0
ویژه نامه ها

اعضای خانواده و مسئله انگیزش

انگیزش به معنای علت، سبب و تحریک نقشی مهم در سلامت روانی اعضای خانواده دارد. در این مطلب سعی شده علاوه بر معرفی انگیزش و مراحل آن، الگوهایی نیز برای ایجاد انگیزه معرفی شود. بدیهی است علت رفتار افراد، نیاز، علاقه، نگرش، ارزش و داعیه‏های آنهاست، پس با اصلاح و ارشاد به موقع می‏توان جلوی بسیاری از کژی‏ها و انحرافات را بست و بخصوص نوجوانان و جوانان را به مسیر درست هدایت داشت. برای واژه «انگیزش» تعاریف متعددی آمده، در فرهنگ عمید، انگیزش
اعضای خانواده و مسئله انگیزش
اعضای خانواده و مسئله انگیزش
اعضای خانواده و مسئله انگیزش

انگیزش به معنای علت، سبب و تحریک نقشی مهم در سلامت روانی اعضای خانواده دارد. در این مطلب سعی شده علاوه بر معرفی انگیزش و مراحل آن، الگوهایی نیز برای ایجاد انگیزه معرفی شود. بدیهی است علت رفتار افراد، نیاز، علاقه، نگرش، ارزش و داعیه‏های آنهاست، پس با اصلاح و ارشاد به موقع می‏توان جلوی بسیاری از کژی‏ها و انحرافات را بست و بخصوص نوجوانان و جوانان را به مسیر درست هدایت داشت. برای واژه «انگیزش» تعاریف متعددی آمده، در فرهنگ عمید، انگیزش معادل «باعث»، «علت» و «سبب» آمده است و یا آن را فرآیندی دانسته‏اند که از طریق آن یک عامل آگاه برای اقدام به عملی ارادی و با تصمیم قبلی دلایلی می‏یابد. برخی دیگر، انگیزش را پیش‏نیازی دانسته‏اند جهت شروع ثمربخش فعالیت‏ها و در نهایت، تحقق اهداف مشخص. در هر حال، چنانچه معتقد به فرمول توانایی + انگیزش = رفتار باشیم، بنابراین انگیزش یکی از اجزای اصلی رفتار خواهد بود هر چند که ممکن است این انگیزش محسوس نبوده و به چشم دیده نشود.
در باره انگیزش دیدگاههای مختلفی وجود دارد. برخی روانشناسان انگیزش را ناشی از تمایلات درونی می‏دانند در حالی که برخی دیگر همانند پاولف و اسکیز، عوامل محیطی را در این امر دخیل دانسته و جهت دستیابی به تغییرات مطلوب، کنترل محیط را پیشنهاد می‏نمایند و روانشناسانی همچون کارل راجرز، ضمن مردود دانستن تمایلات درونی یا عوامل محیطی، نیروی محرک رفتار انسان را، استعداد ذاتی او برای رشد می‏دانند و عامل تحقق اهداف انسان را انگیزش آزادانه و فطری فرد معرفی می‏کنند.
چنانچه دلایل رفتار انسانی یا به عبارتی عوامل تشکیل‏دهنده انگیزش را مواردی همچون نیاز، علاقه، ارزش، نگرش و داعیه بدانیم لازم است در ارتباط با این واژگان بیشتر بدانیم.

نیاز:

نیاز، خاستگاه فعالیت و رفتار انسان‏هاست. نیازها از دیدگاههای مختلف طبقه‏بندی شده‏اند. هنری موری، نیازها را به چهار گروه تقسیم کرده است: اول، نیازهایی که در عادات کاری افراد مؤثرند. مثل نظم و ترتیب، ساختن، سازمان دادن ...؛ دوم، نیازهایی که در میزان عملکرد آنان تأثیر دارند. مثل احساس برتری‏طلبی، نیاز به پیشرفت و ...؛ سوم، نیازهایی که فرد را از بقیه مردم جدا می‏کند. همانند سلطه‏جویی، پرخاشگری و ... و بالاخره، نیازهایی که فرد را به دیگران وابسته می‏کند. مثل یاری‏طلبی، نیاز به همرنگی و تقلید و نیاز به دوستی با دیگران.
مزلو، نیازهای انسان را به دو دسته کلی تقسیم می‏کند: دسته اول نیازهای کمبود نامیده می‏شوند که نیرومند و قابل تکرار هستند و در صورت مقاومت در مقابل آنها، شدیدتر می‏شوند؛ مثل نیازهای فیزیولوژیکی و ...؛ دسته دوم نیازهای هستی یا وجود نامیده می‏شوند که درونی‏اند؛ مثل خودشکوفایی و نیازهای مربوط به دانستن و ادراک کردن.

علاقه:

علاقه‏مند بودن زن، شوهر و بچه‏ها به چیزی، دقت آنها را افزایش داده و به تلاش بیشتر وا می‏دارد.

