0

باجگیران ، بخش و شهری در خراسان

بخش باجگیران . در شهرستان قوچان در شمال استان خراسان واقع است . مشتمل بر دهستان دولتخانه . (سابقاً دهستانهای اوغاز، پیچرانلو، جیرستان و قوشخانه تابع آن بود). از شمال به جمهوری ترکمنستان ، از مشرق به شهرستان
باجگیران ، بخش و شهری در خراسان
باجگیران ، بخش و شهری در خراسان

 

نویسنده : خسرو خسروی




 

1) بخش باجگیران . در شهرستان قوچان در شمال استان خراسان واقع است . مشتمل بر دهستان دولتخانه . (سابقاً دهستانهای اوغاز، پیچرانلو، جیرستان و قوشخانه تابع آن بود). از شمال به جمهوری ترکمنستان ، از مشرق به شهرستان درگز (بخش نوخندان )، از جنوب به شهرستان قوچان (بخش مرکزی ) و از جنوب غربی و مغرب به شهرستان شیروان محدود است .
در شمال آن رشته کوههای کم ارتفاعی قرار دارد. مرتفعترین قله های آن بوزین با 705 ، 2 متر در کوهستان کُنْجوخُورْ و یاتاغ با 120 ، 2 متر در کوهستان آسیازو است . کوه آغ کمر (مرتفعترین قله 500 ، 2 متر) و کوه منفردرضا (مرتفعترین قله 940 ، 2 متر) در شمال شرقی آن واقع است . اراضی آن با رودهای دایمی میان سو، قرق دره و آسیازو (سرچشمه از کوههای آسیازو) و چند رود فصلی و چشمه و چاه عمیق آبیاری می شود. رودهای دایمی آن پس از پیوستن به هم با نام رود شیرین به رود اترک می ریزد. درختان زبان گنجشک ، اُرْس ، پسته وحشی و همچنین آنغوره ، شاه تره ، کاکوتی ، گل ختمی و گل گاوزبان در آن یافت می شود.
محصولات آن گندم دیم و تره بار بویژه سیب زمینی است . دامداری نیز دارد و فرآورده های دامی آن روغن و پشم گوسفند است . صنایع دستی باجگیران و قالی بافی با طرح ترکمنی و نقش یعقوب خانی و نیز طرح کردی با نقشهای خشتی و گلدار است .
در دوره قاجاریه در 1314 و 1318، باجگیران به صورت باژگیران و باجگیران هم ضبط شده است (توحدی ، ج 3، ص 145، 156). در همین دوره طایفه زیدانلو با 000 ، 2 شتر کالار از قوچان به باجگیران حمل می کردند و از آنجا به عشق آباد می بردند (توحدی ، ج 2، ص 181) تا از آنجا از طریق راه آهن ماوراء خرزبه روسیه فرستاده شود. خط آهنی که از کراسنوودسک ، واقع در ساحل شرقی بحرخزر، آغاز می شد به عشق آباد می رسید و از عشق آباد از طریق قوچان ( باجگیران ) به راههای ایران می پیوست (جمالزاده ، ص 45). در همان دوره طوایف سیوکانلو و پهلوانلو نیز در آن منطقه زندگی می کردند (توحدی ، ج 2، ص 154ـ155،169).
اهالی آن پیرو مذهب شیعه اثنی عشری هستند و به فارسی و کُردی با لهجة قوچانی سخن می گویند. در 1316 ش ، طبق قانون تقسیمات کشوری بخش باجگیران در شهرستان قوچان تشکیل شد و در قانون تقسیمات کشوری 1366 ش همچنان تابع شهرستان قوچان باقی ماند.
2) شهرباجگیران (جمعیت طبق سرشماری 1365، 854 تن ). مرکز بخش ، در ارتفاع 1620 متری از سطح دریا در شمال غربی کوه سَمْخُل (مرتفعترین قله 260 ، 2 متر) واقع است . دره های کوه سَمْخُل دارای مرغزار و جنگل است و در 78 کیلومتری شمال شهر قوچان و دو کیلومتری جنوب مرز ایران و جمهوری ترکمنستان قرار دارد. گاهی دمای آن در تابستان به 35 درجه و در زمستان 12 درجه زیر صفر می رسد. میانگین بارش سالیانة آن 240 میلیمتراست .
در دوره قاجاریه این شهر به همت حاج علی اوغازی احداث شد که محل زمستانی کُردهای کوم کیلانلو بود (توحدی ، ج 2، ص 187) در 10 اردیبهشت 1308 زمین لرزه ای شمال شرقی ایران و ترکمنستان را لرزاند که براثر آن خانه های باجگیران آسیب دید (امبرسزوملویل ، ص 215ـ216).
بنابر نوشته ییت در 1311 و 1312 گمرک خانه ایران در حدود سه کیلومتری باجگیران قرار داشت (ص 59)، و ایرانیان از مال التجاره های صادراتی و وارداتی باج می گرفتند (توحدی ، ج 3، ص 162). این شهر تا پیش از انقلاب اکتبر 1917/محرم 1336 در روسیه بارکدءِ مهم خراسان شمرده می شد (جمالزاده ، ص 61). در 1329 جه جو (جوجو) خان کرد فرزند الله وردی بک ، سردسته شورشیان درگزی شهر باجگیران را محاصره ، گمرک را تصرف و گندم و جوانبارهای دولتی را بین مردم تقسیم کرد (توحدی ، ج 3، ص 390، 401ـ403).
منابع تحقیق:
(1) نیکلاس امبرسز، چارلزپ . ملویل ، تاریخ زمین لرزه های ایران ، ترجمة ابوالحسن رَده ، تهران 1370 ش ؛
(2) ایران . وزارت دفاع . ادارة جغرافیایی ارتش ، فرهنگ جغرافیائی آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران ، ج 11ـ19: غلامان ـ عشق آباد ، تهران 1367 ش ، ایران . وزارت کشور، قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران ، مصوب 16 آبان ماه ، تهران 1316 ش ، ایران . وزات کشور. حوزة معاونت برنامه ریزی و خدمات مدیریت . دفتر تقسیمات کشوری ، اجرای قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ، تهران 1366 ش ؛
(3) کلیم الله توحدی ، حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران ، مشهد، ج 2، 1364 ش ، ج 3، 1366 ش ؛
(4) محمدعلی جمالزاده ، گنج شایگان ، تهران 1362 ش ؛
(5) حسینعلی رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها) ، ج 9: استان نهم (خراسان ) ، تهران 1355 ش ؛
(6) مرکز آمار ایران ، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه 1365، فرهنگ آبادیهای کشور: شهرستان قوچان ، تهران 1368 ش ؛
(7) همو، سرشماری عمومی نفوس و مسکن مهرماه 1365، نتایج تفصیلی : شهرستان قوچان ، تهران 1368 ش ؛
(8) Historical gazetteer of Iran , ed. Ludwig W. Adamec, vol. II: Meshed and notheastern Iran , Graz 1981, s.v. "Bajgiran-i-Iran" (C.E yete).

