خداوند متعال در سوره نساء می فرماید:
«یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللهَ وَ الرَّسُولِ إِنْ کنْتُمْ تُومِنُونَ بِاللهَ وَ الْیوْمِ الآْخِرِ ذلِک خَیرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً»1
«ای کسانی که ایمان آورده اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیای پیامبر] را! و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داوری بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) برای شما بهتر، و عاقبت و پایانش نیکوتر است».
بدیهی است برای یک فرد با ایمان همه اطاعت ها باید به اطاعت پروردگار منتهی شود، و هرگونه رهبری باید از ذات پاک او سرچشمه گیرد، و طبق فرمان او باشد، زیرا حاکم و مالک تکوینی جهان هستی او است، و هرگونه حاکمیت و مالکیت باید به فرمان او باشد «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللهَ».
در مرحله بعد، فرمان به پیروی از پیامبر صلی الله علیه و آله می دهد، پیامبری که معصوم است و هرگز از روی هوی و هوس، سخن نمی گوید، پیامبری که نماینده خدا در میان مردم است و سخن او سخن خدا است، و این منصب و موقعیت را خداوند به او داده است.
علمای ما از امام باقر و امام صادق علیهما السلام روایت کرده اند که: منظور از «اولی الامر» ائمه اهل بیت علیهم السلام است که خداوند طاعت ایشان را به طور مطلق واجب ساخته است همان طوری که طاعت خدا و پیامبر را واجب گردانیده است. اطاعت مطلق شخص یا اشخاص در صورتی واجب می شود که معصوم باشند و ظاهر و باطن ایشان یکی باشد و از اشتباه و امر به کار زشت، مصون باشند.
در این نوشتار، با بیان تفسیر آیه 59 سوره نساء، اطاعت از خدا و رسول و اولی الامر را تبیین نموده و به ولایت پذیری حضرت ابوالفضل علیه السلام نیز می پردازیم.
عبد صالح2 و مطیع در ولایت
همه ما به نوعی با مفهوم ولایت آشنا هستیم، نوری که از مبدأ زلال هستی شروع شده و شعاع آن همگان را فرا گرفته است. در یک تقسیم بندی کلی انسان های تأثیرگذار، از دو دسته خارج نیستند: «ولایت پذیر» و «ولایت گریز».
ولایت برّنده تر از الماسی است که همه افعال، گفتار و حتی پندار ما را به دو شق تقسیم می کند: «اطاعت» و «عصیان».
کربلا را می توان از این منظر نگریست و عاشورا را با این نگاه بازخوانی کرد و سطر به سطر جستجو کرد تا نه تنها به بزرگترین قطعه شعر بلکه به بزرگترین قلّه شعور ولائی رسید: «والله ان قطعتموا یمینی» و به ارتفاعی چشم دوخت که حضرت می فرماید: «و عن امام صادق یقنینی» و اینجاست که همه برگزیدگان بشریت از غیر معصوم آرزوی رسیدن به آن را می کنند و در حسرتش آه سرد می کشند3.
در ادامه برای تبیین بحث، به خدمت قرآن می رویم تا از بهشت اطاعت شمیمی را به مشام برسانیم.
.jpg "ولایت پذیری حضرت ابوالفضل(ع) با نگاهی به آیه 59 سوره نساء")
اطاعت در لغت
در مفردات راغب آمده: طَوع به معنای پذیرش و سرسپاری است و ضد آن کراهت و نافرمانی است. بنابر تحقیق، در اطاعت سه ویژگی است:1. میل و رغبت،
2. خضوع و فروتنی،
3. انجام فرمان و دستور.
کاربرد واژه «طاعت» در قرآن
«وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیراً فَإِنَّ اللهَ شاکرٌ عَلیمٌ»4.
«وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا، غُفْرانَک رَبَّنا وَ إِلَیک الْمَصیرُ»5.
«وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ لِیطاعَ بِإِذْنِ اللهَ»6.
«فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخیهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخاسِرینَ»7.
«الَّذینَ یلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعینَ مِنَ الْمُؤمِنینَ فِی الصَّدَقاتِ»8.
«ثُمَّ اسْتَوی إِلَی السَّماءِ وَ هِی دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِیا طَوْعاً أَوْ کرْهاً قالَتا أَتَینا طائِعینَ»9.
