حیواناتی که حس بویایی شگفت انگیزی دارند

 

مترجم : بهروزی
منبع:راسخون


 

آیا فکر می‌کنید که بینی انسان قادر است ناچیزترین بوها را در محیط اطراف خود تشخیص دهد؟ اگر بله، پس شما شگفت زده خواهید شد اگر بدانید که توانایی بویایی انسان‌ها در مقایسه با حس بویایی برتر حیوانات، کاملاً هیچ است.
در میان تمام موجودات، بشر ضعیف‌ترین بینی را دارد؛ او واقعاً حس بویایی خودش را از دست داده است – ارنست تامپسون ستون
بشر که در لیست تیزترین موجودات روی کره‌ی زمین، بالاترین رتبه را به خود اختصاص داده است در مقایسه با حیوانات حس بویایی پایین‌تری را دارد. تست کنندگان عطر و غیره ممکن است متفاوت باشند اما در کل حس بویایی ما ناچیز است. ما مغز داریم تا کمک‌مان کند از یک وضعیت نیرنگ آمیز بیرون بیاییم اما در بسیاری از حیوانات، این بینی‌شان است که به آنها کمک می‌کند تا زنده بمانند.
تنها عده‌ای از حیوانات با حس بویایی شگفت انگیز وجود دارند که به آنها کمک می‌کند بین مرگ و زندگی تفاوت قائل شوند. بیایید نگاهی به این حیوانات بیندازیم که به بینی خود وابسته هستند تا در مسابقه‌ی رقابت برای زندگی برنده شوند.

چه حیواناتی بهترین حس بویایی را دارند :

حیواناتی هستند که می‌توانند طعمه‌ی خود را از مسافت‌های طولانی بو بکشند. آنها حتی می‌توانند بوی خطر اطراف خود را بشنوند و به یک محل امن و یا پناهگاهی بدوند. حیواناتی که حس بویایی تیزی دارند عمدتاً آنهایی هستند که دید ضعیفی دارند. چون آنها نمی‌توانند خوب ببینند ضعف خود را با رشد توانایی بویایی‌شان جبران می‌کنند. در نتیجه می‌توانند مانع این شوند که غذای دیگران (طعمه‌ی حیوانات دیگر) بشوند و هم چنین می‌توانند غذای خود را پیدا بکنند. بیایید نگاهی به برخی از این حیوانات که بهترین شامه را دارند بیندازیم.

خرس :

رتبه‌ی اول این لیست را خرس پاپا به خود اختصاص داده است. آنها بینی‌های خیلی بزرگی با هزاران گیرنده‌ی بویایی دارند. خرس‌ها به خاطر این حس بویایی تیز خود، می‌توانند یک حیوان مرده را از فاصله‌ی 2ر32 کیلومتری تشخیص دهند. خرس‌ها می‌توانند از هر حیوان دیگری روی کره‌ی زمین بهتر بو بکشند چون منطقه‌ی حباب بویایی در مغز آنها 5 برابر بزرگ‌تر از مغز انسان است. این کاملاً شگفت انگیز است چون اندازه‌ی مغز آنها فقط یک سوم اندازه‌ی مغز انسان‌ها است.
منطقه‌ی سطحی بینی خرس 100 برابر بیشتر از بینی انسان، گیرنده‌ی بویایی دارد. صدها ماهیچه‌ی ریز در بینی خرس‌ها وجود دارند که به آنها کمک می‌کنند تا بو را کنترل کنند. در نتیجه اگر چوب‌هایی برای چادر زدن دیدید، دور نگه داشتن خرس از غذا خیلی دشوار خواهد بود. شما باید مواد غذایی خود را حداقل 100 متر دورتر از مکانی که می‌خواهید بمانید قرار دهید. این کار نمی‌تواند راه حلی برای تمام اوقات باشد پس باید تمام چیزهای خوردنی را در یک کیسه‌ی پلاستیکی 100 % ضد بو که در فروشگاه‌ها یافت می‌شوند قرار دهید.

واقعیت جالب :

حس بویایی یک خرس 2100 برابر بهتر از انسان است!

کوسه :

ماهی‌ای که می‌تواند به خوبی بو بکشد کوسه‌ی ترسناک است. آنها می‌توانند طعمه را از مسافت‌های دور تشخیص دهند. یافت شده که در حدود دو سوم از مغز کوسه به حباب بویایی، اختصاص داده شده است. در نتیجه هر حیوان دریایی مجروح و یا حتی انسان از حس بویایی کوسه در امان نیست.
سوراخ‌های بینی کوسه در زیر پوزه‌اش قرار دارند. عده‌ای از کوسه‌ها همانند کوسه‌ی پرستار، برآمدگی‌های حسی نزدیک سوراخ‌های بینی و دهان خود دارند. به این برآمدگی‌ها، هالترهای بینی گفته می‌شود. آنها به کوسه کمک می‌کنند تا بچشد و احساس کند. آب از این سوراخ‌های بینی کوسه به طور مداوم عبور می‌کند. در نتیجه کوسه 7ر24 بار محیط اطراف خود را به روز رسانی می‌کند و هیچ طعمه‌ای شانس فرار از چنگال‌های مرگ را ندارد.

پرونده‌ی واقعی :

کوسه به کمک حس بویایی شگفت انگیز خود می‌تواند یک قطره‌ خون را در حدود 25 گالن (100 لیتر) آب تشخیص دهد.

