0

مسابقه در عمل و فضیلت و پیشى گرفتن در خیرات‏

جامعه اسلامى درباره خیرات توجه ویژه ای نموده و با توجه به معارف عمیق موجود در متون دینی که مورد تایید ذاتی عقل است در پیشی گرفتن کارهاى نیک سفارش می کند، از اینرو می توان سعادت را در سبقت جستن کارهاى نیک اخلاقی مشاهده نمود.
مسابقه در عمل و فضیلت و پیشى گرفتن در خیرات‏

دامنه معارف و تعلیمات قرآن بى ‌نهایت وسیع است، افراد فقط بقدر سعى و کوشش محدود خود می توانند بهره ‌مند گردند.

مکتب عالى قرآن یگانه وسیله آزمایش و رهبر بشر بسوى کمال و سعادتست، برنامه ‌اى است که معارف و دستورات اخلاقى و عملى را بحد امکان در بردارد، و دامنه معارف و تعلیمات آن بى‌ نهایت وسیع و زیاده بر طاقت بشر و فوق تصور است، که افراد فقط بقدر سعى و کوشش محدود خود می توانند بهره‌ مند گردند. و همه افراد بشر بسوى پروردگار باز خواهند گشت؛ آنگاه سرایر هر یک آشکار و از یکدیگر امتیاز می یابند، که سیرت کسى پنهان نخواهد بود. (حسینی همدانی، سید محمد، انوار درخشان، 1404ق، ج5، ص 37).
 

خیر و سعادت براى گروه مؤمنانى است که داراى ویژگیهاى اعتقادى و اخلاقى هستند و به دنبال آن در انجام اعمال صالح پیش قدمند.

در واقع خیرات و نیکیها و سعادت واقعى، آن نیست که غرق شدگان در ناز و نعمت و غافلان مغرور به دنیا مى ‌پندارند، خیر و سعادت و برکت براى گروه مؤمنانى است که داراى ویژگیهاى اعتقادى و اخلاقى هستند و به دنبال آنتعبیر به" یسارعون" که از باب" مفاعله" و به معنى سرعت براى پیشى گرفتن از یکدیگر است، تعبیر جالبى است که وضع حال مؤمنان را در یک مسابقه که به سوى مقصدى بزرگ و پر ارزش انجام مى ‌شود. در انجام اعمال صالح پیش قدمند. ضمنا تعبیر به" یسارعون" که از باب" مفاعله" و به معنى سرعت براى پیشى گرفتن از یکدیگر است، تعبیر جالبى است که وضع حال مؤمنان را در یک مسابقه که به سوى مقصدى بزرگ و پر ارزش انجام مى ‌شود، مشخص مى‌ کند و نشان مى ‌دهد آنها چگونه در برنامه اعمال صالح با یکدیگر رقابت سازنده و مسابقه بى وقفه دارند. (مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، 1374ش، ج14، ص 265 با تلخیص).
 

نظر صاحب تفسیر اطیب البیان در اینکه متعلق امر «فاستبقوا الخیرات» واجبات است یا مستحبات. 

وظیفه هر کس در سیر کمالات نفسانیه و معارف الهیه و افعال عبادیه و کلیه خیرات اینست که بر یکدیگر سبقت بگیرید و در هر کلاسى نمره 20 حیازت کنید و اختلاف در اینکه امر فاستبقوا براى وجوب است یا استحباب غلط است چون امر ارشادى است بحکم عقل.مرحوم طیب (ره) در تفسیر خود که یک تفسیر کلامی-اجتهادی است در ذیل آیه 48 سوره مائده در خصوص امر به سبقت در کارهای نیک معتقد است  وظیفه هر کس در سیر کمالات نفسانیه و معارف الهیه و افعال عبادیه و کلیه خیرات اینست که بر یکدیگر سبقت بگیرید و در هر کلاسى نمره 20 حیازت کنید و اختلاف در اینکه امر فاستبقوا براى وجوب است یا استحباب غلط است چون امر ارشادى است بحکم عقل اعمال مولویت در او نشده مثل امر اطیعوا و تابع مرشد الیه است اگر واجب است واجب و اگر مستحبّ است مستحب‌. (طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، 1378ش، ج4، ص 387).

 مسابقه اقسام بسیارى دارد. 

