0
ویژه نامه ها

تلفظ پیوند همپایگی «و»-تلفظ صدای «ــُو»

پیوند همپایگی «و» در زبان فارسی سه گونه تلفظ دارد: «وَ»، «وُ» و «ـُ» وقتی این پیوند به صورت «وَ» تلفظ شود مشكلی پدید نمی‌آید، ولی اگر نخواهیم یا نتوانیم آن را به صورت «وَ» تلفظ كنیم، چنان كه در شعر پیش می‌آید، این كلمه به یكی
تلفظ پیوند همپایگی «و»-تلفظ صدای «ــُو»
 تلفظ پیوند همپایگی «و»-تلفظ صدای «ــُو»

 

نویسنده: غلامرضا ارژنگ




 

پیوند همپایگی «و» در زبان فارسی سه گونه تلفظ دارد: «وَ»، «وُ» و «ـُ».
وقتی این پیوند به صورت «وَ» تلفظ شود مشكلی پدید نمی‌آید، ولی اگر نخواهیم یا نتوانیم آن را به صورت «وَ» تلفظ كنیم، چنان كه در شعر پیش می‌آید، این كلمه به یكی از این دو گونه تلفظ خواهد شد:
1- بعد از كلمه‌هایی كه به مصوّت‌های كوتاه و بلند «ـه=ــِ»، «ـُ»، «ـا»، «ـ و» ختم می‌شوند، این پیوند همپایگی به صورت «وُ» تلفظ می‌شود:
او ساده وُ خوش قلب است. تو وُ من هر دو یار یكدیگریم، ما وُ شما ندارد. جادو وُ جنبل، هندو وُ مسلمان.
همچنین این گونه كلمات هنگامی كه صفت پسین یا مضافٌ الیه می‌گیرند، بعد از آن، به جای «ـِ»، «یِ» می‌آید: خدای مهربان، لیموی شیراز، كوزه‌ی پر، دوی بعلاوه‌ی دو، توی بی‌خبر از همه جا، سینی‌یِ (سینیِ) مسی.
2- بعد از كلمه‌هایی كه به صامت ختم می‌شوند، این پیوند، به صورت مصوّت «ـُ» روی صامت پایانی تلفظ می‌شود:

تلفظ

املا

منُ تو
گلُ لاله
زشتُ زیبا
خوبُ بد
فربهُ كوتاه
دهُ سه دقیقه
یازدهُ نیم
نهُ دوازده دقیقه

من و تو
گل و لاله
زشت و زیبا
خوب و بد
فربه و كوتاه
ده و سه دقیقه
یازده و نیم
نه و دوازده دقیقه


همچنین است در مورد كلمه‌هایی كه به «ـ ی» ختم می شوند: سینی‌یُ سماور.
كلمه‌های مُوْ، جُوْ، هُوْ، پرتُوْ، گرُوْ، درُوْ، نُوْ به صدای «ـُ و» ختم می‌شوند، وقتی كه این گونه كلمات مضاف الیه یا صفت می‌گیرند، باید به این گونه تلفظ شوند: موِ پنج ساله، جوِ امساله، پرتوِ روشن، در گروِ همسایه، دروِ گندم، نوِ نو. وقتی هم كه بعد از آنها «ی»ی صفت ساز یا «ی»ی نكره یا «ی»ی حاصل مصدر می‌آید، به همین گونه تلفظ می شوند: نان جوین، پرتوی روشن، لباس نوی خریدم، گروی ما را پس بده، روزگار نوین.
بعضی‌ها این كلمات را به صورت مُ، جُ، گرُ، درُ، نُ مانندِ «دُ» و«تُ» تلفظ می‌كنند و بخش پایانی صدا را ناگفته می‌گذارند. این افراد كلمه‌های برُوْ، بدُوْ، بجُوْ را هم به صورت بُرُ، بِدُ، بجُ، به زبان می‌آورند كه اشتباه است.
این افراد، هنگامی هم كه این كلمات مضاف الیه یا صفت می‌گیرند، كسره‌ی اضافه‌ی آنها را به صورت «یِ» می‌آورند، و به این گونه تلفظ می‌كنند: نان جُویِ تازه، گروییِ او، در گرویِ او، لباس نویِ من، لباس به این نویی:

