0
ویژه نامه ها

نظارت اداری بر امور مالی

با امعان نظر در قوانین مالی و محاسباتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، مشخص می شود که مراحل تشخیص، تعهد، تسجیل و صدور حواله بر عهده وزیر یا رؤسای دستگاه‌ ها و مؤسسات دولتی است
نظارت اداری بر امور مالی
نظارت اداری نظارتی است که توسط قوه مجریه در داخل خودش و به وسیله خودش انجام می شود تا در صحت عملیات خود یقین و برابر سفارشی (مجوزی) که از قوه مقننه دریافت کرده، عمل کند، این نظارت می تواند قبل از خرج یا حین خرج به عمل آید. بی تردید فلسفه تعیین مراحل مجزا در اجرای بودجه از سوی قانونگذار، اعمال کنترل و نظارت اداری بر اجرای بودجه است.
 
با امعان نظر در قوانین مالی و محاسباتی به ویژه قانون محاسبات عمومی، مشخص می شود که مراحل تشخیص، تعهد، تسجیل و صدور حواله بر عهده وزیر یا رؤسای دستگاه‌ ها و مؤسسات دولتی است و مراحل تأمین اعتبار، درخواست وجه و تطبیق پرداخت با قوانین و مقررات بر عهده ذیحساب است. با توجه به مراحل چهارگانه تشخیص، تعهد، تسجیل و حواله می توان گفت که وزیر یا رییس مؤسسه و مقامات مأذون از سوی آنان، مسئولیت خطیری را در امر کنترل مالی بر عهده دارند و در صورت نادیده گرفتن این مسئولیت‌ ها، امر کنترل مالی خدشه پذیر می شود. در تأیید این مطلب می توان به اظهار رییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی (مجلس هفتم) اشاره کرد: «که ضعف مدیریت سبب به هدر رفتن اعتبارات دولتی شده است».
 
قانونگذار با وقوف به مشکلات امر مدیریت، در کنار مسئولیت‌ های محوله بر عهده مدیران و مقامات دستوردهنده خرج، حق تفویض اختیار را در زمینه امور مالی با لحاظ شرایطی، برای این مقامات به رسمیت شناخته است.
 
بنابراین تبصره (1) مادة (۵۳) قانون محاسبات عمومی، اشعار می دارد که مقامات مافوق می توانند اختیارات موضوع ماده (۵۳) در خصوص مسئولیت تشخیص، تعهد، تسجیل و حواله را به سایر مقامات دستگاه مربوط کلا یا بعضا تفویض کنند اما این امر از مقام تفویض اختیار کننده، سلب مسئولیت نخواهد کرد.
 

نکاتی به شرح ذیل در تبصره (۱) ماده مذکور وجود دارند

نخست: در صدر تبصره آمده است که اختیارات و مسئولیت‌ های موضوع ماده 53 و این امر مبین این است که اختیارات کنترل مالی، تنها بخشی از اختیارات مدیران در اداره و دستگاه‌ های دولتی است، بنابراین واگذاری تمام یا بعضی از اختیارات موضوع این ماده به معنای واگذاری تمام اختیارات مدیران تلقی نمی شود. دوم: عنوان «سایر مقامات» حاکی از این است که اختیارات موضوع این ماده قابل تفویض به مقامات متعدد است، نه یک مقام واحد و این امر لزوم دقت و توجه را در امر کنترل مالی نمایان می کند. سوم: تفویض اختیار، مسئولیت مقام تفویض کننده را از بین نمی برد که این مسئله بر حزم و دوراندیشی مدیران و مقامات دستوردهنده خرج در زمینه تفویض اختیار تأکید دارد. نکته قابل ذکر این است که البته مسئولیت مقام تفویض کننده از نظر نظارت است و در همین حد مسئول خواهد بود، زیرا تفویض کننده، فاقد اختیار و صلاحیت نیست، حال آنکه مسئولیت مقامی که به او تفویض اختیار شده، مسئولیت مباشر است.
 
