چرا بعضی از افراد هرچی می خورند چاق نمیشوند؟
چاقی یکی از مشکلات جوامع امروزی است، اما بعضی از افراد هم هستند که از مشکل لاغری مفرط رنج میبرند. البته همان طور که چاقی باعث بروز مشکلات زیادی میشود، لاغری و کمبود وزن نیز خطرناک است زیرا سوءتغذیه، ضعف سیستم ایمنی، پوکی استخوان، کاهش سطح انرژی بدن و ضعف و خستگی، کمخونی، مشکلات زایمان، اختلالات قاعدگی و... را به دنبال دارد، اما در صورتی که این لاغری، بیش از حد نباشد و فرد را دچار مشکلات ناشی از سوءتغذیه نکند، مشکلآفرین نیست.
از طرفی کم نیستند خانمهایی که با اضافه وزن بیگانهاند و حتی چند ماه بعد از زایمان به سایز قبل از بارداری میرسند. آیا این موضوع علت خاصی دارد؟ اصلا چرا بعضیها استعداد چاقی ندارند؟
در درجه اول باید دید فرد لاغر چه میزان غذا میخورد و سرعت غذا خوردن او چگونه است. اغلب افراد لاغر در خوردن غذا کمسرعت هستند و مدت زمان زیادی را صرف خوردن میزان کم غذا میکنند و این در حالی است که بیشتر افراد چاق، سریع و در حجم بیشتری غذا میخورند.
آهسته غذا خوردن به مغز فرصت دریافت سیگنال سیری را میدهد و فرد نسبت به افرادی که سریع غذا میخورند زودتر احساس سیری میکند و نمیتواند در حجم زیادی غذا بخورد. بنابراین ممکن است تعداد دفعات مصرف غذا در افراد لاغر زیاد و حجم غذای مصرفی و کالری دریافتی در هر وعده کمتر از دیگران باشد. در نتیجه، مشاهده این که برخی افراد که دائم در حال غذا خوردن هستند، اما لاغرند میتواند سبب برداشت اشتباهی از این مسأله شود.
افراد مبتلا به پر کاری تیروئید لاغرترند
یکی از هورمونهای بسیار مهم در متابولیسم بدن غده تیروئید میباشد. این غده میزان سوخت و ساز و مصرف انرژی را در بدن تنظیم میکند. اگر این غده بیش از حد معمول فعال باشد که اصطلاحا به آن پرکاری تیروئید میگویند، میزان سوخت و ساز در بدن فرد افزایش مییابد و لاغری را برای افراد به همراه دارد و متقابلا اگر این غده فعالیت چندانی نداشته باشد، بیماری کم کاری تیروئید بروز میکند و در این حالت، تیروئید فعالیت زیادی ندارد و بدن فرد انرژی زیادی نمیسوزاند و بیشتر انرژی را در خود ذخیره میکند که پیامد آن چاقی میباشد.
ژنتیک
متأسفانه برخی از افراد، لاغر متولد میشوند. افراد جوان معمولا سرعت سوخت و ساز تندتری دارند. با بالا رفتن سن ما، سرعت متابولیسممان تغییر میکند.
اما بعضی از افراد خوش شانس، حتی در سالهای بعدی عمرشان نیز مانند یک ماشین کالری سوز باقی میمانند. آرایش بیولوژیکی آنها باعث میشود که در سوزاندن چربیها، کارآمدتر باشند. در واقع، بعضی از افراد لاغر اصلا نمیتوانند وزن اضافه کنند.
ژنتیک هم ممکن است در نقشی به اصطلاح استعداد چاقی یا لاغری افراد داشته باشد. پژوهشگران در یک بررسی در سال ۲۰۱۹ بیش از ۲۵۰ ناحیه متفاوت در DNA را شناسایی کردند که با چاقی ارتباط دارند. این پژوهشگران ۱۶۲۲ فرد سالم با شاخص توده بدنی یا BMI پایین را با ۱۹۸۵ نفر دچار چاقی شدید و ۱۰۴۳۳ نفر با وزن طبیعی به عنوان گروه شاهد مقایسه کردند. نتایج نشان داد افراد لاغر ژنهای کمتر مربوط به چاقی دارند. البته به گفته این پژوهشگران فقط ژنها نیستند که با جلوگیری از چاقی در برخی از افراد و مستعد کردن عدهای دیگر به چاقی وزن شما را تعیین میکنند. به عبارت دیگر نمیتوان ژنهایی را یافت که به طور انحصاری باعث حفاظت در برابر چاقی یا باعث مستعد شدن به چاقی شوند. این ژنهای کشفشده به شکل یک طیف به نظر میرسیدند. همچنین افرادی در این بررسی بودند که ژنهای مربوط به چاقی را داشتند، اما چاق نبودند.
زندگی در مناطق گرمسیری مساوی با لاغری
هر چه دمای محیط بیشتر باشد. بدن انرژی بیشتری می سوزاند. تحقیقات نشان می دهد افرادى که در مناطق گرمسیری زندگی می کنند، 5 تا20 درصد بیشتر از افرادى که در مناطق معتدل زندگی می کنند، انرژی مى سوزانند و حتى وقتى که به مناطق معتدل هم مهاجرت مى کنند باز هم انرژی متابولیسم پایه شان یعنی انرژی که در حالت استراحت برای حفظ بدنشان مصرف می کند، بالاتر است. شاید یکی از علل چاقی در افرادی که در مناطق معتدل زندگی می کنند به نسبت سیاهپوستان و افرادی که در مناطق گرم و حاره ای زندگی می کنند؛ همین مسئله باشد.