سگ بلاد هاند (Bloodhound) :

همان طور که می‌دانیم حس بویایی سگ‌ها 100 برابر بهتر از انسان‌ها است. اما سگ بلاد هاند، حس بویایی ای دارد که بهتر از هر سگ متوسطی است. مطالعات نشان می‌دهند که بینی بلاد هاند در حدود 230 میلیون سلول بویایی دارد. این به این معنا است که آنها 40 بار بیشتر از گیرنده‌های بویایی موجود در بینی انسان هستند.
حباب بویایی در مغز سگ بلاد هاند، بزرگ‌تر از بیشتر سگ‌ها و قطعاً انسان‌ها است. لحظه‌ای که سگ تکه‌ای از لباس یک شخص ویژه را بو می‌کشد بوها به گیرنده‌های بویایی می‌رسند و به حباب بویایی ارسال می‌شوند. سپس بو آنالیز می‌شود و "تصویر بو" در مغز سگ خلق می‌شود. سگ بلاد هاند قطعاً این بوی ویژه‌ی کوکتل را از بوهای دیگر تشخیص می‌دهد و به منبع بو که می‌تواند حتی 130 مایل دورتر باشد، می‌رسد.

واقعیت جالب :

حس بویایی سگ بلاد هاند در حدود 300 بار بهتر از حس بویایی انسان است.

مار :

مار لغزان با تکان‌های زبانش طعمه‌ی خود را بو می‌کشد. مارها از زبان چنگال دار خود برای جمع آوری ذرات هوا برد استفاده می‌کنند. مارها هم سوراخ و هم حفره بینی دارند اما برای بو کشیدن به کار نمی‌روند. در عوض آنها اندام تیغه وسط بینی را دارند که به آن اندام جاکوبسون در دهان گفته می‌شود. در یک لحظه ذرات هوا توسط زبان جمع آوری می‌شوند و به اندام جاکوبسون فرستاده می‌شوند. این کار به آنها پروفیلی از محیط اطراف با استفاده از طعم و بویشان می‌دهد.
مارها به طور مداوم زبان خود را حرکت می‌دهند. این کار به آنها کمک می‌کند که نمونه‌هایی از هوا، خاک و آب جمع آوری کنند و مواد شیمیایی مختلف‌شان را آنالیز و بررسی کنند. این مواد شیمیایی آنالیز و بررسی می‌شوند و به آنها کمک می‌کنند که بدانند آیا در اطراف آنها طعمه و یا شکارچی وجود دارند یا نه.

پرونده‌ی واقعی :

مارهای آبزی همانند مار آناکوندا از زبان خود برای شنیدن بو همانند مارهای ساکن خشکی استفاده می‌کنند!

موش :

موشها اجازه می‌دهند تا هوا از درون بینی‌شان بگذرد و به قسمتی از پوست برسد که حاوی گیرنده‌های بویایی است. ذرات بو به موهای موجود در گیرنده‌های بویایی و عصب‌های بویایی می‌چسبند در نتیجه واکنش عصبی موش را تحریک می‌کنند. هم چنین موش‌ها اندام بویایی دیگری به نام اندام تیغه وسط بینی دارند. این عضو در قسمت پایین‌تر مجاری بینی و نزدیک پره‌های بینی قرار دارد.
وقتی موش بو می‌کشد، ذارت بو به اندام تیغه وسط بینی می‌رسند. این اندام به موش کمک می‌کند تا فرومون‌هایی را شناسایی کند که به تشخیص بین دو عضو متفاوت از گونه‌ی موش یکسان کمک می‌کنند. در حدود 500 تا 1000 ژن وجود دارند که 500 تا 1000 گیرنده‌ی بویایی مختلف را در موش کد گذاری کرده‌اند. این به این معنی است که 1 درصد از DNA موش به شناسایی و تشخیص رایحه‌ها و بوها اختصاص یافته است!

پرونده‌ی واقعی :

موش‌ها می‌توانند آموزش داده شوند تا معادن زمینی را که به طور عمیق در دل خاک دفن شده‌اند کشف کنند!
اینها عده‌ای از حیوانات با توانایی بویایی شگفت انگیز بودند. قلمرو حیوانات می‌تواند به خاطر بسیاری از این حیوانات نظیر بید، پروانه، زنبور عسل، آهوی دم سفید، خفاش میوه‌ای قدیمی دنیا، خرس‌های قطبی و غیره که استثنائاً حس بویایی قوی دارند به خود ببالد. آزمایشات ثابت کرده‌اند که نه تنها حیوانات بلکه پرنده‌ها نیز حس بویایی خوبی دارند. پرندگانی مثل شر واتر و آلباتروس همانند پرنده‌ی کیوی با ظاهر عجیب، حس بویایی تیزی دارند.
به عنوان انسان، ما این توانایی را داریم تا سریعاً فکر بکنیم و از یک وضعیت نیرنگ آمیز بیرون بیاییم. در حیوانات تنها حس بویایی، شنوایی و بینایی آنها است که باعث تفاوت بزرگی در زنده ماندن‌شان می‌شود. بینی‌ ما می‌تواند صدها بویی را که دوستان کناری ما می‌توانند بشنوند تشخیص دهد. شاید این یک نعمت است چون ما سعی می‌کنیم هزاران بوی خوب و بدی را که به دماغ‌مان می‌رسد تشخیص دهیم و درک کنیم. حیوانات نیز توانایی‌های مافوق دسترسی ما دارند. این مقاله تنها با این هدف نوشته شده است که ویژگی‌های شگفت انگیزی را ذکر کند که باعث می‌شوند هر حیوانی خاص و منحصر به فرد شود. به حیوانات احترام بگذارید. آنها نیز شایسته‌ی زندگی با شأن برابر همانند انسان‌ها هستند.