0
ویژه نامه ها

زیبایی و اعجاز در آغاز سوره های قرآن

سوره های قرآن دارای آغازی زیبا و جذّاب هستند که این خود از شکلهای گوناگونی برخوردار است که هر کدام از بلاغت و زیبایی خاصی بهره مند هست که به مواردی از آنها اشاره می شود:
زیبایی و اعجاز در آغاز سوره های قرآن
 زیبایی و اعجاز در آغاز سوره های قرآن

 

نویسنده: سیدرضا مؤدب




 

سوره های قرآن دارای آغازی زیبا و جذّاب هستند که این خود از شکلهای گوناگونی برخوردار است که هر کدام از بلاغت و زیبایی خاصی بهره مند هست که به مواردی از آنها اشاره می شود:

الف)افتتاح با حروف مقطعه در سوره های زیر:

1. بقره: «الم* ذلِکَ الْکِتَابُ لاَ رَیْبَ فِیهِ هُدًى لِلْمُتَّقِینَ‌»؛
2. آل عمران: «الم‌ * اللَّهُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ‌»؛
3. اعراف: «المص* کِتَابٌ أُنْزِلَ إِلَیْکَ فَلاَ یَکُنْ فِی صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ...»؛
4. یونس: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ‌»؛
5. هود: «الر کِتَابٌ أُحْکِمَتْ آیَاتُهُ...»؛
6. یوسف: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ‌»؛
7. رعد: «المر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ...»؛
8. ابراهیم: «الر کِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَیْکَ...»؛
9. حجر: «الر تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ وَ قُرْآنٍ مُبِینٍ‌»؛
10. مریم: «کهیعص‌ * ذِکْرُ رَحْمَةِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا»؛
11. طه: «طه‌ * مَا أَنْزَلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى‌»،
12. شعراء: «طسم‌ * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ»
13. نمل: «طس تِلْکَ آیَاتُ الْقُرْآنِ...»؛
14. قصص: «طسم‌ * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ‌»؛
15. عنکبوت: «الم‌ * أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ ...»؛
16. روم: «الم‌ * غُلِبَتِ الرُّومُ‌»؛
17. لقمان: «الم‌ * تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ»؛
18. سجده: «الم‌ * تَنْزِیلُ الْکِتَابِ لاَ رَیْبَ فِیهِ...»؛
19. یس: «یس*وَالْقُرآنِ الحَکیمِ»؛
20. ص: «ص وَ القُرءَآنِ ذِی الذِّکرِ»؛
21. غافر: «حم‌ * تَنْزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ ...»؛
22. فصلت: «حم*تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحمَنِ الرَّحیمِ»؛
23. شوری: «حم*عسق*کَذَلِکَ یُوحی أِلَیْکَ...»؛
24. زخرف: «حم*والکِتَبِ المُبینَ»؛
25. دخان: «حم*والْکِتَبِ المُبینِ»؛
26. جاثیه: «حم*تَنزیلُ الکِتَبِ مِنَ اللهِ...»؛
27. احقاف: «حم*تَنزِیلٌ الکِتَبِ مِنَ اللهِ...»
28. ق: «ق وَالقُرآنِ المَجیدِ»؛
29. قلم: «ن والقَلَمِ وَ مَا یَسطُرُونَ».
در بیست و چهار مورد از موارد مذکور، پس از «حروف مقطّعه»، از کتاب خدا و عظمت آن یادشده و در پنج مورد دیگر نیز به عظمت خدا و قدرت او، اشاره شده است.

ب)افتتاح برخی از سوره ها با حمد و ثنای الهی است؛ مانند:

1. فاتحه: «اَلْحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمینَ»؛
2. انعام: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ...»؛
3. کهف: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَهُ مَا فِی السَّمواتِ وَ مَا فِی الارْضِ...»؛
5. فاطر: «الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَواتِ وَ الارْضِ...»؛

ج) افتتاح برخی از سوره ها با تسبیح و تنزیه خداوند؛ مانند:

1. اسراء: «سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَى بِعَبْدِهِ...»؛
2. فرقان: «تَبَارَکَ الَّذِی نَزَّلَ الْفُرْقَانَ...»؛
3. حدید: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ...»؛
4. حشر: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ...»؛
5. صف: «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ...»؛
6. جمعه: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ...»
7. تغابن: «یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ...»،
8. ملک: «تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ...»؛
9. اعلی: «سَبِّحْ اسْمَ رَبِّکَ الأَعْلَی».

