0
ویژه نامه ها

پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها

چهل روز بعد از واقعه دردناک و غمباری که کوفیان و سپاه یزد در سال 61 هجری بر خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام وارد کردند و فرزند رسول خدا صلی الله علیه و اله را با وحشیانه ترین حالت به شهادت رساندند، نقل شده است در 20 صفر مضجع شریف و ملکوتی امام حسین علیه السلام میزبان زائرانی از تبار اهل بیت علیه السلام بود
پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها
یکی از مهمترین و زیباترین حرکت های دینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی که چند سالی است در جهان با سرعت تمام  در حال فراگیر شدن است، جوش و خروش جهانی مردم برای حضور در سیل خروشان زوار اربعین حسینی است. هر چند در سالهای اخیر با شیوع ویروس منحوس کووید 19 بسیاری از مردم در اقصی نقاط جهان از شرکت در این پیاده روی بهشتی محروم شده اند؛ ولی با این وجود دلهای سوخته و عاشقان حسینی فراوانی در کل جهان دست به دعا و تضرع به درگاه الهی برداشته اند که به زودی موانع حضور در این همایش بین المللی و بهشتی برداشته شود و در سالهای آتی بتوانند در خیل عاشقان و دلسوختگان اباعبد الله الحسین علیه السلام حضور پیدا نمایند.
پای ما لنگ است و منزل بس دراز        دست ما کوتاه و خرما بر نخیل
 

مروری بر تاریخچه  پیشینه اربعین حسینی

چهل روز بعد از واقعه دردناک و غمباری که کوفیان و سپاه یزد در سال 61 هجری بر خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام وارد کردند و فرزند رسول خدا صلی الله علیه و اله را با وحشیانه ترین حالت به شهادت رساندند، نقل شده است در 20 صفر مضجع شریف و ملکوتی امام حسین علیه السلام میزبان زائرانی از تبار اهل بیت علیه السلام شد که قلبشان لبریز از شوق دیدار و سرشار از غم و اندوه بود. به طور کلی منابع تاریخی دو نقل کلی در خصوص اولین زائران اربعین حسینی در 20 صفر در خود ثبت و ضبط کرده است.

پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها

 یک نقل حاکی از آن است که اسرای کربلا در راه بازگشت از شام، به عراق آنها را از مسیر کربلا عبور دادند و این موضوع مقارن با روز چهلم شهادت امام حسین علیه السلام بود. برخی از مقاتل در این خصوص  نقل کرده اند: «زمانی که اهل بیت امام حسین علیهم السلام به قتلگاه رسیدند،  افرادی همچون جابر بن عبدالله انصاری و برخی از بنی‌هاشم را مشاهده کردند که برای زیارت قبر سید و سالار شهیدان حضرت امام حسین(علیه السلام) مشرف شده بودند از این رو با گریه و اندوه مجلس عزایی برپا کردند و پس از چند روز به مدینه بازگشتند».[1]
 
یک نقل مشهور دیگر حاکی از آن است که بازماندگان اهل بیت علیهم السلام نه در سال 61 هجری، بلکه در سال 62 هجری توانستند در مراسم اربعین حسینی شرکت کنند و بر مضج شریف آن امام همام به سوگواری و اقامه عزا بپردازند. افرادی همچون فرهاد میرزا: او در «قمقام زخّار»[2] مرحوم شیخ عباس قمی رحمت الله[3] قول دوم را برگزیده و احتمال اول را مورد تشکیک قرار داده اند.

جلوه های نابی که میزبانان اربعین حسینی از خود نشان می دهند را به راستی در کمتر جایی می توان مشاهده کرد. عدم وابستگی به دنیا، مواسات و انسان دوستی و بخشش، انفاق،  تلاش برای خدمت رسانی به مردم، تیمار داری و مهمان نوازی و تکریم زوار، همه و همه جلوه های نابی است اخلاقی اربعین است
اولین زائر اربعینی امام حسین در کربلا

بر اساس برخی از نقل های معتبر اولین زائری که توفیق شرفیابی به آستان ملکوتی امام حسین علیه السلام در کربلا را یافت جناب جابر بن عبدالله انصاری و « عَطِیَّة بن سَعد بن جُناده عَوفی» بوده است. در همین راستا در منابع دینی و تاریخی نقل شده است که  ««عطیّة عوفی»  می‌گوید:

«با جابر بن عبد الله انصاری  به قصد زیارت سید الشهدا علیه السلام به سمت کربلا حرکت کردیم،  زمانی که به شط فرات رسیدیم جابر بن عبد الله انصاری  داخل شطّ فرات رفت و غسل زیارت کرد و پارچه ای همچون  شخص مُحْرم بر تن کرد و کیسه ای را باز کرد که در آن بوی خوش بود و خودش را معطّر کرد و هر قدمی که برمی‌ داشت، ذکر خدا را بر زبان جاری می کرد تا اینکه نزدیک قبر منور امام حسین علیه السلام رسید و به من گفت:
پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها

دستم را روی قبر بگذار! جابر در این هنگام  آن قدر از اندوه گریه و ناله کرد که از هوش رفت. عطیه می گوید من به روی او  آب پاشیدم تا به هوش آمد، آنگاه سه مرتبه یا حسین! گفت. سپس عرضه داشت: «اَ حَبِیْبٌ لَا یُجِیْبُ حَبِیْبَهُ؛ آیا دوست جواب دوست خودش را نمی ‌دهد.» و بعد اضافه کرد: «چه‌گونه تمنّای جواب داری که حسین علیه السلام در خون خود غلطیده و بین سر و بدنش جدایی افتاده است؟» آنگاه عرض کرد: «فَأَشْهَدُ أَنَّکَ ابْنُ النَّبِیِّینَ وَ ابْنُ سَیِّدِ الْمُؤْمِنِینَ وَ ابْنُ حَلِیفِ التَّقْوَى وَ سَلِیلُ الْهُدَى وَ خَامِسُ أَصْحَابِ الْکِسَاءِ وَ ابْنُ سَیِّدِ النُّقَبَاءِ وَ ابْنُ فَاطِمَةَ سَیِّدَةِ النِّسَاء...؛ گواهی می‌دهم که تو فرزند بهترین پیامبران و فرزند آقای مؤمنین می ‌باشی، تو فرزند سلالة هدایت و تقوا و پنجمین نفر از اصحاب کساء و عبایی. تو فرزند آقای نقیبان و فرزند فاطمی سیدة بانوانی...» آنگاه اضافه نمود: «به آن خدایی که پیامبر صلی الله عله و اله را به حق مبعوث کرد،‌ ما در آنچه شما شهدا در آن وارد شده‌اید، شریک هستیم».

عطیّه می‌گوید: «به جابر گفتم: ما کاری نکردیم؟! اینان شهید شده‌اند. گفت: ای عطیّه! از حبیبم رسول خدا   صلی الله علیه و الهشنیدم که می ‌فرمود: «مَنْ أَحَبَّ قَوْماً حُشِرَ مَعَهُمْ وَ مَنْ أَحَبَّ عَمَلَ قَوْمٍ أُشْرِکَ فِی عَمَلِهِم‏؛ هر که گروهی را دوست داشته باشد، با همانها محشور گردد،‌ و هر که عمل جماعتی را دوست داشته باشد، در عمل آنها شریک خواهد بود».[4]

اصول و آداب حضور در اربعین حسینی

بعد از بیان تاریخ و پیشینه زیارت اربعین در تاریخ اسلام، لازم به ذکر است کسانی که قصد دارند در این سفر معنوی توشه و ذخیره ای برای دنیا و آخرت خود بدست آوردند می بایست قبل از گام گذاشتن در این مسیر خود را به اصول و شاخص هایی همچون اخلاص، تواضع، حزن و اندوه، صبر و بردباری، تقوا و وارستگی، معرفت وآگاهی مهجز نمایند؛ کما اینکه در منابع روایی نیز نقل شده است: هر حرکت و اقدامی نیاز به کسب علم و معرفت دارد. امام على علیه السلام می فرمایند: «یا کُمَیلُ ما مِن حَرَکَةٍ إلاّ و أنتَ مُحتاجٌ فیها إلى مَعرِفَةٍ ؛[5]امام على علیه السلام :اى کمیل! هیچ کارى نیست مگر این که تو در آن نیازمند شناخت هستى». معرفتی که موجب تقویت دوستی و ارادت و عملگرایی در زندگی حسینی شده و از انسانی منزوی و منفعل، محبت فعال، کارآمد، پویا و موفق می سازد. انسانی که در زندگی فردی و اجتماعی مسئولیت مدار بوده و خود را در برابر موقعیت های  مختلف زندگی فردی و اجتماعی دارای وظیفه می داند.
پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها

اربعین حسینی و کارکرد های شگفت انگیز آن

شور و عشق به خاندان عصمت و طهارت غلیهم السلام و محبت به آن ذات مقدسه موجب شده است. با هر بهانه و با هر معونه و هزینه ای با تحمل سخترین شرایط و اوضاع سیاسی و اجتماعی و فرهنگی با حضور در میعادگاه عاشقان در صحرای کربلا تجدید پیمانی با آرمان های آسمانی امام حسین علیه السلام داشته باشند و برای زنده نگه داشتن راه و مکتب او اعلام آمادگی نمایند. تجدد پیمانی که در سالهای اخیر رنگ و بوی خاصی به خود گرفته و نوید بخش تشکیل تمدن نوین اسلامی است. تمدن نوینی که نوید بخش شکل گیری و فراگیری حکومت صالحان است در ادامه به برخی از ظرفیت ها و آثار و برکات که این همایش معنوی برای جامعه اسلامی می تواند به دنبال داشته باشد اشاره خواهیم کرد.
 
1-ظرفیت و کارکردهای فرهنگی و اخلاقی
کسانی که در سالهای اخیر در حماسه شگفت انگیز اربعین در کشور عراق حضور پیدا کرده اند به خوبی با صحنه های ناب، ماندگار و فراموش نشدنی از اخلاق مداری و انسان دوستی مواجه شده اند. در واقع همایش بهشتی اربعین حسینی منظومه ای از ظرافت های اخلاقی را در میان زوار حسینی پخش کرده است؛ افراد فراوانی در مغناطیس جذب امام حسین علیه السلام قرار گرفته اند که دوست دارند رنگ بوی اخلاق حسینی را به خود بگیرند و شهر و دیار خود را هم رنگ و هم صدای فرهنگ حسینی نمایند.

جلوه های نابی که میزبانان اربعین حسینی از خود نشان می دهند را به راستی در کمتر جایی می توان مشاهده کرد. عدم وابستگی به دنیا، مواسات و انسان دوستی و بخشش، انفاق،  تلاش برای خدمت رسانی به مردم، تیمار داری و مهمان نوازی و تکریم زوار، همه و همه جلوه های نابی است که هر انسانی وقتی با گوشه ای از آن ظرفیت های زیبای اخلاقی مواجه شده، دوست دارد ذره ای از آن را با خود به موطن خود به عنوان توشه برده و عطر آسمانی آن را در شهر و دیار خود و در ارتباط با دیگران و همنوعان مورد استفاده قرار دهد.

در واقع همایش جهانی اربعین در سرزمین کربلا همچون دانشگاهی جهانی و بین المللی است که دانشجویان  میلیونی از سرتاسرجهان دارد. دانشجویایی که به طور واقعی در کارگاه انسان سازی اربعین حسینی قرار می گیرند و به طور عملی با اخلاق و منش محبان و شیعیان راستین حسینی آشنا می شوند.
 پیاده روی اربعین حسینی جایگاه و کارکردها
2-ظرفیت و کارکرهای سیاسی و اجتماعی
علاوه بر مسانل انسان سازی و فراگیر شدن اخلاق حسینی، در همایش جهانی اربعین شاهد کارکردهای فراگیر سیاسی و اجتماعی در سطح گسترده هستیم. در واقع در یک نماد کلی سیر خروشان اربعین حسینی نوید بخش دست یابی به تمدن نوین اسلامی و نزدیک شدن زمان ظهور است. موضوعی که خود زمینه ساز تقویت امید و نشاط عمومی در جامعه شده و حرکت به سوی ظهور و تقویت فرهنگ مهدوی را در آنها نوید می بخشد.

علاوه بر این فرصت استثنایی پیاده روی اربعین، تجلی اقتدار و اتحاد مؤمنین می باشد، در واقع اربعین رزمایش اتحاد و یکپارچی سیاسی و اجتماعی در میان خیل محبان و شیعیان خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام است، حماسه و رزمایشی که اهداف آن برپایی عدالت در جهان بوده و از هر گونه ظلم و ستم و ناعدالتی بیزاری می جوید. در واقع همین اتحاد، نوع دوستی، یکپارچی صفوفی آهنی از جبهه انقلابی و شیعی ساخته و هر گونه تهدید را از آنها دور می سازد.
اگر تنها کارکرد اربعین حسنی اتحاد و همپارچگی و یک صدایی و عدالت خواهی و ظلم ستیزی در جهان باشد، بسیاری از مقدمات ظهور فراهم خواهد شد و بساط ظلم و ستم و جور در جهان برچیده خواهد شد.
 
