0
ویژه نامه ها

معرفی تفسیر کنزالدقائق و بحرالغرائب

کنزالدقائق، تفسیری است با ویژگی روایی و ادبی، که روایات را همراه با ذکر سند، نقل میکند. بیش از تفاسیر روایی متعارف به شرح و توضیح کلمات می پردازد و اگر کسی در آن قالب نظر کند و شرح های حدیثی را در تفسیر نظر داشته باشد، بسیار مفید است تا حدیث و روایتی در تفسیر، نادیده گرفته نشود و لذا از جهت روایی، بسیار متأثر از استاد خود، فیض کاشانی صاحب تفسیر صافی و اصفی است.
معرفی تفسیر کنزالدقائق و بحرالغرائب

شناسنامه تفسیر

نام معروف: کنزالدقائق و بحر الغرائب
مؤلف: میرزا محمد مشهدی قمی
وفات: ۱۱۲۵ق
مذهب: شیعه
زبان: عربی
تاریخ تألیف: ۱۱۰۲ ق
تعداد مجلدات: ۱۰ جلد
مشخصات نشر: قم، مؤسسه انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۴۰۷-۱۴۱۲ق، ۱۰ جلد، قطع وزیر. تهران، وزارت ارشاد اسلامی، مؤسسه چاپ و نشر، چاپ اول، تحقیق حسین درگاهی، ۱۴۰۸ق، ۱۴ جلد، قطع وزیری. البته چاپ دیگری در قم با تحقیق شیخ مجتبی عراقی منتشر شده که شامل همه مجلدات نیست.
 

معرفی مفسر و تفسیر

میرزا محمد مشهدی قمی، فرزند میرزا اسماعیل قمی، از علمای امامی قرن دوازدهم هجری است که در قم زاده شد و تحصیلات خود را در قم و مشهد گذراند و تا پایان عمر نیز در مشهد ماندگار شد. صاحب روضات الجنات، از وی به عنوان عالم فاضل و جامع، ادیب و محدث فقیه یاد می کند(1). میرزا محمد در زمینه ادبیات، علم بلاغت، ادعیه، فقه، زندگی ائمه معصومین (علیهم السلام) و شرح بر صحیفه سجادیه، آثاری دارد، اما مشهورترین اثر او همین تفسیر است.
 
کنزالدقائق، تفسیری است با ویژگی روایی و ادبی، که روایات را همراه با ذکر سند، نقل میکند. بیش از تفاسیر روایی متعارف به شرح و توضیح کلمات می پردازد و اگر کسی در آن قالب نظر کند و شرح های حدیثی را در تفسیر نظر داشته باشد، بسیار مفید است تا حدیث و روایتی در تفسیر، نادیده گرفته نشود و لذا از جهت روایی، بسیار متأثر از استاد خود، فیض کاشانی صاحب تفسیر صافی و اصفی است. از نظر ادبی، از تفسیر بیضاوی، بهره فراوان برده، بلکه می توان گفت تابع عبارات و ناقل کلمات تفسیر انوارالتنزیل است. از این جهت، اگر مسائل نقلی و بیانات کلامی شیعی این تفسیر را کنار بگذاریم، دقیقا تفسیر انوارالتنزیل است.
 
شاید هدف مفسر از این تألیف چنین بوده است که تفسیر انوارالتنزیل را منهای عقاید و افکار غیر شیعی، مناسب ترین تفسیر موجز ادبی و بیانی می دانسته است، بنابراین، با افزودن روایات اهل بیت (علیهم السلام)، آوردن مباحث اعتقادی شیعه و نظریات استاد خود، فیض کاشانی، آن را به جامعه شیعی ارائه داده است. از نظر باب بندی و ترتیب و چینش مباحث، همانند تفاسیر مجمع البیان و برگفته از این تفسیر است. بدین سان، تفسیر کنزالدقائق از تفاسیر ادبی و روایی قرن دوازدهم است که در فضای گرایش به حدیث و اوج اخباری گری نگارش یافته و به ربط آیات و اعراب آن هم توجه کرده است.
 
معلوم نیست که این تفسیر همزمان با تفسیر فیض نوشته شده و آیا تفسیر فیض (الصافی) در اختیارش بوده و چه نکته مهم و اساسی او را برای انتخاب تفسیری با همان سبک برای تألیف مجدد وادار کرده است.
 