در تبصره (۲) ماده (۵۳) قانون محاسبات عمومی موارد ممنوعیت تفویض اختیار بیان شده است، به این معنا که مدیران با رؤسای دستگاه‌ ها، حق تفویض اختیار مسئولیت ‌های خود به ذی حساب یا افراد تحت نظر او را ندارند که در واقع این امر، جنبه کنترل مالی را لحاظ کرده و بر تفکیک مسئولیت های واگذار شده از سوی قانونگذار به رؤسا و ذیحسابان تأکید می کند.  در اینجا لازم است پیرامون انتصاب ذی حساب و اختیارات وی نکاتی مطرح شود:
 
مادة ( ۳۱) قانون محاسبات عمومی، اشعار می دارد: «ذى حساب مأموری است که به موجب حکم وزارت امور اقتصاد و دارایی، از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت به منظور اعمال نظارت و تأمین هماهنگی لازم در اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارتخانه‌ ها و مؤسسات و شرکت های دولتی و دستگاه‌ های اجرایی محلی و مؤسسات و نهادهای عمومی و غیردولتی به این سمت منصوب می شود».
 
بر اساس ماده مذکور، نخست، ذی حساب مأمور منصوب توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی است که به نظر می رسد این امر به منظور اعطای نوعی استقلال نسبی به این مقام در انجام وظایف محوله باشد، دوم، این مقام از بین مستخدمان رسمی دارای صلاحیت انتخاب می شود. در واقع انتخاب ذیحساب از بین مستخدمان رسمی دارای آثار مفیدی است، زیرا پست‌ های مالی، پست های ثابت سازمانی بوده و بر اساس دیگر قوانین و مقررات استخدامی نیز این قبیل پست ها را باید به مستخدمان رسمی سپرد و این امر به دلیل حساسیت و خطیر بودن این دسته از پست ها است.
 
در تبصره (1) مادة (۳۱) آمده که ذیحساب زیرنظر رییس دستگاه اجرایی وظایف خود را انجام می دهد. وجود این تبصره رعایت سلسله مراتب اداری را از سوی ذیحساب متذکر می شود، که البته این مسئله می تواند در مواردی استقلال ذیحساب را در ایفای وظیفه کنترل مالی به نوعی خدشه پذیر کند. به هر حال قانونگذار در مقطع زمانی پس از انقلاب کوشیده تا با تصویب قوانین و آیین نامه‌ های متعددی از جمله قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۳۹۶، آیین نامه اموال دولتی مصوب ۱۳۷۲، آیین نامه امین اموال مصوب ۱۳۷۹، وظایف و تکالیف مربوط به ذیحساب را به گونه‌ای روشن تر معین کند و با توجه به مشکلات و حجم عظیم وظایف محوله به ذی حساب، اشخاصی چون معاون ذی حساب، امین اموال، کارپرداز، عامل ذیحساب را برای همکاری با ذیحساب تعیین کند و در نهایت حق تفویض اختیار را با لحاظ شرایطی برای ذی حساب به رسمیت بشناسد. ذی حساب نمی تواند مسئولیت تأمین اعتبار و تطبیق پرداخت را به اشخاص متعدد تحت نظر خود واگذار کند. تفویض اختیار از سوی ذیحساب، موجب سلب مسئولیت از وی نخواهد بود.
 
منبع: نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری، آیت الله عباسعلی عمید زنجانی و دکتر ابراهیم موسی‌زاده،صص236-233، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، تهران، چاپ اول، 1389
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
همه چیز راجع به آلرژی در نوزادان
همه چیز راجع به آلرژی در نوزادان

همه چیز راجع به آلرژی در نوزادان

چگونه یک شیشه شیر مناسب برای فرزندم انتخاب کنم؟
چگونه یک شیشه شیر مناسب برای فرزندم انتخاب کنم؟

چگونه یک شیشه شیر مناسب برای فرزندم انتخاب کنم؟

زندگی مجاهدانه به سبک حمزه سید الشهدا(ع)
زندگی مجاهدانه به سبک حمزه سید الشهدا(ع)

زندگی مجاهدانه به سبک حمزه سید الشهدا(ع)

