در آیه 96 سورهی اعراف گفته شده: (وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ) اگر مردمی که در شهرها و آبادی ها زندگی می کنند ایمان بیاورند و تقوا پیشه کنند، برکات آسمان و زمین را بر آنها می گشاییم.
همچنان که مشاهده می کنید، این آیه، آبادیِ شهرها و راحتیِ مردم آن را در گِرُوِ ایمان و تقوا می داند، در حالی که ما مردمی را در غرب می بینیم که نه ایمان دارند و نه تقوا امّا زندگی بسیار راحتی دارند. با این بیان، دروغِ محض این آیه آشکار می شود.
جواب شبهه:
قبل از هر چیز، نیاز است این نکته را بدانیم که:
(بَرَکات) به معنایِ هر خیر کثیری از قبیل امنیت، آسایش، سلامتی، مال و اولاد می باشد. این که تصوّر می شود ملت های فاقدِ ایمان و پرهیزگاری، غرقِ در ناز و نعمتند و در راحتی کامل قرار دارند، اشتباه بزرگی است که از اشتباهِ دیگری یعنی ثروت را دلیل بر خوشبختی گرفتن، سرچشمه می گیرد.
گرچه در سرزمین غرب، رفاه اجتماعی تا حدودی وجود دارد، امّا این به معنای راحتیِ کامل که از اثرِ برکاتِ آسمان و زمین باشد، نیست.
معمولاً مردم این طور فکر می کنند که هر ملّتی صنایعش پیشرفته تر و ثروتش بیشتر باشد، خوشبخت تر است، در حالی که اگر به درونِ این جوامع نفوذ کنیم و دردهایِ جانکاهی که روح و جسم آنها را در هم می کوبد از نزدیک ببینیم، قبول خواهیم کرد که بسیاری از آنها از بیچاره ترینِ مردم روی زمین هستند.
اگر واقعاً در جامعهی غرب برکات آسمان و زمین باشد که هر چند ثانیه یک نفر کشته نمی شود!
اگر واقعاً در جامعهی غرب برکات آسمان و زمین باشد که نیازی نیست تا صدها میلیارد دلار در سال هزینهی جنگ کنند!
اگر واقعا در جامعهی غرب برکات آسمان و زمین باشد که دیگر یک سوّم جمعیتِ کشوری مانند آمریکا، مبتلا، به مرض های روانی نخواهند بود! (1)
دقّت کنید!
در شهری مانند نیویورک که یکی از ثروتمندترین و پیشرفته ترینِ نقاط دنیای مادّی است، بر اثر خاموشی ناگهانی برق، صحنهی عجیبی به وجود آمد. عدّه ای از مردم به مغازه ها حمله بردند و هستی آنها را غارت کردند تا آنجا که سه هزار نفر از غارتگران به وسیلهی پلیس بازداشت شدند.
مسلماً تعداد غارتگران واقعی چندین برابر این عدد بوده و تنها این عدّه دستگیر شدند و نیز مسلّم است که آنها غارتگران حرفه ای نبودند که نفرات خود را برای چنان حملهی عمومی از قبل آماده کرده باشند زیرا این حادثه، یک حادثهی ناگهانی بود.
بنابراین، چنین نتیجه می گیریم که با یک خاموشیِ برق، چند هزار نفر از مردم یک شهر ثروتمند و به اصطلاح پیشرفته، تبدیل به غارتگر شدند. این، نه تنها دلیل بر انحطاطِ أخلاقیِ یک ملّت است بلکه دلیلِ بر ناامنیِ شدید اجتماعی نیز می باشد.
یکی از شخصیت های معروف که در همان ایّام در یکی از هتل های مشهورِ چند ده طبقه ای نیویورک سکونت داشت، می گوید: قطع برق سبب شد که راه رفتن در راهروهای هتل به صورت کارِ خطرناکی در آید، به طوری که متصدّیانِ هتل اجازه نمی دادند کسی تنها از راهروها بگذرد و به اطاق خود برسد، مبادا گرفتار غارتگران گردد، لذا مسافران را در اکیپ های ده نفری یا بیشتر، با مأموران مسلّح، به اطاق های خود می فرستادند! شخصِ مزبور اضافه می کند که تا گرسنگیِ شدید به او فشار نمی آورده، جرأت نداشته است از اطاق خود خارج گردد!
