0
ویژه نامه ها

رنج هایی که می‌بریم جایی برای خدا می‌گذارد؟ (2)

سه نوع شر طبیعی، اخلاقی و متافیزیکی دست مایه ملحدین برای وارد کردن جدی ترین اشکال به خداباوری در طول قرن ها بوده است. این مقاله تا حد امکان سعی کرده است تا با بررسی انواع شرور طبیعی به اشکالاتی که ملحدین بر از این ناحیه بر اعتقاد به وجود خدا مطرح می کنند را پاسخ دهد. نقطه قوت این مقاله ذکر پاسخ های مردود خداباوران به شرور طبیعی و استفاده از مطالب ثابت شده علمی است
رنج هایی که می‌بریم جایی برای خدا می‌گذارد؟ (2)
زمانی که حوادث نا گوار اتفاق می افتد خدا کجاست؟ چگونه شرور طبیعی توجیه می شوند؟
 
چکیده: سه نوع شر طبیعی، اخلاقی و متافیزیکی دست مایه ملحدین برای وارد کردن جدی ترین اشکال به خداباوری در طول قرن ها بوده است. این مقاله تا حد امکان سعی کرده است تا با بررسی انواع شرور طبیعی به اشکالاتی که ملحدین بر از این ناحیه بر اعتقاد به وجود خدا مطرح می کنند را پاسخ دهد. نقطه قوت این مقاله ذکر پاسخ های مردود خداباوران به شرور طبیعی و استفاده از مطالب ثابت شده علمی است.

تعداد کلمات : 2737 / تخمین زمان مطالعه : 13 دقیقه
 
شب
 
نویسنده: Rich Deem
مترجم: محسن صبوری
 
زمین لرزه
من در یکی از زلزله خیز ترین پایتت های جهان، ساحال غربی ایالات متحده زندگی می کنم. بنده شخصا از تعدادی زمین لرزه های 7 ریشتر و تعدادی زمین لرزه به بزرگی پنج تا شش ریشتری که آخرین بار در حال نوشتن این مقاله بودم نجات یافتم. اگر کسی کتب خدا ناباوران را بررسی کند، گمان می کند که این وقایع کارهایی است که خدا از روی هوا و امیال درونی مرتکب آن می شود و هیچ ثمره ای بر آن مترتب نیست. پیام این گونه مطالب این است که زلزله عیوبی هستند که به لحاظ فیزیکی به آفرینش زمین وارد می شود و این که اگر خداوند واقعا زمین را افریده است، خیلی بهتر از این می توانست عمل کند.

اجازه دهید نگاهی به دلایل زلزله بندازیم تا متوجه شویم اگر زلزله اتفاق نیفتد چه می شود؟
دلیل وجود زلزله این است که پوسته قاره ای زمین روی گوشته مذاب زمین در حال شناور است. از آن جایی که قاره ها شناور هستند، صفحه هایی که قاره ها را تشکیل می دهند تمایل دارند به سوی یکدیگر حرکت کنند. زمانی که آن ها به سوی یکدیگر حرکت می کنند، ساییده شدن صفحات منجر به آزاد شدن مقدار زیادی انرژی می شود که صفحات را به لرزه در می آورد. بنابرین راه های کمی برای حل این مشکل وجود دارد. تنها راه حل پیش رو این است که گوشته را از بین ببریم و همه قاره ها را ثابت سر جای خود قرار دهیم. در ابتدا، راه حل خوبی به نظر می رسد. در واقع، همه ی سیاره های سنگی دیگر در منظومه شمسی هیچ هسته مذابی ندارند و در نتیجه هیچ لرزه رخ نمی دهد. اما ثابت شده است که قسمت درونی مذاب زمین برای وجود حیات ضرورت دارد. چرخش مستقل قسمت درونی مذاب زمین باعث می شود که یک دینام مغناطیسی به وجود آید که یک میدان باردار به نام میدان مغناطیسی زمین اطراف زمین تولید می کند. این میدان مغناطیسی، سپر تابشی وان الن را شکل می دهد که زمین را از بمب باران پرتو زا حفظ می کند. اگر این سپر وجود نداشت، حیات روی زمین غیر ممکن بود.

