0
ویژه نامه ها

حاکم در قرآن و انواع آن

اسم فاعل از حُکم (= فرمان، رأی، دانش، حکمت). از این کلمه در قرآن کریم ذکری نشده است ولی از جمع آن به صورت حُکّام در یک آیه (بقره، 188) و به صورت حاکمین در 5 آیه مذکور افتاده است که
حاکم در قرآن و انواع آن
 حاکم در قرآن و انواع آن

نویسنده: صدر حاج سید جوادی
 
اسم فاعل از حُکم (= فرمان، رأی، دانش، حکمت). از این کلمه در قرآن کریم ذکری نشده است ولی از جمع آن به صورت حُکّام در یک آیه (بقره، 188) و به صورت حاکمین در 5 آیه مذکور افتاده است که مفسرین غالباً آن‌ها را به معنی داوران یا قضات تعبیر کرده‌اند (معجم المفهرس لالفاظ قرآن کریم). در غالب کتب فقهی مخصوصاً در کتاب‌های وقف، حدود و دیات و غیره بیشتر به کلمه‌ی حاکم به جای داور و قاضی توجه شده است.
کلمه‌ی حاکم در قانون اساسی در سه اصل 4 و 56 و 57 آمده است که در آنها به معنی حکومت کننده و دستور دهنده استعمال گردیده است. در بعضی از قوانین جاری کشور مانند قانون مدنی، قانون اوقاف و غیره در موارد معینی از کلمه‌ی حاکم استفاده شده است که در کلیه‌ی آن موارد حاکم به معنی قاضی محکمه و مقام رسمی قضات است. در حقوق اداری و قوانین مربوط به آن حاکم به معنی فرماندار و سرپرست شهرستان یا بخش و غیره می‌باشد (ترمینولوژی حقوق، دکتر جعفری، 206). کلمه‌ی حاکم گاه به معنی کسی که حکم قاضی یا داور به نفع او صادر شده است، استعمال می‌شود که طرف او را در دعوی نهایتاً محکوم یا محکومٌ علیه و موضوع یا مال مورد حاکم را محکومٌ‌به گویند.
انواع حاکم
حاکم شرع، مجتهد جامع‌الشرائطی را گویند که اجازه‌ی اجتهاد از اساتید خود داشته و بتواند فصل دعوی و خصومت نماید و شرعاً بین متداعیین قضاوت کرده و با صدور حکم شرعی به دعوی خاتمه دهد که اگر بین مردم چند مجتهد جامع‌الشرائط باشد تکلیف قضاوت یک واجب کفائی است و اگر منفرد و تنها باشد واجب عینی است؛

بیشتر بخوانید: حکومت و حاکمان در قرآن


حاکم منصوب، کسی است که شرعاً یا رسماً از طرف حاکم شرع برای رسیدگی به دعاوی مردم به مقام قضا نصب می‌گردد که او را قاضی منصوب نیز گویند هر چند که مجتهد نباشد؛
حاکم جور، کسی را که منصبی از مناصب مربوط به مشاغل عمومی را بدون این که اذن شرعی داشته باشد اشغال کرده است حاکم جور گویند؛
دلیل حاکم و آن دلیلی است که هنگام مرافعه موجب اثبات حق یکی از طرفین دعوی گردیده است؛
شرائط حاکم، در سه مورد استعمال می‌گردد: یکی آن که حاکم شرع یا حاکم منصوب باید دارای چه خصوصیاتی باشد تا صلاحیت قضاوت را داشته باشد که به این خصوصیات شرائط حاکم گویند. دیگری آن شرائطی است که موجب وقوع امری محتوم‌الوقوع می‌گردد؛ و سوم آن شرائطی است که هنگام انعقاد عقدی مورد قبول طرفین واقع می‌گردد و طرفین ملزم به رعایت آن شرائط می‌باشند که آن را شرائط ضمن العقد نیز گویند.
منبع مقاله :
گروه نویسندگان، (1391)، دائرةالمعارف تشیع (جلد ششم)، تهران: انتشارات حکمت، چاپ اول.
 
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
ویژگى هاى سنت ازدواج از منظر امام سجاد (علیه السلام)
ویژگى هاى سنت ازدواج از منظر امام سجاد (علیه السلام)

ویژگى هاى سنت ازدواج از منظر امام سجاد (علیه السلام)

دوران جدیدی از درمان هراس‌های متداول با کمک واقعیت مجازی
دوران جدیدی از درمان هراس‌های متداول با کمک واقعیت مجازی

دوران جدیدی از درمان هراس‌های متداول با کمک واقعیت مجازی

حقوق خانواده از منظر امام سجاد (علیه السلام)
حقوق خانواده از منظر امام سجاد (علیه السلام)

حقوق خانواده از منظر امام سجاد (علیه السلام)

