0
ویژه نامه ها

شخصیت‌پردازی كافكا در داستان همسایه‌ام

كافكا در «همسایه‌ام» مجدداً به مشكلات موجود در محیط كار می‌پردازد. راوی این حكایت، برخلاف پوسیدون (خدای دریا در اسطوره‌های یونانی) كه دستیارانش كمك چندانی به او نمی‌كنند و گاهی خودش نیز برای حساب پس دادن
شخصیت‌پردازی كافكا در داستان همسایه‌ام
 شخصیت‌پردازی كافكا در داستان همسایه‌ام

 

نویسنده: بهروز حاجی‌محمدی




 

كافكا در «همسایه‌ام» مجدداً به مشكلات موجود در محیط كار می‌پردازد. راوی این حكایت، برخلاف پوسیدون (1) (خدای دریا در اسطوره‌های یونانی) كه دستیارانش كمك چندانی به او نمی‌كنند و گاهی خودش نیز برای حساب پس دادن باید نزد سرپرستش (ژوپیتر) برود، رئیسی ندارد. البته خود همین شرایط نیز مشكلاتی را با ماهیت متفاوت ایجاد می‌كند. موفقیت اقدامات او به خودش بستگی دارد و همین امر به فشار روحی و بدگمانی مفرط او منجر می شود.
راوی اول شخص داستان، كه شخصیت اصلی است، تصور می‌كند كه همسایه جوان و رقیب تجاری او در مجاورت دفتر كارش علیه او فعالیت می‌كند. «منِ» راوی، تنها هدف رقیبش را همین می‌داند. از یك نظر، ما به عنوان خواننده، جز پذیرش نظر راوی و تأیید دیدگاه او چاره‌ای نداریم؛ اما در سطحی دیگر، رفتار و دیدگاه نامعقول او را به كژپنداری و بدبینی تعبیر می‌كنیم. این «من» در مقام یك تجارت پیشه‌ی مستقل و منفرد، در قبال عمل و بی‌عملیِ خود ملزم و مسئول است. او خود در آغاز بند دوم داستان به بی‌عملی و تعلل خود در یكی از كارهایش اشاره دارد: «در آغاز سال، جوانی محوطه خالی بغل دست مرا قاپید كه من از سرِ حماقت آن قدر در اجاره كردنش دست دست كردم تا دیگر دیر شد.» (مجموعه داستان‌ها، ص 497) درواقع اشتباه راوی باعث می‌شود تا همسایه او كه بعد مشخص می‌شود فردی است به نام هاراس، دفتری در سمت راست او باز كند و آرامشش را برهم بزند. راوی پس از آنكه هاراس محوطه خالی را اشغال می‌كند به اشتباه خود پی می‌برد. در این داستان، شخصیت هاراس در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. خواننده از شخصیت حرفه‌ای او اطلاعی ندارد. تابلویی با عنوان دفتر هاراس هیچ نوع اطلاعات روشنی در اختیار راوی قرار نمی‌دهد. اما او پس از مدتی پی می‌برد هر دو آنان شغل مشابهی دارند. راوی از این لحظه به بعد نتیجه می‌گیرد كه هاراس در كار او تجسس می‌كند؛ در حالی كه از نظر خواننده متن، مسئله صورت دیگری دارد: آنكه تجسس می‌كند راوی است، نه رقیب تجاری او. راوی به ندرت هاراس را می‌بیند، اما یقین دارد كه او از پشت دیوار به مكالمه‌های تلفنی وی گوش می‌دهد و در نتیجه، پیش از آنكه وی گوشی را بگذارد، دست به كار شده و معاملات تجاری راوی را برهم می‌زند. راوی از ساختمان دفتر كارش نیز ناراضی است: «تیغه‌های نكبتی، مرد شرافتمند و توانا را لو می‌دهند ولی آدم نادرست را پنهان می‌كنند.» وجود دیوار از یك سو باعث جدایی است و از سویی دیگر هویت واقعی شخصیت‌ها را پنهان می‌كند. دیوار و تلفن به ابزار تجسس بدل می‌شوند. این احتمال هست كه رفتار همسایه راوی، رفتاری اخلاقی نباشد و استراق سمع كند. اما نكته‌ی اصلی، اشتباه خود راوی است و همین اشتباه نیز سرچشمه اوهام كژپندارانه اوست. به علاوه شاید خطای واقعی، ضعف خود او در مقام یك تاجر است: «خودم را عادت داده‌ام كه از نام بردن مشتری‌هایم هنگام حرف زدن با آنها در پای تلفن خودداری كنم... گاهی، گوشی تلفن بیخ گوشم، بیم زده دور تلفن بی‌شكیب جست و خیز می‌كنم، و با این همه از افشای راز چاره ندارم.»
سوءظن مالیخولیایی، صفت بارز شخصیت اصلی این داستان است. راوی معتقد است كه همسایه‌اش هاراس آدمی «نادرست» است و از پشت دیوار حائل و مشترك، به گفتگوهای تجاری او گوش می‌دهد و بر ضد او كار می‌كند. اما نكته‌ی مهم این است كه هیچ مصداق عینی از نادرستیِ هاراس ارائه نمی شود. شخصیت اصلی صرفاً تصاویر گذرایی از هاراس ارائه می‌دهد و آنگاه تفسیر و برداشت غلط خود را بر آن تحمیل می‌كند. «همسایه‌ام» در عین فقدان هرگونه رویداد داستانی، شاهكاری در مورد حدس و سوءظن است.

پی‌نوشت‌ها:

1.Poseidon

منبع مقاله :
حاجی‌محمدی، بهروز، (1393)، شخصیت‌های اصلی در آثار كافكا، تهران: انتشارات ققنوس، چاپ اول



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)

رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد
رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد

رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد

پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا
پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا

پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا

جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت
جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت

جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت

درمان بیماری کم خونی در زنان
درمان بیماری کم خونی در زنان

درمان بیماری کم خونی در زنان

حکمت | زندگی پس از زندگی  / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)
حکمت | زندگی پس از زندگی / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)

حکمت | زندگی پس از زندگی / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)

آشنایی با نوروفیدبک
آشنایی با نوروفیدبک

آشنایی با نوروفیدبک

فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!
فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!

فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!

زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد
زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد

زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد

حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام
حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام

حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام

سنگباران صهیونیست ها در قدس!
سنگباران صهیونیست ها در قدس!

سنگباران صهیونیست ها در قدس!

داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری
داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری

داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری

رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل
رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل

رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل

انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین
انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین

انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین

توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان
توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان

توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان

میزان و نوع زکات فطریه امسال
میزان و نوع زکات فطریه امسال

میزان و نوع زکات فطریه امسال

ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت
ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت

ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت

تایید مذاکره بین ایران و عربستان
تایید مذاکره بین ایران و عربستان

تایید مذاکره بین ایران و عربستان

روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی
روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی

روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی

جغرافیای شهر قدس
جغرافیای شهر قدس

جغرافیای شهر قدس

دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید
دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید

دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید