0
ویژه نامه ها

چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟
چگونه اقتصاد سیاسی بین المللی بخوانیم؟

 

نویسنده: دکتر طهماسب محتشم دولتشاهی




 

بطور سنتی سه روش برای مطالعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی وجود دارد که عبارتند از: روش های مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و ساختارگرایی (1).
تفکر مرکانتی لیستی با توجه به اهمیت اصل «ملت- دولت» در اروپا در قرون بین پانزده تا هجده، مطرح و ریشه گرفت. این دوره در برگیرنده محدود زمانی «امپریالیسم کلاسیک» بود، وقتی که جنگ و بدست آوردن مستعمرات، تنها راه کسب قدرت بشمار می رفت. ایده مرکانتی لیسم (زر اندوزی و تجارت طلبی) ایده ای بود که تسلط اروپایی ها را بر فلزات گرانبها، معادن و نیروی کار خارجی توجیه می کرد. انگلستان بدلیل دسترسی به راه های آبی آزاد از مروجین ایده مرکانتی لیسم بشمار می رفت.
براساس نظریه مرکانتی لیسم کلاسیک، دولت بهترین بازیگر در نظام بین الملل محسوب می شود و مهمترین وظیفه اش، تأمین امنیت است. تحت این شرایط، دولت نقش مهمی را در تنظیم فعالیت های اقتصادی بازی می کند. چنانچه امنیت، تأمین و فعالیت های اقتصاد آزاد و پر رونق باشد، ثروت بوجود می آید. وجود ثروت، دولت را قادر به خرید اسلحه، سربازگیری بیشتر و حفظ و بدست آوردن مستعمرات می کند.
نگاه لیبرالیستی (آزادیخواهانه) به اقتصاد سیاسی بین الملل به قرن هجدهم میلادی بر می گردد و از اهمیت آن نیز تاکنون کاسته نشده است. مکتب لیبرالیسم که بر مبنای احترام به آزادی های فردی پایه گذاری شده در رابطه با فعالیت های اقتصادی، اعتقاد به فعالیت های آزاد و بدون دخالت دولت دارد. آدام اسمیت، بانی و پایه گذار نظریه اقتصادی لیبرالیستی است.
بنای نظریه ساختار گرایی، نظرات مارکس و لنین است. براین اساس شناخت مفاهیمی چون جنگ طبقاتی، استثمار، استعمار و تغییرات ناشی از آن برای شناسایی چگونگی عملکرد اقتصاد سیاسی بین الملل الزام آور است.
با توجه به اینکه با کدام روش به مطالعه بر خیزیم، با روش مرکانتی لیسم، لیبرالیسم و یا ساختارگرایان، مباحث اقتصاد سیاسی بین الملل با یکدیگر اختلاف پیدا می کند. ارزیابی تفکرات ساختارگرایان به چگونگی تحلیل موضوع با توجه به نقطه نظرات مارکس، دارد.
بطوریکه اطلاع داریم، مارکس تاریخ را روندی دینامیک تلقی می کند که بر محمل آن، کاپیتالیسم، جانشین فئودالیسم می شود و کاپیتالیسم، خود جایش را به سوسیالیسم و بالاخره به کمونیسم واگذار می کند، روندی که او، ماتریالیسم تاریخی می خواند.
لنین با تکمیل کردن نظریه مارکسیسم اعتقاد دارد که کشورهای در حال توسعه توسط کشورهای پیشرفته استعمار می شوند. لنین نظریه «سیستم جهانی» را مطرح می کند که در آن کشورهای مسلط از یک طرف و زیر سلطه (وابسته) از طرف دیگر در نظام بین الملل وجود دارند، چیزی که به نظریه مارکسیسم- لنینیسم مشهور است. بدیهی است که در این نظام، ‌اجتماعات نیز بر اساس جنگ طبقاتی متحول می شوند.
بهر صورت زوال نظریه کمونیستی، نشان داد که نظریه سیستم جهانی نیز نمی تواند نظریه ای معتبر باقی بماند.

پی نوشت ها :

1- Structuralism

منبع مقاله :
محتشم دولتشاهی طهماسب (1390) مبانی علم اقتصاد: اقصاد خرد، اقتصاد کلان تهران: چاپ سی و یکم، ویراست ششم (1390).



