0
ویژه نامه ها

راه طولانی برای استقرار شبكه توزیع مدرن

راه طولانی برای استقرار شبكه توزیع مدرن نويسنده:مهدی نجفی فرد اگر فرایند اقتصادی را در سه مرحله اساسی تولید، مصرف و توزیع خلاصه كنیم، عملیات توزیع به عنوان حلقه واسط میان تولید و مصرف، بر هر یك از دو بخش مذكور آثار مثبت و منفی قابل ملاحظه ای خواهد داشت. وظایف سیستم توزیعی مناسب را می توان به شرح ذیل بیان كرد: ۱) از میان بردن فاصله زمانی و مكانی موجود بین عرضه و تقاضا ۲) كاستن فاصله زمانی بین خرید كالا و پرداخت ارزش كالا ۳) كاهش اختلاف قیمت كالا و خدمات...
راه طولانی برای استقرار شبكه توزیع مدرن


راه طولانی برای استقرار شبكه توزیع مدرن


 

نويسنده:مهدی نجفی فرد




 
اگر فرایند اقتصادی را در سه مرحله اساسی تولید، مصرف و توزیع خلاصه كنیم، عملیات توزیع به عنوان حلقه واسط میان تولید و مصرف، بر هر یك از دو بخش مذكور آثار مثبت و منفی قابل ملاحظه ای خواهد داشت. وظایف سیستم توزیعی مناسب را می توان به شرح ذیل بیان كرد:
۱) از میان بردن فاصله زمانی و مكانی موجود بین عرضه و تقاضا
۲) كاستن فاصله زمانی بین خرید كالا و پرداخت ارزش كالا
۳) كاهش اختلاف قیمت كالا و خدمات در زمان و مكان های متفاوت
۴) ارایه كالا و خدمات با كیفیت مناسب و قیمت های منطقی به مشتریان.
در واقع آن چه در داخل كشور تولید و آن چه از خارج وارد می گردد در مرحله نهایی به صورت كالاهای قابل مصرف در اختیار مصرف كنندگان قرار می گیرد. در صورتی كه سیستم توزیع نتواند به دلایلی نظیر هزینه مبادله، نهادهای رسمی و غیررسمی محدود كننده و بروز مصادیقی از شكست بازار از عهده ایفای وظایف ذاتی خود برآید، تولیدكنندگان و مصرف كنندگان هر دو دچار زیان شده و رفاه اجتماعی كاهش خواهد یافت. از مشكلات سیستم توزیع فعلی می توان به مواردی نظیر حجم بالای واسطه گری و تعدد دلالان، فاصله زیاد میان تولید كننده و مصرف كننده، سطح پایین فناوری تولید و توزیع، اقتصاد زیرزمینی، روابط غیررسمی، ضایعات بیش از حد محصولات به ویژه در میوه و تره بار، عدم شفافیت در بازار و ایجاد هزینه های جنبی نظیر ترافیك، مصرف سوخت و آلودگی هوا اشاره كرد كه در نهایت سبب كاهش كیفیت زندگی در شهر می شود.
سیستم توزیع را از چند جنبه می توان مورد بررسی قرار داد:
۱) واحدهای صنفی
۲) فروشگاه های زنجیره ای
۳) نظام توزیع محصولات كشاورزی
۴) آثار بهبود سیستم توزیع