ارزش:

شی‏ء یا شخصی که اعضای یک خانواده را در تحقق اهدافش یاری نماید، صاحب ارزش مادی یا معنوی می‏باشد. این ارزش‏ها می‏توانند، محرکی برای رفتار تک تک افراد خانواده باشد.

نگرش:

نگرش عبارت است از حالت آمادگی ذهنی و روانی که بر اساس تجربه سازماندهی می‏شود و تأثیری پویا و جهت‏دار بر واکنش افراد در مقابل تمامی اشیا و موقعیت‏هایی که با آن روبه‏رو می‏شوند، بر جای می‏گذارد. نگرش ممکن است در جهت اهداف تربیتی پدر و مادر باشد و یا اینکه از مقاصد آنان فاصله داشته باشد. والدین باید بتوانند از طریق جلب اعتماد فرزندان و معرفی دقیق و صحیح موضوع‏ها و مشکلات زندگی، نگرش‏های مثبتی را در آنان ایجاد کرده، تداوم بخشند و در راه تکامل آن نگرش‏های مثبت تلاش نمایند. البته ایجاد، تداوم و تکامل نگرش‏های مثبت در روابط میان یک زن و شوهر نیز کاملاً لازم و ضروری است و هر کدام از زوجین باید نسبت به آن اهتمام خاص داشته باشند.

داعیه (مشوق):

همانند نیازها بوده اما خاستگاه بیرونی دارند و با در دست گرفتن آنها، می‏توان جهت رفتار را تعیین کرد. مثلاً بوی غذا یک مشوق است. البته برخی از انگیزه‏های درون‏زا نیز، به صورت داعیه به کار می‏روند. همانند کنجکاوی، نیاز به موفقیت و ترقی و تعالی (کمال‏طلبی). در واقع می‏توان گفت داعیه‏ها همانند پله‏هایی هستند که مرحله به مرحله انسان‏ها را به هدف اصلی خویش نزدیک می‏سازند.
والدین در ایجاد انگیزش (انگیزه) می‏توانند الگو یا رویه‏های مختلفی را در پیش گیرند.

رویه منفی:

در این روش والدین با استفاده از انگیزش ترس، یعنی تهدید یا محروم کردن، فرزندان خود را به انجام امور مورد نظرشان وا می‏دارند. ماحصل این کار، داشتن فرزندانی است با احساس گناه، عزت نفس کم، احساس عدم امنیت، متکی به غیر و مسئولیت‏ناپذیر.

رویه آسان‏ گیری:

در این روش، به بچه‏ها آزادی کامل و بی‏قید و شرط داده می‏شود. دختران و پسران خانواده می‏توانند عقایدشان را محک بزنند و رفتار دلبخواهی از خویش بروز دهند. در این رویه انگاره‏های عادی در فرزندان تقویت می‏شود بدون اینکه انضباط شخصی (خویشتنداری) در آنان به منصه ظهور برسد. آنان حال‏نگر شده و به آینده توجهی نشان نمی‏دهند.

رویه مثبت:

در این روش، رفتار مطلوب فرزندان به نوعی مورد تأیید و قدردانی والدین قرار می‏گیرد. مثلاً مادر، از دختر خود به خاطر دقت و صرف وقت در انجام دادن تکالیف قدردانی می‏نماید. این باعث می‏شود که اولاً، آن دختر درک مثبتی از خویشتن پیدا نماید، ثانیا، در سایر امور و کارهای خویش، دقت بیشتری را مبذول دارد؛ ثالثا به خاطر احساس شریک بودن در خانواده، تعهدش نسبت به انجام تکالیف تقویت شود. در این روش والدین، نقشی ارشادی و اصلاحی را بر عهده دارند.
حال که تا حدودی با مباحث نظری انگیزش آشنا شدیم، این سؤال مطرح می‏شود که در عمل چگونه از آنها می‏توان در عرصه خانواده و زندگی خانوادگی سود جست. در اینجا منتخبی از راهها و اصول، جهت ایجاد انگیزش در اعضای یک خانواده (پدر، مادر، فرزندان) ذکر می‏شود:
پدر یا مادر باید انگیزه داشته باشد تا بتواند در میان دیگر اعضای خانواده‏اش انگیزه به وجود آورد.
زن یا شوهر باید هنر و کمالات همسر خود را بشناسد و به آن ارج بگذارد، چرا که طرف مقابل نیازمند احساس ارزشمند بودن است.
گاه، زن یا شوهر از همسر خود درخواست کمک می‏کند، این نشانه ضعف نیست بلکه همسر مهربان دلسوز باید انگیزه را سامان داده و هدایت نماید.
اگر بچه‏ها خود چیزی را انتخاب کنند، نسبت به انجام دقیق و کامل آن متعهد می‏شوند. پس بهتر است والدین آنان را در تنظیم اهداف دخالت داده و با این کار، بچه‏ها را جهت تعیین اهداف شخصی کوتاه‏مدت، میان‏مدت و بلندمدت تشویق و ترغیب نمود.
عوامل انگیزشی برای همه بچه‏ها یکسان نیست. پس باید بچه‏ها (دختر وپسر) و انگیزه‏های آنان را شناسایی کرد. پدر و مادر می‏توانند از طریق برقراری احترام و اعتماد متقابل در داخل و خارج از خانه، عوامل انگیزشی بچه‏های خود را بهتر بشناسند.
استفاده همزمان از عوامل انگیزش بیرونی و درونی است که سرمنشأ تحولات عمیقی خواهد شد. باید به زحمات همسر ارج نهاد و از او تشکر کرد. گاهی یک جمله تشکرآمیز می‏تواند بسیار کارساز باشد.
پدر و مادر باید توقع و انتظار خویش را از بچه‏ها کاملاً روشن نمایند. البته نباید سطح انتظارات والدین فراتر از توان بچه‏ها باشد.
پدر و مادر باید سعی کنند از ترس و تهدید استفاده ننمایند و اگر آن را به عنوان آخرین راه چاره انتخاب می‏کنند، باید درصدد برقراری ارتباط مجدد با فرزند خود باشند.
منبع: پیام زن


