0
ویژه نامه ها

درآمدی بر جامعه شناسی ورزش

به هنگام مرور متن های ورزشی اطلاعات متنوعی می توان به دست آورد. بخش عمده آن مربوط به اخبار ورزشی است و معمولاً در حاشیه این خبرها و در لابه‌لای بحث‌ها و اظهار نظرها گاه تحلیل‌های اندكی پیرامون مسائل روانی مطرح می‌شود و در سطح بسیار نازل‌تر مسائل اجتماعی ورزشكاران و یا مسائل روانی و اجتماعی با تأكید بر مسائل روانی حاكم بر فضای ورزشی نیز مشاهده می شود
درآمدی بر جامعه شناسی ورزش
درآمدی بر جامعه شناسی ورزش
درآمدی بر جامعه شناسی ورزش

به هنگام مرور متن های ورزشی اطلاعات متنوعی می توان به دست آورد. بخش عمده آن مربوط به اخبار ورزشی است و معمولاً در حاشیه این خبرها و در لابه‌لای بحث‌ها و اظهار نظرها گاه تحلیل‌های اندكی پیرامون مسائل روانی مطرح می‌شود و در سطح بسیار نازل‌تر مسائل اجتماعی ورزشكاران و یا مسائل روانی و اجتماعی با تأكید بر مسائل روانی حاكم بر فضای ورزشی نیز مشاهده می شود.
هنگامی كه برای مطالعه مسائل عمیق تر قلمرو ورزش به كتابخانه های تخصصی دانشكده های تربیت بدنی و برخی از سازمانهای مربوط به ورزش مراجعه می كنیم تقریباً همین نسبت تكرار می شود. یعنی حجم اندكی به مسائل روانی و اجتماعی می پردازند و البته وزنه منابع روانشناختی همچنان مطلوب تر است. اما در حوزه جامعه شناسی ورزش هیچ گونه تألیفی مشاهده نمی شود. حتی یك عنوان كتاب ترجمه شده نیز در این زمینه وجود ندارد. از طرف دیگر منابع لاتین با عنوان جامعه شناسی ورزش نیز بسیار معدود است.
این در حالی است كه فضای پرتب و تاب و پویای ورزش در اكثر جوامع در سه دهه اخیر اندیشمندان را متوجه جامعه شناسی ورزش نموده است.در طی این دوران شاهد تشكیل انجمن جامعه شناسی ورزش، برگزاری همایش های تخصصی و تولیدات علمی فراوان در قالب كتاب و مقاله و حتی فصلنامه های تخصصی در این زمینه هستیم. اما در فضای علمی ایران هنوز ندایی از این علم به گوش نمی رسد. ورزش و تربیت بدنی پدیده ای بین رشته ای شامل مدیریت، جامعه شناسی، روانشناسی، اقتصاد، سیاست، بهداشت و پزشكی است. به سبب فقدان جامع نگری معمولاً تحلیل های ورزشی یك سویه، تك سبب بین و فاقد ژرف نگری است و یا برنامه ریزی ورزشی ما هنوز به مبانی نظری و یا راهبرد مشخصی در امر برنامه ریزی ورزش دست نیافته است.
اما در این بین ضرورت توجه به جامعه شناسی ورزش چیست؟ ژرژ گورویچ و مارسل موس شاگردان دوركیم جامعه شناسی را بینش كلی درباره پدیده های اجتماعی می دانند كه موضوع آن سطوح مختلف ساختها، سازمانها، تحركات و تغییرات آن در ابعاد گوناگون است (وثوقی، ۱۳۷۰). ضرورت توجه به جامعه شناسی ورزش هنگامی حس می شود كه معمولاً در تحلیل مسائل ورزشی تبیین ها اكثراً تك علتی و ساده هستند. البته گاه همین علت ساده نیز خود معلول است كه به جای علت نشانده شده است. زیرا تبیین ساده معمولاً با مصالحی كه به راحتی دم دست است ساخته می شود. چون ساده به دست آمده است بهره ای از شناختی علمی جامعه و فرهنگ و رابطه متقابل آنها با ورزش ندارد.
