ویژه نامه ها
سردار آسمانی

سردار آسمانی

شنبه، 14 دی 1398
ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

ویژه نامه طرح مدیریت مصرف سوخت

دوشنبه، 27 آبان 1398

خصوصیات انسان کامل

در این مقاله تعریف انسان کامل به طور خاص از منظر ابن عربی بررسی می‌کنیم .
خصوصیات انسان کامل
منظور از انسان کامل همان انسان برتر، نمونه و مظهر تام و تمام حق است. ما برای توضیح و تبیین مطلب از شرح شارحین آثار مشهور محیی الدین، از جمله شرح فصوص و الفتوحات المکیة نیز بهره خواهیم برد. ابتدا آفرینش انسان و چگونه پا به عرصه گذاردن این جلوه الهی به هستی را از نگاه ابن عربی بیان کرده و در ادامه به تعریف لغوی و اصطلاحی انسان کامل خواهیم پرداخت.
 
محیی الدین ابن عربی، در کتب خویش ویژگی‌های انسان کامل را در جاهای مختلف و با عبارات متفاوتی بیان می کند. در نظر او انسان کامل که به وسیله اسمای الهی در عالم تصرف می کند، مرآت تمام نمای حق، روح و جان هستی، واسطه میان حق و خلق و مقصود اصلی خداوند از آفرینش عالم میباشد. که در این جا به طور مبسوط هر یک را توضیح خواهیم داد.
 
انسان دارای دو هستی است، یکی هستی تفرقه و دیگری هستی جمعیت حقایق. شیخ کبیر ابن عربی، معتقد است که انسان از هستی به هستی قدم نهاده. که آفرینش او به این شرح است: کانت الحقائق التی جمعها الإنسان متبددة فی العالم، فناداها الحق من جمیع العالم فاجتمعت. فکان من جمعیتها الإنسان، فهو خزانتها. فوجوه العالم مصروفة إلى هذه الخزانة الإنسانیة لترى ما ظهر عن نداء الحق بجمیع هذه الحقائق فرأت صورة منتصبة القامة مستقیمة الحرکة معینة الجهات وما رأى أحد من العالم مثل هذه الصورة الإنسانیة و... فجمیع العالم برز من عدم إلى وجود إلا الإنسان وحده؛ فإنه ظهر من وجود إلى وجود؛ من وجود فرق إلى وجود جمع. فتغیر علیه الحال من افتراق إلى اجتماع والعالم تغیر علیه الحال من عدم إلى وجود. فبین الإنسان والعالم ما بین الوجود والعدم ولهذا لیس کمثل الإنسان من العالم شیء. (1)
 
حقایق در عالم پراکنده بودند؛ همان حقایقی که مجمع آنان انسان کامل است. پس خداوند تمامی آنها را فرا خواند و آنگاه که جمع شدند و تعین یافتند، از اجتماع آنان انسان را آفرید. به این صورت بود که انسان مجموع تمامی آفریده های حق و خزینه آنها شد. بعد از آن، صورت تمامی حقایق رو به سوی این خزینه انسانی نمودند؛ تا این که ببینند آن جمال رعنایی که از ندای حق و از همه ذرات حقایق مجتمع شده بود، چگونه است. پس صورتی با قامت راست و متعادل را دیدند که کسی در عالم همانند این صورت انسانی ندیده بود و مثالی برای آن نبود، چرا که انسان کامل تنها مخلوق مجموع حقایق و اسرار است.
 
پس از این نفس رحمانی در عالم دمیده شد و همه هستی از عدم به هستی آمد؛ به جز انسان که این مخلوق تنها مخلوقی است که از هستی به هستی آمده است. انسان از هستی فرق و تفرقه به وجود جمعی منتقل گشت. به همین دلیل است که انسان در دانه حق است و اختلاف او با عالم در همین است که عالم از عدم است و او از وجود به وجود آمده است. در جای دیگر ابن عربی آفرینش را این گونه شرح می دهد :
 
آن گاه که خداوند اراده نمود تا انسان را بیافریند و به کمال برساند، به او جمیع حقایق عالم را اعطا کرد و تمامی اسماء در او متجلی شدند و انسان هم صورت الهی و هم صورت کونی به خود گرفت. چرا که هم حقایق عوالم و هم اسماء الله را یک جا دارا شد.
 