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
انواع سالاد
انواع سالاد

انواع سالاد

وعده های غذایی و اهمیت آن ها
وعده های غذایی و اهمیت آن ها

وعده های غذایی و اهمیت آن ها

خفه کردن یک دختر به دلیل ماسک نداشتن!
خفه کردن یک دختر به دلیل ماسک نداشتن!

خفه کردن یک دختر به دلیل ماسک نداشتن!

فراز زیبای سوره مبارکه قصص/ محمود شحات انور
فراز زیبای سوره مبارکه قصص/ محمود شحات انور

فراز زیبای سوره مبارکه قصص/ محمود شحات انور

فواید طالبی
فواید طالبی

فواید طالبی

ادای سوگند امیر جدید کویت
ادای سوگند امیر جدید کویت

ادای سوگند امیر جدید کویت

همه چیز در باره ذرت مکزیکی
همه چیز در باره ذرت مکزیکی

همه چیز در باره ذرت مکزیکی

مناجات در خانه استاد انصاریان
مناجات در خانه استاد انصاریان

مناجات در خانه استاد انصاریان

انتقال تجهیزات نظامی به مرز آذربایجان شرقی!
انتقال تجهیزات نظامی به مرز آذربایجان شرقی!

انتقال تجهیزات نظامی به مرز آذربایجان شرقی!

آب راحت هم نمیشه خورد
آب راحت هم نمیشه خورد

آب راحت هم نمیشه خورد

نوای زیبای «حب‌الحسین» رونمایی شد
نوای زیبای «حب‌الحسین» رونمایی شد

نوای زیبای «حب‌الحسین» رونمایی شد

قرارداد اختیار معامله (Option) چیست؟
قرارداد اختیار معامله (Option) چیست؟

قرارداد اختیار معامله (Option) چیست؟

پذیره نویسی چیست؟ آشنایی با انواع تعهد پذیره نویسی
پذیره نویسی چیست؟ آشنایی با انواع تعهد پذیره نویسی

پذیره نویسی چیست؟ آشنایی با انواع تعهد پذیره نویسی

آمریکا می‌خواهد ایران را وادار به تسلیم کند/ دکتر احمد رسام النفیس
آمریکا می‌خواهد ایران را وادار به تسلیم کند/ دکتر احمد رسام النفیس

آمریکا می‌خواهد ایران را وادار به تسلیم کند/ دکتر احمد رسام النفیس

قرارداد مشتقه چیست و چه کاربردی در بورس دارد؟
قرارداد مشتقه چیست و چه کاربردی در بورس دارد؟

قرارداد مشتقه چیست و چه کاربردی در بورس دارد؟

غذا های مفید برای درمان کبد چرب
غذا های مفید برای درمان کبد چرب

غذا های مفید برای درمان کبد چرب

قرارداد معامله چیست؟ آشنایی با انواع قراردادها در بورس
قرارداد معامله چیست؟ آشنایی با انواع قراردادها در بورس

قرارداد معامله چیست؟ آشنایی با انواع قراردادها در بورس

کسانی که سکه و طلا انبار کردند/ استاد حامد کاشانی
کسانی که سکه و طلا انبار کردند/ استاد حامد کاشانی

کسانی که سکه و طلا انبار کردند/ استاد حامد کاشانی

دلیل سفر حضرت معصومه(س) به ایران/ استاد جباری
دلیل سفر حضرت معصومه(س) به ایران/ استاد جباری

دلیل سفر حضرت معصومه(س) به ایران/ استاد جباری

سیادت و نسل سادات/ استاد پیشوایی
سیادت و نسل سادات/ استاد پیشوایی

سیادت و نسل سادات/ استاد پیشوایی

قلیان کشیدن بازیکنان باعث حذف استقلالی ها
قلیان کشیدن بازیکنان باعث حذف استقلالی ها

قلیان کشیدن بازیکنان باعث حذف استقلالی ها