مسابقه اقسام بسیارى دارد در ایمان در اعمال صالحه در صنایع در خلقت سابقین بر لاحقین و همچنین در کفر و ضلالت و فسق و فجور و معاصى فرداى قیامت هم مؤمنین بعضى بر بعضى سبقت می گیرند در دخول بهشت، و کفار بعضى بر بعضى سبقت می گیرند در جهنم.در چهارمین آیه از سوره نازعات آمده است «فَالسَّابِقاتِ سَبْقاً» سبق مسابقه است که بر یکدیگر جلو می زنند مثل ماشین‌ها و موتورسیکلت‌ها و چرخ سوارها و اسب‌ها و جوانها در دویدن و مسابقه اقسام بسیارى دارد در ایمان در اعمال صالحه در صنایع در خلقت سابقین بر لاحقین و همچنین در کفر و ضلالت و فسق و فجور و معاصى فرداى قیامت هم مؤمنین بعضى بر بعضى سبقت می گیرند در دخول بهشت، و کفار بعضى بر بعضى سبقت می گیرند در جهنم، و همچنین کرات جویه بعضى بر بعضى در سیر سبقت دارند بعضى سریع السیر هستند بعضى بطی‌ء ملائکه بعضى بر بعض انبیاء اوصیاء و اولیاء حتى رحمت الهى بر غضب او سبقت می گیرد (یا من سبقت رحمته غضبه). (همان، ج13، ص 371).
 

نظریه مفسر کبیر مرحوم علامه طباطبائی (ره) در مورد سبقت در خیرات دنیوی و سبقت در آثار و نتایج خیرات.

مرحوم علامه طباطبائی (ره) در باب سبقت در کارهای نیک و خیرات و نیز سبقت گرفتن در آثار و نتایج این سبقت سابق [سبقت در خیرات] به آیه "وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ" [1] در قرآن کریم استناد کرده اند و در این مورد معتقدند که آیه‌ اى که صلاحیت تفسیر سابقون اول را داشته باشدمراد از سابقون، کسانى هستند که در خیرات سبقت مى گیرند، و قهرا وقتى به اعمال خیر سبقت مى‌ گیرند، به مغفرت و رحمتى هم که در ازاى آن اعمال هست سبقت گرفته ‌اند. آیه شریفه‌" فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ" [2] و آیه شریفه‌ " وَ لِکُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّیها فَاسْتَبِقُوا الْخَیْراتِ" [3] و آیه شریفه‌" أُولئِکَ یُسارِعُونَ فِی الْخَیْراتِ وَ هُمْ لَها سابِقُونَ" [4] است. که از این آیات به دست مى ‌آید مراد از سابقون، کسانى هستند که در خیرات سبقت مى گیرند، و قهرا وقتى به اعمال خیر سبقت مى‌ گیرند، به مغفرت و رحمتى هم که در ازاى آن اعمال هست سبقت گرفته ‌اند. و لذا در آیه‌" سابِقُوا إِلى‌ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ جَنَّةٍ" [5]  به جاى امر به سبقت در اعمال خیر، دستور فرموده: به مغفرت و جنت سبقت گیرند، پس سابقون به خیرات، سابقون به رحمت و مغفرتند، در آیه مورد بحث هم که مى‌ فرماید:" السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ" مراد از سابقون اول، سابقین به خیرات، و مراد از سابقون دوم سابقین به اثر خیرات یعنى مغفرت و رحمت است. (طباطبائی، موسوی همدانی، ترجمه تفسیر المیزان، 1378ش، ج19، صص 198-199).

پی نوشتها:
[1]. الواقعه: 10.
[2]. فاطر: 32.
[3]. البقره: 148.
[4]. المومنون: 61.
[5]. الحدید: 21.
منابع:
1- حسینی همدانی، سید محمد، انوار درخشان، ایران، تهران، انتشارات کتابفروشی لطفی، چاپ اول، 1404ق.
2- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ایران، تهران، انتشارات دارالکتب الإسلامیة، چاپ سی و دوم، 1374ش.
3- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ایران، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، 1378ش.
4- طباطبائی، موسوی همدانی، ترجمه تفسیر المیزان، ایران، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،چاپ یازدهم، 1378ش.

