در جهان بيني اسلامي لباس به تن نمي كند براي عرضه تن خود بلكه لباس را حريم و مايه كرامت خود مي داند. انسان در اسلام، كمال خود را تزيين تن براي فروش به خلق نمي بيند بلكه جان خود را به خداي خويش مي فروشد.
بنابراين مسئله حجاب و بدحجابي مربوط به دو فرهنگ و دو جهان بيني است كه نوع نگاهشان به انساني به نام زن كاملا متفاوت است و در احاديث آمده است كه «من تشبه بقوم فهو منهم» هر كه خود را به گروهي شبيه سازد هم از آن گروه است. و بايد پرسيد از متوليان امور كه چرا به جوانان گفته نمي شود «لباس هر انسان پرچم كشور وجود اوست، پرچمي است كه او بر سر در خانه وجود خود نصب كرده است و با آن اعلام مي كند كه از كدام فرهنگ تبعيت مي كند. همچنانكه هر ملتي باوفاداري و احترام به پرچم خود، اعتقاد خود را به هويت ملي و سياسي خود ابراز مي كند، هر انسان نيز، مادام كه به يك سلسله ارزشها و بينشها، معتقد و دلبسته باشد لباس متناسب با آن ارزشها و بينشها را از تن بدر نخواهد كرد.»(6) حجاب زن مسلمان هويت بخش و عزت آفرين است پديده بدحجابي در جامعه ما از اموري است كه ذهن بسياري از افراد جامعه را به خود مشغول كرده است. تلقي بدحجابي به عنوان امري نابهنجار و نامطلوب نشانگر اين است كه ذهنيت فرهنگي و ديني ما براي بدحجابي آثار و تبعات نامطلوبي قائل است و به تعبير ديگر، آن را علت برخي پديده هاي نامطلوب ديگر در جامعه مي انگارد.شماره قبل درباره معناي لغوي و اصطلاحي حجاب و بدحجابي، حجاب و بدحجابي در دو جهان بيني غرب و اسلام بحث شد و بخش دوم و پاياني اين مقاله از نظر شما خوانندگان محترم مي گذرد.