3-ظرفیت و کارکرهای اقتصادی
در بعد اقتصادی نیز آثار و برکات فراوانی برای جامعه انسانی قابل تصور است. در واقع کشور عراق می تواند به نحو احسن از این فرصت استفاده کرده و با جذب سرمایه های داخلی و خارجی در کنار فراهم کردن امکانات رفاهی زوار، اقدامی جدی در جهت اقتصاد توریسم مذهبی بردارد، با توجه به این که قشر کثیری از این کشور در خط فقر به سر می برند، دولت عرق می تواند با فراهم کردند امکانات مسافرتی مردم خود را در این موضوع سهیم نماید و از ثروت فراوانی که وارد این کشور می شود به نفع مردم خود استفاده نماید.

علاوه بر آن کشور اسلامی ایران نیز می تواند در قالب صادرات منافع اقتصادی خود را در این موضوع جدی بگیرد. با انتقال امکانات فنی و مهندسی در زمینه جاده سازی و حتی اقلام خوراکی و پوشاک و ظرفیت های فراوان اقتصادی در این بازار به نفع کشور خود استفاده نماید. در واقع اگر ظرفیت های شگفت انگیز اقتصادی در بحث توریست مذهبی به خوبی جدی گرفته شود علاوه بر رفاه عمومی زوار می توان شاهد یک تجارت و معامله برد برد در میان کشورهای اسلامی باشیم.

پی نوشت ها:
[1]. ر.ک: ابن طاووس، الملهوف علی قتلی الطفوف، ۱۴۱۴ق، ص۲۲۵.
[2]. قمقام زخّار، ص 586 با تلخیص؛ قصّه کربلا، ص529 و 530.
[3]. در کربلا چه گذشت، ترجمه نفس المهموم، شیخ عباس قمی، ص 423
[4].  بحار الانوار، محمدباقر مجلسی، مؤسسة الوفاء، بیروت، چاپ دوم، 1403 ق، ج 65، ص 130، ح62.
[5].همان، ج‏74، ص267، ح1.


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

معنی اسم اجلال و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال

هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!
هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!

هشدار حماس و جهاد اسلامی به رژیم صهیونیستی هشدار دادند!

سقوط مرگبار!
سقوط مرگبار!

سقوط مرگبار!

عوامل تضعیف سیستم ایمنی
عوامل تضعیف سیستم ایمنی

عوامل تضعیف سیستم ایمنی

هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان
هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان

هتاکی صهیونیست‌ها به قبور مسلمانان

حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم
حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم

حرفهای شاعر و روزنامه‌نگار سوری درباره حاج قاسم

کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»
کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»

کلیپ مفهومی «تماس با امام زمان(ع)»

پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری
پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری

پاسخ کارشناسی BBC به شیطنت مجری

ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره
ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره

ناراحتی BBC از پیروز نشدن تیم فوتبال کره

کلاه گشاد بر سر ایران...!
کلاه گشاد بر سر ایران...!

کلاه گشاد بر سر ایران...!

خیرین سلامت
خیرین سلامت

خیرین سلامت

خیره اشتغال زایی برای توان خواهان
خیره اشتغال زایی برای توان خواهان

خیره اشتغال زایی برای توان خواهان

خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)
خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)

خیریه کریمان (مهرنگار ماندگار)

تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)
تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)

تو هفته ای دوبار گریه میکنی برام/ ویژه امامت امام زمان(ع)

عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی
عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی

عهد میبندم دیگه اشکاتو درنیارم/ استوری: حامد زمانی

بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری
بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری

بزرگترین اختراع بشر امروز/ شهید مطهری

شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض
شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض

شعر طنز در جواب ابیات حافظ/ ناصر فیض

استوری/ بی تو جان می کند دلم
استوری/ بی تو جان می کند دلم

استوری/ بی تو جان می کند دلم

۹ راز سلامتی..!
۹ راز سلامتی..!

۹ راز سلامتی..!

چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟
چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟

چرا بعضی متهمان استرداد نمی‌شوند؟

داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل
داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل

داستان واگذاری هفت تپه در دولت قبل