0
ویژه نامه ها

انتقال فلسفه و علوم از جهان اسلام به اروپا(2)

همان گونه كه در قسمت قبا این مقاله گفتيم دو عامل سبب اينهمه تحولات گرديد: يكى حضور طلاب مسيحى در حوزه هاى علمى اسپانيا و كشورهاى اسلامى، و ديگر تاراج نسخ خطى كتب فلسفى و علمى مسلمانان و نهضت براى ترجمه آنها بزبان لاتين ـ كه زبان آن روز بود. و همانگونه كه گذشت ترجمه اگر چه از قرن 10 م، در زمان ژربرت، آغاز
انتقال فلسفه و علوم از جهان اسلام به اروپا(2)

انتقال فلسفه و علوم از جهان اسلام به اروپا(2)
انتقال فلسفه و علوم از جهان اسلام به اروپا(2)


 

نويسنده:سید محمد خامنه ای




 
نهضت ترجمه در اروپا
همان گونه كه در قسمت قبا این مقاله گفتيم دو عامل سبب اينهمه تحولات گرديد: يكى حضور طلاب مسيحى در حوزه هاى علمى اسپانيا و كشورهاى اسلامى، و ديگر تاراج نسخ خطى كتب فلسفى و علمى مسلمانان و نهضت براى ترجمه آنها بزبان لاتين ـ كه زبان آن روز بود. و همانگونه كه گذشت ترجمه اگر چه از قرن 10 م، در زمان ژربرت، آغاز شده بود، ولى براى آن ادوار و مراحل چندى مى توان در نظر گرفت:
1- ترجمه هايى كه ژربرت و شاگرد او فولبرت (اهل شارتر) انجام دادند و نيز زمان اسكات اُريژن (بمعناى: ايرلندى) (810ـ877م) كه از يونانى نيز ترجمه نموده است و فلوطينى است.
2- ترجمه هايى كه آدلار باثى (Adelard of Bath) (1090ـ1160م) پس از بازگشت از كشورهاى اسلامى (صقليه ـ دمشقـ بغداد و ...) انجام داد و او را مى توان مؤسس فلسفه در انگلستان دانست. مى گويند وى از همه علوم رايج در حوزه هاى اسلامى و حتى صرف و نحو عربى برخوردار بوده و در ترجمه كتب طليطله (توليدو) نيز مداخله داشته است. همچنين ترجمه هاى قسطنطين آفريقايى (تاجر تونسى كه مسيحى شده، و به طب و علوم ديگر روى آورده بود)؛ وى كتب بسيارى را از كشورهاى اسلامى به اروپا آورد و به يارى اسقف آتن (Atton) تا سال 1087م به ترجمه آن مشغول بود.
3- ترجمه هايى كه در دو پايگاه ديگر مهم ترجمه، يعنى اسپانيا و صقليه، انجام مى گرفت. يكى شاه فردريك دوم كه با پادشاهان مسلمان مكاتبه داشت و از آنان پرسشهاى فلسفى مى كرد و پس از جنگهاى صليبى و فتح اسپانيا بدست مسيحيان عده اى را مأمور ترجمه كتب فلسفه و طب و علوم مسلمانان از عربى كرد و افرادى خبره مانند منجم ميكائيل اسكوت (1232م) و لئوناردو فيبوناچى ـ كه از كودكى در الجزاير نزد مسلمانان كارگرى كرده و بزبان عربى تسلط داشت ـ از جمله مأموران او در ترجمه بودند، و كار ترجمه تا سالها پس از فردريك ادامه يافت.
ديگر آلفونس دهم (1252ـ1284م) كه به نجوم رياضى و موسيقى عشق و علاقه داشت و كتب بسيارى بهمت او از عربى به اسپانيايى ترجمه و سپس به زبانهاى ديگر اروپايى برگردانده شد.
4- مدرسه طليطله (يا توليدو)، كه بمحض تسخير آن بدست مسيحيان (1085م) كتابخانه مهم سلطنتى آنجا بدست مسيحيان افتاد و جنبش ترجمه از عربى به اسپانيايى و لاتين آغاز شد و همانگونه كه ديديم اسقف ريمون لول آن را رهبرى مى كرد. مترجمان مشهور آن دوره عبارت بودند از: جرالدكرمونيائى، گونديسالوو، ژان لونائى، هرمن دالماتى و روبرت اهل شستر (Chester)، كه اين آخرى علاوه بر ترجمه كتب رياضى و جبر خوارزمى، قرآن را نيز ترجمه كرد.