● واحدهای صنفی
 

واحدهای صنفی اعم از خرده فروشی ها و عمده فروشی ها ، حلقه واسط بین تولیدكنندگان یا وارد كنندگان و مصرف كنندگان كالا و خدمات هستند كه كارایی بهینه آن ها زمانی است كه در یك فضای رقابتی با كمترین هزینه و كاهش فواصل زمانی و مكانی، كالاها و خدمات خود را همراه با رعایت استانداردهای مختلف انتقال، نگهداری و فروش، به مصرف كنندگان ارایه دهند. به طور كلی واحدهای صنفی را می توان در چند گروه ذیل طبقه بندی كرد:
۱) صنوف تولیدی: فعالیت و خلاقیت های آن ها منجر به تغییر محصول گشته و این واحدها تولیدات خود را به طور مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار مصرف كننده قرار می دهد.
۲) صنوف خدماتی فنی: فعالیت آن ها منجر به رفع عیب و یا نقص و یا مرمت و نگهداری كالاها می باشد.
۳) صنوف خدماتی: با فعالیت های خود قسمتی از نیازهای جامعه را كه در زمینه تبدیل مواد به فراورده و یا خدمات فنی نباشد، تامین می كنند.
۴) صنوف توزیعی: نسبت به عرضه كالا از محل واردات یا تولیدات داخلی اقدام می كنند بدون آن كه در تولید كالا یا تغییر دادن كیفیت آن نقش داشته باشند.
یكی از ویژگی هایی كه هر ناظری در اولین نگاه متوجه آن می شود تعدد واحدهای صنفی به خصوص خرده فروشی و شكل گیری بازارهای محصولات خاص در نقاط مختلف شهر می باشد. این دو ویژگی ظاهراً متفاوت هر دو نشان از نارسایی سیستم توزیع دارند. تعدد واحدهای صنفی در محدوده شهر سبب شده است كه به دلیل پایین بودن نسبت فرد به واحد صنفی در شهر تهران، این واحدها عمدتاً به مشاغل خانوادگی تبدیل شوند و امكان اشتغال در آن از بین رود و از سوی دیگر به دلیل این كه میزان فروش به دلیل وجود رقبا و پایین بودن نسبت فرد به واحد صنفی پایین خواهد بود در نتیجه این واحدها انگیزه هایی برای بهبود فضای كسب و كار پیدا می كنند و میل به گرانفروشی نیز افزایش می یابد. این امر به خصوص در مورد صنوفی كه كالا و خدمات ارایه شده از آن ها قیمت مشخصی ندارد - نظیر میوه فروشی ها- بیشتر قابل مشاهده است. تمركز بازارهای برخی محصولات در نقاط خاصی از شهر نیز سبب شده است كه مشكلات آلودگی و ترافیكی پدید آید و از سوی دیگر رفاه مصرف كنندگان به دلیل اتلاف وقت و نظایر آن كاهش یابد. مشكل دیگر واحدهای صنفی این است كه عمده این واحدهای صنفی با نیازسنجی دقیق تاسیس نشده اند و میل و توان سرمایه گذاری در گسترش فروش نیز پایین است كه این امر سبب شده است كه فضای خرید در این صنوف نامطلوب بوده و آرامش خاطر و توان سنجش كالا و خدمات در هنگام خرید و به تبع آن رضایت مصرف كننده كاهش یابد.
اصول شهرسازی در ساخت و ساز بسیاری از واحدهای صنفی نادیده گرفته شده و در نتیجه آن ها گستره عرضه كالا و خدمات فروش خود را به فضای خیابان ها كه عرصه عمومی است كشانده و اسباب مزاحمت شهروندان را فراهم ساخته اند. یكی دیگر از مشكلاتی كه در سیستم توزیع به خصوص در مورد واحدهای صنفی وجود دارد این است كه مرجع قانون گذاری در این حوزه مشخص نیست و اطلاعات شفافی در مورد فعالیت واحدهای صنفی وجود ندارد. برای مثال برخی آمارها نشان می دهد كه بین ۱۵ تا ۲۵ درصد واحدهای صنفی فاقد مجوز قانونی می باشند و امكان اخذ عوارض مناسب از آن ها وجود ندارد از سوی دیگر در خصوص میزان درآمد بسیاری از واحدهای صنفی كه فعالیت قانونی دارند اطلاعات شفافی وجود ندارد و بالطبع امكان اخذ عوارض متناسب با فعالیت از آن ها وجود ندارد.
دو موردگفته شده سبب می شوند كه درآمد شهرداری و به تبع آن كیفیت خدمات شهری كاهش یابد كه كیفیت زندگی در شهر نیز از آن متاثر می گردد. به طور كلی مشكلات موجود در واحدهای خرده فروشی را می توان به صورت زیر بیان كرد:
۱) افزایش قیمت ها به دلیل دست به دست شدن یك كالا تا زمان رسیدن به دست مشتری بدون ایجاد ارزش افزوده
۲) پایین بودن سطح اشتغال در هر واحد صنفی
۳) فقدان سیستم خدمات رسانی صحیح و به موقع به مصرف كنندگان(به دلایلی نظیر محدود بودن فضای عرضه كالا، نبود مدیریت صحیح)
۴) چند نرخی بودن یك كالای مشابه در واحدهای متفاوت خرده فروشی مطابق قانون صنفی، تشخیص ضرورت برقراری حدود صنفی و تعیین سقف تعدادی برای صنوف و صدور دستورالعمل در این زمینه ها، جزو وظایف و اختیارات هیات عالی نظارت می باشد. بنابراین با توجه به قانون نظام صنفی می توان برای جلوگیری از رشد بی رویه واحدهای صنفی سقف معینی را برای خرده فروشی ها در سطح شهر تعیین كرد. برای بهبود فضای كسب و كار در شهر، مدیریت شهری می تواند ارایه تسهیلات شهری به واحدهای صنفی را موكول به رعایت استانداردهای توزیع مشخص شده كند و از ابزارهای تشویقی و تنبیهی در دسترس برای ترغیب واحدهای صنفی موجود در جهت ارتقای كیفیت توزیع استفاده نماید. امكان دیگری كه وجود دارد این است كه با همكاری اتحادیه های صنفی، مدیریت شهری نیز در پروسه صدور و تمدید پروانه كسب دخالت نماید.