3- نحوه ورود بي حجابي يا بدحجابي به ايران

حجاب با پوشش اسلامي يكي از دستورات حكيمانه و سعادت بخش دين مبين اسلام است كه هنگام اسلام آوردن مردم ايران در دو قرن نخست هجري به گونه اي هميشگي و مستمر توسط اهالي اين سرزمين مورد پذيرش واقع شده و بدان عمل مي شده است. در واقع رعايت حجاب اسلامي در بين مسلمانان ايراني و كليت اين جامعه از جمله عوامل مهم پاسداري از شأن و كرامت انساني زنان در رعايت سالم حقوق و حدود در روابط ميان مردان و زنان بوده است.از سويي زن در نگاه جامعه شناسي به عنوان «فرهنگ ساز» معرفي شده كه دين را به عنوان يكي از عناصر فرهنگي از نسلي به نسل ديگر منتقل مي كند. غربيها براي ايجاد تأخير در انتقال دين به نسلهاي بعد، فرهنگ و هويت زنان جامعه ما را هدف قرارداده اند. برخي از متفكرين غربي تمدن غرب را در حال فروپاشي ارزيابي كرده و مي گويند تنها تمدني كه قابليت فراگيري و جايگزيني تمدن غرب را دارد تمدن اسلامي است. بنابراين تلاش هاي زيادي صورت گرفت تا جلوي قدرت توليد فكر و انديشه جوامع اسلامي از جمله جامعه ايران را بگيرند.
سؤال اين است چرا امواج مهاجم استعمار بورژوازي و شكل تقليدي آن در ايران يعني غربزدگي شبه مدرن تلاش وافي براي مخالفت با حجاب اسلامي خانم ها در ايران داشت؟
براي پاسخ به اين سؤال به برخي از اين دلايل فهرست گونه اشاره مي شود:
اولا حجاب زن مسلمان هويت بخش و عزت آفرين بود و موجب مي شد زن مسلمان ايراني در برابر هجوم افكار و مدلهاي رفتاري بيگانه گرفتار از خودبيگانگي و ضعف و بي هويتي و يا آلودگي نگردد. از اين رو حجاب از عوامل حفظ استقلال هويتي ما بود و شبه مدرنيستها كه سوداي وابستگي ايران را در سرداشتند دل خوشي از آن نداشته و ندارند.
ثانياً حجاب زن ايراني به عنوان لباس عفت و پاكدامني و ساده زيستي او موجب مصونيت زنان وحتي مردان در مقابل هجوم مصرف زدگي و فرهنگ كالايي مي گرديد. از اين رو خود به خود راه را بر سيطره نظام سرمايه داري و سرمايه سالاري و تبعات آن مي بست. لاجرم استعمار غربي براي فتح بازار خريد مردم ايران نيازمند نابودي ساختار توليد سنتي و همچنين ساختار ساده و خودكفا و مستقل زندگي مردم ما بود. و حجاب اسلامي زن و مرد مسلمان ايراني را در مقابل گسترش فرهنگ مصرفي و كالازدگي و سرمايه سالاري محافظت مي كرد.
ثالثاً در جوامع مسلمان تحت سلطه امپرياليزم هر نوع تأكيد بر عناصر فرهنگ بومي و ملي مردمان چونان شمشير برنده اي عليه سياستها و اميال استعمار مدرن غربي عمل كرده و مي كند زيرا استعمارگران به دنبال تهي كردن و بيگانه ساختن مردم از هويت كلاسيك خود بوده اند تا آنان را اسير هويت تقلبي غربزدگي شبه مدرن نموده و از كانال آن اين ملت ها را براي هميشه به خودوابسته نمايند. حجاب زن مسلمان در چنين وضعيتي حكم يك اسلحه نيرومند براي جريان انقلابي و ضداستعمار را پيدا مي كرده است.اساساً غربيها براي برقراري سيطره فراگير خود مي بايست نظام منسجم ارزشهاي ديني جوامع غيرغربي را در هم بشكنند و از جمله ارزشهاي ديني پايدار همانا حجاب زنان مسلمان بوده است كه آنها را از مدزدگي و تبديل شدن به موجودي كالايي بازمي داشته است.