5- پيرآلفونسو (موسى سيفاردى) پزشك يهودى هنرى اول پادشاه انگلستان كه كتب بسيارى را خود و گروه همراهش در تمام علوم رياضى و طبيعى و فلسفه و علم نحو از عربى ترجمه كردند، و آدلار از كتب او نيز بهره برده بود.[1]
6- ابراهيم حيّا بارشلونى (مشهور به ساباسوردا ـ اهل بارسلون) يهودى كه در اصل كتب علمى مسلمانان را به زبان عبرى و براى يهوديان ترجمه نمود و سپس همه بزبان محلى درآمد، و كتب مهم رياضى و جبر و مهندسى در ميان آنها بسيار بود.
در اينجا، براى رعايت اختصار به اين نكته بسنده مى كنيم كه انتقال علوم و معارف مسلمانان ـ كه تا حدود زيادى همراه با فرهنگ و آداب اجتماعى و حتى لباس و غذا و سنن زندگى و فنون دريا نوردى و تجارت بود ـ بيشتر از همين راه ترجمه و انتقال متون اسلام ـ و حتى برخى كتب منحصر بفرد موجود در خزاين امراى مسلمان ـ انجام پذيرفت و چهره فرهنگ و معارف اروپا را بكلى دگرگونه ساخت.
مثلا در اروپاى قرون وسطى، با هر گونه تجربه مخالفت مى شد، ولى پس از اين نهضت به وسيله راجربيكن و دانشمندان ديگر اساس استقراء و تجربه در غرب گذاشته شد. فلسفه از صورت مسيحى خود تا حدودى بيرون آمد و شكل فلسفه مشائى يافت؛ مسائلى مانند بحث درباره عينيت «كلّى» يا «اسميّت» (نوميناليزم) جاى خود را به بحث در صفات بارى و وجود شناسى (انتولوژى) و مباحث ديگر فلسفه سينائى و ابن رشد و طرح مسائلى از اشعريت غزالى و مانند اينها داد.
با تمام اينها با نگاهى كه از بيرون و از زاويه فلسفه اسلامى و متأخر به سير فلسفه در اروپا و مغرب انداخته شود، بنظر برخى از محققان، نه در دوره مدرسى(اسكولاستيك) و نه در دوران تجدّد فلسفى و فكرى (پس از دكارت)، هرگز طعم حقيقى فلسفه به ذائقه مشتاق اروپا نرسيد.
مقايسه مكتب فلاسفه مشهورى مانند آنسلم و آلبرت و توماس آكوينى و ديگران با فلاسفه مسلمان مانند ابن سينا و طوسى و فارابى و رازى و ميرداماد و بخصوص صدرالمتألهين (ملاصدرا)، ضعف و كوتاهدستى فلسفه اروپائيان را نشان مى دهد و بوى خامى آن به مشام هر محقق مى رسد. حقيقت تاريخى اين است كه ـ برخلاف اعتقاد كسانى مانند ژيلسن ـ پس از اوريگنس اسكندرانى (نخستين حكيم مسيحى كه مى شناسيم)، فلسفه از مدارس مسيحى رخت بر بست و حتى تلاشهاى كسانى مانند توماس أكوينى نيز نتوانستند آن را برگردانند.
در دوران جديد اروپا ـ يعنى از قرن 17م ـ نيز يكباره فلسفه تغيير ماهيت داد و برغم رشد شگفت انگيز رياضيات و علوم تجربى و فنّاورى در اروپا، فلسفه در جاى واقعى خود ننشست؛ بلكه با طرح مكاتبى مانند تجربه گرايى محض يا اصالت تحصّل يا محسوس گرائى (پوزيتويسم) و مانند اينها كه در واقع نوعى «تنبلى فلسفى» و كوتاه انديشى و نزديك بينى فلسفى است، به جاده لاادريگرى (آگنوسيسم) يا دست كم شكاكيّت ـ كه ميراث يونان بود ـ افتاد، و منطق و رياضيات و علم، بازار فلسفه و حكمت راستين را شكست.

پي‌نوشت‌ها:
 

[1]. تاريخ فلسفه قرون وسطاى اروپا، بى ژوان.
 

