0

پانتومیم؛ هنر منسوخ شده یا اصالت بازیگری

مناقشه بحث بر انگیز در برنامه عصر جدید

اظهارات سید بشیر حسینی که البته با واکنش سه داور دیگر برنامه و احسان علیخانی همراه شد، واکنش هایی هم در فضای مجازی بر انگیخت. اما سوال اینجاست که آیا به واقع گفته ها یا بهتر بگوییم انتقاد سید بشیر حسینی به هنر پانتومیم صحیح است؟ آیا دوره این هنر به سر آمده است؟!
مناقشه بحث بر انگیز در برنامه عصر جدید

«اتفاق معنادار این است که خیلی از این چیزها را ما فقط بر مبنای سنت و عادت حفظ می کنیم. مخاطب نسل نوجوان اساسا چقدر علاقه مند است و مشکلات و گمشده های خود را در این حوزه ها می بیند؟ پانتومیم اصلا مال فرهنگ ما نیست...تمام اجراها و ادا و اطوارها نشان می دهد این برای فرهنگ ما نیست...اشکالی ندارد در جایگاه هنری و صنفی خودش دیده شود اما قطعا هیچوقت هنر محبوب عامه نبوده و نخواهد بود... دوره پانتومیم به سر آمده و الان عصر زبان است و تلویزیون جای پانتومیم نیست،  پانتومیم نوعی بازگشت به عقب است»

این بخشی از اظهارات سید بشیر حسینی؛ داور برنامه عصر جدید بود که بعد از اجرای یکی از شرکت کنندگان در نقد پانتومیم به زبان آورد. اظهاراتی که البته با واکنش سه داور دیگر برنامه و احسان علیخانی همراه شد، واکنش هایی هم در فضای مجازی بر انگیخت. اما سوال اینجاست که آیا به واقع گفته ها یا بهتر بگوییم انتقاد سید بشیر حسینی به هنر پانتومیم صحیح است؟ آیا دوره این هنر به سر آمده است؟!

پانتومیم چیست؟


در تعریف پانتومیم آمده است به اجرای نمایش بی‌کلام فقط با استفاده از حرکات بدن گویند. سرآغاز این هنر را باید از روم باستان و نمایش‌های آکروباتیک که به «میموس» مشهور بودند، دانست. قبل از اینکه مکتب یا سبک باشد بیشتر یک علم است از دوران کلاسیک گرفته تا مدرن‌، پانتومیم یک نمایش سبک‌یافته است بدانید که کلمه " میم " غلط گفتاری است و در واقع باید گفت  «مایم».
 قبل از آنکه پانتومیمی وجود داشته باشد " پانتومایمی " وجود داشته و قبل از آن " مایم " بوده است. ریشه " مایم " برمی‌گردد به نخستین روزهای حیات بشر و انسان‌ها که کلام نداشتند و برای برقراری این کلام نداشتند و به چیزی جز بدن خود متکی نبودند.(1)

ناب‌ترین و اصیل‌ترین شکل تئاتر


علیرضا خمسه هنرمند پیشکسوت عرصه نمایش که اتفاقا تحصیلاتی هم در زمینه پانتومیم دارد در خصوص این هنر گفته است:
« اصولا موفقیت در عرصه بازیگری به چند زمینه برمی‌گرد: الف. استمرار  ب. آموزش  ج. تجربه
 برای کشف استعداد بازیگری، راه‌های متنوع آموزشی و تجربی وجود دارد در این راه به فراخور مکتب‌ها و سبک‌های مختلف از مقولاتی مانند بدن، بیان، تخیل و تمرکز، صحبت به میان می‌آید. از میان این مقولات، بدن یا زبان بدن اهمیت بیشتری دارد. پانتومیم «تئاتر خاموش» یا «هنر گفت‌وگوی بدون کلام» است. تاکید پانتومیم بر طرح احساسات و مفاهیمی است که هرگز با کلام به بیان در نمی‌آیند. مضامین مورد استفاده در پانتومیم، از کمدی تا تراژدی تنوع دارد و تنها با تجسم در بدن بازیگر است که بیان می‌شود. از این رو ناب‌ترین و اصیل‌ترین شکل تئاتر به حساب می‌آید. چون مهم‌ترین ابزار پانتومیم، بدن بازیگر است، برای موفقیت در این رشته باید تمرین‌ها و ممارست‌های فراوان داشت.»(2)

گسسته از زنجیره رئالیسم

پانتومیم شکلی از اجراست که از همان آغاز با حذف کلام از ابزارهای بیانی‌اش، گسست خود را از رئالیسم صحنه‌ای اعلام می‌دارد. اما این گسست هنوز قطعی نیست، تا آن هنگام که پانتومیم خلوص‌گرا با حذف اشیا از صحنه، این گسست را مؤکد سازد. با حذف اشیا از صحنه، چیزی فراتر از اشیا از صحنه حذف می‌گردد و زنجیره‌ی عظیمی از هم می‌گسلد: زنجیره‌ی قواعد علت و معلولی.(3)