شاید سوالی که به ذهن می آید این است که خدا می توانست جهانی را طراحی کند که تابش های پرتو زا وجود نداشت. ثابت شده است که تولید پرتوهای الکترو مغناطیسی حقیقتا برای عملکرد طبیعی جهان ضروری است. هم جوشی هسته ای، فرایندی که با آن ستارگان تولید نور و گرما و پرتو می کنند برای وجود حیات ضروری است. به علاوه، مواد به کار رفته در ایجاد سیاره های سنگی، از طریق این فرایند ایجاد شده اند. پس تغییر نیروی هسته ای ضعیف برای پیشگیری از تولید تابش الکترومغناطیس با طول موج کوتاه، از تشکیل سیاره های سنگی و حیات جلوگیری می کند. علاوه بر آن، از بین رفتن مواد رادیواکتیو است که مواد مذاب درون زمنی را در جای خود نگه می دارد و وجود میدان مغناطیسی زمین را ممکن می کند تا از زمین در برابر پرتوهای کشنده مراقبت کند.

سود مندی زمین لرزه
وقتی که زمین برای اولین بار آفریده شد، به صورت مذاب بود و سطح آن هم ارتفاع بود. از وقتی که آب روی زمین به وجود آمد، کره زمین به صورت سیاره آبی در آمد که کاملا با اقیانوس ها پوشیده بود. فعالیت های سطوح و لایه های مختلف زمین به زمین لرزه های بزرگی انجامیده است و آتش فشان ها مناطق بزرگی را روی سطح زمین به وجود آورد. به علاوه، بدون ادامه فعالیت های سطوح مختلف زمین، آن مناطق بزرگ با فرسایش به اقیانوس باز می گشتند. از بین بردن چرخه اب به منظور جلوگیری از فرسایش، راه چاره مناسبی نیست، چرا که آب تازه برای حیات ضرورت دارد. پس نه تنها به دلیل اصلی فعالیت های سطوح مختلف زمین برای مراقبت از زمین از پرتو ها نیاز است بلکه همین فرایند برای تشکیل و نگهداری توده های بزرگ قاره ای ضروری است. این مسئله به اثبات رسیده است که تعداد و قدرت زلزله ها در مقایسه با زمانی که زمین تازه ایجاد شده بود به میزان زیادی کاهش یافته است. به طور عمده این به خاطر کاهش مواد پرتوزا در زمین است. تخمین زده شده است که رادو اکتیو به یک چهارم خود از آغاز تشکیل رسیده است. بنابرین می توان چنین اظهار کرد که خداوند میزان رنج ناشی از زمین لرزه ها را به کمترین حد مورد نیاز برای وجود حیات پیشرفته رو زمین کاهش داده است.

زمین لرزه و تمدن
گرچه زمین لرزه می توانند منجر به تخریب تمدن ها شود اما سیزده تمدن از پانزده تمدن اولیه که در مجاورت مناطق زلزله خیز شکل گرفت، رشد کرد و تنها تمدن مصر و چین استثنا هستند. دانشمندان حدس می زنند که مرزهای صفخات به طور معمول منابع آب گسترده ای داشته اند که می توانست یک جا نشینان اولیه را جذب کنند و آتش فشان ها هم به شکل گیری خاک غنی کمک کرده است. روشن است که زمین لرزه آنقدر ها هم نمی توانست برای بشر زیان بار بوده باشد چرا که اکثریت تمدن های کهن در مجاورت گسل ها شکل گرفته اند.

سونامی
زمانی که زمین لرزه در زیر اقیانوس ها اتفاق می افتد، با حرکت صفحه ها انرژی آن ها در اقیانوس آزاد می شود و موج هایی به نام سونامی شکل می گیرد. ارتفاع این امواج ممکن است به بیش از سی متر برسد و زمانی که به خشکی می رسد چندین مایل روی آن جاری شود. سونامی سال 2004 اقیانوس هند خرابی های گسترده ای در مناطق مجاور ساحل بر جا گذاشت و بیش از دویست هزار نفر جان خود را از دست دادند. بعد از زمین لرزه بزرگ سال 2011، یک سونامی بزرگ سواحل ژاپن را در نوردید. همین چند سطر قبل در مورد مشکلات عدم وقوع زلزله بحث کردیم و به این نتیجه رسیدیم که عدم وقوع آن به شرور بزرگ تری می انجامد که کمبود توده های قاره ای و تابش پرتوهای خورشیدی شدید بر روی سطح زمین از جمله آن ها بودند. بنابرین، چنین چیزی امکان ندارد که سونامی واقع نشود اما در عین حال مشکلات بزرگ تری هم رخ ندهد.