روایات تفسیری
در تفسیر برهان از ابن بابویه روایت کرده که وی به سند خود از جابربن عبد اللَّه انصاری نقل کرده، که گفت: وقتی خدای عزّ و جل آیه شریفه:«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ» را بر پیامبر گرامیش محمد صلی الله علیه و آله نازل کرد. من به آن جناب عرضه داشتم: یا رسول اللَّه خدا و رسولش را شناختیم، اولی الأمر کیست؟ که خدای تعالی اطاعت آنان را دوشا دوش اطاعت از تو قرار داده؟
فرمود: ای جابر آنان جانشینان من اند، و امامان مسلمین بعد از من اند، که اولشان علی بن ابی طالب و سپس حسن و آن گاه حسین و بعد از او علی بن الحسین و آن گاه محمدبن علی است، که در تورات معروف به باقر است، و تو به زودی او را درک خواهی کرد، چون او را دیدار کردی، از طرف من سلامش برسان، و سپس صادق جعفربن محمد، و بعد از او موسی بن جعفر، و آن گاه علی بن موسی، و بعد از وی محمد بن علی، و سپس علی بن محمد و آن گاه حسن بن علی، و در آخر، هم نام من محمد است، که هم نامش نام من است، و هم کنیه اش کنیه من است، او حجت خدا است بر روی زمین، و بقیة اللَّه و یادگار الهی است در بین بندگان خدا، او پسر حسن علی است، او است آن کسی که خدای تعالی نام خودش را به دست او در سراسر جهان یعنی همه بلاد مشرقش و مغربش می گستراند، و او است که از شیعیان و اولیایش غیبت می کند، غیبتی که- بسیاری از آنان از اعتقاد به امامت او بر می گردند- و تنها کسی بر اعتقاد به امامت او استوار می ماند که خدای تعالی دلش را برای ایمان آزموده باشد.
جابر اضافه می کند عرضه داشتم: یا رسول اللَّه آیا در حال غیبتش سودی به حال شیعیانش خواهد داشت؟
فرمود: آری به آن خدایی که مرا به نبوت مبعوث فرمود شیعیانش به نور او روشن می شوند، و در غیبتش از ولایت او بهره می گیرند، همان طور که مردم از خورشید بهره مند می شوند هر چند که در پس ابرها باشد! ای جابر، این از اسرار نهفته خدا است از اسراری است که در خزانه علم خدا پنهان است، تو نیز آن را از غیر اهلش پنهان بدار، و جز نزد اهلش فاش مساز10.
و در تفسیر عیاشی11 است که در روایت ابی بصیر از امام باقر علیه السلام آمده که فرمود: آیه شریفه: «أَطِیعُوا اللهَ ...» درباره علی بن ابی طالب علیه السلام نازل شده.
من عرضه داشتم: مردم می گویند اگر درباره علی علیه السلام نازل شده چرا نام علی و اهل بیتش در قرآن نیامده؟
امام ابو جعفر علیه السلام فرمود: به ایشان بگویید به همان دلیل که خدای تعالی نماز را در قرآن مجیدش واجب کرده ولی نامی از سه رکعت و چهار رکعت نبرد، تا آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله نماز را برای مردم تفسیر کرد و به همان دلیل که حج را واجب کرد، ولی نفرمود: هفت طواف کنید تا آن که رسول خدا صلی الله علیه و آله آن را تفسیر فرمود: و همچنین خدای تعالی آیه: «أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ» را در باره علی و حسن و حسین علیهماالسلام نازل کرد ولی نام آنان را نبرد، این رسول خدا صلی الله علیه و آله بود که فرمود: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» هرکس که من به حکم «و اطیعوا الرسول» مولای اویم، علی به حکم «أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ»مولای او است.
و نیز درباره همه اهل بیتش فرمود: «اوصیکم بکتاب اللَّه، و اهل بیتی انی سالت اللَّه ان لا یفرق بینهما حتی یوردهما علی الحوض فاعطانی ذلک»؛ «من شما را وصیت می کنم به کتاب خدای تعالی و اهل بیتم، من از خدای تعالی خواسته ام بین آن دو را جدایی نیندازد، تا هر دو را کنار حوض، به من وارد کند، و خدای تعالی این درخواستم را به من داد».
