0
ویژه نامه ها

وقف ‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين

وقف‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين قديمي‏ترين سند وقفي در شهرستان قاينات است که در سنه 920 هجري قمري نگارش يافته است. اين وقف‏نامه به لحاظ متن ادبي، قدمت تاريخي و موارد مصرف خاص، داراي اهميت و در خور تأمل است. بازخواني آن از وقف‏نامه‏ي موجود در اداره اوقاف و امور خيريه‏ي خضري دشت بياض يکي از شهرهاي قاينات انجام گرفته و پرونده آن به کلاسه‏ي - الف 40 موجود مي‏باشد. اميد است انتشار اين قبيل وقف‏نامه‏ها سپاسي به ساحت مقدس واقفان خيرانديش باشد.
وقف ‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين
وقف ‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين
وقف ‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين

نويسنده: مفيد شاطري

مقدمه

وقف‏نامه‏ي امير رفيع‏الدين قديمي‏ترين سند وقفي در شهرستان قاينات است که در سنه 920 هجري قمري نگارش يافته است. اين وقف‏نامه به لحاظ متن ادبي، قدمت تاريخي و موارد مصرف خاص، داراي اهميت و در خور تأمل است. بازخواني آن از وقف‏نامه‏ي موجود در اداره اوقاف و امور خيريه‏ي خضري دشت بياض يکي از شهرهاي قاينات انجام گرفته و پرونده آن به کلاسه‏ي - الف 40 موجود مي‏باشد. اميد است انتشار اين قبيل وقف‏نامه‏ها سپاسي به ساحت مقدس واقفان خيرانديش باشد.

