0
ویژه نامه ها

منشأ تاریخ زیباشناختی

زیباشناسی قدیم تا حدود زیادی نتیجه کار یونانیان بود و ابتدائا دستاورد انحصاری آنان. اما بعدها ملت‌های دیگر نیز در آن شریک شدند.
منشأ تاریخ زیباشناختی
تاریخ زیباشناسی از کی شروع می‌شود؟ اگر بخواهیم که این عبارت را در گسترده ترین مفهومش بشناسیم، به طوری که زیباشناسی «تلویحی» را نیز در بر بگیرد، مبنا و منشأ در غبار زمان گم میشود. انسان می تواند به طور آگاهانه مبنا و منشأ را معین سازد و یک نقطه از مسیر تحول و دگرگونی را انتخاب کرده و قطع کند و بگوید: من از اینجا شروع میکنم. در این کتاب تاریخ موجود اینگونه عمل میکند. به طور آگاهانه کار خودش را محدود می سازد، و تاریخ زیباشناسی را از اروپا و یا به طور خاص از یونان شروع میکند. در این تاریخ، زیباشناسی خارج از اروپا یعنی شرق، و به ویژه مصر انکار نمی‌شود، چرا که احتمالا نه تنها زیباشناسی به طور تلویحی، بلکه به طور آشکار و صریح نیز در آنجا مطرح شده است. اما به هر حال، این امر به یک دوره تاریخی متفاوت متعلق است.
 
با وجود اینکه تاریخ حاضر، زیباشناسی غیر اروپایی را دربرنمی گیرد، با این همه، به ارتباط و وابستگی متقابل میان زیباشناسی غیر اروپایی و اروپایی توجه دارد. نخستین مورد از این نوع ارتباطات درست از همان آغاز ظاهر می‌شود.
 

مصر و یونان

 دیودوروس سیکولوس (Diodorus Siculus) نوشت: مصریان ادعا می کردند که مجسمه سازان یونانی در حکم شاگردان آنان هستند. آنها دو برادر را مثال میزدند که به عنوان مجسمه ساز کار کردند و مجسمه آپولو (Apollo) را در جزیره ساموس (Samos ساختند. آن دو برادر مثل مجسمه سازان مصری، کار را بین خودشان تقسیم کردند یکی از آنها اثر خودش را در ساموس و دیگری در افسوس (Ephesus) به اتمام رساند، با وجود این، این دو اثر چنان با همدیگر تطابق داشتند که به نظر می رسید، کار یک هنرمند است. چنین اتفاقی زمانی می توانست روی دهد که یک روش مشخص به کار گرفته شده باشد. هنرمندان مصری سیستم تعریف شده دقیقی از خطوط و نسبتها داشتند که به طور ثابت و تغییرناپذیری از آنها استفاده میکردند. آنها بدن انسان را به بیست و یک قسمت تقسیم می نمودند و هر عضوی از اعضای بدن را بر اساس آن معیار و مقیاس میساختند. دیودوروس این روش را ( kataskeue , karaokeue ) نامید، که به معنای «ساخت» یا «تولید» میباشد.
 
حال دیودوروس میگوید، این روش، که در مصر بسیار رایج بود، «اصلا در یونان به کار گرفته نمیشد». نخستین مجسمه سازان یونان، مثل همین دو برادر که آپولو را ساختند از روش مصری استفاده کرده بوده اند، اما این مهم است که بدانیم، جانشینان آنها آن را کنار گذاشتند. آنها نه تنها اندازه ها و قوانین را، بلکه نظامهای خشک و غیر قابل انعطاف را نیز کنار نهادند.
 
