0

پوشش زنان در ایران باستان (بخش اول)

بنابر گواهی متون تاریخی، در اکثر قریب به اتفاق ملتها و آیین های جهان، حجاب در بین زنان معمول بوده است؛ هرچند این پدیده در طول تاریخ، فراز و نشیب های زیادی طی کرده و گاهی تشدید و تخفیف یافته، ولی هیچگاه به طور کامل از میان نرفته است. مقاله حاضر به بررسی ریشه های حجاب و پوشش زنان در ایران باستان و پیش از اسلام می پردازد.با ما همراه باشید.
پوشش زنان در ایران باستان (بخش اول)

مقدمه

اگر به تحقیقات مربوط به پوشاک مردم ایران قبل از اسلام مراجعه کنیم، خواهیم دید که مجسمه ها و نقش­ های برجسته و تصاویری که از دوره ­های مختلف ایران قبل از اسلام برجا مانده، همه نشان می­ دهد که هم پوشاک مردان و هم پوشاک زنان بلند و گشاد است[1] .

فرهنگ ایرانیان باستان برپایه آموزه­ های آیین زرتشت شکل گرفته است. آیین زرتشت بر اصل راستی و درستی و پرهیز از دروغ و تحکیم پایه ­های خانواده و پرورش فرزندان پاک­ نهاد، تاکید فراوان دارد. ازاین رو لزوم پوشیدگی زن نیز در آیین زرتشت و فرهنگ ایرانیان قدیم مورد توجه و توصیه فراوان بوده است.

ویل دورانت راجع به اخلاق و پوشش ایرانیان می نویسد: ایرانیان زیباترین ملت ­های خاور نزدیک در روزگار باستانی بوده­ اند. مردمی میانه بالا و نیرومند و باصلابت و دارای لطافت­ طبع بوده­ اند. در اندام و هیئت ایشان آثار نجابت مشهود بوده است.  غالب ایشان لباس­ هایی مانند لباس­ های مردم ماد بر تن می­ کردند و بعدها خود را به زیورآلات مادی نیز می آراستند. به جز دو دست­ها باز گذاشتن هریک از قسمت­ های بدن را خلاف ادب می­شمردند و به­ همین جهت، سرتاپای ایشان با سربند و کلاه تا پاپوش پوشیده بود.[2]

ازسوی دیگر، کهن­ ترین آثاری که از پوشش زنان ایرانی به دست آمده، نشان می­ دهد که جامه ایشان همواره بلند و پرچین، دارای پوشیدگی کامل و متناسب با عفت و پارسایی بوده است. از دوره ایلامی نقش زنی با لباس بلند و پوشیده در موزه ایران باستان نگهداری می­ شود.[3]

لباس زن ایرانی معمولا از یک پیراهن با رنگ زنده و آستین­ های بلند تشکیل می­ شد. برای پوشیدن سر از یک سربند که در زیر چانه به­ وسیله دو بست محکم می­ گردید، استفاده می­ کردند. روی آن سربند یک روسری بزرگ سه­ متری می ­پوشیدند. این روسری از سر تا روی شانه و پشت گردن را به­ خوبی می­ پوشانید و گردی صورت و گاهی قسمتی از موی جلوی سر بیرون می­ ماند.[4]

دراین بخش با نگاهی گذرا نوع پوشش زنان ایرانی را در دوره-های مختلف باستانی مرور می­ کنیم.

1) دوره مادها
مادی ­ها مردانی بودند آریایی نژاد که در ابتدای قرن هفتم ق.م سلطنت ماد را تاسیس کردند؛ البته زمانی که این مردم به ایران آمده و در آذربایجان و کردستان امروزی سکنی گزیدند. درست معلوم نیست؛ ظن قوی بر این است که در قرن دهم ق.م آمده­اند.