متن وقف نامه امير رفيع‏الدين

العزة لله تعالي شأنه
الله هو الواقف علي السرائر و الضمائر
بنابر مقتضاي حديث «من بني لله مسجدا بني الله له بيتا في الجنة» در قريه‏ي فارس بهشتي که وطن مألوف آن جناب و آباء و اجداد بزرگوار اوست و نمونه‏اي است از بهشت و رشکي است از روضه‏ي اعلي عليين در زمين ملک خود به اهتمام معماران غيب و مهندسان لاريب مسجدي جامع بنا فرموده که ظاهر فرخنده مآثر آن چون ظاهر و باطن باني نوراني و باطن خجسته مواطن آن چون ظاهر حميده‏ي بيت الله الحرام ايمن از تفرقه و پريشاني
مسجد او جامع فيض اله
روضه‏ي او خطبه‏ي او تا به ماه
آمده در وي ز سپهر کبود
فيض حق از خواندن قرآن فرود
بر سر ايوانش مؤذن چو گشت
قامتش از مسجد عيسي گذشت
هواي دلگشايش چون روايح انفاس عيسوي روح‏افزا و فزاي جان‏فزايش چون يد و بيضاي
موسي معجز نما
بحر مسجور سرابش چون زلال سلسبيل
بيت معمور است صحنش يا بهشت جاودان
بر بساط عزتش آيات رحمت را نزول
در حريم دولتش سلطان دولت را مکان
و واقع است آن مسجد جامع مذکور به قريه‏ي فارس منزلت از بلوک دشت بياض به ولايت قهستان از سر کار قرين شرقي المتصل به حريم نهر عام، و غربي آن به خانه‏هايي که به تصرف مولانا الاکرم مولانا کمال‏الدين محمود ابن مولانا ابوي المعاني ام ابن مولانا محمد است، شمالي آن متصل به راه عام، جنوبي آن متصل به کوچه پيش بسته که ممر سراي مولانا کمال‏الدين محمود مذکور در آن است و خيابان کوچه مذکور ايدالله تعالي ظلال دولته الي يوم الدين مسلمانان را مأذون کرد که آنجا نماز به جماعت گزارند و مسلمانان به اذن و اجازت آن جناب نماز گزاردند پس جناب واقف مذکور به حکم «خير الافعال ما انفق منه و خير الاعمال ما وفق فيه فمن عمر دنياه ضيع ماله و من عمر آخرته بلغ ماله» وقف کرد و تصدق نمود خالصا لله تعالي و ابتغاء لمرضاته و طلبا لجزيل نواله و هو يا من اليم عقابه از آنچه حق و ملک باني مذکور بوده و در تحت صرف مالکانه خود داشت تا زمان اين وقف کردن بر اين مسجد موقوف عليه محدوده مذکور از آنچه بود حق غير عما يمنع جواز الوقف و لزومه همگي و تمامي محدوداتي که مبين محدوه مي‏شود و واقع است به قريه‏ي فارس مذکور از سرکار قاين به ولايت قهستان مذکور منها همگي و تمامي محوطه معروف به محوطه‏ي بايزيد بکشمان قريه‏ي مزبوره يک صد من تخم کشت تخمينا، شرقي آن متصل به زمين خواجه عبيدالله ابن محمد کاخکي، غربي آن متصل بعضي به باغچه‏ي سراي قوام‏الدين و بعضي به باغچه‏ي حسنعلي ابن محمد ساربان و بعضي به خانه و باغچه‏ي محمد ابن علي ابن محمود ساربان و بعضي به خانه و باغچه‏ي متروکه‏ي شيخ جنکر و بعضي به خانه و باغچه‏ي متروکه يوسف ابن شيخ محمد ابن محمودي و بعضي به باغچه‏ي سراي متروکه‏ي يوسف خافي، شمالي آن متصل به راه عام، جنوبي آن متصل بعضي به باغچه ملک ابن فيروز قصاب و بعضي به کوچه پيش بسته که ممر ملک مذکور در آن است منها قطعه زمين به قريه‏ي مذکوره‏ي کشمان نو و ناصري معروف به پاي درخت سنو شصت من تخم کشت تخمينا، شرقي به زمين مولانا محمد ابن مولانا ابوالحسن فارس بعضي و بعضي به زمين اميرزاده‏ي اعظم عمدة الاماثل بين الامم، امير معين‏الدين محمود ولد رشيد جناب واقف مذکور، غربي آن متصل به حريم نهر عام و کذا الشمالي و الجنوبي و منها قطعه زمين به کشمان توت و ناصري مذکور معروف به زمين امير مير عليا عماد بيست من تخم کشت که شرقي آن متصل به حريم جوي عام و غربي آن متصل به زمين حاجي ابن محمود حاجي شمال آن متصل کالشرقي، جنوبي آن متصل به زمين مولانا کمال‏الدين اويس ابن مولانا ابوالحسن مذکور منها قطعه زمين به کشمان مذکور سي من تخم کشت که شرقي آن