آنچه در اجرای پانتومیم مهم است، نه تنها اراده آزاد بازیگر در تجسم‌بخشی به اشیای صحنه، بلکه در تأکید گذاردن بر این گزاره‌ی مفهومی است که بی حضور بازیگر، اشیا وجود نخواهند داشت. جهان تنها از طریق بدن بازیگر است که انعکاس، تجسم و مفهوم می‌یابد. در غیاب بازیگر از صحنه، تصور جهان (جهان و جهانِ اشیا) غیرممکن می‌گردد. جهان پیش از حضور "انسان بازیگر" بر صحنه، وجود نخواهد داشت. جهان و تصور ما از آن، تالی حضور بازیگر و تجسم‌بخشی متغیر او از جهان صلب است، جهان صلبی که از طریق تخیل و بدن او، به تمامی شکل‌های ممکن و نامتناهی‌اش تکثیر و از آن پس گزینش می‌گردد. این شیوه اجرا، تجسم جهان از طریق بدن، در بطن خود پانتومیمی انسانگراست.

هنر مهجور محبوب!

باید قبول داشت پانتومیم به صورت مستقل، در بسیاری ازکشورهای دنیا مهجور است و به نسبت دیگر هنرها، هنرمندان کمتری در آن فعالیت می کنند. در کشور ما هم این هنر از جایگاه قابل قبولی برخوردار نیست اما آیا این بر منسوخ شدن پانتومیم دلالت دارد؟ هنری که حتی اگر نخواهیم به آن به صورت مستقل بپردازیم، آنچنان در هنرهای نمایشی رسوخ کرده که به عقیده بسیاری از کارشناسان با حذف آن، هنر نمایش اخته می ماند.
نگارنده با احترام به صحبت های سید بشیر حسینی و شرکت کننده ای که در برنامه اجرای پانتومیم داشت و از ادا بازی و آنچه به صورت تفنن و بازی در جامعه به پانتومیم شهرت یافته انتقاد می کرد، واکنش های هر دو طرف را تا حدی تند و افراط شده می داند. پانتومیم را باید مادر هنرهای نمایشی دانست و آنچه که در جامعه به ادا بازی و یا بازی پانتومیم مشهور است علاوه بر اینکه گرایش به ریشه های اصلی این هنر را نشان می دهد، بیانگر اقبال آن در بین نوجوانان و حتی خانواده هاست.  
 
منابع:
(1) ویکی پدیا، تعریف هنر پانتومیم
(2) نوشته علیرضا خمسه در سایت نامه نیوز
(3) سایت ایران تئاتر
نظرات کاربران
ارسال نظر شما
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
سه‌شنبه، 20 فروردين 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 1180
موارد بیشتر برای شما
شب میلاد
شب میلاد

شب میلاد

خدا
خدا

خدا

مرورگر ما آنقدر که فکر می‌کنیم، ایمن نیست!
مرورگر ما آنقدر که فکر می‌کنیم، ایمن نیست!

مرورگر ما آنقدر که فکر می‌کنیم، ایمن نیست!

تانک و تو
تانک و تو

تانک و تو

میکروسکوپ نقطه‌ای کوانتومی جدید

میکروسکوپ نقطه‌ای کوانتومی جدید

سرمایه عمر
سرمایه عمر

سرمایه عمر

باغ و کلاغ
باغ و کلاغ

باغ و کلاغ

آلبوم
آلبوم

آلبوم

فال
فال

فال

عطر باران
عطر باران

عطر باران

پسوریازیس خانخ چه بیماری است؟
پسوریازیس خانخ چه بیماری است؟

پسوریازیس خانخ چه بیماری است؟

برف می بارد آرام آرام
برف می بارد آرام آرام

برف می بارد آرام آرام

ای گل محمدی!
ای گل محمدی!

ای گل محمدی!

چگونه بیماری سینه پهلو را به روش خانگی درمان کنیم؟

چگونه بیماری سینه پهلو را به روش خانگی درمان کنیم؟

نقش شوهران پس از زایمان
نقش شوهران پس از زایمان

نقش شوهران پس از زایمان

معرفی کتاب « تاملی بر مفهوم حجاب در ادیان الهی»
معرفی کتاب « تاملی بر مفهوم حجاب در ادیان الهی»

معرفی کتاب « تاملی بر مفهوم حجاب در ادیان الهی»

چگونه از آلزایمر جلوگیری کنیم؟
چگونه از آلزایمر جلوگیری کنیم؟

چگونه از آلزایمر جلوگیری کنیم؟

همراهی شوهر در زایمان و تولد کودک
همراهی شوهر در زایمان و تولد کودک

همراهی شوهر در زایمان و تولد کودک

بانوی شب بوها

بانوی شب بوها

نشانه های توبه کننده حقیقی
نشانه های توبه کننده حقیقی

نشانه های توبه کننده حقیقی

اشتباهات رایج در تربیت دینی کودکان و نوجوانان(قسمت اول)
اشتباهات رایج در تربیت دینی کودکان و نوجوانان(قسمت اول)

اشتباهات رایج در تربیت دینی کودکان و نوجوانان(قسمت اول)