پوشاک ایرانیان درحالی که ادامه بابلیان و آشوریان بود، خود اشکال گونه گونه و قابل توجه داشت. بهترین نمونه بانوان مادی برروی جعبه سیمینی که از گنجینه جیحون به ­دست آمده و هم ­اکنون در موزه بریتانیاست، دیده می ­شود. به­ طور کلی ازاین نقش­ها پیداست که بانوان جامه­ ای بلند و چین­ دار با آستین­ های بلند و فراخ می­ پوشیدند [5]

درباره پوشش اقوام آریایی باید گفت مادها در این زمینه ذوق و تجربه بیشتری داشتند و به گفته مورخان یونانی، هردوت و اسرترابون، پارسی­ ها شکل لباس را از مادی ها اقتباس کرده بودند. تصاویری که باستان شناسان از نجبای ماد بازسازی کرده­ اند، زنان را با پوشش سر نشان می­ دهد. گرچه به پوشیدگی زنان هخامنشی نیست.[6]

2) دوره هخامنشیان
پارسی­ ها نیز مردمانی هستند آریایی نژاد که معلوم نیست کی به ایران آمده ­اند. پارسی­ ها به ­وسیله کوروش دولت ماد را برانداختند و سلسله هخامنشی را تاسیس کردند. مردم پارس همچون بسیاری از مردمان روزگاران باستان، جامه ­های بلند و فراخ را می­ پسندیدند و زنان و مردان پارسی چون از دیده شدن پوست و تن برهنه ­شان بسیار شرم داشتند و برخلاف یونانیان آن زمان نمایش تن برهنه و بی ­پوشاک را کاری برخلاف شرم و آزرم و بسی زشت و ناروا می ­دانستند، کوشش داشتند جامه ­ای بپوشند که بلند و فراخ و پرچین باشد تا گذشته از پوشیده بودن همه تن، برجستگی­ های طبیعی اندام ­ها نیز پیدا و نمایان نباشد.[7]

در دوره هخامنشیان، پوشش زنان محل توجه و درنگ بیشتری است. زنان این دوره بیش از دوره های دیگر حضور و فعالیت اجتماعی داشتند و جالب آن است که حجاب و عفافشان نیز بیشتر از سایر دوره­ ها در تاریخ ثبت شده است. مردان پارسی توجه و غیرت خاصی به حفظ حریم زنانشان داشتند اما این مسئله در نگاه مورخان ایرانی توجیه درستی پیدا نمی ­کرد و نشانه بربریت ایرانی­ها و طبع حسود مردان تلقی می ­شد. حتی در کجاوه نشاندن زنان به هنگام سفر، که در وهله اول برای آسایش ایشان و درامان ماندن از گردو خاک، سرما و گرمای آفتاب بود و درعین حال جزو لوازم شوکت آنها به­ شمار می­رفت ازنظر یونانی ­ها سلب آزادی زنان بود.[8]

در خانواده­ های آریایی، زن بانوی خانه بود، آریایی ­ها احترام زنان خویش را بیش از سایر اقوام نگه می ­داشته ­اند. همچنین مقام زن نزد آریایی­ های ایرانی بهتر از مقام آنها در نزد مردمان دیگر بوده است.  ازسوی دیگر پارسایی زنان ایرانی، امری تحمیلی برایشان نبود. آنها خود با شان و شخصیتی که داشتند، زندگی پرهیزگارانه ­ای را در پیش گرفته بودند.

درباره پوشش زنان هخامنشی باید گفت آثار به جا مانده از آن دوره، نشان می­ دهد که زنان لباس بلند و پرچین با آستین­ های بلند و گشاد می­ پوشیدند و چادری بر سر می­ کردند که موها را می ­پوشاند حتی ملکه هم برای پوشاندن موهای خود ازاین چادر استفاده می کرده است.

پی نوشت ها:
.  1حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی، انتشارات سروش، تهران، 1359، ص 10
2. ویلیام، دورانت، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام، تهران، انتشارات اقبال، 1343، ج 1، ص 524.
3. اکرم جودی، تاملی بر مفهوم حجاب و ادیان الهی، مقاله وضع پوشش و جایگاه زنان در ایران باستان، ص 45 و 46، به اهتمام محمد جاوید
4. استادملک، فاطمه، حجاب و کشف حجاب، تهران، انتشارات مطبوعاتی عطایی، 1367، چاپ اول، ص 46.
5. حمزه،عباس، حجاب در ادیان الهی، انتشارات یاقوت، 1385، چا پ اول، ص 130
6. استادملک، همان، ص 46.
7. حمزه، همان، ص 131.
8. اکرم جودی، همان، ص 45 - 46
مقالات مرتبط

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
دوشنبه، 20 خرداد 1398
تخمین زمان مطالعه:
بازدید: 528
پدیدآورنده: حدیثه اسفندیار
موارد بیشتر برای شما
تیزر جشن ولایت علوی، اکمال دین نبوی
تیزر جشن ولایت علوی، اکمال دین نبوی

