اسحاق بن حماد (متوفای 154ق) و برادرش ضحاک از نخستین کاتبان و خطاطان دربار عباسی بودند که هنرشان در خوشنویسی شهره خاص وعام بود. اسحاقبن حماد دبیر خلیفه المهدی درسایه حمایت خلیفه عباسـی و وزیـرانش، اولین مدرسه خوشنویسی را در جهان اسلام پایه گذاری کرد(۱۳۶ـ۱۶۹)، او علاوه بر آنکه بر خط کوفی متداول تسلط داشت، در اصلاح خطوط تازه هم میکوشید و خطوط جلیل و طومار را نیکو مینوشت.
شاگردانی داشت که بدوازده قلم تحریر میکردند: قلم جلیل ، قلم سجلات ، قلم دیباج ، قلم اسطورمار کبیر، قلم ثلثین ، قلم زنبور، قلم مفتح ، قلم حرم ، قلم مؤامرات ، قلم عهود، قلم قصص ، قلم حرفاج .
شاگرد اسحاق بن حماد
ابراهیم سجزی که شاگرد اسحاق بن حماد و گویا ایرانی و اهل سجستان بود و برخی به خطا او را ابراهیم شجری خوانده اند، او خط ثُلثَین را از خط جلیل استخراج کرد که کوچکتر اما زیباتر از آن بود. ابراهیم اندکی بعد خطی خفی تر به نام ثلث را از خط جلیل مشتق کرد.
یوسف سجزی، برادر ابراهیم، خط جلیل را از اسحاق بن حماد گرفت و خطی دقیقتر و ظریفتر از آن اخذ کرد و صفحهای زیبا بدان خط نوشت، چنان که تحسین و اعجاب فضلبنسهل ذوالریاستین، وزیر ایرانی مأمون، را برانگیخت.
منبع:
کتاب اطلس خط - تحقیق در خطوط اسلامی. تألیف و تصنیف: حبیب الله فضائلی. چاپ 1362 شمسی. انتشارات مشعل اصفهان - انتشارات ارغوان
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله خطاطی، «الف) پیشینه»،مقاله شماره ۷۱۱۵.
ابن ندیم، محمدبن اسحاق (1366)، الفهرست، ترجمةمحمدرضا تجدد، تهران: انتشارات امیرکبیر.
در پایان:
جا دارد که از دلسوزی، همراهی و توجه اساتید معظم، متعهد، متدین و مجاهدِ خود در کسوت شاگردی، از زحمات ارزشمند استاد مسعود نجابتی و عبدالرسول یاقوتی، سید حسن موسی زاده، ناصر طاووسی و ابوالفضل خزائی تقدیر و تشکر نمایم.
شاگرد شما، ابوالفضل رنجبران
© کلیه حقوق متعلق به صاحب اثر و پرتال فرهنگی راسخون است. استفاده از مطالب و آثار فقط با ذکر منبع بلامانع است.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