متصل به زمين مولانا محمد ابن مولانا ابوالحسن مذکور بعضي و بعضي به زمين مولانا کمال‏الدين اويس مذکور، غربي آن متصل به زمين خواجه حاجي محمد ابن حسن ابن شرف‏الدين، شمالي آن متصل به حريم نهر عام، جنوبي آن متصل به زمين جناب دولت‏پناه سعادت دستگاه اميرزاده اعظم امير قياس‏الدين خليل‏الله ولد حميده خصال جناب واقف مذکور بعضي و بعضي به زمين مولانا محمد ابن مولانا ابوالحسن مذکور همگي و تمامي يک صد و چهل فنجان آب از قنات قريه مذکور که مدار آن بين الارباب و الشرکاء بر شانزده شبانه‏روز است و هر شبانه‏روزي يک صد و شصت فنجان آب است که اين قريه مذکور را قنات ديگر نيست که شرب و حقابه آن محدودات مذکور است. و منها همگي و تمامي نصف شايع کامل از تمامي طاحونه علياي قريه‏ي مذکوره، شرقي آن متصل بعضي به رودخانه عامه قريه مذکوره و بعضي به بطن نهر عام و بعضي به حريم آن غربي آن متصل کالبعض الاخرن الشرقي، شمالا متصل به اراضي که مالکي ندارد و جنوبي آن به محوطه واقف مذکور به درستي و راستي که اين محدودات مذکورات با شرب مذکوره وقف شد بر اين مسجد موقوف عليه محدود مذکور و اخران علي فقراء و المسلمين شرط فرموده جناب واقف مذکور زادالله تعالي توفيقه که متولي عام اين وقف خود باشند مدت حيات خود و هر نوع تصرفي که خواهد در اين وقف کند و هرگاه که خواهد او را از توليت عزل کند و هر شرطي که خواهد تعيين کند و وظيفه از باب وظايف اگر خواهد چيزي کم کند و اگر خواهد زياد کند که هيچ آفريده را بر وي ولايت منع و اعتراض نيست و شرطي کرد عالي جناب واقف مذکور طول الله تعالي في دوام الدولته عمره که چون شربت ناگريز (کل نفس ذائقة الموت) از دست ساقي (کل شي‏ء هالک الا وجهه) نوش نمايد و رخت حيات از اين منزل فاني خراب به سراي باقي کشد هر کس که در مسجد مذکور خطيب و پيشنماز باشد متولي وقف او باشد و حاصلات اين وقف اولا به عمارت و مرمت ضروريه اين مسجد جامع مذکور از فرش و روشنايي آن صرف نمايد و آنچه زياده آيد از چهار سهم سه سهم خطيب جهت وظيفه‏ي خطابت و امامت بردارد و يک سهم باقي را هر کس که در اين مسجد جامع مؤذن باشد و به اذن اوقاف خمسه قيام نمايد مشروط آنکه از در و ديوار اين مسجد با خبر باشد و درب بندد و گشايد و مسجد را جاروب کشد و آب پاشد و زمستان به اتفاق خطيب برف آن را پاک سازد و شرط کرد عالي جناب واقف مذکور ايدالله تعالي ظلال دولته الي يوم النشور که هر روز خطيب در گنبد فردوس منزلت جنت آيين که گويي نمونه‏اي است از بهشت برين و رشکي است از روضه‏ي اعلي عليين مردن آنجا به که بودن زنده در جاي دگر که عالي جناب واقف مذکور جهت مدفن و مضجع خود در اندرون مسجد جامع مذکور در جانب شمالي مقصوره‏ي مسجد جامع مذکور ساخته هر روز يک جزو از کلام ملک علام جل شأنه و عظم سلطانه جهت ترويح روح آن عالي جناب بخواند و هيچ تعطيل نکند و اين وظيفه را بردارد و اگر او را مانعي پيش آيد کسي تعيين نمايد که عوض آن اين جزو را
بخواند و شرط کرد عالي جناب واقف مذکور که هيچ يک از حکام اسلام و متوليان عام و گماشتگان صدور ذوي الاحترام و قضاة اسلام در اين وقف مدخل ننمايند و از آنجا چيزي نگيرند و اين وقف را زياده از سه سال به يک کس به اجاره ندهند و بعد از آن عالي جناب واقف مذکور کسي را از قبل خود متولي تعيين کرده بود و فرعا اين موقوفات را به تصرف او باز گذاشت و آن جهت وقف تصرف کرد و عالي جناب واقف مذکور تعليق به موت کرد و گفت که بعد از فوت من وقف باشد به طريق مسطور و هر کس در تبديل و تغيير اين وقف کوشد فعليه لعنت الله و الملائکة و الناس اجمعين خالدين فيها لا يخفف عنهم العذاب و لا هم ينظرون وقفا مخلدا مؤبدا بطرار التخليد و التأييد دائما دوام الارضين و الافلاک محفوظا عن التلف و الاستهلاک لايباع و لايوهب و لايورث و لايملک بوجه من الوجوه و سبب من الاسباب (فمن بدله بعد ما سمعه فانما اثمه علي الذين يبدلونه ان الله سميع عليم) و کان هذا الوقف من الواقف المذکور تقبل الله تعالي في رابع عشر شهر النبي الامي صلي الله عليه و آله و سلم شعبان المعظم سنة عشرين و تسعمائه (920 ه ق) کتبه العبد القريب الخاطي المعترف بالذنب و التقصير والراجي الي رحمة الله الهادي جلال‏الدين ابن اويس المومن ابادي معروف به جلال الکاتب سر الله عيوبه في الدارين.