تازه، مشکل امنیت، تنها یکی از مشکلاتِ آنهاست. نابسامانی های فراوان اجتماعی دیگری دارند که آنها نیز به نوبهی خود بسیار دردناکند. با توجّه به این حقایق، ثروت را نباید با خوشبختی اشتباه گرفت.
نکتهی دیگر این که:
گفته می شود چرا جوامعی که دارای ایمان و پرهیزگاری هستند، عقب مانده اند؟
در جواب عرض می کنیم:
اگر منظور از ایمان و پرهیزگاری، تنها ادّعای اسلام و ادّعای پایبند بودن به اصول تعلیمات انبیاء بوده باشد، قبول داریم چنین افرادی عقب مانده اند ولی می دانیم حقیقتِ ایمان آن است که در تمام اعمال و شئونِ زندگی نمایان شود، همچنان که در آیات قرآن، همیشه بعد از ذکرِ اهل ایمان، به عمل صالحِ آنها اشاره می شود. به هر حال، ایمانِ حقیقی و مطلوب خداوند با ادّعایِ تنها تأمین نمی گردد. (2)
به نظر شما، آیا واقعاً تمام یک میلیارد و سیصد میلیون نفری که مسلمان هستند، ایمانشان کامل است و متقی هستند؟ اسلام دعوت به پاکی و درستکاری و امانت و تلاش و کوشش می کند، اما کجاست آن امانت و تلاش؟ اسلام دعوت به علم و دانش و آگاهی و بیداری می کند، اما کجاست آن علم و آگاهی سرشار؟ اسلام دعوت به اتّحاد و فشردگی صفوف و فداکاری می کند، آیا به راستی این اصل به طور کامل در جوامع اسلامی امروز حکمفرماست؟
بنابراین، باید اعتراف کرد، دستورات اسلام چیزی است و اعمال مسلمانان چیز دیگر.
اگر واقعاً مسلمانان ایمان و تقوائی که قرآن می گوید را داشته باشند، بی شک مشمول آیهی شریفه شده و برکات آسمان و زمین بر آنها نازل می گردد. امّا اگر آنها فقط مسلمان ظاهری باشند و رعایت تقوای الهی را نداشته باشند، نه این که برکاتی برایشان نخواهند داشت بلکه نقماتی را نیز به همراه خواهد داشت.
یکی از مصادیقِ نقمات، همان است که وجود نازنین حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) به شهر مسلمان نشینِ بصره اشاره کرده و فرمودند:
(فَویلٌ لَکَ یَا بَصرَه مِن جَیشٍ مِن نِقَمِ الله لا رَهجَ لَهُ وَ لاحَسَّ وَ لَهُ وَ لا حَسَّ وَ سَیُتَبلی اَهلُکَ بِالَموتِ الَاَحَمر وَ الجُوعِ الاَغیرَ)
وای بر تو ای بصره از سپاهی که نشانهی خشم الهی است، بی گرد و غبار و صدا به تو حمله خواهند کرد و چه زود ساکنانت به مرگ سرخ و گرسنگیِ غبارآلود دچار می گردند. (3)
خلاصهی جواب:
مراد از برکاتِ آسمان و زمین در آیهی شریفه، برخورداری از تمام نعمات الهی از جمله آسایش و امنیت و سلامتی جسمی و روحی است که بسیاری از اینها را ما در سرزمین غرب نمی بینیم و اگر در سرزمین های اسلامی نیز این برکات را نمی بینیم، به خاطر این است که ایمانشان، آن ایمان واقعیِ مورد نظر خداوند نیست.
پینوشتها:
1. تفسیر قرآن، بیان دکتر محمد علی انصاری ذیل تفسیر آیهی 96 سورهی مبارکهی اعراف.
2. تفسیر نمونه، ذیل تفسیر آیهی 96 سورهی مبارکهی اعراف.
3. تفسیر قرآن، بیان دکتر محمد علی انصاری ذیل تفسیر آیهی 96 سورهی مبارکهی اعراف.
منبع: پاسخ به شبهات اینترنتی (پاسخ به شبهاتی که سایت های ضد اسلامی و ضد شیعی منتشر کرده اند)، هادی کُردان، جلد دوم، تهران: انتشارات شارق، چاپ سوم، 1389ش.