● فروشگاه های زنجیره ای
 

با گسترش فناوری در حوزه های تولید و توزیع كالا و نیز تنوع سلایق مشتریان و اهمیت یافتن بازاریابی محصولات و گسترش رقابت برای فروش، شیوه های تولید و توزیع دگرگون شده اند. در راستای همین پویایی سیستم توزیع بوده است كه ایجاد و گسترش فروشگاه های زنجیره ای در جهان گسترش یافته است. البته باید مفهوم فروشگاه بزرگ به دقت روشن شود، فروشگاهی كه زیربنا و یا درآمدی بیشتر از یك مغازه عادی داشته باشد یك فروشگاه بزرگ به معنای خاص آن نیست. بلكه تاسیس این نوع فروشگاه ها، تحولی در صنعت توزیع بوده و نمایانگر روش جدیدی از مبادله كالاهای بازرگانی است كه مبتنی بر نظریه ذخیره انبوه و فروش ارزان است و همراه با حذف هزینه های اضافی می باشد. فروشگاه های بزرگ با تنوع بخشیدن به كالاها و ایجاد محیطی جدید كه خرید بر اساس لمس و دیدن و آزادی انتخاب مبتنی است تحولاتی در عادات مصرفی خانواده به وجود آورده اند. فروشگاه های بزرگ شكاف توزیع بین تولید كننده و مصرف كننده را كوتاه تر می كنند و به صرفه جویی در هزینه و قیمت پایین تر را تحقق می بخشند. امروزه فروشگاه های بزرگ سعی می كنند كه بدون واسطه عمده فروش و دلال به طور مستقیم با سازنده تماس حاصل نموده و كالاها را به صورت عمده خرید كند و بدین طریق هزینه های خرید را كاهش دهند. بهره گیری از صرفه های مقیاس از طریق تمركز افقی، عمومی، مورب و جانبی از دیگر خواص این فروشگاه ها می باشد. به علاوه تمركز كالاها در فروشگاه های زنجیره ای این مزیت را به همراه دارد كه تقسیم كار در سطح فروشگاه های بزرگ زنجیره ای به وجود آمده و منتهی به كارایی و صرفه جویی در هزینه می شود. برای روشن شدن بحث می توان از شواهد تاریخی كشورهای توسعه یافته اقتصادی استفاده كرد. برای مثال هزینه توزیع مواد غذایی از ۲۵ تا ۳۵ درصد در اوایل قرن به ۱۴ تا ۱۷ درصد در پایان قرن تقلیل یافت كه ناشی از صرفه جویی نسبت به مقیاس بود.
در حال حاضر نزدیك به ۷۰ فروشگاه زنجیره ای متعدد نظیر رفاه، قدس، اتكا، سپه و شهروند در تهران مشغول به فعالیت می باشند. در حالی كه یكی از اهداف ایجاد فروشگاه های زنجیره ای ارایه خدمات بهتر به مردم و ارزان فروشی نسبت به شبكه های توزیع سنتی بوده است اما هم اكنون این فروشگاه ها از این اهداف اولیه خود فاصله زیادی گرفته و حتی اقدام به ارایه كالا با قیمت های بالاتر نموده اند. بررسی ها نشان می دهد كه علاوه بر گران تر بودن محصولات نسبت به سایر مكان های عرضه كالا، برخی از این فروشگاه ها بدون در نظر گرفتن عوامل مهمی نظیر پراكندگی جمعیت، مساحت منطقه و وجود شبكه ارتباطی مناسب تاسیس شده اند و عرضه كالا و خدمات بدون درنظر گرفتن درآمد هر منطقه و سلیقه افراد صورت می گیرد. این مشكلات سبب شده است كه طبقات پایین درآمدی از حوزه مشتریان این فروشگاه ها خارج شوند و به جز برخی افراد كه بن های خرید این فروشگاه ها را در اختیار دارند، كمتر كسی از طبقات متوسط و پایین جامعه از این فروشگاه ها خرید می كند. مدیریت شهری كه عملاً بار بسیاری از مشكلات ناشی از سیستم توزیع را برعهده دارد می تواند برای بهبود سیستم توزیع از طریق فروشگاه های بزرگ اقدامات زیر را انجام دهد:
۱) ایجاد فروشگاه های جدید در مناطقی كه به راه ها و بزرگراه ها منتهی می شود.
این اقدام هدف اصلی فروشگاه های زنجیره ای كه از بین بردن ترافیك سنگین شهری و كاهش آلودگی و همچنین صرفه جویی در هزینه ها و وقت خانوارها می باشد را تحقق خواهد بخشید.
۲) عرضه كالاها و خدمات در فروشگاه ها منطبق با سلایق مشتریان
۳) مشاركت و سهیم كردن شهروندان در سود حاصل از فعالیت اقتصادی فروشگاه های بزرگ و زنجیره ای
۴) ایجاد بازارچه های مناسب به منظور فراهم نمودن فضای رقابت.
منبع:روزنامه جوان
ارسال توسط كاربر محترم : omidayandh
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
فراز زیبای سوره نجم/ استاد شعیشع
فراز زیبای سوره نجم/ استاد شعیشع