پی‌نوشت‌:
1. خوانساری، روضات الجنات، ج۷، ص۱۰۰، بیروت، دارالاسلامیة.
 
منبع: شناخت نامه تفاسیر، سید محمدعلی ایازی، چاپ اول، نشر علم، تهران، 1393ش، صص 828-827


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
نواهنگ «دلشوره شیرین»/ پویانفر، فصولی و نوشه ور
نواهنگ «دلشوره شیرین»/ پویانفر، فصولی و نوشه ور

نواهنگ «دلشوره شیرین»/ پویانفر، فصولی و نوشه ور

سفر عشق/ محمدحسین پویانفر
سفر عشق/ محمدحسین پویانفر

سفر عشق/ محمدحسین پویانفر

آه من الفراق ای کعبه عراق/ پویانفر
آه من الفراق ای کعبه عراق/ پویانفر

آه من الفراق ای کعبه عراق/ پویانفر

عشق فقط کربلا عشق فقط یا حسین/ پویانفر
عشق فقط کربلا عشق فقط یا حسین/ پویانفر

عشق فقط کربلا عشق فقط یا حسین/ پویانفر

لیلای منی مجنون تو ام هر شب تو حرم مهمون توام/ پویانفر
لیلای منی مجنون تو ام هر شب تو حرم مهمون توام/ پویانفر

لیلای منی مجنون تو ام هر شب تو حرم مهمون توام/ پویانفر

دلم حرم میخواد/ حیدر خمسه
دلم حرم میخواد/ حیدر خمسه

دلم حرم میخواد/ حیدر خمسه

معرفی کتاب«آه» نوشته یاسین حجازی
معرفی کتاب«آه» نوشته یاسین حجازی

معرفی کتاب«آه» نوشته یاسین حجازی

چه جوری نماز آیات بخونیم؟/ آموزش احکام
چه جوری نماز آیات بخونیم؟/ آموزش احکام

چه جوری نماز آیات بخونیم؟/ آموزش احکام

تزورونی اعاهدکم.../ باسم کربلایی
تزورونی اعاهدکم.../ باسم کربلایی

تزورونی اعاهدکم.../ باسم کربلایی

حکمت | چله‌ی چندم امام حسینه؟ / استاد توکلی
حکمت | چله‌ی چندم امام حسینه؟ / استاد توکلی

حکمت | چله‌ی چندم امام حسینه؟ / استاد توکلی

از خود سفر کنیم
از خود سفر کنیم

از خود سفر کنیم

حکمت | کشتی بدون قطب‌نما / استاد عالی
حکمت | کشتی بدون قطب‌نما / استاد عالی

حکمت | کشتی بدون قطب‌نما / استاد عالی

حکمت | من سنتی‌ام / استاد علوی تهرانی
حکمت | من سنتی‌ام / استاد علوی تهرانی

حکمت | من سنتی‌ام / استاد علوی تهرانی

علل و علائم اسهال در نوزاد
علل و علائم اسهال در نوزاد

علل و علائم اسهال در نوزاد

علل و نحوه درمان یبوست در نوزاد
علل و نحوه درمان یبوست در نوزاد

علل و نحوه درمان یبوست در نوزاد

اختلاف آمریکا و اروپا به فروپاشی اروپا می‌انجاد!
اختلاف آمریکا و اروپا به فروپاشی اروپا می‌انجاد!

اختلاف آمریکا و اروپا به فروپاشی اروپا می‌انجاد!

این موکب به اون موکب/ محمدحسین پویانفر
این موکب به اون موکب/ محمدحسین پویانفر

این موکب به اون موکب/ محمدحسین پویانفر

آینده روباتیک کشاورزی
آینده روباتیک کشاورزی

آینده روباتیک کشاورزی

نوحه «سلام» /محمدحسین پویانفر
نوحه «سلام» /محمدحسین پویانفر

نوحه «سلام» /محمدحسین پویانفر

رندان تشنه لب/ مداحی اربعین: پویانفر
رندان تشنه لب/ مداحی اربعین: پویانفر

رندان تشنه لب/ مداحی اربعین: پویانفر

نائب الزیاره/ نواهنگ اربعین: محمدحسین پویانفر
نائب الزیاره/ نواهنگ اربعین: محمدحسین پویانفر

نائب الزیاره/ نواهنگ اربعین: محمدحسین پویانفر