خرمالو،خواص،ارزش غذایی و مضرات
خرمالو،خواص،ارزش غذایی و مضرات

خرمالو،خواص،ارزش غذایی و مضرات

از فواید و مضرات خربزه چه می دانید؟
از فواید و مضرات خربزه چه می دانید؟

از فواید و مضرات خربزه چه می دانید؟

حاجی میرزایی: سناریوهای مختلف برای آغاز سال تحصیلی در نظر گرفته شود
حاجی میرزایی: سناریوهای مختلف برای آغاز سال تحصیلی در نظر گرفته شود

حاجی میرزایی: سناریوهای مختلف برای آغاز سال تحصیلی در نظر گرفته شود

تخت‌روانچی: آمریکا هیچ حقی برای آغاز هیچ کاری در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ را ندارد
تخت‌روانچی: آمریکا هیچ حقی برای آغاز هیچ کاری در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ را ندارد

تخت‌روانچی: آمریکا هیچ حقی برای آغاز هیچ کاری در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ را ندارد

نشست ۱۷۹ اوپک با توافق تمام شد
نشست ۱۷۹ اوپک با توافق تمام شد

نشست ۱۷۹ اوپک با توافق تمام شد

فاز جدید تصویربرداری سریال «جشن سربرون» در امامزاده داوود/ رونمایی عکس‌ها
فاز جدید تصویربرداری سریال «جشن سربرون» در امامزاده داوود/ رونمایی عکس‌ها

فاز جدید تصویربرداری سریال «جشن سربرون» در امامزاده داوود/ رونمایی عکس‌ها

با خواص و مضرات قارچ آشنا شوید
با خواص و مضرات قارچ آشنا شوید

با خواص و مضرات قارچ آشنا شوید

عوامل ظهور و نفوذ و سقوط  دلار در نظام مالی جهان
عوامل ظهور و نفوذ و سقوط دلار در نظام مالی جهان

عوامل ظهور و نفوذ و سقوط دلار در نظام مالی جهان

موافقت روحانی با استعفای رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران/ سعید اوحدی رئیس بنیاد شهید می‌شود
موافقت روحانی با استعفای رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران/ سعید اوحدی رئیس بنیاد شهید می‌شود

موافقت روحانی با استعفای رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران/ سعید اوحدی رئیس بنیاد شهید می‌شود

ایران برای تحویل دادن جعبه سیاه هواپیمای اوکراینی اعلام آمادگی کرد
ایران برای تحویل دادن جعبه سیاه هواپیمای اوکراینی اعلام آمادگی کرد

ایران برای تحویل دادن جعبه سیاه هواپیمای اوکراینی اعلام آمادگی کرد

فندق و یک دنیا خاصیت
فندق و یک دنیا خاصیت

فندق و یک دنیا خاصیت

پنج درس ناب زندگی از عبدالعظیم حسنی(ع)
پنج درس ناب زندگی از عبدالعظیم حسنی(ع)

پنج درس ناب زندگی از عبدالعظیم حسنی(ع)

همه چیز درباره طالبی
همه چیز درباره طالبی

همه چیز درباره طالبی

شانه‌ساز: حمل و نقل دارو و تجهیزات پزشکی مشمول تحریم‌ها است
شانه‌ساز: حمل و نقل دارو و تجهیزات پزشکی مشمول تحریم‌ها است

شانه‌ساز: حمل و نقل دارو و تجهیزات پزشکی مشمول تحریم‌ها است

از فواید و مضرات شلغم چه می دانید؟
از فواید و مضرات شلغم چه می دانید؟

از فواید و مضرات شلغم چه می دانید؟

اسامی برندگان قرعه‌کشی ایران‌خودرو
اسامی برندگان قرعه‌کشی ایران‌خودرو

اسامی برندگان قرعه‌کشی ایران‌خودرو

فتق در نوزادان،علل و علائم آن
فتق در نوزادان،علل و علائم آن

فتق در نوزادان،علل و علائم آن

نگاهی به چرایی مالیدن چشم توسط نوزادان
نگاهی به چرایی مالیدن چشم توسط نوزادان

نگاهی به چرایی مالیدن چشم توسط نوزادان