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
درد استخوان دنبالچه یا کوکسیدینی،علائم و درمان آن
درد استخوان دنبالچه یا کوکسیدینی،علائم و درمان آن

درد استخوان دنبالچه یا کوکسیدینی،علائم و درمان آن

دستور تهیه چند نوع پلوی سنتی و محلی
دستور تهیه چند نوع پلوی سنتی و محلی

دستور تهیه چند نوع پلوی سنتی و محلی

آشنایی با طرز تهیه دو نوع کباب حسینی و کباب فلفلی
آشنایی با طرز تهیه دو نوع کباب حسینی و کباب فلفلی

آشنایی با طرز تهیه دو نوع کباب حسینی و کباب فلفلی

دستور پخت سه نوع غذا مناسب فصل سرما
دستور پخت سه نوع غذا مناسب فصل سرما

دستور پخت سه نوع غذا مناسب فصل سرما

طرز تهیه چند خورش با به
طرز تهیه چند خورش با به

طرز تهیه چند خورش با به

دستور پخت خورش فسنجان با سه روش مختلف
دستور پخت خورش فسنجان با سه روش مختلف

دستور پخت خورش فسنجان با سه روش مختلف

ایثار و انفاق در سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها)
ایثار و انفاق در سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها)

ایثار و انفاق در سیره حضرت زهرا (سلام الله علیها)

دستور تهیه کوکوی گردو با سه روش مختلف
دستور تهیه کوکوی گردو با سه روش مختلف

دستور تهیه کوکوی گردو با سه روش مختلف

ماجرا توییت کبری خزعلی چه بود؟
ماجرا توییت کبری خزعلی چه بود؟

ماجرا توییت کبری خزعلی چه بود؟

طرز تهیه چند غذا با گردو
طرز تهیه چند غذا با گردو

طرز تهیه چند غذا با گردو

دستور تهیه سه مدل تاس کباب خوشمزه
دستور تهیه سه مدل تاس کباب خوشمزه

دستور تهیه سه مدل تاس کباب خوشمزه

دستور تهیه چهار نوع غذا با مرغ
دستور تهیه چهار نوع غذا با مرغ

دستور تهیه چهار نوع غذا با مرغ

لزوم حمایت مالی بانک ها از متقاضیان مشاغل خانگی در جهت رشد اقتصادی و جهش تولید
لزوم حمایت مالی بانک ها از متقاضیان مشاغل خانگی در جهت رشد اقتصادی و جهش تولید

لزوم حمایت مالی بانک ها از متقاضیان مشاغل خانگی در جهت رشد اقتصادی و جهش تولید

آموزش طرز تهیه چند نوع خورش با مرغ
آموزش طرز تهیه چند نوع خورش با مرغ

آموزش طرز تهیه چند نوع خورش با مرغ

10 ایده برای ایجاد یک کسب و کار خانگی با کمترین سرمایه
10 ایده برای ایجاد یک کسب و کار خانگی با کمترین سرمایه

10 ایده برای ایجاد یک کسب و کار خانگی با کمترین سرمایه

تاثیرات حمایت دولت از کسب و کارهای خانگی بانوان در سال جهش تولید
تاثیرات حمایت دولت از کسب و کارهای خانگی بانوان در سال جهش تولید

تاثیرات حمایت دولت از کسب و کارهای خانگی بانوان در سال جهش تولید

دو چندان شدن اهمیت کسب و کارهای خانگی در دوران کرونا در سال جهش تولید
دو چندان شدن اهمیت کسب و کارهای خانگی در دوران کرونا در سال جهش تولید

دو چندان شدن اهمیت کسب و کارهای خانگی در دوران کرونا در سال جهش تولید

سیری در زندگی مرحوم محمدرضا اعتمادیان اولین سرپرست سازمان اوقاف پس از انقلاب
سیری در زندگی مرحوم محمدرضا اعتمادیان اولین سرپرست سازمان اوقاف پس از انقلاب

سیری در زندگی مرحوم محمدرضا اعتمادیان اولین سرپرست سازمان اوقاف پس از انقلاب

موارد مصرف و عوارض جانبی هیدروکسی زین
موارد مصرف و عوارض جانبی هیدروکسی زین

موارد مصرف و عوارض جانبی هیدروکسی زین

پویش «وقف فاطمی» به همت اداره کل اوقاف قم
پویش «وقف فاطمی» به همت اداره کل اوقاف قم

پویش «وقف فاطمی» به همت اداره کل اوقاف قم

موارد مصرف و عوارض جانبی داکسیلامین
موارد مصرف و عوارض جانبی داکسیلامین

موارد مصرف و عوارض جانبی داکسیلامین