فوران آتش فشان ها
آتش فشان ها به میزان کمی باعث تحقق شر می شود. افراد کمی با فوران آن ها آسیب می بینند. زندگی در نزدیکی یک کوه فعال، محل مناسبی برای زندگی نیست. اما با توجه به این مطلب که مردم را می توان مجبور به ترک خانه ها کرد یا این که با ماندن در آن جا کشته شوند، باید دنبال راهی باشیم که این مدل از شر طبیعی را توجیه کنیم. متاسفانه، فعالیت آتش فشانی همان دلایل زمین لرزه یعنی حرکت سطوح مختلف زمین را دارد. در واقع، نقشه فعالیت های آتش فشانی جهان به طرز عجیبی شبیه نقشه فعالیت های لرزه ای است. بنابرین همان مشکلات درباره توجیه این شر نیز مطرح است هم چنان که در مورد زلزله مطرح بود. پدیده آتش فشانی در گذشته های دور، بسیار شدیدتر از امروز بوده اند. برای مثال جریان سنگ بازالت رودخانه کلمبیا در دوازده تا هفده میلیون سال قبل، چهل و یک هزار مایل مکعب جریان گدازه ای تولید کرده است. پس خداوند امروزه سطح پدیده های آتش فشانی را به پایین ترین سطح مورد نیاز برای یک حیات کامل روی زمین آورده است. بنابرین ما حذف فوران های آتش فشانی را رد می کنیم چرا که وجود آتش فشان ها در جهانی که موجودات ذی شعور زندگی می کنند، ضرورت دارد.

رانش زمین
در کالیفرنیا، ایالتی که من زندگی می کنم، در طول هر فصول بارانی، اغلب از ماه دسامبر تا فوریه، چندین رانش زمین را تجربه می کنیم. رانش زمین در ایالت کالیفرنیا، معمولا به دنبال آتش سوزی هایی رخ می دهد که رشد گیاهانی را که با ریشه های خود خاک را سر جای خود میخ کوب می کند، متوقف می کند. بدون گیاهان، خاک در طول بارش شدید مستعد فرسایشی است که در نهایت به رانش زمین ختم می شود. چند صد نفر در کالیفرنیا بی خانمان شده اند و تعداد کمتری سالانه با رانش زمین جان خود را از دست می دهند. از بین بردن چرخه آب راه حل مناسبی نیست، چرا که همه موجودات زنده به اب نیاز دارند. این امکان وجود دارد که مسطح کردن زمین، رانش زمین را متوقف کند اما لازم است زمین ساخت صفحه ای به میزان زیادی به هم پیچانده شود. هیچ روند طبیعی وجود ندارد که بتواند قاره هایی کاملا مسطح به وجود آورد که خالی از ناهمواری هایی باشد که در واقع کوه هایی هستند که هزاران پا بالاتر از سطح دریا ارتفاع دارند. افزون بر آن، یک قاره کاملا مسطح احتمالا در معرض سیل قرار می گیرد به این خاطر که هیچ راه موثری برای خشک شدن آب های سطح زمین در پی یک طوفان وجود ندارد. از نقطه نظر زیبایی شناختی، جهان بدون کوه ها کسل کننده می شد. حذف چرخه آب یا مسطح کردن قاره ها می تواند به شرور بزرگ تری از تحمل چند رانش زمین در سال ختم شود.

سیل
سیل ها به طور میانگین، جان 146 نفر از مردم ایالات متحده را می گیرد. سیل های خروشان نمونه دیگری از شرور طبیعی هستند که طبق دیدگاه خداناباوران نباید اتفاق بیفتد. ما تا کنون مشکلاتی که با حذف چرخه آب به وجود می آید را مورد بحث قرار داده ایم. از آن جایی که حذف چرخه آب راه حل درستی نیست، تنها راه حل های کمی برای جلوگیری از سیل وجود دارد. برخی از سیل ها نتیجه صاف بودن زمین است زیرا زمین هموار توانایی کشیدن آب ناشی از طوفان ها را ندارد. برخی دیگر از سیل ها نیز در اثر بارش فراوان اتفاق می افتد که در پی ان رودخانه ها از حریم خود طغیان می کنند و به مناطق اطراف جاری می شوند. راه حل زمین هموار ایجاد تپه ها و کوه ها است. اما این روش عمدتا منجر به رانش زمین می شود. هنوز روشن نیست چرا خداناباوران اعتقاد دارند که نباید هم سیل و هم رانش زمین اتفاق بیفتد.