و نیز فرمود: پس شما ای مسلمانان به اهل بیت من چیز یاد ندهید، که آنان اعلم از شمایند، اهل بیت من شما را تا قیامت از هیچ باب هدایتی بیرون نمی کنند، و به هیچ ضلالتی داخل نمی سازند و اگر رسول خدا صلی الله علیه و آله بیان نمی کرد که اولی الامر چه کسانی هستند قطعاً آل عباس و آل عقیل و آل فلان ساکت نمی نشستند، و ادعای خلافت و اولی الامری می کردند، ولی چون خدای تعالی در کتابش نازل کرده بود، که «إِنَّما یرِیدُ اللهُ لِیذْهِبَ عَنْکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یطَهِّرَکمْ تَطْهِیراً»همه می دانستند که منظور از اهل بیت علی و حسن و حسین و فاطمه علیهم السلام هستند، چون رسول خدا صلی الله علیه و آله در خانه ام سلمه دست علی و فاطمه و حسن و حسین علیهماالسلام را گرفت و داخل کسائشان12 کرد، و ام سلمه عرضه داشت: آیا من از اهل تو نیستم؟ فرمود: تو عاقبت بخیری، ولی ثقل من و اهل من و اهل بیت من اینهایند (تا آخر حدیث).
و در امالی شیخ آمده که وی به سند خود از علی بن ابی طالب روایت کرده که فرمود: مردی از انصار به حضور رسول اللَّه صلی الله علیه و آله آمد، و عرضه داشت: یا رسول اللَّه من تاب جدایی از تو را ندارم وقتی به خانه ام می روم همین که به یاد تو می افتم دیگر دستم به کار نمی رود در این اندیشه ام که در روز قیامت که تو داخل بهشت شده تا اعلی علیین بالا می روی، من آن روز چه کنم؟ و یا نبی اللَّه آن روز چگونه بر فراق تو صبر کنم؟
در پاسخ این مرد بود که آیه شریفه زیر نازل شد:
«وَ مَنْ یطِعِ اللهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولئِک رَفِیقاً».
رسول اللَّه صلی الله علیه و آله آن مرد را احضار کرده آیه شریفه را برایش خواند، و به همنشینی خود مژده اش داد.
و در تفسیر برهان از ابن شهر آشوب از انس بن مالک از کسی که او نامش را برده ولی انس فراموش کرده، از ابی صالح، از ابن عباس روایت آورده که گفت: در آیه «وَ مَنْ یطِعِ اللهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِک مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللهُ عَلَیهِمْ مِنَ النَّبِیینَ» منظور از نبیین محمد صلی الله علیه و آلهو منظور از صدیقین علی است، که اولین فردی بود که رسول خدا صلی الله علیه و آله را در دعوی نبوت تصدیق کرد، و منظور از شهدا علی و جعفر و حمزه و حسن و حسین علیهم السلام است.
.jpg "ولایت پذیری حضرت ابوالفضل(ع) با نگاهی به آیه 59 سوره نساء")
تفسیر آیه
این آیات بی ارتباط با آیات قبلش نیست، از آیه «وَ اعْبُدُوا اللهَ وَ لا تُشْرِکوا بِهِ شَیئاً...»، گویا در این زمینه سخن دارد که مردم را به سوی انفاق در راه خدا تشویق کند، تا زندگی همه طبقات حتی حاجتمندان از مومنین قوام یابد، و در همین زمینه کسانی را که از این عمل مشروع و واجب مانع می شدند، و مردم را از آن بازمی داشتند مذمت می کند و دنبال آن در این آیات مردم را تشویق و تحریک می کند به این که خدا را اطاعت کنند، و رسول و اولی الامر را نیز اطاعت کنند، و بدین وسیله ریشه های اختلاف و مشاجره و نزاع را قطع نموده، هر جا که با یکدیگر درگیر شدند مسأله را به خدا و رسولش ارجاع دهند، و از نفاق بپرهیزند، چنین نباشند که به ظاهر اظهار ایمان کنند ولی وقتی خدا و رسول بعد از ارجاع مسأله مورد اختلاف به ضرر یکی حکم کرد، ناراحت شوند، و کفر باطنیشان از این که تسلیم حکم خدا شوند بازشان بدارد، و نیز تشویق می کند به این که تسلیم اوامر خدا و رسول باشند.اطاعت خدا