4- راه هاي عملي كردن توطئه بدحجابي

حجاب ؛ حريم و كرامت زن مسلمان اجراي برنامه «كشف حجاب» و يا «رفع حجاب» و در شكل جديد آن بدحجابي از سوي غرب در ايران نيازمند دو شرط اساسي بود. نخست يك زمينه فرهنگي و اجتماعي براي پذيرش لباس غربي و دوم يك عامل اجرا كه زور داشته باشد و به اسلام اعتقاد نداشته باشد.(7)عامل دوم رضاخان مأمور و سرسپرده دولت استعمارگر انگليس كه وظيفه خود مي دانست ايران را به شاهراه ترقي هدايت نمايد و در پي اجراي اين مأموريت موظف بود با زور لباس مردان را متحدالشكل كند و بر سر همه آنها كلاه پهلوي بگذارد و چادر را نيز از سر زنان بردارد. ماجراي دردناك مسجد گوهرشاد نمونه اي از اجراي اين مأموريت بود. و اما در مورد شرط اول، يعني زمينه فرهنگي و اجتماعي پذيرش لباس غربي را غربزده ها تأمين كردند. درواقع پس از سقوط استبداد صغير و كسب قدرت توسط اعضاي لژ فراناسونري در سال 1327 ق زمزمه اي شيطاني براي مخفي و انكار حجاب و تخريب و تخطئه آن آغاز گرديد. يكي از مهمترين ابزاري كه اين گروه خود باخته غرب به كار گرفتند استفاده از مطبوعات منورالفكري (حدود سال 1329) بود كه تقريبا به طور مستمر حملات خود را عليه حجاب اسلامي آغاز كردند.(8) براساس روايت اسناد و مدارك تاريخي در سال 1303 ش در تهران منورالفكران عليه حكم الهي حجاب، بيشتر گرديد. اين شيوه از مبارزه از مجراي حاكميت فراماسيون غربزدگي شبه مدرن عملي مي شد بر اين اساس همزمان با به قدرت رسيدن اين گروه هجوم تبليغاتي و اعمال زور فيزيكي و سياسي عليه حجاب نيز بيشتر مي گرديده است. در اين بين روشنفكران شبه مدرنيست ايراني به عنوان كارگزاران اصلي بسط سيطره فراماسيون غربزدگي به دليل وابستگي به اردوگاه سرمايه داري بيشترين نقش را در مبارزه عليه هويت ديني مردم و احكام اسلامي به ويژه حجاب زنان برعهده گرفته و مي گيرند. البته هجوم اين گروه حتي قبل از مسلط شدن رضاخان و برقراري رژيم پهلوي در ايران آغاز گرديد. فعاليت هاي ژورناليستي اعم از درج مقاله يا انتشار سالانه و يا نشر هجويات و فكاهيات و به مسخره گرفتن حكم الهي نمونه هاي بارز از اقدامات اين گروه است.
افرادي چون عارف قزويني شاعر و تصنيف سراي متجددمآب و ناسيوناليست عهد مشروطه به سال 1302 اشعار زيادي عليه حجاب سروده است. همچنين ميرزاده عشقي (متوفي به 1303 ش) يكي از منورالفكراني است كه عليه حجاب اسلامي به سرودن اشعار و نگارش نمايشنامه پرداخته است از جمله نمايشنامه اي به نام «كفن سياه» نوشته است كه در آن زني به نام «خسرودخت» به عنوان مظهر عظمت باستاني ايران باستان درحالي كه كفن سياه پوشيده بود به روي صحنه آمده و اشعاري در مذمت حجاب اسلامي قرائت كرد. وي به سال 1338 ق قطعه شعري به نام «دزدي پاتختي» عليه حجاب اسلامي سروده است كه نمونه آن اين قطعه شعر است:
زنان كشور ما زنده اند و در كفن اند
كه اين اصول سيه بختي، از سيه رختي است
«ايرج ميرزا» شاهزاده متجدد و منورالفكر ايراني، شاعر هرزه گو و دين ستيز اشعار بسياري عليه حجاب اسلامي سروده است وي ظاهرا اولين شاعري است كه بحث كشف حجاب را به صورت منظوم مطرح كرده است. موارد فوق در كنار عملكرد رضاشاه بخصوص بعد از بازگشت از سفر تركيه (1314 ش) منجر به اين شد كه «صديقه دولت آبادي» خواهر «يحيي دولت آبادي» روشنفكرمآب سكولاريست دوره مشروطه بدون حجاب و پوشش اسلامي در خيابان ظاهر شد و...(9)
درواقع هدف واقعي منورالفكران از حمله به حجاب، سست كردن اركان هويت ديني و خدشه دار كردن احكام اسلامي است.روشنفكران شبه مدرنيست ايراني ذاتا تعلق به سطحي نگري و ظاهربيني داشته و دارند و حتي در پروسه مدرنيزاسيون مورد نظرشان جز بر شعار و ابتذال و ظاهرگرايي تكيه نكرده و نمي كنند. مخالفت اينان با حجاب به دليل تمدن خواهي نبود. زيرا نه بي حجاب بودن نشانه تمدن است و نه روشنفكري ايراني مقلد ظرفيت و قابليت تمدن سازي را داشته است.درواقع علت اصلي مخالفت ها اين بود كه رواج و حاكميت احكام اسلامي و انديشه ديني موج حفظ استقلال و عزت ملي و مانع استيلاي بيگانگان و استعمارگران مي گرديد. به عبارت ديگر حجاب اسلامي ركني مهم از هويت اعتقادي زنان جامعه اسلامي ما بوده است و مبارزه با آن در مسير تلاش به منظور زدودن هويت و گرايش ديني جامعه ايراني بوده و هست.