 

بیشتر بخوانید : آثار جریان‌های اقیانوسی بر روی آب و هوای کره‌ی زمین


منافع سیل
اکثر مردم گمان می کنند که سیل شر است و وقوع آن هیچ توجیهی ندارد. در واقع، برخی رودخانه ها در سراسر جهان، هر سال سیل خیز هستند. جاری شدن سیل بسیاری از گل و لای مفید و مواد معدنی را به زمین های اطراف حمل می کند و حاصل خیزی آن را افزایش می دهند. اما مردم درد سرهای هر ساله ی خانه سازی مجدد را دوست ندارند. پس ما بر آن شدیم تا با ساخت سدها و خاکریز ها از جاری شدن سیل در فصول بارانی جلوگیری به عمل آوریم. نتیجه این عمل این بود که زمین در حال حاضر نیاز به تزریق مواد غنی دارد چرا که راه های طبیعی تجدید خاک را حذف کرده ایم.

تندباد ها، گردباد ها و توفان ها
تندباد های اقیانوس اطلس شمالی و گردباد های اقیانوس هند و توفان های آقیانوس آرام، بحران های آب و هوایی موسمی هستند که از آب گرم انرژی خود را دریافت می کند تا تند بادهایی با سرعت بالاتر از صد مایل بر ساعت ایجاد شود. این تندباد ها مشکلاتی برای مناطق موسمی ایجاد می کنند زیرا تند باد ها در اکثر مناطق واقع در شمال عرض جغرافیایی قادر به تولید انرژی بالا به خاطر دماهای پایین آب  و سر زمین های آن جا نمی باشند. بنابرین مشکل از عملکرد گرمایش نامتوازن سطح زمین ناشی می شود. چگونه مشکل گرمایش نا متوازن حل می شود؟ زمین توسط یک منبع به نام خورشید گرم می شود. اگر زمین توسط سه منبع گرم می شد، یکی در استوا و دو تای دیگر در دو قطب، گرمایش به طور نسبی یک دست می شد. مشکل این جا است که چنین منظومه شمسی نمی تواند در جهان هستی موجود باشد. از جایی که ستارگان باید یک حداقل اندازه ای داشته باشند، سه ستاره که دور یکدیگر می چرخند، نمی توانست به طور مساوی زمین را روشن کند.

این اتفاق به خاطر این است که گردش، آن ها را در موقعیت های مختلف در زمان های مختلف قرار میداد. چنین چیزی امکان ندارد که چنین منظومه شمسی در بر دارنده ی سیاره ای باشد چرا که اثرات گرانشی سیارات، آن ها را به سمت موقعیت هایی که بایند قرار بگیرند، هدایت می کرد. در واقع، سیستم های ستاره ای دو گانه ی کمی، سیاره ها را جای می دادند زیرا طنین گرانشی تمایل دارند که سیارات را از سیستم بیرون کنند. پس با وجود قوانین فیزیک، گرمایش زمین همواره یک نواخت نخواهد بود که این امر منجر به تند باد ها و چرخه های باد شمالی و جنوبی می شود. انحنای کره زمین به یکدستی گرمای زمین کمک می کند. سیاره ای با زاویه انجراف نود درجه با آب و هوای سختی مواجه خواهد شد که یک طرف همواره منجمد و طرف دیگر به شدت گرم و سوزان خواهد بود. زاویه انحراف صفر درجه به قطب های همیشه منجمد می انجامد که در آن یخ به انباشتن ادامه می دهد تا این که زمین اکثر یا همه ی آب اقیانوس های خود را از دست دهد یا یخ بزند. روشن شده است که زاویه انحراف 21.5 درجه ای برای برقراری شرایط زندگی در تقریبا همه جای کره زمین حالت بهینه ای را فراهم کرده است بدون این که به انباشته شدن یخ در قطب ها بینجامد. پس مشخص شد که یکدستی گرمای زمین در حال حاضر در بهترین حالت خود می باشد و به هیچ وجه بهتر از این ممکن نبود.