مقالات مرتبط

خیر چیست

دوشنبه، 26 مهر 1395

آثار نیکوکاری در قرآن کریم

پنجشنبه، 1 اسفند 1387
ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 12 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 208
موارد بیشتر برای شما
تلاوت تاثیرگذار استاد عبدالباسط سوره مبارکه عنکبوت آیه 17
تلاوت تاثیرگذار استاد عبدالباسط سوره مبارکه عنکبوت آیه 17

تلاوت تاثیرگذار استاد عبدالباسط سوره مبارکه عنکبوت آیه 17

ایران، کشوری که به تنهایی ٧٦ درصد تریاک جهان را کشف کرده است
ایران، کشوری که به تنهایی ٧٦ درصد تریاک جهان را کشف کرده است

ایران، کشوری که به تنهایی ٧٦ درصد تریاک جهان را کشف کرده است

مزایای اینترنت 5G نسبت به 4G چیست؟
مزایای اینترنت 5G نسبت به 4G چیست؟

مزایای اینترنت 5G نسبت به 4G چیست؟

بهترین مال و بهترین مصرف
بهترین مال و بهترین مصرف

بهترین مال و بهترین مصرف

حمله خمپاره‌ای به پایگاه نظامی در شمال بغداد که نیروهای آمریکایی نیز در آن حضور دارند

حمله خمپاره‌ای به پایگاه نظامی در شمال بغداد که نیروهای آمریکایی نیز در آن حضور دارند

میوه برجام هم نرسیده دست مردم رسید!
میوه برجام هم نرسیده دست مردم رسید!

میوه برجام هم نرسیده دست مردم رسید!

بررسی عملکرد تیم ملی والیبال در لیگ ملت ها
بررسی عملکرد تیم ملی والیبال در لیگ ملت ها

بررسی عملکرد تیم ملی والیبال در لیگ ملت ها

کشف شبکه گسترده عملیات سایبری تهاجمی علیه ایران
کشف شبکه گسترده عملیات سایبری تهاجمی علیه ایران

کشف شبکه گسترده عملیات سایبری تهاجمی علیه ایران

دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما و معافیت آنها از مالیات
دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما و معافیت آنها از مالیات

دستمزدهای‌ نجومی‌ ستاره‌های‌ سینما و معافیت آنها از مالیات

افشاگری ها علیه فروشندگان سلاح
افشاگری ها علیه فروشندگان سلاح

افشاگری ها علیه فروشندگان سلاح

ماجرای حمله به توله خرس 2 ساله در سوادکوه مازندران/ دستگیری یکی از ضاربان
ماجرای حمله به توله خرس 2 ساله در سوادکوه مازندران/ دستگیری یکی از ضاربان

ماجرای حمله به توله خرس 2 ساله در سوادکوه مازندران/ دستگیری یکی از ضاربان

دبیر شورای عالی امنیت ملی از ضربه سنگین اطلاعاتی ایران به شبکه سایبری خارجی خبر داد
دبیر شورای عالی امنیت ملی از ضربه سنگین اطلاعاتی ایران به شبکه سایبری خارجی خبر داد

دبیر شورای عالی امنیت ملی از ضربه سنگین اطلاعاتی ایران به شبکه سایبری خارجی خبر داد

مدارک تحصیلی فارغ التحصیلان متخلف باطل می‌شود + جزییات
مدارک تحصیلی فارغ التحصیلان متخلف باطل می‌شود + جزییات

مدارک تحصیلی فارغ التحصیلان متخلف باطل می‌شود + جزییات

به مستاجران هم وام می‌دهند؟

به مستاجران هم وام می‌دهند؟

اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی /دستور رئیس قوه‌قضائیه برای بررسی قصور احتمالی
اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی /دستور رئیس قوه‌قضائیه برای بررسی قصور احتمالی

اطلاعیه سازمان زندان‌ها درباره جزئیات قتل شیرمحمدعلی /دستور رئیس قوه‌قضائیه برای بررسی قصور احتمالی

عصر جدید (10-2) | بدلکاری
عصر جدید (10-2) | بدلکاری

عصر جدید (10-2) | بدلکاری

واکنش جهانی به تصمیم برجامی جدید ایران
واکنش جهانی به تصمیم برجامی جدید ایران

واکنش جهانی به تصمیم برجامی جدید ایران

عصر جدید (10-2) | استندآپ کمدی
عصر جدید (10-2) | استندآپ کمدی

عصر جدید (10-2) | استندآپ کمدی

عصر جدید (10-2) | حل فرمول ریاضی

عصر جدید (10-2) | حل فرمول ریاضی

ترجمان وحی/ ایاک نعبد و ایاک نستعین
ترجمان وحی/ ایاک نعبد و ایاک نستعین

ترجمان وحی/ ایاک نعبد و ایاک نستعین

ترجمان وحی/ ایاک نعبد، ایاک نستعین، اهدناالصراط المستقیم
ترجمان وحی/ ایاک نعبد، ایاک نستعین، اهدناالصراط المستقیم

ترجمان وحی/ ایاک نعبد، ایاک نستعین، اهدناالصراط المستقیم