تیزر جشن ولایت علوی، اکمال دین نبوی

اعلام وصول شدن طرح تشکیل یک استان جدید/ آیا آذربایجان مرزی ایجاد می‌شود؟
اعلام وصول شدن طرح تشکیل یک استان جدید/ آیا آذربایجان مرزی ایجاد می‌شود؟

اعلام وصول شدن طرح تشکیل یک استان جدید/ آیا آذربایجان مرزی ایجاد می‌شود؟

ارتباط استعمار انگلیسی و بحران در هنگ کنگ و کشمیر
ارتباط استعمار انگلیسی و بحران در هنگ کنگ و کشمیر

ارتباط استعمار انگلیسی و بحران در هنگ کنگ و کشمیر

ترانه عربی / یا حیدر یا علی
ترانه عربی / یا حیدر یا علی

ترانه عربی / یا حیدر یا علی

خوش به حالت امام رضا داری

خوش به حالت امام رضا داری

آمریکا مقابل مردم ما عاجز است
آمریکا مقابل مردم ما عاجز است

آمریکا مقابل مردم ما عاجز است

کنایه حامد بهداد به جایزه گرفتن فیلم‌های سفارشی در جشنواره فجر
کنایه حامد بهداد به جایزه گرفتن فیلم‌های سفارشی در جشنواره فجر

کنایه حامد بهداد به جایزه گرفتن فیلم‌های سفارشی در جشنواره فجر

دعوت عراقی‌ها از ایرانی‌ها برای راهپیمایی اربعین
دعوت عراقی‌ها از ایرانی‌ها برای راهپیمایی اربعین

دعوت عراقی‌ها از ایرانی‌ها برای راهپیمایی اربعین

تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ شنبه 26 مرداد 1398
تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ شنبه 26 مرداد 1398

تیتر یک روزنامه های ورزشی کشور/ شنبه 26 مرداد 1398

ایکر کاسیاس؛ عقاب تکرارنشدنی رئال مادرید
ایکر کاسیاس؛ عقاب تکرارنشدنی رئال مادرید

ایکر کاسیاس؛ عقاب تکرارنشدنی رئال مادرید

افشای گوشه‌ای از فساد و زد و بند اکبر طبری
افشای گوشه‌ای از فساد و زد و بند اکبر طبری

افشای گوشه‌ای از فساد و زد و بند اکبر طبری

تصنیف/ لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار
تصنیف/ لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار

تصنیف/ لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار

اصغر رفیعی: زمین خوار کیست؟
اصغر رفیعی: زمین خوار کیست؟

اصغر رفیعی: زمین خوار کیست؟

ماجرای عکس دردناک از خانواده‌ای که 7 عضو خود را از دست داد

ماجرای عکس دردناک از خانواده‌ای که 7 عضو خود را از دست داد

رو در رو شدن جنگنده‌های ایرانی و آمریکایی
رو در رو شدن جنگنده‌های ایرانی و آمریکایی

رو در رو شدن جنگنده‌های ایرانی و آمریکایی

هدیه امام هادی (ع) به شیعیان
هدیه امام هادی (ع) به شیعیان

هدیه امام هادی (ع) به شیعیان

ما از قرآن و اهل بیت دوریم
ما از قرآن و اهل بیت دوریم

ما از قرآن و اهل بیت دوریم

آشنایی با جنجالی‌ترین شنودهای جاسوسی تاریخ!
آشنایی با جنجالی‌ترین شنودهای جاسوسی تاریخ!

آشنایی با جنجالی‌ترین شنودهای جاسوسی تاریخ!

کدام مسئولان برای نجات نجفی از قصاص تلاش کردند؟

کدام مسئولان برای نجات نجفی از قصاص تلاش کردند؟

رامبد جوان: شایعه مهاجرتم دروغ است/ چرخش ۱۸۰ درجه‌ای «من و تو» مقابل ستاره خندوانه
رامبد جوان: شایعه مهاجرتم دروغ است/ چرخش ۱۸۰ درجه‌ای «من و تو» مقابل ستاره خندوانه

رامبد جوان: شایعه مهاجرتم دروغ است/ چرخش ۱۸۰ درجه‌ای «من و تو» مقابل ستاره خندوانه

موشن گرافیک | برد برد؛ شکست دولت مصدق
موشن گرافیک | برد برد؛ شکست دولت مصدق

موشن گرافیک | برد برد؛ شکست دولت مصدق