بدیهی است برای یک فرد با ایمان همه اطاعت ها باید به اطاعت پروردگار منتهی شود، و هرگونه رهبری باید از ذات پاک او سرچشمه گیرد، و طبق فرمان او باشد، زیرا حاکم و مالک تکوینی جهان هستی او است، و هرگونه حاکمیت و مالکیت باید به فرمان او باشد «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللهَ».اطاعت پیامبر صلی الله علیه و آله
در مرحله بعد، فرمان به پیروی از پیامبر صلی الله علیه و آله می دهد، پیامبری که معصوم است و هرگز از روی هوی و هوس، سخن نمی گوید، پیامبری که نماینده خدا در میان مردم است و سخن او سخن خدا است، و این منصب و موقعیت را خداوند به او داده است، بنابراین اطاعت از خداوند، مقتضای خالقیت و حاکمیت ذات او است، ولی اطاعت از پیامبر صلی الله علیه و آله مولود فرمان پروردگار است و به تعبیر دیگر خداوند واجب الاطاعه بالذات است، و پیامبر صلی الله علیه و آله واجب الاطاعه بالغیر و شاید تکرار اطیعوا در آیه اشاره به همین موضوع یعنی تفاوت دو اطاعت دارد «و اطیعوا الرسول» و مرحله سوم فرمان به اطاعت از اولواالامر می دهد که از متن جامعه اسلامی برخاسته و حافظ دین و دنیای مردم است.13البته با امر به اطاعت خدا، لزوم اطاعت پیامبر نیز، فهمیده می شد، لکن پیامبر را جداگانه ذکر می کند تا در بیان مطلب مبالغه ای باشد و جلو پاره ای از توهمات گرفته شود و کسی نگوید یا نپندارد که اطاعت پیامبر مخصوص دستوراتی است که در قرآن باشد. نظیر این آیه آیات دیگر است مثل:
سوره نساء آیه 80 «مَنْ یطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللهَ» یعنی کسی که پیامبر را اطاعت کند. خدا را اطاعت کرده است.
و مثل سوره حشر، آیه 7 «ما آتاکمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا»14 یعنی آنچه پیامبر برای شما آورد بگیرید و آنچه شما را از آن نهی کرد، ترک کنید».
و مثل سوره نجم، آیه 3 «وَ ما ینْطِقُ عَنِ الْهَوی»؛ «او از روی هوس سخن نمی گوید».
همانطوری که اطاعت پیامبر در حیاتش واجب است، پس از مرگش نیز واجب است زیرا پیروی از شریعت او پس از مرگش بر همه مردم لازم است. بدیهی است که او همه جهانیان را به دین خود تا روز قیامت، دعوت کرد و رسالت او جهانی و همگانی است.
«وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ» درباره اطاعت اولی الامر مفسران دو نظر دارند:
1. ابو هریره و ابن عباس بنا بر یکی از دو روایت میمون و ابن مهران و سدی گویند: منظور هر امیر و زمامداری است نظر جبایی و بلخی و طبری نیز همین است.
2. جابربن عبد اللَّه و ابن عباس بنا به روایت دیگر و مجاهد و حسن و عطا و جماعتی گویند: منظور علما است. برخی از آنها گفته اند: علما هستند زیرا در احکام و در موقع نزاع و اختلاف باید به آنها رجوع کرد نه زمامداران. این دو قول از عامه است.
لکن علمای ما از امام باقر و امام صادق علیهما السلام روایت کرده اند که: منظور از «اولی الامر» ائمه اهل بیت است که خداوند طاعت ایشان را به طور مطلق واجب ساخته است همان طوری که طاعت خدا و پیامبر را واجب گردانیده است. اطاعت مطلق شخص یا اشخاص در صورتی واجب می شود که معصوم باشند و ظاهر و باطن ایشان یکی باشد و از اشتباه و امر به کار زشت، مصون باشند. بدیهی است که علما و زمامداران چنین صفاتی ندارند و خداوند برتر از این است که مردم را به اطاعت بدون قید و شرط افرادی امر کند که مرتکب معصیت می شوند یا میان گفتار و کردارشان اختلاف است.
شاهد این مطلب این است که خداوند اطاعت او «اولی الامر» را در ردیف اطاعت از پیامبر و خدا قرار داده است و این خود نشان می دهد که «اولی الامر» از همه مردم بالاترند و پیامبر از ایشان برتر و خدا از همگی برتر است. بدیهی است که تنها ائمه بعدی از آل پیامبر چنین مزیتی دارند. آنان کسانی هستند که امامت و عصمت ایشان به ثبوت رسیده و تمام مسلمین بر بلندی رتبه و عدالت ایشان اتفاق دارند.