منبع مقاله :
دانشنامه ی جهان اسلام، زیر نظر سید مصطفی میرسلیم، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، نشر کتاب مرجع، چاپ سوم، 1386



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
چهارشنبه، 25 شهريور 1394
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 798
موارد بیشتر برای شما
علل غیبت امام زمان(عج)
علل غیبت امام زمان(عج)

علل غیبت امام زمان(عج)

چای سفید چیست؟
چای سفید چیست؟

چای سفید چیست؟

ناگفته های سید حسن نصرالله
ناگفته های سید حسن نصرالله

ناگفته های سید حسن نصرالله

انواع گناه از دیدگاه قرآن
انواع گناه از دیدگاه قرآن

انواع گناه از دیدگاه قرآن

اطلاعاتی راجع به چای سیاه

اطلاعاتی راجع به چای سیاه

دلفین‌هایی که منظره زیبای هرمز را چشم‌نوازتر می‌کنند
دلفین‌هایی که منظره زیبای هرمز را چشم‌نوازتر می‌کنند

دلفین‌هایی که منظره زیبای هرمز را چشم‌نوازتر می‌کنند

روغن کانولا چیست؟
روغن کانولا چیست؟

روغن کانولا چیست؟

پدیدار شدن ابرهای عجیب در آسمان ارومیه
پدیدار شدن ابرهای عجیب در آسمان ارومیه

پدیدار شدن ابرهای عجیب در آسمان ارومیه

کربلا دانشگاه عبرت/ حجت الاسلام حیدری کاشانی
کربلا دانشگاه عبرت/ حجت الاسلام حیدری کاشانی

کربلا دانشگاه عبرت/ حجت الاسلام حیدری کاشانی

آلوئه ورا چه خاصیت هایی دارد؟
آلوئه ورا چه خاصیت هایی دارد؟

آلوئه ورا چه خاصیت هایی دارد؟

تحریم‌ تکراری بانک مرکزی ایران و مشت خالی آمریکایی‌ها!
تحریم‌ تکراری بانک مرکزی ایران و مشت خالی آمریکایی‌ها!

تحریم‌ تکراری بانک مرکزی ایران و مشت خالی آمریکایی‌ها!

بدون تعارف؛ میم مثل معلم
بدون تعارف؛ میم مثل معلم

بدون تعارف؛ میم مثل معلم

فواید چای نعناع فلفلی
فواید چای نعناع فلفلی

فواید چای نعناع فلفلی

مذاکره ترفند است...

مذاکره ترفند است...

نحوه خروج از کشور با خودرو شخصی در ایام اربعین
نحوه خروج از کشور با خودرو شخصی در ایام اربعین

نحوه خروج از کشور با خودرو شخصی در ایام اربعین

پیروز قربانی در گفتگو با راسخون: استقلال و پرسپولیس زور بردن هم را ندارند/استقلال ضعف فنی دارد
پیروز قربانی در گفتگو با راسخون: استقلال و پرسپولیس زور بردن هم را ندارند/استقلال ضعف فنی دارد

پیروز قربانی در گفتگو با راسخون: استقلال و پرسپولیس زور بردن هم را ندارند/استقلال ضعف فنی دارد

نماهنگ جمع‌خوانی موکب‌داران عراقی/ زینب یا غریبة...
نماهنگ جمع‌خوانی موکب‌داران عراقی/ زینب یا غریبة...

نماهنگ جمع‌خوانی موکب‌داران عراقی/ زینب یا غریبة...

واکنش سخنگوی وزارت خارجه به تحریم جدید دولت ترامپ علیه ایران
واکنش سخنگوی وزارت خارجه به تحریم جدید دولت ترامپ علیه ایران

واکنش سخنگوی وزارت خارجه به تحریم جدید دولت ترامپ علیه ایران

کلیپ صوتی | شکرانه اربعین

کلیپ صوتی | شکرانه اربعین

چرا از ورود بانوان به استادیوم ممانعت می‌شود؟
چرا از ورود بانوان به استادیوم ممانعت می‌شود؟

چرا از ورود بانوان به استادیوم ممانعت می‌شود؟

اکولایزر تصویری | نذر کربلا (استاد معاونیان)
اکولایزر تصویری | نذر کربلا (استاد معاونیان)

اکولایزر تصویری | نذر کربلا (استاد معاونیان)