جامعه شناسی ورزش را می توان مطالعه كنش متقابل مشاركت كنندگان ورزش اعم از ورزشكاران، مربیان و هواداران و سازمان اجتماعی دانست. هدف از این علم تولید دانشی است كه برای تفسیر، فهم و تبیین الگوهای رفتار انسانی و حل مسائل اجتماعی انسان در فعالیت های ورزشی مفید باشد. تبیین جامعه شناختی ورزش نوعی آگاهی است كه به كنش ورزشی با توجه به مسائل عمومی می نگرد. رفتارهای پرخاشگرانه و یا انحراف آمیز استفاده از داروهای غیرمجاز و یا ضعف انگیزه و اساساً ناكامی در میدان های ورزشی بخشی می تواند حاصل عوامل روانی باشد و بخشی پیامد ساختار تیم یا سازمان ورزش باشد. به عبارتی ناشی از تنظیماتی باشد كه سازمان ورزش در جامعه تدارك دیده است. جامعه شناسی ورزش علت هایی را جستجو می كند كه ورای آگاهی و تجربیات بازیكنان، مربیان و حتی گاه نگرش تك سبب بین كارشناسان ورزشی است.
تحلیل جامعه شناختی در منابع و مطبوعات به دلیل سختی آن اندك است. زیرا حتی ابتدایی ترین صورت های رفتارهای گروهی بسیار پیچیده است. عناصر وضعیت اجتماعی مانند روندهای اقتصادی، اجتماعی سیاسی و حتی مذهبی و فرهنگی همین طور شناخت اعضای یك گروه ورزشی نسبت به یكدیگر، حقوق و تكالیف و انتظارات نسبت به یكدیگر، هماهنگی بین نقش ها، سازگاری، همنوایی، رقابت، تعارض، همكاری و غیره در تحلیل جامعه شناختی باید همزمان شناخته شود.
در جامعه شناسی ورزشی ادبیات غنی در مورد گروه ها، انواع آنها و فرایند های درون گروهی وجود دارد كه در برخی از حوزه هایی كه از رفتارهای گروهی گریزی نیست همچون اقتصاد، سیاست، از این ادبیات غنی بهره های فراوان گرفته شده است. توفیق بسیاری از این فعالیت ها مرهون بینش جامعه شناختی مدیران آنان است.
اساساً جامعه شناسی می تواند برای هر نوع مسئولیت شغلی كمك ارزنده ای عرضه كند. دستیابی به دانش شناخت جامعه و فرایندهای اجتماعی ورزش مقدمه ایفای نقش سازندگی در قلمرو ورزش است. جامعه شناسی ورزش با طرح «بینش جامعه شناختی» در چارچوب ورزش نشان می دهد توفیقات ورزشی وابسته به خواست مربی و ورزشكار نیست. نیروهای اجتماعی و فرهنگی و عملكرد تیم ها و گروه های ورزشی مؤثرند.
با وجود این كه جامعه شناسی ورزش یكی از گرایشهای تربیت بدنی است اما در این زمینه تلاش كافی در دانشكده های تربیت بدنی و حتی علوم اجتماعی مشاهده نمی شود. در صورتی كه دستاوردهای آن می تواند بازدارنده و یا به حركت درآورنده فعالیت های ورزشی براساس واقعیات و دانش علمی در قالب نظریات جامعه شناسی ورزش باشد.
مطالعه جامعه شناسی ورزش قادر است خواننده را به ورای شناخت عمومی و عادی از ورزش سوق دهد. نگرانی در مورد جنبه انتزاعی و نظری جامعه شناسی ورزش به ویژه برای برنامه ریزان و سیاستگذاران طبیعی است. نگرانی مذكور آن گاه از بین می رود كه گرایش های متنوع جامعه شناسی ورزش در ابعاد نظریه پردازی و روش های تحقیق شناسایی گردد. جامعه شناسی عمومی در جامعه شناسی ورزش به دو شاخه تقسیم می شود:
رویكرد فارغ از ارزش
رویكرد هنجاری
رویكرد اول تنها در جستجوی ارضای علایق و شناخت نظری است و ورزش را همچون دیگر پدیده های اجتماعی میدانی برای اصلاح، تأیید یا عدم تأیید قضایای جامعه شناسی تلقی می كند اما در مقابل رویكرد هنجاری قرار دارد كه دغدغه اش همچون یك مسئول ارزیابی عملكردهای سازمان ورزش برای بهبود عملكرد آن است. بنابراین جامعه شناسی ورزش می تواند در بعد كاركردی، شناختی كاملتر از فرایندهای ورزشی برای مربیان و مدیران سازمانهای ورزشی در سطح خرد و برنامه ریزان و سیاستگذاران ورزش در سطح كلان فراهم سازد.
منبع: هفته نامه فصل نو




ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
حکمت | دیشب خواب امام حسین رو دیدم / استاد بندانی نیشابوری (نسخه اینستاگرام)
حکمت | دیشب خواب امام حسین رو دیدم / استاد بندانی نیشابوری (نسخه اینستاگرام)

حکمت | دیشب خواب امام حسین رو دیدم / استاد بندانی نیشابوری (نسخه اینستاگرام)

ای اشک اول و نفس آخرم حسین/ مهدی رسولی
ای اشک اول و نفس آخرم حسین/ مهدی رسولی

ای اشک اول و نفس آخرم حسین/ مهدی رسولی

روز اول که به استاد سپردند مرا/ حسین طاهری
روز اول که به استاد سپردند مرا/ حسین طاهری

روز اول که به استاد سپردند مرا/ حسین طاهری

بارونه کربلا مادرت میشه مهمون کربلا/ محمدحسین حدادیان
بارونه کربلا مادرت میشه مهمون کربلا/ محمدحسین حدادیان

بارونه کربلا مادرت میشه مهمون کربلا/ محمدحسین حدادیان

حکمت | از سه چیز تعجب نکنید / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)
حکمت | از سه چیز تعجب نکنید / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

حکمت | از سه چیز تعجب نکنید / استاد رفیعی (نسخه اینستاگرام)

تفسیر سوره طور(آیه 45-49)/ استاد قرائتی
تفسیر سوره طور(آیه 45-49)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 45-49)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 42-44)/ استاد قرائتی
تفسیر سوره طور(آیه 42-44)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 42-44)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 35-41)/ استاد قرائتی
تفسیر سوره طور(آیه 35-41)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 35-41)/ استاد قرائتی

قرائت دعای روز دوشنبه/ حاج میثم مطیعی
قرائت دعای روز دوشنبه/ حاج میثم مطیعی

قرائت دعای روز دوشنبه/ حاج میثم مطیعی

تفسیر سوره طور(آیه 32-34)/ استاد قرائتی
تفسیر سوره طور(آیه 32-34)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 32-34)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 29-31)/ استاد قرائتی
تفسیر سوره طور(آیه 29-31)/ استاد قرائتی

تفسیر سوره طور(آیه 29-31)/ استاد قرائتی

چرا مردم شایعات علیه امام حسن(ع) را باور میکردند؟/ استاد حامد کاشانی
چرا مردم شایعات علیه امام حسن(ع) را باور میکردند؟/ استاد حامد کاشانی

چرا مردم شایعات علیه امام حسن(ع) را باور میکردند؟/ استاد حامد کاشانی

حکمت | بیشتر برید زیارت / استاد رفیعی
حکمت | بیشتر برید زیارت / استاد رفیعی

حکمت | بیشتر برید زیارت / استاد رفیعی

طرح واردات خودرو چه شد؟!
طرح واردات خودرو چه شد؟!

طرح واردات خودرو چه شد؟!

فعالیت‌های اقتصادی در بستر فضای مجازی با حمایت مجلس
فعالیت‌های اقتصادی در بستر فضای مجازی با حمایت مجلس

فعالیت‌های اقتصادی در بستر فضای مجازی با حمایت مجلس

تزریق دوز سوم واکسن کرونا کی و برای چه کسانی؟!
تزریق دوز سوم واکسن کرونا کی و برای چه کسانی؟!

تزریق دوز سوم واکسن کرونا کی و برای چه کسانی؟!

دحشیگری کفتارهای صهیونیست!
دحشیگری کفتارهای صهیونیست!

دحشیگری کفتارهای صهیونیست!

بذل و بخشش منابع آبی کشور!
بذل و بخشش منابع آبی کشور!

بذل و بخشش منابع آبی کشور!

"اُمیکرون" در کمین
"اُمیکرون" در کمین

"اُمیکرون" در کمین

کوتاه کردن موی فضانوردان در ایستگاه فضایی
کوتاه کردن موی فضانوردان در ایستگاه فضایی

کوتاه کردن موی فضانوردان در ایستگاه فضایی

له کردن خودروهای لوکس و میلیاردی با بیل مکانیکی
له کردن خودروهای لوکس و میلیاردی با بیل مکانیکی

له کردن خودروهای لوکس و میلیاردی با بیل مکانیکی