.jpg "ولایت پذیری حضرت ابوالفضل(ع) با نگاهی به آیه 59 سوره نساء")
پیام ها
1. مردم باید از رهبران الهی در قول و عمل پشتیبانی کنند «أَطِیعُوا اللهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکمْ».2. اسلام مکتبی است که عقاید و سیاستش به هم آمیخته است «أَطِیعُوا أُولِی الْأَمْرِ... إِنْ کنْتُمْ تُومِنُونَ بِاللهَ وَ الْیوْمِ الآْخِرِ».
3. سلسله مراتب در اطاعت باید حفظ شود. «اللهَ»، «الرَّسُولَ»، «أُولِی الْأَمْرِ».
4. اولی الامر باید همچون پیامبر صلی الله علیه و آله معصوم باشند، تا اطاعت از آنها در ردیف اطاعت پیامبر صلی الله علیه و آله باشد «أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ».
5. نشانه ایمان واقعی، مراجعه به خدا و رسول، هنگام تنازع و بالا گرفتن درگیری هاست «فَإِنْ تَنازَعْتُمْ».
6. یکی از وظایف حکومت اسلامی ایجاد وحدت و حل تنازعات است «فَإِنْ تَنازَعْتُمْ ...».
7. دین کامل باید برای همه ی اختلاف ها، راه حل داشته باشد «فِی شَیءٍ فَرُدُّوهُ إِلَی اللهَ وَ الرَّسُولِ».
8. پذیرش فرمان از حکومت های غیر الهی و طاغوت، حرام است «فَرُدُّوهُ إِلَی اللهَ وَ الرَّسُولِ».
9. اگر همه فرقه ها، قرآن و پیامبر را مرجع بدانند، اختلاف ها حل شده، وحدت و یکپارچگی حاکم می شود«فَرُدُّوهُ إِلَی اللهَ وَ الرَّسُولِ».
10. مخالفان با احکام خدا و رسول و رهبران الهی، باید در ایمان خود شک کنند«إِنْ کنْتُمْ تُومِنُونَ...».
11. دوراندیشی و رعایت مصالح درازمدّت، میزان ارزش است«أَحْسَنُ تَأْوِیلاً».
ذکر مصیبت حضرت ابوالفضل علیه السلام
روز عاشورا روز تجلی کامل ولایت سیدالشهداء امام حسین علیه السلام است.15آنچه یاران و فرزندان امام حسین علیه السلام به عنوان ارمغانی بهتر از شهادت در روز عاشورا به دست آوردند کشف «رموز ولایت» سیدالشهداء علیه السلام بوده است لذا عاشورا نمایش جلوه ای از ولایت امام حسین است که به عنوان مظهر ولایت حقیقت محمدیه همانند چشمه ای جاری است که آب حیات را به کام تشنگان فیض رحمت می رساند.
می بینیم که اصحاب اباعبدالله الحسین علیه السلام مخصوصا قمر بنیهاشم علیه السلام این فیض و این امر را کشف کرده اند و اعلام کردند، اگر در کوی ولایت تو شهید شویم به زندگی ابدی دست خواهیم یافت.
مراجعه مکرر حضرت ابوالفضل به امام حسین علیه السلام جهت اجازه گرفتن برای میدان جنگ بهترین نمونه ولایت پذیری است. اما امام حسین علیه السلام به آسانی به او اجازه نمی دهد و می فرمایند تو پرچم دار من هستی! «انت صاحب لوائی» «اما پس از اینکه یاران یکی یکی شهید شدند حضرت ابوالفضل خدمت مولا و امام خود آمد و عرضه داشت: «لقد ضاق صدری و سئمت الحیوة»؛ «سینه ام تنگی کرده و از زندگی سیر شده ام...».
امام حسین علیه السلام که حال حضرت اباالفضل را این گونه دید به ایشان فرمود پس ابتدا برو برای بچه ها و اهل خیمه آب بیاور؛ حضرت هنگام رفتن به شریعه با شجاعت و قهرمانی وارد شریعه فرات شدند. در حالی که رجز می خواندند:
هذا الحسین وارد المنون
و تشر بین بارد المعین
«اینک حسین وارد میدان جنگ شده است و تو آب سرد و گوارا را می نوشی!».