5- پديده بدحجابي در جامعه امروزي ما

آنچه مورد اشاره قرار گرفت از جمله جهان بيني غرب به همراه فرهنگ منحط غرب و از جمله عوامل ستيزه گر ديني و ارزش هاي آن از كشف حجاب رضاخاني تا توطئه عميق روشنفكران غربزده و فراموسونرهاي وابسته همگي در پديده بد حجابي امروز جامعه ما چون گذشته به طور مستقيم نقش دارند. مضاف بر عوامل گذشته مي توان به برخي از عواملي كه در دوران عمر انقلاب اسلامي نيز منجر به اين پديده شده است باختصار اشاره كرد. لازم به ذكر است برخي از اين عوامل معلول كيش شخصيتي فردي است و برخي مربوط به اجتماع.
5/1- سهل انگاري عمدي يا سهوي
در استفاده از روش هاي تبليغي و ارشادي مناسب در خصوص ترويج حجاب وقتي امر مهمي چون حجاب در يك بستر تاريخي دراز مدت (قرنها) ايجاد و تداوم پيدا كرده است.تداوم مجدد آن نيازمند كار فرهنگي عميق به همراه ظرافتهاي خاص خود مي باشد. به عنوان مثال استفاده از زنان محجبه در نقشهاي منفي و گاه استفاده از زنان بدحجاب در نقشهاي مثبت در رسانه ملي يا سينما هنر هفتم از جمله اين موارد است عدم فرهنگ سازي در اين زمينه تا آنجا جلو رفته است كه موج روي آوردن دختران و زنان به سمت آرايش حتي براي خريد نان و سبزي دليل بر عدم آگاهي و جهل است.
خانم زهرا شجاعي دراين زمينه مي گويد: آرايش كردن براي غربي ها محيط خاصي دارد. آرايشهاي تند و غليظ مخصوص ميهماني هاي شب و مكان هاي خاص و زنان سالمند است و دختران جوان هرگز از اين گونه آرايشها استفاده نمي كنند. در محيط هاي آموزشي و دانشگاه ها دختران در نهايت سادگي و بي پيرايگي رعايت موازين اخلاقي در دانشگاه حاضر مي شدند.
5/2- جابجايي و وارونگي در ارزشها
عدم تبيين صحيح ارزشهاي جاذب و طرح رذايل كاذب در جامعه از جمله علل بدحجابي است. ابراز وجود و خودنمايي براي انگشت نما شدن با ارائه مد و تغييرات بي شمار و با هدف متمايز كردن خود از ديگران از جمله اين ضدارزشها است. نمونه ديگر تفاخر و فخرفروشي بدليل اختلاف و شكاف طبقاتي است. اگرچه اين امر توسط زنان صورت مي گيرد اما گاه اين صفت رذيله توسط مردان با سوء استفاده از همسران خود صورت مي گيرد. برخي از مردان درجه جلالت و ابهت خود را با نوع لباسي كه همسرانشان به تن دارند به ديگران مي فهمانند. و اين ويژگي جوامعي است كه معنويت در آن رو به افول گذاشته و براين اساس زن وسيله و ابراز تشخص و تعيّن شوهر مي شود.
اي كاش رذايل اين گونه انسانها به خودشان ختم مي شد ولي متأسفانه گاه توده عوام به شوق تشبيه اشراف با همه ضعف مالي اين راه بي بازگشت را طي مي كنند و نتيجه آن جز اسارت و بردگي چيز ديگري نيست.
5/3- تأثيرپذيري جوانان از هجوم تهاجم فرهنگي غرب