انسان کامل هدف آفرینش: دیگر ویژگی که برای انسان کامل می توان در نظر داشت "الغایة القصوى من الخلق" است. در تعلیقه ابوالعلاء عفیفی، بر فصوص، توضیح مطلب به این شرح آمده است که: هدف خداوند از ایجاد و خلق موجودات، معرفت بود. «أن الله خلق العالم لکی یعرف»؛ همانا خداوند عالم را آفرید تا این که شناخته شود. انسان کامل تنها آفریده ای است که می تواند به او معرفت پیدا کند؛ معرفت کاملی که لایق مقام حق باشد. «والإنسان وحده هو الذی یعرفه المعرفة اللائقة به والمعرفة الکاملة» به همین دلیل انبیاء - انسانهای کامل - سبب نزول رحمت و واسطه فیض و علت ایجاد همه مخلوقاتند. بنابراین آن کمال الهی که شناخت خداوند است، فقط انسان کامل می تواند حق آن را به جا آورد. «و بهذا المعنى یمکن أن یقال إن الإنسان علة فی وجود هذا الکون؛ به این معنی سزاوار است که انسان را علت ایجاد عالم »بدانیم. به عبارت دیگر چون خداوند خواست تا خود را بشناساند، انسان کامل را آفرید و به طفیلی انسان کامل عالم را خلق نمود و عالم همان انسان تفصیل یافته است.
 
در کتاب نقد النصوص نیز مطلب این گونه بیان شده است: «الإنسان الکامل هو الأول بالقصد والإرادة، لما جعله الله سبحانه العین المقصودة والعلة الغائیة من إیجاد العالم ومن شأن العلة الغائیة التقدم فی العلم والإرادة کما أن من شأنه أیضا التأخر فی الوجود.» آن گاه که خدای متعال به ذات خویش نظر کرد و حب آفرینش اراده و قصد الهی را برانگیخت؛ آن که در علم و اراده الهی، اولین بوده و اول مقصد الهی برای پا گذاردن به هستی قرار گرفت، انسان کامل بود. همان که علت غایی از ایجاد عالم بوده و تا این عین المقصود آفرینش در هستی باشد، عالم محفوظ و باقی و مستدام می باشد. «فلا یزال العالم محفوظا ما دام فیه هذا الإنسان الکامل. أبدیا.»
 
پی‌نوشت:
۱. فصوص الحکم، التعلیقة ابوالعلاء عفیفی، ص ۱۲.
 
منبع: انسان کامل از دیدگاه ابن عربی و امام خمینی رحمة الله علیه، نرگس موحدی، صص 64-59، چاپ و نشر عروج، چاپ اول، تهران، 1393
مقالات مرتبط

جهان هستی حادث و قدیم

سه‌شنبه، 28 خرداد 1398

حدوث و قدم عالم

سه‌شنبه، 28 خرداد 1398

ظهور و بطون ذات حق

سه‌شنبه، 28 خرداد 1398

علم به ذات الهی

سه‌شنبه، 28 خرداد 1398
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
آلرژی غذایی، علائم و هشدارها
آلرژی غذایی، علائم و هشدارها

آلرژی غذایی، علائم و هشدارها

ضرورت شناخت منافقین
ضرورت شناخت منافقین

ضرورت شناخت منافقین

تکنیک های تربیتی در خطبه فدکیه
تکنیک های تربیتی در خطبه فدکیه

تکنیک های تربیتی در خطبه فدکیه

ارتباط منافقین با گروه های باطل
ارتباط منافقین با گروه های باطل

ارتباط منافقین با گروه های باطل

روش‌های درمانی گلو درد

روش‌های درمانی گلو درد

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی خانم (زمینه)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی خانم (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی خانم (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: روضه حضرت زهرا(سلام الله علیها)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: فاطمیه اعتقاد شیعه است (واحد)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: فاطمیه اعتقاد شیعه است (واحد)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: فاطمیه اعتقاد شیعه است (واحد)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: تو طبیب دل بیمار منی (تک)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: تو طبیب دل بیمار منی (تک)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: تو طبیب دل بیمار منی (تک)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی ننه (شور)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی ننه (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی ننه (شور)

علی بی زهرا شد/ پویانفر
علی بی زهرا شد/ پویانفر

علی بی زهرا شد/ پویانفر

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا رب علی مرتضی (واحد)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا رب علی مرتضی (واحد)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا رب علی مرتضی (واحد)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: من محرمتم (شور)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: من محرمتم (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: من محرمتم (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: چشمای تو درگیر منه (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: چشمای تو درگیر منه (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا ام الائمه یا زهرا (زمینه)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا ام الائمه یا زهرا (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یا ام الائمه یا زهرا (زمینه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی حسین (شور)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی حسین (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: یارالی حسین (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: دربین شعله سوخت پروانه علی(روضه)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: دربین شعله سوخت پروانه علی(روضه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: دربین شعله سوخت پروانه علی(روضه)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: بی تو دلم از عالمی سیره (تک)
مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: بی تو دلم از عالمی سیره (تک)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: بی تو دلم از عالمی سیره (تک)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: بی تو دلم از عالمی سیره (شور)

مداحی فاطمیه1398/ پویانفر: بی تو دلم از عالمی سیره (شور)

بگرد و سلامتی را پیدا کن
بگرد و سلامتی را پیدا کن

بگرد و سلامتی را پیدا کن

مداحی فاطمیه1398/ مقدم: خدا را شاکرم که اربابمی
مداحی فاطمیه1398/ مقدم: خدا را شاکرم که اربابمی

مداحی فاطمیه1398/ مقدم: خدا را شاکرم که اربابمی