آب روی آب ریخت و مشک را به دست گرفت. هنگام حرکت به سوی خیمه ها و روبرو شدن با دشمن فرمود:
نَفْسی لِسِبط المُصطفی الطُّهرِ وَقی
اِنّی اَنا العباس اَغْدُو بِالسَّقا
«جان من فدای فرزند پاک مصطفی باد منم عباس که این مشک را به سوی خیمه ها می برم».
اما بعد از قطع دست راست، حضرت ابوالفضل ندا سر داد:
والله ان قعطتموا یمینی
انی حامی ابدا عن دینی
و عن امام صادق الیقین
نجل النبی الطاهر الامین
«به خدا سوگند اگر چه دست راست مرا قطع کردید ولی من تا آنجا که زنده هستم از آیین خودم دفاع می کنم و از امام و پیشوایم که در ایمان خود صادق است فرزند پیامبر پاک و امین است».
و هنگامی که روی زمین قرار گرفت رو به امام و برادرش کرد و عرضه داشت:
«علیک منی السلام یا اباعبدالله»
امام حسین علیه السلام خطاب به دشمن فرمود:
«لُعْنِتم و اُخزِیتُم بما قَد جَنیتُم سَتُصلَونَ نارا حرّها قَدْ توقّدا»؛
«از رحمت خدا دور افتادید و خود را طعمه آتشی بس سوزان قرار دادید».
ای فرات از تو خجل تو از سکینه
ای امید دسته گل های مدینه
دختران فاطمه چشم انتظارند
دل به روی خاک خیمه می گذارند
تا کنار علقمه در خون نشستی
از غمت پشت برادر را شکستی
.jpg "ولایت پذیری حضرت ابوالفضل(ع) با نگاهی به آیه 59 سوره نساء")
جمع بندی و نتیجه گیری
در این نوشتار، با بیان تفسیر آیه 59 سوره نساء، اطاعت از خدا و رسول و اولی الامر را تبیین نمودیم و به ولایت پذیری حضرت ابوالفضل علیه السلام نیز پرداختیم.
روز عاشورا روز تجلی کامل ولایت سیدالشهداء امام حسین علیه السلام است. آنچه یاران و فرزندان امام حسین علیه السلام به عنوان ارمغانی بهتر از شهادت در روز عاشورا به دست آوردند کشف «رموز ولایت» سیدالشهداء بوده است لذا عاشورا نمایش جلوه ای از ولایت امام حسین است که به عنوان مظهر ولایت حقیقت محمدیه همانند چشمه ای جاری است که آب حیات را به کام تشنگان فیض رحمت می رساند.
می بینیم که اصحاب اباعبدالله الحسین علیه السلام مخصوصا قمر بنیهاشم علیه السلام این فیض و این امر را کشف کرده اند و اعلام کردند، اگر در کوی ولایت تو شهید شویم به زندگی ابدی دست خواهیم یافت.
مراجعه مکرر حضرت ابوالفضل به امام حسین علیه السلام جهت اجازه گرفتن برای میدان جنگ بهترین نمونه و الگوی ولایت پذیری است.
پینوشتها:
1. نساء 4، آیه 59.
2. «...السَّلاَمُ عَلَیک یهَا الْعَبْدُ الصَّالِحُ الْمُطِیعُ لِلَّهِ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِأَمِیرِ الْمُومِنِینَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَینِ صَلَوَاتُ اللهَ عَلَیهِمْ ...»، تهذیبالأحکام، ج 6، ص 65.
3. «...إِنَّ لِلْعَبَّاسِ عِنْدَ اللهَ تَبَارَک وَ تَعَالَی مَنْزِلَةً یغْبِطُهُ بِهَا جَمِیعُ الشُّهَدَاءِ یوْمَ الْقِیامَةِ»، بحارالأنوار، ج 22، ص 274، باب 5.
4. بقره 2، آیه 158.
5. بقره 2، آیه 285.
6. نساء 4، آیه 64.
7. مائده 5، آیه 30.
8. توبه 9، آیه 79.
9. فصلت 41، آیه 11.
10. ر.ک: تفسیر برهان، ج 1، ص 381، حدیث 1.
11. ج 1، ص 252، حدیث 173.
12. ر.ک: حدیث کساء.
13. برگرفته از تفسیر نمونه، ج3، ص 435.
14. حشر 59، آیه 7.
15. صحیفه نور، ج 1، ص 216.
منبع: نهضت تفسیری (ویژه دهه محرم)، صالح قنادی (با همکاری جمعی از محققان)، نشر معارف، چاپ اول، زمستان 87 ش.