جهل جوانان ما به جهان بيني غرب از يك سو و جهان بيني اسلام از سوي ديگر موجب پذيرش الگو و شيوه غربي كه هيچ تناسبي با هويت اسلامي جامعه ما ندارد از جمله عوامل بدحجابي است. همين امر موجب شده است كه جوان جامعه ما گاه غرب را با مقياس بازيگران فيلم هاي سينمايي غربي مي شناسد و از او الگو مي گيرد درحالي كه بخش عمده شهروندان جامعه غربي به موازين و اصول اخلاقي و اجتماعي خود پايبند بوده و چه بسا گاه پوشش و آرايش دختران و زنان جامعه ما از زنان بي شخصيت و بي خانواده غربي الگوبرداري مي شود و در ذهن او اين مظهر آزادي و تجدد محسوب مي شود.اگر فرض را براين امر قرار دهيم كه جوان ما مي خواهد راه غرب را طي كند، راه رفته غربيها امروز، آنها را به بحران بي هويتي و سقوط سوق داده است و جا دارد كه جوانان ما يكبار از خود سؤال كنند چرا بايد اين راه رفته را دوباره رفت.
5/4- اجباري كردن پوشش چادر در بعضي از مراكز آموزشي و مدارس و بيمارستانها و...
نهادينه كردن پوشش برتر نيازمند يك كار اساسي بود كه متأسفانه كوتاهي و سهل انگاري و جهل و گاه لجاجت در مراكز آموزشي از جمله مدارس و دانشگاه ها مسئله حجاب را به گونه اي سوق داد كه تلقي اين مي شود كه مي بايست نيروي انتظامي با آن برخورد كند، بي تعارف بايد اذعان كرد اجبار و اكراه نسخه شفابخش اين انحراف اجتماعي نيست.
5/5 - كم توجهي به تنوع طلبي و حس زيبايي دوستي:
جوان و خصلتهاي او را نبايد در پيچ و خم بخشنامه ها و دستورات تحكمي گرفتار كرد. متأسفانه بعداز 27 سال كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي و بخشهايي از مسئولين توجه به مقوله تكثر و تنوع لباس با هويت اسلامي را مورد هدف قرار داده اند. اين توجه زماني مطرح مي شود كه بسياري از راه ها و روش هاي ناصواب را به كار گرفته اند. چه بسيار امر به معروف ها و يا نهي از منكرهايي كه هيچ كدام در جاي خود به شكل صحيح انجام نگرفت. اگرچه افراط و توجه بيش از حد به تذكرات از عوامل وازدگي و بي پاسخ ماندن اين امر در جامعه شد اما كم توجهي امروز نيز درد مزمن ديگري است كه جامعه امروز ما تجربه مي كند و تعطيلي اين فريضه الهي از جمله عوامل ديگر اين انحراف اجتماعي است.
5/6-تفاوت در نگرش ها و ديدگاهها نسبت به مقوله بدحجابي
علاج يك انحراف اجتماعي زنان به طور نسبي نتيجه مي دهد كه متوليان امر ديدگاه واحدي نسبت به موضوع و شيوه برخورد با آن داشته باشند. با تأسف بايد گفت برخي تهاجم غرب به ارزش هاي ديني و هويتي جامعه را تعامل فرهنگي قلمداد كردند، برخي گذر زمان و عرفي شدن تبديل ضدارزشها به ارزش را ملاك عمل دانسته و برخي تحت عنوان پديده جوان گرايي و سوءاستفاده از رأي و مشاركت جوانان در عرصه سياسي هر اقدام جوانان را زير پرچم نشاط و شادابي توجيه و تفسير كردند و برخي آن را معلول فرآيند عرضه و تقاضا دانسته و برخي برخوردهاي خشن و سخت با جوانان را نسخه شفابخش اعلام كردند. و متأسفانه تمام اين ديدگاهها را با برداشت از دين طرح كرده اند.
به نظر مي رسد خطر تعدد نظر و عمل صاحبان فرهنگ و سياست كه متوليان فرهنگ عمومي جامعه هستند كمتر از خود اين انحراف اجتماعي نيست.عوامل مورد اشاره و بسياري از عوامل ديگر تأثيربسزايي در گسترش پديده بدحجابي به عنوان يك انحراف اجتماعي كه خود منشأ بسياري ديگر از انحرافات ديگر است مي شود.