افراد لاغر فعالترین افراد هستند
ورزش باعث افزایش توده ماهیچه اى و کاهش توده چربى در بدن مى شود. توده ماهیچه اى به نسبت توده چربى در حالت عادى و حتى در حالت استراحت انرژى بیشترى مصرف مى کنند. در حقیقت بدن براى حفظ توده ماهیچه اى انرژى بیشترى صرف مى کند که همین امر به تناسب اندام در فرد ورزشکار کمک مى کند.
استرس لاغری
مهمترین عامل لاغری، دریافت نکردن کالری کافی از غذاهای روزانه است، اما عوامل دیگری هم وجود دارد که باعث بروز این مشکل میشود. به عنوان مثال استرس و مشکلات روحی نیز میتواند باعث کاهش اشتها، کاهش دریافت غذایی و در نتیجه لاغری شود. البته عکس این ماجرا هم صادق است و گاهی افرادی که دچار استرس میشوند به پرخوری روی میآورند و به مرور زمان چاقتر خواهند شد، اما به طور معمول بین فشار عصبی و کاهش اشتها ارتباط معناداری وجود دارد.
دستگاه عصبی
آبشارهایی از پیامهای دستگاه عصبی و هورمونهایی که در خون ما گردش هستند، در تعامل با یدیگر باعث میشوند ما احساس گرسنگی یا سیری کنیم. این سازوکار را «سیستم تنظیم اشتها» مینامند و ممکن است این سیستم در برخی از افراد نسبت به دیگران حساستر باشد.
یک هورمون مهم که در این سیستم دخیل است، «لپتین» نام دارد. لپتین در تنظیم میزان غذایی که ما در طول دورههای طولانی زمانی – نه فقط در وعدههای غذایی منفرد- نقش دارد. بنابراین شخصی که سیستم تنظیم اشتهای حساستری دارد، ممکن است در یک مهمانی غذای زیادی بخورد و بعد برای چند روز آینده احساس سیری کند و غذای کمتری بخورد.
چنین افرادی به علت اینکه سیستم پیامدهی اشتهای حساسی دارند، میتواند به صورت خودکار میزان غذای مصرفیشان را در طولانیمدت تنظیم کنند.
وقتی لاغری، بیماری میشود
وقتی بهرغم دریافت کافی مواد غذایی فرد وزن نمیگیرد و بتدریج شادابیاش را از دست میدهد میتوان به وجود بیماری در او مشکوک شد. دکتر نمازی با اشاره به این موضوع میگوید شایعترین علت لاغری سریع و ناگهانی میتواند استرس و تنشهای روحی باشد.
اگر فردی نتواند شرایط استرسزا را در محیط کاری یا زندگی شخصیاش مدیریت کند، مشکلات روحی مانند استرس و اضطراب زیاد او را دچار مشکلات جسمی مانند لاغری سریع و ناگهانی میکند. این نوع لاغری میان افرادی که از افسردگی رنج میبرند نیز وجود دارد.
در ضمن برخی بیماریها ازجمله پرکاری غده تیروئید، بیماریهای انگلی و اختلالات گوارشی نیز میتواند عامل بروز لاغری باشد که با انجام مشاوره و آزمایشات مربوط مشکل مشخص و مورد بررسی قرار خواهد گرفت. این متخصص تاکید میکند وضعیت هورمونی ازجمله پرکاری تیروئید یکی از دلایل اصلی کاهش وزن است و باید در این خصوص آزمایشات دقیق تری انجام شود.
علاوه بر بیماریهایی مانند افسردگی، بیماری التهاب روده، سیلیاک، سندرم نقص ایمنی اکتسابی (ایدز) و پرکاری تیروئید که همگی میتواند سبب کاهش وزن شود باید دانست مصرف برخی داروها نیز میتواند فرد را با داشتن یک برنامه غذایی متعادل و متنوع در معرض کاهش وزن قرار دهد.
ریتالین یکی از داروهایی است که برای درمان بیش فعالی مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند منجر به کاهش وزن و اختلال در رشد کودک شود. متفورمین که در کنترل قند بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مورد استفاده قرار میگیرد نیز میتواند سبب کاهش وزن و لاغری شود. البته داروهایی هم هستند که با ایجاد عارضه بیاشتهایی میتواند منجر به کاهش وزن شود که در گروه داروهای موثر در بیماریهای ریوی، صرع، قلبی ـ عروقی و ضدافسردگی قرار دارند و برخی از انواع آنتیبیوتیکها نیز از این جمله اند.
در نهایت پاسخی ساده به پرسش عنوان مطلب نمیتوان داد. استعداد به وزن اضافه کردن یا لاغر ماندن از قبل تعیینشده نیست، اما در عین حال کاملا تحت کنترل ما نیست. سوئیچ خاموش و روشن ژنتیکی وجود ندارد که باعث شود برخی از افراد هر چه میخوهند بخورند و چاق نشوند. در عین حال استعداد چاقی هم لزوما به معنای این است که فرد خویشتنداری ندارد و نمیتواند در برابر وسوسه غذا خوردن مقاومت کند.
منبع
https://www.hamshahrionline.ir
https://www.eghtesadonline.com/
https://www.khabaronline.ir
https://www.beytoote.com
https://namnak.com
https://kermany.com