فراز زیبای سوره نجم/ استاد شعیشع

میوه آرائی | هنر طراحی گل از خربزه
میوه آرائی | هنر طراحی گل از خربزه

میوه آرائی | هنر طراحی گل از خربزه

احتمال حمله نظامی به ایران؟!
احتمال حمله نظامی به ایران؟!

احتمال حمله نظامی به ایران؟!

بر دلم ترسم بماند آرزوی کربلا/ مرحوم کافی
بر دلم ترسم بماند آرزوی کربلا/ مرحوم کافی

بر دلم ترسم بماند آرزوی کربلا/ مرحوم کافی

جلوه های نهضت عاشورا در دفاع مقدس
جلوه های نهضت عاشورا در دفاع مقدس

جلوه های نهضت عاشورا در دفاع مقدس

دردونه حسین/ نریمان پناهی
دردونه حسین/ نریمان پناهی

دردونه حسین/ نریمان پناهی

امسال عراق زائر خارجی نمی پذیرند !
امسال عراق زائر خارجی نمی پذیرند !

امسال عراق زائر خارجی نمی پذیرند !

ای عزیزدلم ای بابای شهیدم/ نریمان پناهی
ای عزیزدلم ای بابای شهیدم/ نریمان پناهی

ای عزیزدلم ای بابای شهیدم/ نریمان پناهی

حکمت؛ وظیفه عالمان در قبال بی عدالتی
حکمت؛ وظیفه عالمان در قبال بی عدالتی

حکمت؛ وظیفه عالمان در قبال بی عدالتی

ورود اسرا به شام/ دکتر رفیعی
ورود اسرا به شام/ دکتر رفیعی

ورود اسرا به شام/ دکتر رفیعی

روضه امام حسین علیه السلام/ سیدرضا نریمانی
روضه امام حسین علیه السلام/ سیدرضا نریمانی

روضه امام حسین علیه السلام/ سیدرضا نریمانی

عاشق فقط به دیده گریان دلش خوش است/ سیدرضا نریمانی
عاشق فقط به دیده گریان دلش خوش است/ سیدرضا نریمانی

عاشق فقط به دیده گریان دلش خوش است/ سیدرضا نریمانی

روایتی زیبا از زندگی یکی از فاتحان خان طومان
روایتی زیبا از زندگی یکی از فاتحان خان طومان

روایتی زیبا از زندگی یکی از فاتحان خان طومان

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره اعراف
ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره اعراف

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره اعراف

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره انعام
ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره انعام

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره انعام

با مضرات کشیدن قلیان آشنا شوید
با مضرات کشیدن قلیان آشنا شوید

با مضرات کشیدن قلیان آشنا شوید

خلاصه بازی لیدز یونایتد 4 - فولام 3
خلاصه بازی لیدز یونایتد 4 - فولام 3

خلاصه بازی لیدز یونایتد 4 - فولام 3

حکمت | عطر خوشبو (استاد هاشمی نژاد)
حکمت | عطر خوشبو (استاد هاشمی نژاد)

حکمت | عطر خوشبو (استاد هاشمی نژاد)

خلاصه بازی دورتموند 3 - مونشن گلادباخ 0
خلاصه بازی دورتموند 3 - مونشن گلادباخ 0

خلاصه بازی دورتموند 3 - مونشن گلادباخ 0

شناسایی پیکر شهید مسیحی پس از ۴ دهه
شناسایی پیکر شهید مسیحی پس از ۴ دهه

شناسایی پیکر شهید مسیحی پس از ۴ دهه

خلاصه بازی منچستریونایتد 1 - کریستال پالاس 3
خلاصه بازی منچستریونایتد 1 - کریستال پالاس 3

خلاصه بازی منچستریونایتد 1 - کریستال پالاس 3