6- چه بايد كرد

شايد به صراحت بتوان گفت در ميان گمشده هاي جوانان ما امري مهمتر از معرفت نسبت به قابليتهاي فردي، هويتي و ديني خود نباشد. اگر اين ادعا را اصل قرار بدهيم بايد به جوانان كمك كرد تا اين قابليتها را كه دستمايه اي از جنس عقل و عشق، دانش و همت و انگيزه و هدف است بشناسند.
گام اول: كمك به جوان در قرار گرفتن در مسير ايمان به خالق برتر براي اتصال او به قدرتي بي انتها است.
جوانان ما اگر خميرمايه معنوي خود را كه مربوط به جهان بيني اسلامي است بيابند ديگر براي ابراز وجود نياز به نمايشهاي غيرمعمول ندارند و كاميابي هاي خود را در گرايش به ارزشهاي اسلامي جستجو مي كنند.
گام دوم: تبيين و تدوين استراتژي بلندمدت براي رشد و بالندگي جوانان است. در اين فرآيند بايد نقش والدين، همسالان، مربيان و... به گونه اي تعريف شود كه هيچ كدام نقض يا خنثي كننده رفتار و عملكرد ديگري نباشد بلكه مكمل و همگي منجر به تكامل او شود. ضرورتا توجه به اين امر ايجاد يك سيستم اجبار و الزام نيست بلكه فرآيند رشد با تاكيد بر جهان بيني، فرهنگ، هويت مورد تأكيد جدي قرار مي گيرد.
گام سوم: تقويت باورهاي ديني جوانان است. همه دستگاه هايي كه متولي فرهنگ عمومي جامعه هستند اعم از صداوسيما سازمان و دفاتر تبليغات اسلامي، حوزه هاي علميه، مدارس، دانشگاه ها، خانواده ها و... مي بايست رسالت خويش را در تقويت باورهاي ديني جوانان به كار گيرند. تجربه دوران دفاع مقدس نشان مي دهد اگر باورهاي ديني در وجود جوانان ريشه بدواند و عمق پيدا كند مهمترين سرمايه براي جامعه و حتي خود فرد است.
گام چهارم: تطبيق انتظارات جامعه، خانواده ها و مسئولين از جوانان، توجه به توانمنديهاي جوانان و هدايت آنها براساس ميزان توانمندي موجب مي شود انرژي و عشق و علاقه جوانان در مسير صحيح قرار گيرد و كمتر فرصت پيدا كند بدليل سرخوردگي هاي اجتماعي به انحراف اجتماعي تن دهند.
آنچه مورد اشاره قرار گرفت صرفا مي تواند فتح بابي براي پرداختن به اين موضوع باشد و ضرورت دارد دلسوزان جامعه اسلامي قبل از آنكه با نفرت به پديده بدحجابي مي نگرند تأملي به قابليتها و توانمنديها و ارزشهاي وجودي جوانان داشته باشند و در كالبدشكافي مباحث نظري و عملي آن گام بردارند.

منابع:

1- دكتر غلامعلي حداد عادل: فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي، انتشارات سروش، چاپ دوم، تهران .1363
2- شهيد مرتضي مطهري «مسئله حجاب».
3- شهيد مرتضي مطهري «نظام حقوق زن در اسلام».
4- فصلنامه كناب زنان شماره هاي 22، 16، .15
5- روح الله حسنيان، حريم عفاف، سازمان تبليغات اسلامي، .1376
6- رسول جعفريان، داستان حجاب در ايران پيش از انقلاب، مركز اسناد انقلاب اسلامي، .1383
7- تغيير لباس و كشف حجاب به روايت استفاده مركز بررسي اسناد وزارت اطلاعات، مهر .1378
8- سايت گوگل، واژه هاي بدحجابي، حجاب، پوشش، حجاب اسلامي و...

پي نوشت ها:

1- دكتر غلامعلي حدادعادل، فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگي، ص .6
2- مرتضي مطهري، «مسئله حجاب»، ص .78
3- پيشين، ص .41
4- مرتضي مطهري، مسأله حجاب، ص .79
5-همان.
6- دكتر حداد عادل، همان منبع، ص .40
7- دكتر حدادعادل، همان، ص 47
8- شهريار روشناس، سايت باشگاه انديشه، 13/11/.1383
9- همان.



نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
سه‌شنبه، 30 بهمن 1386
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت اول)
معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت اول)

معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت اول)

معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت دوم)
معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت دوم)

معرفی مصداق‌های محرومیت (قسمت دوم)

یک شبکه عصبی عمیق چیست؟
یک شبکه عصبی عمیق چیست؟

یک شبکه عصبی عمیق چیست؟

معانی واژه‌های غبن و مصیبت
معانی واژه‌های غبن و مصیبت

معانی واژه‌های غبن و مصیبت

مال، مایه‌ی قوام زندگی است

مال، مایه‌ی قوام زندگی است

گرفتاری‌های زندگی موجب نارضایتی نیست
گرفتاری‌های زندگی موجب نارضایتی نیست

گرفتاری‌های زندگی موجب نارضایتی نیست

عمل به بایدها و ترک نبایدها
عمل به بایدها و ترک نبایدها

عمل به بایدها و ترک نبایدها

دستورهای شریعت، فقط برای سود انسان است
دستورهای شریعت، فقط برای سود انسان است

دستورهای شریعت، فقط برای سود انسان است

چند برابر کردن پاداش الهی
چند برابر کردن پاداش الهی

چند برابر کردن پاداش الهی

بی‌تابی کردن دربرابر حوادث ناخوشایند
بی‌تابی کردن دربرابر حوادث ناخوشایند

بی‌تابی کردن دربرابر حوادث ناخوشایند

بهترین واکنش به سختی‌ها، بردباری است
بهترین واکنش به سختی‌ها، بردباری است

بهترین واکنش به سختی‌ها، بردباری است

اعلام دستاوردهای مقابله با کرونا در هفته‌های آتی
اعلام دستاوردهای مقابله با کرونا در هفته‌های آتی

اعلام دستاوردهای مقابله با کرونا در هفته‌های آتی

ویژگی های یک دندانپزشک اطفال خوب
ویژگی های یک دندانپزشک اطفال خوب

ویژگی های یک دندانپزشک اطفال خوب

آشنایی با مزایا و معایب مهد کودک و پیش دبستانی

آشنایی با مزایا و معایب مهد کودک و پیش دبستانی

بررسی تحول اقتصادی در عصر ظهور
بررسی تحول اقتصادی در عصر ظهور

بررسی تحول اقتصادی در عصر ظهور

وزیر خارجه آمریکا از ترور سردار سلیمانی دفاع کرد
وزیر خارجه آمریکا از ترور سردار سلیمانی دفاع کرد

وزیر خارجه آمریکا از ترور سردار سلیمانی دفاع کرد

کشف بزرگترین انفجار کهکشان در فاصله 390 میلیون سالی از زمین
کشف بزرگترین انفجار کهکشان در فاصله 390 میلیون سالی از زمین

کشف بزرگترین انفجار کهکشان در فاصله 390 میلیون سالی از زمین

عزاداری صحیح برای امام حسین(ع) از منظر امام رضا(ع)
عزاداری صحیح برای امام حسین(ع) از منظر امام رضا(ع)

عزاداری صحیح برای امام حسین(ع) از منظر امام رضا(ع)

سخنگوی دولت: مدیریت شرایط دو هفته آینده به همکاری و همیاری مردم نیازمند است

سخنگوی دولت: مدیریت شرایط دو هفته آینده به همکاری و همیاری مردم نیازمند است

پیامی دارم؛ نترسید و امیدوار باشید
پیامی دارم؛ نترسید و امیدوار باشید

پیامی دارم؛ نترسید و امیدوار باشید

سخنگوی هیات رییسه مجلس : مجلس تا اطلاع ثانوی تعطیل شد
سخنگوی هیات رییسه مجلس : مجلس تا اطلاع ثانوی تعطیل شد

سخنگوی هیات رییسه مجلس : مجلس تا اطلاع ثانوی تعطیل شد