گردبادهاشاید سوالی که به ذهن می آید این است که خدا می توانست جهانی را طراحی کند که تابش های پرتو زا وجود نداشت. ثابت شده است که تولید پرتوهای الکترو مغناطیسی حقیقتا برای عملکرد طبیعی جهان ضروری است. هم جوشی هسته ای، فرایندی که با آن ستارگان تولید نور و گرما و پرتو می کنند برای وجود حیات ضروری است. به علاوه، مواد به کار رفته در ایجاد سیاره های سنگی، از طریق این فرایند ایجاد شده اند. پس تغییر نیروی هسته ای ضعیف برای پیشگیری از تولید تابش الکترومغناطیس با طول موج کوتاه، از تشکیل سیاره های سنگی و حیات جلوگیری می کند. علاوه بر آن، از بین رفتن مواد رادیواکتیو است که مواد مذاب درون زمنی را در جای خود نگه می دارد و وجود میدان مغناطیسی زمین را ممکن می کند تا از زمین در برابر پرتوهای کشنده مراقبت کند.
گردباد ها عامل برخی از مخرب ترین نیروهای موجود در جهان است. بادها به صورت گردباد های شدید می توانند بیش از دویست مایل بر ساعت سرعت داشته باشند. با وجود این که بیشتر گردباد ها در نیمه غربی ایالات متحده امریکا اتفاق می افتد اما در مناطق زیاد دیگری در سراسر جهان نیز رخ می دهند. گردباد ها همچنین می توانند با اختلاف دما که به تغییرات فشار جوی منطقه ای می انجامد، باعث چرخش افقی توده هوا گردند. وزش باد به همراه توفان همراه با صاعقه این باد در چرخش را عمودی می کند که به شکل معروف قیفی منجر می ود که در نقاط تحت تاثیر خود، خرابی هایی را به بار می آورد. طبق قوانین فیزیک، امکان از شکل نگرفتن توفان وجود ندارد. افزون بر آن، اکثر توفان ها مفید هستند و برای موجودات ذی شعور امکان حیات روی زمین را می دهد. بنابرین امکان جلوگیری کردن از توفان ها وجود ندارد مگر این که مانع حیات موجود ذی شعور روی زمین شویم.

رعد و برق
رعد و برق های توفان ها سالانه حدود صد نفر را در ایالات متحده به کام مرگ می کشاند. رعد و برق توسط اختلاف بار الکتریکی که درون ابرها به وجود آمده است، تولید می شود. هر چه ابرها کوچک تر باشند، یخ ها با بار مثبت در نزدیکی بالای ابرها قرار دارند در حالی که هر چه ابر ها بزرگ تر باشند، بیشتر بار منفی یخ به سمت پایین ابرها قرار دارند. وقتی اختلاف بار به سطح بحرانی می رسد، تخلیه الکتریکی اتفاق می افتد. معمولا، رعد و برق بدون هیچ آسیبی بین ابرها اتفاق می افتد. وقتی رعد و برق بین ابر و زمین اتفاق می افتد، خسارات سنگین محلی امکان وقوع دارند. گر چه ما فکر می کنیم که رعد و برق تا حدی به دامنه وقوع خود محدود است ولی اما کمترین میزان یک رعد و برق در کیلومتر مربع در هر سال در سرتاسر جهان به جز دو قطب و صحراهای بزرگ گزارش می شود. حتی جایی که من در کالیفرنیای جنوبی زندگی می کنم، سالانه شاهد رعد و برق هایی در اطراف محل زندگی خود هستیم. راه مشخص برای حذف رعد و برق، حذف توفان ها است. اما این راه حل زمین را از حیات خالی می کند. کاهش نیروی الکترومغناطیس که همواره تعداد رعد و برق را کاهش می دهد، بر روی واکنش های شیمیایی را تاثیر منفی می گذارد. امری که از وجود حیات به طور کلی ممانعت می کند.

