0
ویژه نامه ها

مقبره ی بابا حاتم در نزدیکی بلخ

باباحاتَم ، مقبره ای متعلق به قرن پنجم ، واقع در شمال افغانستان ، حدود شصت کیلومتری غرب بلخ ، که در میان اهالی به باباحاتم شهرت دارد. طرح آن به شیوة نخستین مقبره های اسلامی در ایران ، ساده و عبارت از فضای
مقبره ی بابا حاتم در نزدیکی بلخ
مقبره ی بابا حاتم در نزدیکی بلخ
 

نویسنده : ملکیان ـ شیروانی (ایرانیکا)




 
باباحاتَم ، مقبره ای متعلق به قرن پنجم ، واقع در شمال افغانستان ، حدود شصت کیلومتری غرب بلخ ، که در میان اهالی به باباحاتم شهرت دارد. طرح آن به شیوة نخستین مقبره های اسلامی در ایران ، ساده و عبارت از فضای چهارگوشی است که قبه ای بر سکُنجهای آن ساخته شده است . گرچه تعیین دقیق ابعاد آن ممکن نیست ، نسبت اندازه ها ظاهراً مبتنی بر واحدی است که تناسب اجزا در آن حفظ شده است . گذشته از شبکه سازی قابِ درگاه بالای درِ ورودی ، تنها زینتی که در نمای آجری زمخت این بنا به چشم می خورد کتیبه ای است مشتمل بر جملات «بسم اللّه الرحمن الرحیم ، هذا مشهد سالار خلیل » به خط کوفی گرده دار برجسته که اطراف در را احاطه کرده است . این نسبت به حجم ساختمان ، اندازه ای خارق العاده دارد. کتیبه حکایت از آن می کند که این بنا مقبرة مرد شریفی به نام سالار خلیل است که او را با قساوت کشته اند؛ ولی نام وی تا کنون در منابع یافت نشده است . دیوید بیور (ص 145ـ149) کلمات بعدی را چنین خوانده است : «صنعه ابن امّه » که البته کاملاً با حروف باقیمانده مطابقت نمی کند. در داخل ، سه طاقچه گچبری برجسته نما، که محراب را نیز در برمی گیرد، وابستگی این گونه مقبره ها را به «چهار طاق »های پیشین تأیید می کند. روی قبر را، که در وسط قرار دارد، در سالهای اخیر به طرز ناشیانه ای اندود کرده اند، ولی هنوز قوس جناغی آن مشهود است . گچبریهای آن بهترین نمونة بازمانده از مقبره های قرن پنجم ایرانی است که در آن گونه های متنوعی از نگارة برجستة نیمرخ سر بزکوهی را از دو سو می توان دید. دعایی طولانی به خط کوفی ساده بر ساقة گنبد نوشته شده که برای فرشتگان مقرب خدا و انبیا و مؤمنان در آسمان و زمین و حضرت محمد صلی اللّه علیه وآله وسلم خاتم الانبیا و «امام رب العالمین » سلام و تحیّت می فرستد. این بیان غیرمعمول ، احتمالِ تمایلاتِ اسماعیلی را به ذهن متبادر می کند که خود شایستة تحقیق بیشتری است . در پایان ، نام هنرمند محمدبن احمدبن محمو ( د ) آمده که در جای دیگر ذکری از آن نرفته است ( ملکیان ـ شیروانی ، 1972، ج 2، ص 108ـ122).
منابع تحقیق:
(1) David Bivar, "The inscription of Sa ¦ la ¦ r Khalil in Afghanistan", JRAS , 2 (1977);
A.S. Melikian-Chirvani, "Baba Hatem: un chef d"oeuvre inconnu d"إpoque ghaznإvide en Afghanistan", in The Memorial volume of
(2) the Vth International Congress of Iranian Art and Archaeology, ed. M.Y. Kiani and A.Tajvidi, Tehran 1972;
(3) idem, "Remarques prإliminaires sur un mausolإe ghaznإvide", Arts Asiatiques ,17(1968);
4- J.Sourdel-Thomine, "Le mausolإe dit de Baba Hatim en Afghanistan", REI , 39 (1971), 293-320.