د) افتتاح برخی ازسوره ها با خطاب که یا متوجه عموم مکلفین، یا عموم مؤمنین، یا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به همراه حروف ندا یا عبارت «قل»؛ مانند موارد ذیل:

1. نساء: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ...»؛
2. حج: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمُ...»؛
3. مائده: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا...»؛
4. حجرات: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا...»؛
5. ممتحنه: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا...»؛
6. احزاب: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ اتَّقِ اللَّهَ...»؛
7. طلاق: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذا طَلَّقْتُمْ...»؛
8. تحریم: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ لِمَ تُحرِّمُ...»؛
9. مزمل: «یَا أَیُّهَا المُزَمِّلُ»؛
10. مدثر: «یَاأَیُّهَا المُدَّثِّرُ»؛
11. جنّ: «قُل أُوحِیَ‌ أِلَیَّ أنَّهُ...»؛
12. کافرون: «قُلْ یایُّهَا الکَافِرونَ»؛
13. اخلاص: «قُل هُوَ اللهُ احَدٌ»؛
14. فلق: «قُلْ اعُوذُ بِرَبِّ الفَلَقِ»؛
15. ناس: «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ».

هـ) افتتاح سوره ها با قسم

1. یس: «یس*والقرآنِ الحَکیمِ»؛
2. صافات: «وَ الصَّافَّاتِ صَفَّاً»؛
3. زخرف: «حم*والکِتَبِ المُبینِ»؛
4. دخان:«حم*وَالکِتَبِ المُبینِ»؛
5. ق: «ق و القُرآنِ المَجیدِ»؛
6. ذاریات: «وَالذَّاریَاتِ ذَرْواً»؛
7. طور: «وَالطُّورِ*وَکِتَابٍ مَّسطُورٍ»؛
8. نجم: «وَالنَّجْمِ أِذَا هَوَی»؛
9. قلم: «ن وَالقَلَمِ وَ مَا یَسطُروُنَ»؛
10. قیامت: «لا اُقسِمُ بِیَوْمِ القِیَمَهِ»؛
11. مرسلات: «وَالمُرسَلَاتِ عُرْفاً»؛
12. نازعات: «وَالنَّازِعَاتِ غَرْقاً»؛
13. بروج: «وَالسَّماءِ ذاتِ البُرُوجِ»؛
14. فجر: «وَالْفَجْرِ*وَ لَیالٍ عَشْرٍ»؛
15. بلد: «لا اُقْسِمُ بِهَذا البَلَدِ»؛
16. شمس: «وَالشَّمسِ وَ ضُحَاهاَ»؛
17. لیل: «وَالَّیْلِ إِذا یَغْشَی»؛
18. ضحی: «وَالضُّحَی*وَالَّیلِ إذا سَجَی»؛
19. تین: «وَالتّینِ وَ الزَّیْتُونِ»؛
20. عادیات: «وَالْعَادیَاتِ ضَبْحاً»؛
21. عصر: «وَالْعَصْرِ*إنَّ الانسانَ لَفِی خُسْرٍ»؛

و)افتتاح برخی از سوره ها با استفهام و سؤال:

1. انسان: «هَلْ أَتَی عَلَی الانسانِ حینٌ مّنَ الدَّهْرِ...»؛
2. نبأ: «عَمَّ یَتَساءَلُونَ»؛
3. غاشیه: «هَلْ أَتَاکَ حَدِیثُ الْغَاشِیَةِ»؛
4. انشراح: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ»؛
5. فیل: «ألَمْ تَرَ کَیفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الفِیلِ»؛
6. ماعون: «أَرَءَیْتَ الَّذی یُکَذِّبُ بِالدّینِ».

ز) افتتاح برخی از سوره ها با عبارات شرطیه:

1. واقعه: «إذا وَقَعَتِ الواقِعَةُ»؛
2. منافقون: «إذا جاءَکَ المُنَافِقُونَ...»؛
3. تکویر: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ»؛
4. انفطار: «إذَا السَّماءُ انفَطَرَتْ»؛
5. انشقاق: «إذَا السَّماءُ انشَقَّتْ»؛
6. زلزال: «إِذا زُلْزِلَتِ الارْضُ زِلْزالَهَا»؛
7. نصر: «إِذا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَ الْفَتحُ»؛

ح) افتتاح برخی از سوره ها با عبارات تهدیدآمیز:

1. توبه: «بَراءَةٌ مِنَ اللهِ وَ رَسُولِهِ...»؛
2. نحل: «أَتَی أَمْرُاللهِ فَلاَ تَسْتَعْجِلُوهُ...»؛
3. انبیاء: «اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ...»؛
4. محمد: «الَّذِینَ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ‌»؛
5. قمر: «اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ»؛
6. واقعه: «إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ * لَیْسَ لِوَقْعَتِهَا کَاذِبَةٌ»؛
7. معارج: «سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ‌ * لِلْکَافِرینَ لَیْسَ لَهُ دَافِعٌ‌»؛
8. انسان: «هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِینٌ مِنَ الدَّهْرِ...»؛
9. نباء: «عمَّ یَتَسَاءَلُونَ‌ *عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ‌»؛
10. عبس: «عَبَسَ وَ تَوَلَّیْ»؛
11. تکویر: «إِذَا الشَّمْسُ کُوِّرَتْ»؛
12. انفطار: «إِذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ»؛
13. مطففین: «إِذَا السَّماءُ انشَقَّتْ»؛
14. انشقاق: «إِذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ»؛
15. بینه: «لَمْ یَکُنِ الَّذینَ کَفَرُوا...»؛
16. زلزال: «إِذَا زُلزِلَتِ الاَرْضُ ...»؛
17. تکاثر: «أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ»؛
18. همزه: «وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَةٍ ...»؛
19. المسد: «تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَ تَبَّ»؛
منبع مقاله :
مؤدب، سیدرضا؛(1390)، اعجاز قرآن، قم: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی صلی الله علیه و آله و سلم، چاپ دوم