مردمان شرق قدیم، به ویژه مصریها، ایده ای درباره هنر و نسبتهای صحیح داشتند که قوانین معماری و مجسمه سازی شان را بر طبق آن تعریف میکردند. فهم هنری آنها در آن روزگار، مثل فهم هنری ما در این روزگار که هنر را ساده تر و طبیعی تر می دانیم، نبود. اگر آثار بجامانده را معیار قضاوت و داوری قرار دهیم، خواهیم دید که آنها به طرح و نمایش واقعیت، بیان احساسات یا لذتبخشی به مخاطب، اهمیت زیادی نمی دادند. هنر آنها بیشتر از اینکه در ارتباط با جهان پیرامونشان باشد، در ارتباط با دین و جهان دیگر بود. آنان در آثار خود به دنبال تجسم ذات و باطن اشیاء بودند تا ظاهرشان. آنها فرم‌های شماتیک و هندسی را به فرم‌های زنده و ارگانیک موجود در جهان پیرامونشان ترجیح می دادند. یونانیها زمانی که از شرق بریدند و مسیری مستقل را در پیش گرفتند، تنظیم و تفسیر آن هنر نوع دوم را انجام دادند که عصر جدیدی را در هنر آنها به وجود آورد.
 
زیباشناسی یونانی پیش از اینکه بیان و شکل کلامی به خود گیرد، نخست در هنر یونانی تجلی یافت. نخستین نویسندگانی که آن را به صورت کلامی بیان کردند هومر (Homer) و هسیود (Hesiod) شاعر بودند، کسانی که درباره کارکرد و ارزش شعر نوشتند. بعدها، یعنی در قرن چهارم یا احتمالا پنجم پیش از میلاد بود که این موضوع توسط محققین، که عمدتا جزو مکتب فیثاغورثی بودند، مطرح شد.
 

[ادوار تاریخ زیباشناسی]

زیباشناسی اروپایی از روزگار یونانیان قدیم شکل گرفته است و همچنان به شکل گیری خود ادامه میدهد. این تحول و دگرگونی مستمر بوده است، اما نه بدون بحران، توقف، تکرار، و نقطه عطف. یکی از نقاط عطف بسیار مهم، پس از سقوط امپراتوری روم رخ داد و دیگری در رنسانس. این دو نقطه عطف که به طور کلی نقاط عطف فرهنگ اروپایی بودند، به ما این امکان را می دهند که تاریخ زیباشناسی را به سه دوره تقسیم کنیم: دوره قدیم، قرون وسطی و دوره مدرن. این تقسیم زمانی درستی است که از بوته آزمایش زمان سالم بیرون آمده است. تاریخ زیباشناسی قدیم که منشأ و خاستگاه زیباشناسی اروپایی را شکل میدهد، تقریبا هزار سال را پوشش می دهد. این تاریخ از قرن پنجم پیش از میلاد (یا حتی از قرن ششم) شروع میشود و تا قرن سوم پس از میلاد ادامه می یابد. زیباشناسی قدیم تا حدود زیادی نتیجه کار یونانیان بود و ابتدائا دستاورد انحصاری آنان. اما بعدها ملتهای دیگر نیز در آن شریک شدند: وقتی که ما میگوییم زیباشناسی ابتدا «یونانی» (Hellenic) بود و سپس «یونانی گرا» (Hellenistic)، همین دگرگونی و تغییر را مدنظر داشته ایم. به خاطر این امر می توانیم زیباشناسی قدیم را به دو دوره تقسیم کنیم، یعنی دوره یونانی و یونانی گرایی، تقسیمی که در قرن سوم پیش از میلاد اتفاق می افتد.
 
منبع: تاریخ زیباشناسی، جلد اول، ووادیسواف تاتارکیوچ، ترجمه: سید جواد فندرسکی، صص 35-27، نشر علم، تهران، چاپ أول، 1392
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روحانی: پایان مشخصی برای «کرونا» نداریم / تجمعات مرسوم را کنار بگذاریم
روحانی: پایان مشخصی برای «کرونا» نداریم / تجمعات مرسوم را کنار بگذاریم

روحانی: پایان مشخصی برای «کرونا» نداریم / تجمعات مرسوم را کنار بگذاریم

یار مظلومان خمینی/ مهدی رسولی
یار مظلومان خمینی/ مهدی رسولی

یار مظلومان خمینی/ مهدی رسولی

به نام نامی عاشقان بریده سر/ مهدی رسولی
به نام نامی عاشقان بریده سر/ مهدی رسولی

به نام نامی عاشقان بریده سر/ مهدی رسولی

نکاتی در ارتباط با حمام کردن نوزادان
نکاتی در ارتباط با حمام کردن نوزادان

نکاتی در ارتباط با حمام کردن نوزادان

اشک یک دختر بچه سیاه‌پوست و ترسش از اینکه آیا فردا زنده خواهد بود یا نه؟!
اشک یک دختر بچه سیاه‌پوست و ترسش از اینکه آیا فردا زنده خواهد بود یا نه؟!