منبع: www.mullasadra.org




 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
نماهنگ زیبای انا قادمون
نماهنگ زیبای انا قادمون

نماهنگ زیبای انا قادمون

قدردانی جالب مونیخی‌ها از لوا
قدردانی جالب مونیخی‌ها از لوا

قدردانی جالب مونیخی‌ها از لوا

چرا ناامید میشی؟/ استاد پناهیان
چرا ناامید میشی؟/ استاد پناهیان

چرا ناامید میشی؟/ استاد پناهیان

موشک «قاسم» در دست مقاومت!
موشک «قاسم» در دست مقاومت!

موشک «قاسم» در دست مقاومت!

پرچم اسرائیل مورد حمله کلاغ ها قرار گرفت
پرچم اسرائیل مورد حمله کلاغ ها قرار گرفت

پرچم اسرائیل مورد حمله کلاغ ها قرار گرفت

کودتا علیه بیت کوین/ هدف بنیان‌گذار تسلا از بازی با «بیت‌کوین» و «دوج‌کوین» چیست؟
کودتا علیه بیت کوین/ هدف بنیان‌گذار تسلا از بازی با «بیت‌کوین» و «دوج‌کوین» چیست؟

کودتا علیه بیت کوین/ هدف بنیان‌گذار تسلا از بازی با «بیت‌کوین» و «دوج‌کوین» چیست؟

بازدید سردبیر خبرگزاری حوزه از پرتال فرهنگی راسخون
بازدید سردبیر خبرگزاری حوزه از پرتال فرهنگی راسخون

بازدید سردبیر خبرگزاری حوزه از پرتال فرهنگی راسخون

گلچینی از فرازهای تلاوت استاد محمدجواد حسینی در ماه مبارک رمضان
گلچینی از فرازهای تلاوت استاد محمدجواد حسینی در ماه مبارک رمضان

گلچینی از فرازهای تلاوت استاد محمدجواد حسینی در ماه مبارک رمضان

دختر کویتی برای اسرائیل رجز خواند
دختر کویتی برای اسرائیل رجز خواند

دختر کویتی برای اسرائیل رجز خواند

تولد نخستین فیل در ایران
تولد نخستین فیل در ایران

تولد نخستین فیل در ایران

بسته تحلیلی خبری (یکشنبه 26 اردیبهشت 1400)
بسته تحلیلی خبری (یکشنبه 26 اردیبهشت 1400)

بسته تحلیلی خبری (یکشنبه 26 اردیبهشت 1400)

اولین اتومبیل دنیا توسط کمپانی بنز
اولین اتومبیل دنیا توسط کمپانی بنز

اولین اتومبیل دنیا توسط کمپانی بنز

دو قطب و نصفی
دو قطب و نصفی

دو قطب و نصفی

لحظه اصابت چندین موشک به یک ساختمان در فلسطین اشغالی
لحظه اصابت چندین موشک به یک ساختمان در فلسطین اشغالی

لحظه اصابت چندین موشک به یک ساختمان در فلسطین اشغالی

اسرائیل متجاوز جانی و مزاحم است/ امام موسی صدر
اسرائیل متجاوز جانی و مزاحم است/ امام موسی صدر

اسرائیل متجاوز جانی و مزاحم است/ امام موسی صدر

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (یک شنبه 26 اردیبهشت1400)
یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (یک شنبه 26 اردیبهشت1400)

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (یک شنبه 26 اردیبهشت1400)

بسته تحلیلی خبری (شنبه 25 اردیبهشت 1400)
بسته تحلیلی خبری (شنبه 25 اردیبهشت 1400)

بسته تحلیلی خبری (شنبه 25 اردیبهشت 1400)

بند 39 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی
بند 39 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند 39 استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (شنبه 25 اردیبهشت1400)
یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (شنبه 25 اردیبهشت1400)

یادداشت و اخبار ویژه روزنامه های داخل (شنبه 25 اردیبهشت1400)

دستورالعمل دینی برای افزایش روزی/ دکتر رفیعی
دستورالعمل دینی برای افزایش روزی/ دکتر رفیعی

دستورالعمل دینی برای افزایش روزی/ دکتر رفیعی

محمود تاج‌نژاد
محمود تاج‌نژاد

محمود تاج‌نژاد