نادرست

درست

مُ،جُ، نُ
گرُ، درُ
بُرُ، بدُ، بجُو

مُو، جُو، نُو
گرو، درو
برو، بدُو، بجُو

موی پنج ساله، جوی امساله
پرتوی روشن، گروی همسایه
دروی گندم، نوی نو

موِ پنج ساله، جوِ امساله
پرتوِ روشن، در گروِ همسایه
دروِ گندم، نوِ نو


كلمات عربی اوضاع، اوراق، اوباش، اوصاف، اوقات، اوقاف، اولاد، كه بر وزن اَفعال هستند، چنان كه می‌بینیم در فارسی «ـَ و» آن‌ها به «ـُ و» تبدیل شده است. همچنین است در كلمه‌های مستولی و مستوجب، مستوفی. در آن دسته از كلمات عربی هم كه هجای اول آن‌ها با صامت دیگری جز «ا» شروع شده‌اند نیز «ـَ و» به «ـُ و» تبدیل شده است ولی پاره‌ای از افراد، آن را به خطا با صدای «ـ و» تلفظ می‌كنند:

نادرست

درست

جودت، موسم، موضع
موطن، موعد، حُول و حوش

جُودت، مُوسم، مُوضع
مُوطن، مُوعد، حُول و حُوش


بعضی هم در تلفظ كلمه‌های زیر كه هجای اول آنها در عربی به «ـ و» ختم شده، آن‌ها را با «ـُ و» تلفظ می كنند:

شُورا، مُوجب، مُوجد

شورا، موجب، موجد

مُوجر، مُوجز

موجر، موجز


منبع مقاله :
ارژنگ، غلامرضا،‌(1389)، ویرایش زبانی: برای زبان نوشتاری فارسی امروز، تهران: نشر قطره، چاپ دوم



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | رابطه و ضابطه / شهید بشتی (نسخه اینستاگرام)

رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد
رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد

رهبر معظم انقلاب: دولتی تشکیل شود که انقلابی، عدالتخواه و معتقد به جوانان باشد

پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا
پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا

پایان اولین روز از نام‌نویسی در انتخابات ریاست جمهوری با ۵۷ کاندیدا

جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت
جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت

جدیدترین تحولات فلسطین|شهرهای اشغالی زیر باران حملات راکتی مقاومت

درمان بیماری کم خونی در زنان
درمان بیماری کم خونی در زنان

درمان بیماری کم خونی در زنان

حکمت | زندگی پس از زندگی  / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)
حکمت | زندگی پس از زندگی / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)

حکمت | زندگی پس از زندگی / استاد فرحزاد (نسخه اینستاگرام)

آشنایی با نوروفیدبک
آشنایی با نوروفیدبک

آشنایی با نوروفیدبک

فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!
فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!

فضاحت صوت؛ اتفاقی نیفتاده است!

زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد
زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد

زنگ انتخابات با ثبت‌نام فله‌ای زده شد

حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام
حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام

حرفهای سعید محمد پس از ثبت نام

سنگباران صهیونیست ها در قدس!
سنگباران صهیونیست ها در قدس!

سنگباران صهیونیست ها در قدس!

داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری
داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری

داستان مجنون و شتر در مثنوی مولوی/ استاد مطهری

رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل
رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل

رخدادهای امنیتی زنجیره‌ای در اسرائیل

انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین
انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین

انیمیشن شهیده راه مقاومت فلسطین

توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان
توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان

توفیق کسب حلال/ استاد انصاریان

میزان و نوع زکات فطریه امسال
میزان و نوع زکات فطریه امسال

میزان و نوع زکات فطریه امسال

ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت
ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت

ویدیوی خسارات حمله موشکی به مقاومت

تایید مذاکره بین ایران و عربستان
تایید مذاکره بین ایران و عربستان

تایید مذاکره بین ایران و عربستان

روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی
روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی

روضه حضرت رقیه(س) در حرم امام رضا(ع)/ محمود کریمی

جغرافیای شهر قدس
جغرافیای شهر قدس

جغرافیای شهر قدس

دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید
دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید

دیدار حاج قاسم با ننه علی مادر شهید