مخفي نماند که چون اوايل ديباچه‏ي اين وقف‏نامه در وقتي که سواد مي‏شد قدري کاغذ پاره و مندرس شده بود ديباچه معلوم نشد که چه عبارت بوده است.
و ايضا جناب واقف مذکور شرط کرد که اگر طاحونه مذکور را احتياج به مرمت و مصالح شود هرکس متولي اين وقف باشد از حال آن املاک ضروريات آن را انجام دهد مرمت و مصالح ضروريه سرانجام نمايد و اگر املاک مذکور را احتياج تخم و مصالح شود از حاصل آن املاک ضروريات آن را انجام دهد مرمت و مصالح الاملاک ديواني بر همه ارباب وظيفه مقدم دارند و معطلي ندهند و نسخه‏ي وقف‏نامچه ديگر مطابق و موافق يکديگر را لفظ به لفظ موافق است گرفته شود و مجموع را اصل ساخته محکوم و مشتمل شده که اگر نعوذ بالله يکي را نقصان رسد ديگري موجود باشد و ايضا در وقف داخل است بيست فنجان آب ديگر از قنات مذکور
چنانچه مجموع آن يک صد و شصت فنجان وقف باشد که يک شبانه‏روز باشد و يک سهم باشد از جمله شانزده سهم از قنات قريه مذکور مع جميع حقوق داخله و الخارجه از آبار و انهار و کل ما يتعلق بها من المنبع الي المصب و همگي و تمامي يک قطعه زمين به کشمان توت ناصري مذکور به مساحت بيست من تخم کشت، شرقا متصل به زمين خواجه محمدي حسن ميمي، غربها متصل به زمين جناب دولت مآب مير غياث‏الدين علي ابن واقف مذکور، شمالها و جنوبها متصل بند عام و همگي و تمامي قطعه زمين ايضا به کشمان مذکور معروف به زمين استاد احمدي بيدختي شرقي متصل به زمين خواجه حاجي محمد ابن حسن شرف‏الدين و غربها متصل به زمين مير غياث‏الدين علي مذکور، شمالها متصل بند عام، جنوبها متصل به زمين محمد حسن ميمي به مساحت سي من تخم کشت و همگي و تمامي قطعه زمين به موضع باغ نو به کشمان رودخانه، شرقي متصل به زمين جناب واقف مذکور، غربي متصل به زمين مولانا ابوالفضل ابن مولانا ابوالحسن مذکور، شمالها متصل به زمين خواجه حاجي محمد ابن حسن مذکور بعضي و بعضي به زمين واقف مذکور و بعضي به باغچه سراي جناب امير معزالدين خليل الله مذکور به ساحت شصت من تخم کشت با جميع حقوق و مرافق آن شرعا وقف صحيح شرعي مخلد مؤبد الي ان ترث الارض و في عليها و آخرها علي فقراء المسلمين.
و ايضا واقف مذکور تقبل الله تعالي عنه شرط کرد که در ايام و ليالي متبرکه که در هر سال واقع است جهت روح پر فتوح آن جناب واقف مذکور و اهل بيت او روح الله ارواحهم هر کس متولي آن وقف باشد رعايت ترتيب نموده به فقرا و مساکين و خواص و عام دهد بدين موجب: ايام عيدين که صباح مسلمانان از نماز عيد فارغ شوند در مسجد مذکور حاضر شوند نان هريسه بديشان دهند. نان ده من، گوشت به جهت هريسه پنج من، گندم به جهت هريسه پنج من، روغن يک من. روز عاشورا آش قلور ترتيب نمايند حوايج به قدر احتياج که به عامه خلايق مي‏دهند گندم ده من، پيه يک من، حوايج مقدار احتياج. روز استفتاح که نصف ماه رجب باشد به دستور روز عاشورا آش قلور ترتيب نمايند. روز ولادت حضرت رسالت صلي الله عليه و آله و سلم که در ماه ربيع‏الاول باشد به دستور روز عاشورا قلور ترتيب نمايند و در مسجد مذکور ختم کنند. شب‏هاي ليلة البراة که نصفه‏ي ماه شعبان است چلپک و حلوا ترتيب نمايند روغن سه من، آرد پنج من، دو شاب پنج من. و دو ماه چله‏هاي زمستان هر روز پنج من گندم و ده من شلجم و جزر را مع نيم من پيه قلور کرده به عامه فقراي مسلمانان در مسجد و مقبره مذکور دهند و تغيير و تبديل ندهند.
ذامع اصله مطابق و ليس فيه خلاف. حرره الاقل حسين ابن افضل مهر شد لا اله الا الله. قد قوبل السواد مع اصله الاصيل المعتبر المضبوط فوجد ذا معه سيان و مطابقان. حرره الاقل مهر شد [ناخوانا.] ذا واصله سيان حرره المذنب مهر شد اللهم صل علي محمد. بسم الله تعالي مطابق السواد مع الاصل مهر شد. [الف - 40]
منبع: ميراث جاويدان


نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مقایسه بازار بورس ایران و فارکس
مقایسه بازار بورس ایران و فارکس

مقایسه بازار بورس ایران و فارکس

دلایل خارش پوست سر و راههای درمان آن
دلایل خارش پوست سر و راههای درمان آن

دلایل خارش پوست سر و راههای درمان آن

حکم شرعی فارکس: نگاهی جامع به فتوای مراجع تقلید درباره معاملات فارکس
حکم شرعی فارکس: نگاهی جامع به فتوای مراجع تقلید درباره معاملات فارکس

حکم شرعی فارکس: نگاهی جامع به فتوای مراجع تقلید درباره معاملات فارکس

علت و علل کهیر زدن چیست و چه درمانی دارد
علت و علل کهیر زدن چیست و چه درمانی دارد

علت و علل کهیر زدن چیست و چه درمانی دارد

علل و علائم سلولیت و بهترین وسریعترین ترفندها برای از بین بردن آن
علل و علائم سلولیت و بهترین وسریعترین ترفندها برای از بین بردن آن

علل و علائم سلولیت و بهترین وسریعترین ترفندها برای از بین بردن آن

ترفند | 6 ایده خلاقانه کاردستی
ترفند | 6 ایده خلاقانه کاردستی

ترفند | 6 ایده خلاقانه کاردستی

ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های ملک، قلم، حاقه، معارج، نوح
ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های ملک، قلم، حاقه، معارج، نوح

ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های ملک، قلم، حاقه، معارج، نوح

ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های جن، مزمل، مدثر، قیامه، دهر، مرسلات
ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های جن، مزمل، مدثر، قیامه، دهر، مرسلات

ترتیل آموزشی/ حصری: سوره های جن، مزمل، مدثر، قیامه، دهر، مرسلات

فراز زیبای آیه 3 سوره مبارکه غافر استاد حصان
فراز زیبای آیه 3 سوره مبارکه غافر استاد حصان

فراز زیبای آیه 3 سوره مبارکه غافر استاد حصان

بیت الدعاء (واحد عربی)+متن/ میثم مطیعی
بیت الدعاء (واحد عربی)+متن/ میثم مطیعی

بیت الدعاء (واحد عربی)+متن/ میثم مطیعی

تا مدت ها توانایی های موشکی ایران برای بسیاری باورپذیر نبود.
تا مدت ها توانایی های موشکی ایران برای بسیاری باورپذیر نبود.

تا مدت ها توانایی های موشکی ایران برای بسیاری باورپذیر نبود.

آشپزی | طرز تهیه کیک فلفل دلمه ای و تخم مرغ
آشپزی | طرز تهیه کیک فلفل دلمه ای و تخم مرغ

آشپزی | طرز تهیه کیک فلفل دلمه ای و تخم مرغ

اسکای نیوز: آمریکا نیازمند دشمنی با ایران است!
اسکای نیوز: آمریکا نیازمند دشمنی با ایران است!

اسکای نیوز: آمریکا نیازمند دشمنی با ایران است!

چرا اسفند دود میکنیم؟/ استاد خیراندیش
چرا اسفند دود میکنیم؟/ استاد خیراندیش

چرا اسفند دود میکنیم؟/ استاد خیراندیش

فواید نوشابه خانگی/ دکتر خیراندیش
فواید نوشابه خانگی/ دکتر خیراندیش

فواید نوشابه خانگی/ دکتر خیراندیش

اربعین تجلی گاه بروز ارزش های اسلامی و انسانی شیعه
اربعین تجلی گاه بروز ارزش های اسلامی و انسانی شیعه

اربعین تجلی گاه بروز ارزش های اسلامی و انسانی شیعه

تو اولین امیر بودی که بین یک حصیر بودی/ حمید علیمی
تو اولین امیر بودی که بین یک حصیر بودی/ حمید علیمی

تو اولین امیر بودی که بین یک حصیر بودی/ حمید علیمی

کرونا، پایانی بر جشن‌های ازدواج بیمارگونه!
کرونا، پایانی بر جشن‌های ازدواج بیمارگونه!

کرونا، پایانی بر جشن‌های ازدواج بیمارگونه!

میدونی از بچگیم توی هیئتت بودم/ علیمی
میدونی از بچگیم توی هیئتت بودم/ علیمی

میدونی از بچگیم توی هیئتت بودم/ علیمی

مجری شبکه من و تو: ایران غلط کرده جنگیده!!!
مجری شبکه من و تو: ایران غلط کرده جنگیده!!!

مجری شبکه من و تو: ایران غلط کرده جنگیده!!!

حسین(علیه السلام) دری از درهای بهشت/ استاد انصاریان
حسین(علیه السلام) دری از درهای بهشت/ استاد انصاریان

حسین(علیه السلام) دری از درهای بهشت/ استاد انصاریان