اشک یک دختر بچه سیاه‌پوست و ترسش از اینکه آیا فردا زنده خواهد بود یا نه؟!

۴ وظیفه مهم دولت در ایام کرونایی
۴ وظیفه مهم دولت در ایام کرونایی

۴ وظیفه مهم دولت در ایام کرونایی

ایستاده ام مرید حیدرم من/ مهدی رسولی
ایستاده ام مرید حیدرم من/ مهدی رسولی

ایستاده ام مرید حیدرم من/ مهدی رسولی

واکنش مقامات ایرانی به درخواست مذاکره ترامپ
واکنش مقامات ایرانی به درخواست مذاکره ترامپ

واکنش مقامات ایرانی به درخواست مذاکره ترامپ

اطلاعاتی راجع به رشد و نمو نوزاد سه ماهه
اطلاعاتی راجع به رشد و نمو نوزاد سه ماهه

اطلاعاتی راجع به رشد و نمو نوزاد سه ماهه

نحوه پیاده‌سازی پروتکل‌های بهداشتی ابلاغی در برگزاری امتحانات نهایی دانش آموزان
نحوه پیاده‌سازی پروتکل‌های بهداشتی ابلاغی در برگزاری امتحانات نهایی دانش آموزان

نحوه پیاده‌سازی پروتکل‌های بهداشتی ابلاغی در برگزاری امتحانات نهایی دانش آموزان

کپی برداری سریال ترکیه‌ای از فیلم سینمایی مارمولک
کپی برداری سریال ترکیه‌ای از فیلم سینمایی مارمولک

کپی برداری سریال ترکیه‌ای از فیلم سینمایی مارمولک

دانستنی های مهم راجع به پرخوری کودکان
دانستنی های مهم راجع به پرخوری کودکان

دانستنی های مهم راجع به پرخوری کودکان

یا لثارات همیشه شعار ماست/ حاج مهدی رسولی
یا لثارات همیشه شعار ماست/ حاج مهدی رسولی

یا لثارات همیشه شعار ماست/ حاج مهدی رسولی

بار دگر این قافله عزم سفر دارد/ حاج مهدی رسولی
بار دگر این قافله عزم سفر دارد/ حاج مهدی رسولی

بار دگر این قافله عزم سفر دارد/ حاج مهدی رسولی

همه باید با کرونا بجنگیم
همه باید با کرونا بجنگیم

همه باید با کرونا بجنگیم

راه ما امتداد راه علیست/ حاج مهدی رسولی
راه ما امتداد راه علیست/ حاج مهدی رسولی

راه ما امتداد راه علیست/ حاج مهدی رسولی

انیمیشن | دیرین دیرین / کووید 19 ثانیه
انیمیشن | دیرین دیرین / کووید 19 ثانیه

انیمیشن | دیرین دیرین / کووید 19 ثانیه

نخست وزیر کانادا در جمع معترضان برای ادای احترام به فلوید زانو زد
نخست وزیر کانادا در جمع معترضان برای ادای احترام به فلوید زانو زد

نخست وزیر کانادا در جمع معترضان برای ادای احترام به فلوید زانو زد

سرقت از پژو 206 در جاده مخصوص فقط در چند ثانیه !
سرقت از پژو 206 در جاده مخصوص فقط در چند ثانیه !

سرقت از پژو 206 در جاده مخصوص فقط در چند ثانیه !

چگونگی رهبر شدن آیت الله خامنه‌ای از زبان آیت الله جنتی
چگونگی رهبر شدن آیت الله خامنه‌ای از زبان آیت الله جنتی

چگونگی رهبر شدن آیت الله خامنه‌ای از زبان آیت الله جنتی

تجمعاتی مثل عروسی، عزا و فامیلی و قبیله ای را باید برای مدتی  کنار بگذاریم
تجمعاتی مثل عروسی، عزا و فامیلی و قبیله ای را باید برای مدتی کنار بگذاریم

تجمعاتی مثل عروسی، عزا و فامیلی و قبیله ای را باید برای مدتی کنار بگذاریم