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
طرز تهیه سه نوع سالاد مرغ پرطرفدار
طرز تهیه سه نوع سالاد مرغ پرطرفدار

طرز تهیه سه نوع سالاد مرغ پرطرفدار

گل دوم آلومینیوم به پرسپولیس توسط پاکدل در دقیقه 30
گل دوم آلومینیوم به پرسپولیس توسط پاکدل در دقیقه 30

گل دوم آلومینیوم به پرسپولیس توسط پاکدل در دقیقه 30

گل اول آلومینیوم به پرسپولیس توسط توکلی در دقیقه 20
گل اول آلومینیوم به پرسپولیس توسط توکلی در دقیقه 20

گل اول آلومینیوم به پرسپولیس توسط توکلی در دقیقه 20

گل اول پرسپولیس به آلومینیوم اراک توسط کامیابی نیا در دقیقه 7
گل اول پرسپولیس به آلومینیوم اراک توسط کامیابی نیا در دقیقه 7

گل اول پرسپولیس به آلومینیوم اراک توسط کامیابی نیا در دقیقه 7

دستور تهیه سالاد اندونزی
دستور تهیه سالاد اندونزی

دستور تهیه سالاد اندونزی

موارد استفاده و عوارض متی مازول
موارد استفاده و عوارض متی مازول

موارد استفاده و عوارض متی مازول

موارد استفاده و عوارض فنوباربیتال
موارد استفاده و عوارض فنوباربیتال

موارد استفاده و عوارض فنوباربیتال

اعتماد روحانی به آمریکا به روایت دویچه‌وله!
اعتماد روحانی به آمریکا به روایت دویچه‌وله!

اعتماد روحانی به آمریکا به روایت دویچه‌وله!

ویدیوی جدید از محل درگیری سرباز و نماینده مجلس
ویدیوی جدید از محل درگیری سرباز و نماینده مجلس

ویدیوی جدید از محل درگیری سرباز و نماینده مجلس

اعتراف نماینده دموکرات به بحران بیکاری در آمریکا
اعتراف نماینده دموکرات به بحران بیکاری در آمریکا

اعتراف نماینده دموکرات به بحران بیکاری در آمریکا

مدیر عامل فایزر واکسن نزده !!!
مدیر عامل فایزر واکسن نزده !!!

مدیر عامل فایزر واکسن نزده !!!

سرنوشت جنگ صفین، پس از ماجرای حکمیت/ استاد جباری
سرنوشت جنگ صفین، پس از ماجرای حکمیت/ استاد جباری

سرنوشت جنگ صفین، پس از ماجرای حکمیت/ استاد جباری

چرا نگهبان کوه احد وظیفه خود را ترک کرد؟/ استاد جباری
چرا نگهبان کوه احد وظیفه خود را ترک کرد؟/ استاد جباری

چرا نگهبان کوه احد وظیفه خود را ترک کرد؟/ استاد جباری

دکتر افروز: آیا تعداد آقایان برای ازدواج کم است؟
دکتر افروز: آیا تعداد آقایان برای ازدواج کم است؟

دکتر افروز: آیا تعداد آقایان برای ازدواج کم است؟

نماهنگ | عهد شهادت
نماهنگ | عهد شهادت

نماهنگ | عهد شهادت

مرور سریع | نماز جمعه ۲۷ دی ۹۸
مرور سریع | نماز جمعه ۲۷ دی ۹۸

مرور سریع | نماز جمعه ۲۷ دی ۹۸

نماهنگ جمهوری اسلامی حرم است
نماهنگ جمهوری اسلامی حرم است

نماهنگ جمهوری اسلامی حرم است

فیلم مفهومی «مادر گوهر نایاب»
فیلم مفهومی «مادر گوهر نایاب»

فیلم مفهومی «مادر گوهر نایاب»

به بایدن امید نبندید...!
به بایدن امید نبندید...!

به بایدن امید نبندید...!

قوی ترین ضربه کاشته ایستگاهی
قوی ترین ضربه کاشته ایستگاهی

قوی ترین ضربه کاشته ایستگاهی

چطور با بودجه کلید و پریز ایرانی کلید و پریز خارجی بخریم؟
چطور با بودجه کلید و پریز ایرانی کلید و پریز خارجی بخریم؟

چطور با بودجه کلید و پریز ایرانی کلید و پریز خارجی بخریم؟