رعد و برق مفید است
بیشتر مردم عادی احتمالا چنین فکر می کنند که رعد و برق نکته ی مثبتی ندارد. اما تخلیه بار الکتریکی با انرژی بالا، موجب جدا شدن پیوند مولکولی نیتروژن و اکسیژن می شود. هنگامی که این اتم ها دوباره به هم می پیوندند، تشکیل نیتریک اکسید می دهند که از طریق باران به گیاهان می رسد. امروزه ثابت شده است که مولکول نیتروژن که هشتاد درصد هوا را شامل می شود، به لحاظ شیمیایی، تقریبا برای همه گونه های حیات به جز گونه های کمی از باکتری های نیتروژنی غیر قابل دسترس هستند. پس رعد و برق به لحاظ شیمیایی نیتروژن در دسترس گیاهان را فراهم می کند.

 

برگرفته از سایت: godandscience.org

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
آشنایی با مزایا و عوارض جلبک
آشنایی با مزایا و عوارض جلبک

آشنایی با مزایا و عوارض جلبک

همه جیز راجع به کمبود ید
همه جیز راجع به کمبود ید

همه جیز راجع به کمبود ید

راجع به دیافورز چه میدانید؟
راجع به دیافورز چه میدانید؟

راجع به دیافورز چه میدانید؟

همه جیز راجع به هورمون کورتیزول
همه جیز راجع به هورمون کورتیزول

همه جیز راجع به هورمون کورتیزول

نگه داشتن ادرار و عوارض آن
نگه داشتن ادرار و عوارض آن

نگه داشتن ادرار و عوارض آن

طرز تهیه لازانیای پیچ گیاهی
طرز تهیه لازانیای پیچ گیاهی

طرز تهیه لازانیای پیچ گیاهی

آشنایی با دستور تهیه سه نوع غذای گیاهی رژیمی
آشنایی با دستور تهیه سه نوع غذای گیاهی رژیمی

آشنایی با دستور تهیه سه نوع غذای گیاهی رژیمی

دستور تهیه سه مدل شربت خانگی
دستور تهیه سه مدل شربت خانگی

دستور تهیه سه مدل شربت خانگی

دستور تهیه انواع قاطی پلو
دستور تهیه انواع قاطی پلو

دستور تهیه انواع قاطی پلو

دستور تهیه چهار مدل شربت خانگی
دستور تهیه چهار مدل شربت خانگی

دستور تهیه چهار مدل شربت خانگی

طرز تهیه شربت خانگی با پنج طعم مختلف
طرز تهیه شربت خانگی با پنج طعم مختلف

طرز تهیه شربت خانگی با پنج طعم مختلف

طرز تهیه سه نوع قاطی پلو رژیمی
طرز تهیه سه نوع قاطی پلو رژیمی

طرز تهیه سه نوع قاطی پلو رژیمی

طرز تهیه سه مدل شربت خانگی
طرز تهیه سه مدل شربت خانگی

طرز تهیه سه مدل شربت خانگی

تولید بزرگترین پهباد ایرانی با توانایی ها و قابلیت های مختلف + فیلم + نظر کاربران
تولید بزرگترین پهباد ایرانی با توانایی ها و قابلیت های مختلف + فیلم + نظر کاربران

تولید بزرگترین پهباد ایرانی با توانایی ها و قابلیت های مختلف + فیلم + نظر کاربران

دستور پخت سه مدل غذا با بلغور گندم
دستور پخت سه مدل غذا با بلغور گندم

دستور پخت سه مدل غذا با بلغور گندم

طرز تهیه کراکر خانگی با طعم های مختلف
طرز تهیه کراکر خانگی با طعم های مختلف

طرز تهیه کراکر خانگی با طعم های مختلف

تحولات ارزشی خانواده در قرن بیست و یکم
تحولات ارزشی خانواده در قرن بیست و یکم

تحولات ارزشی خانواده در قرن بیست و یکم

حکمت (نسخه اینستاگرام) | کوثر می‌خوای یا تکاثر؟ / استاد عزیزی
حکمت (نسخه اینستاگرام) | کوثر می‌خوای یا تکاثر؟ / استاد عزیزی

حکمت (نسخه اینستاگرام) | کوثر می‌خوای یا تکاثر؟ / استاد عزیزی

خلاصه بازی فوتبال پرسپولیس 1 - سایپا 0
خلاصه بازی فوتبال پرسپولیس 1 - سایپا 0

خلاصه بازی فوتبال پرسپولیس 1 - سایپا 0

علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن
علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن

علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن

علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن
علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن

علائم واریس در دوران بارداری و راه های درمان آن