کرونا؛ بهانه‌ای برای توجیه خیانت بزرگ انتخاباتی رقیب نتانیاهو
کرونا؛ بهانه‌ای برای توجیه خیانت بزرگ انتخاباتی رقیب نتانیاهو

کرونا؛ بهانه‌ای برای توجیه خیانت بزرگ انتخاباتی رقیب نتانیاهو

آخرین آمار کرونا در کشور| ۳۵۴۰۸ مبتلا جدید به کرونا / ۱۱۶۷۹ نفر از بیماران بهبود یافتند
آخرین آمار کرونا در کشور| ۳۵۴۰۸ مبتلا جدید به کرونا / ۱۱۶۷۹ نفر از بیماران بهبود یافتند

آخرین آمار کرونا در کشور| ۳۵۴۰۸ مبتلا جدید به کرونا / ۱۱۶۷۹ نفر از بیماران بهبود یافتند

معاون اجتماعی پلیس فتا: عامل انتشار فراخوان برای واگذاری داروی کرونا بازداشت شد
معاون اجتماعی پلیس فتا: عامل انتشار فراخوان برای واگذاری داروی کرونا بازداشت شد

معاون اجتماعی پلیس فتا: عامل انتشار فراخوان برای واگذاری داروی کرونا بازداشت شد

جهانگیری: اگر نیاز باشد محدودیت های بیشتری برای مقابله با کرونا اعمال می کنیم
جهانگیری: اگر نیاز باشد محدودیت های بیشتری برای مقابله با کرونا اعمال می کنیم

جهانگیری: اگر نیاز باشد محدودیت های بیشتری برای مقابله با کرونا اعمال می کنیم

هم‌سفره با امام سجاد علیه‌السلام
هم‌سفره با امام سجاد علیه‌السلام

هم‌سفره با امام سجاد علیه‌السلام

رازهای موفقیت امام حسین علیه‌السلام در آزمون‌های بزرگ
رازهای موفقیت امام حسین علیه‌السلام در آزمون‌های بزرگ

رازهای موفقیت امام حسین علیه‌السلام در آزمون‌های بزرگ

با خوراکی های چاق کننده فصل تابستان آشنا شوید
با خوراکی های چاق کننده فصل تابستان آشنا شوید

با خوراکی های چاق کننده فصل تابستان آشنا شوید

ویروس کرونا از اوایل بهمن در ایران چرخش داشته است / احتمال پایان موج اول کرونا در تابستان
ویروس کرونا از اوایل بهمن در ایران چرخش داشته است / احتمال پایان موج اول کرونا در تابستان

ویروس کرونا از اوایل بهمن در ایران چرخش داشته است / احتمال پایان موج اول کرونا در تابستان

آغاز بارش‌ها از عصر امروز/ هشدار سازمان هواشناسی نسبت به بارش شدید در ۱۳ استان
آغاز بارش‌ها از عصر امروز/ هشدار سازمان هواشناسی نسبت به بارش شدید در ۱۳ استان

آغاز بارش‌ها از عصر امروز/ هشدار سازمان هواشناسی نسبت به بارش شدید در ۱۳ استان

با این میان وعده ها کربوهیدرات بدن خود را کنترل کنید
با این میان وعده ها کربوهیدرات بدن خود را کنترل کنید

با این میان وعده ها کربوهیدرات بدن خود را کنترل کنید

دشمن ناگرامی چکمه‌ات را از مسیر راه بردار!
دشمن ناگرامی چکمه‌ات را از مسیر راه بردار!

دشمن ناگرامی چکمه‌ات را از مسیر راه بردار!

ویژگی‌های علم و معلوم
ویژگی‌های علم و معلوم

ویژگی‌های علم و معلوم

نقش طبیعت در تعلیم و تربیت
نقش طبیعت در تعلیم و تربیت

نقش طبیعت در تعلیم و تربیت

نقش رأفت و احسان در جامعه و ارزش زیباشناختی
نقش رأفت و احسان در جامعه و ارزش زیباشناختی

نقش رأفت و احسان در جامعه و ارزش زیباشناختی

نسبی بودن ارزش‌های تعلیم و تربیت
نسبی بودن ارزش‌های تعلیم و تربیت

نسبی بودن ارزش‌های تعلیم و تربیت

با جاذبه های شهر ملاکا در مالزی آشنا شوید
با جاذبه های شهر ملاکا در مالزی آشنا شوید

با جاذبه های شهر ملاکا در مالزی آشنا شوید

9 روش ایجاد محبت معصومین (علیهم السلام) در کودکان
9 روش ایجاد محبت معصومین (علیهم السلام) در کودکان

9 روش ایجاد محبت معصومین (علیهم السلام) در کودکان

کیت های ایرانی تشخیص بیماری کووید19 وارد بازار شد
کیت های ایرانی تشخیص بیماری کووید19 وارد بازار شد

کیت های ایرانی تشخیص بیماری کووید19 وارد بازار شد