منبع مقاله :
دانشنامه ی جهان اسلام، زیر نظر سید مصطفی میرسلیم، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، نشر کتاب مرجع، چاپ سوم، 1386



 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
احکام نیت روزه از نظر آیت الله صافی گلپایگانی
احکام نیت روزه از نظر آیت الله صافی گلپایگانی

احکام نیت روزه از نظر آیت الله صافی گلپایگانی

یادگیری ماشین از حرکات بدن
یادگیری ماشین از حرکات بدن

یادگیری ماشین از حرکات بدن

متهم ردیف دوم
متهم ردیف دوم

متهم ردیف دوم

نقش رسانه ها در انتخابات
نقش رسانه ها در انتخابات

نقش رسانه ها در انتخابات

مدیرعامل کریپتولند بازداشت شد/ تکلیف فعالان بازار رمزارزها چه می‌شود؟
مدیرعامل کریپتولند بازداشت شد/ تکلیف فعالان بازار رمزارزها چه می‌شود؟

مدیرعامل کریپتولند بازداشت شد/ تکلیف فعالان بازار رمزارزها چه می‌شود؟

بسته تحلیلی خبری (دوشنبه 27 اردیبهشت 1400)
بسته تحلیلی خبری (دوشنبه 27 اردیبهشت 1400)

بسته تحلیلی خبری (دوشنبه 27 اردیبهشت 1400)

حکمت | عبادت بی‌ولایت / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | عبادت بی‌ولایت / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | عبادت بی‌ولایت / استاد حسینی قمی (نسخه اینستاگرام)

وظایف اخلاقی احزاب و گروه ها در انتخابات
وظایف اخلاقی احزاب و گروه ها در انتخابات

وظایف اخلاقی احزاب و گروه ها در انتخابات

حکمت | مواظب چشماتون باشید / استاد محرابیان (نسخه اینستاگرام)
حکمت | مواظب چشماتون باشید / استاد محرابیان (نسخه اینستاگرام)

حکمت | مواظب چشماتون باشید / استاد محرابیان (نسخه اینستاگرام)

وظایف اخلاقی عموم مسئولین در انتخابات
وظایف اخلاقی عموم مسئولین در انتخابات

وظایف اخلاقی عموم مسئولین در انتخابات

موبوگیفت؛ فروشگاه موردعلاقه گیمرها برای خرید گیفت کارت
موبوگیفت؛ فروشگاه موردعلاقه گیمرها برای خرید گیفت کارت

موبوگیفت؛ فروشگاه موردعلاقه گیمرها برای خرید گیفت کارت

آژیر خطر در حین مصاحبه با فرمانده صهیونیست!
آژیر خطر در حین مصاحبه با فرمانده صهیونیست!

آژیر خطر در حین مصاحبه با فرمانده صهیونیست!

واکسن‌ خارج از سیستم ستاد کرونا تقلبی است!
واکسن‌ خارج از سیستم ستاد کرونا تقلبی است!

واکسن‌ خارج از سیستم ستاد کرونا تقلبی است!

شناخت قدر اهل بیت(ع)/ آیت الله مصباح یزدی
شناخت قدر اهل بیت(ع)/ آیت الله مصباح یزدی

شناخت قدر اهل بیت(ع)/ آیت الله مصباح یزدی

شایعه ممنوع الخروج شدن ظریف!
شایعه ممنوع الخروج شدن ظریف!

شایعه ممنوع الخروج شدن ظریف!

دفاع از فلسطین در ایتالیا
دفاع از فلسطین در ایتالیا

دفاع از فلسطین در ایتالیا

فرو ریختن وحشتناک یک کنیسه صهیونیستی!
فرو ریختن وحشتناک یک کنیسه صهیونیستی!

فرو ریختن وحشتناک یک کنیسه صهیونیستی!

تلاوت آیه 22 سوره لقمان/ استاد عبدالباسط
تلاوت آیه 22 سوره لقمان/ استاد عبدالباسط

تلاوت آیه 22 سوره لقمان/ استاد عبدالباسط

فروش و نصب باتری ماشین در محل
فروش و نصب باتری ماشین در محل

فروش و نصب باتری ماشین در محل

نکاتی در خصوص انجام مسافرت هوایی با کودک
نکاتی در خصوص انجام مسافرت هوایی با کودک

نکاتی در خصوص انجام مسافرت هوایی با کودک

مستند حیات خانه ما (قسمت بیست و پنج)
مستند حیات خانه ما (قسمت بیست و پنج)

مستند حیات خانه ما (قسمت بیست و پنج)