0
ویژه نامه ها

الجار ثُمَّ الدار

در اسلام درباره احترام به همسایه، تأکید فراوانی شده است. روایت شده است که یکی از شب‌ها که حضرت زهرا(س) مانند همیشه با خدا راز و نیاز می‌کرد، امام حسن(ع) که در آن هنگام خردسال بود، حالات و گفتار مادر را در حال
الجار ثُمَّ الدار
الجار ثُمَّ الدار

 






 

زمینه پیدایش

در اسلام درباره احترام به همسایه، تأکید فراوانی شده است. روایت شده است که یکی از شب‌ها که حضرت زهرا(س) مانند همیشه با خدا راز و نیاز می‌کرد، امام حسن(ع) که در آن هنگام خردسال بود، حالات و گفتار مادر را در حال عبادت نظاره می‌کرد، تا ببیند مادر چه می‌گوید. فاطمه زهرا(س) در بین هر دو رکعت نماز، دست‌ها را به سوی آسمان بلند می‌کرد و برای همه مؤمنان و مستمندان عالم دعا می‌نمود و به ویژه از همسایگان و آشنایان نام می‌برد، ولی نامی از خود، همسر و فرزندانش به میان نمی‌آورد. دیدن آن صحنه جالب و روحانی، خواب را از دیدگان امام حسن مجتبی(ع) ربود تا مراقب حال مادر باشد که چه وقت برای همسر و فرزندانش نیز دعا می‌کند. انتظار به پایان رسید و آن شب، صبح شد و بامدادان شنید که مادرش خیلی کوتاه، نامی از خویشان و خانواده برد و برای آنان دعا کرد. زمانی که ایشان از راز و نیاز، فارغ شد، امام حسن(ع) با شگفتی کودکانه عرض کرد: «مادر جان، من دیشب تا صبح نخوابیدم و از درون بستر خود، کارهای شما را تماشا می‌کردم. می‌خواهم بدانم سبب چه بود که آن همه درباره دیگران، به ویژه همسایگان دعای خیر کردید، ولی برای خانواده خودمان،‌ فقط در پایان مناجات، آن هم بسیار کم دعا فرمودید؟»(1) حضرت، فرزند دلبندش را در آغوش گرفت و با تبسمی حاکی از خشنودی فرمود:«یا بُنَّی، اَلْجارُ ثم الدارُ؛ پسرم، اول همسایه، آن‌گاه خانه و اهل خانه».(2)

پیامها

زمانی که بخواهیم برتری و حق تقدم همسایه را بر بستگان و خویشان بیان کنیم.(3)

ضرب المثل های هم مضمون

ـ آن دنیا اول از همسایه می‌پرسند.(4)
ـ دو تا در را که پهلوی هم می‌گذارند برای این است که به درد هم برسند.(5)
ـ همسایه به آدم از قوم و خویش نزدیک‌تر است.(6)
ـ همسایه ما سایه ماست.(7)
ـ همسایه را گوشت، ما را آبگوشت.(8)

اشعار هم مضمون

توانگران که به جنب سرای درویشند * ضرورت است که گاهی از او بیندیشند(9) (سعدی)
حقّ همسایگان بزرگ شمار * باطلی گر کنند، یاد میار(10) (اوحدی)

ریشه های قرآنی حدیثی

«وَ اعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِکُواْ بِهِ شَیْئًا وَ بِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَ بِذِی الْقُرْبَى وَ الْیَتَامَى وَ الْمَسَاکِینِ وَ الْجَارِ ذِی الْقُرْبَى وَ الْجَارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالجَنبِ؛ خدای را بپرستید و هیچ چیز شریک او مسازید و با پدر و مادر و خویشاوندان و یتیمان و بینوایان و همسایه خویش و همسایه بیگانه و یار مصاحب نیکی کنید.» (نساء: 36)
امام علی(علیه السلام): «أَحسِن جِوارَ مَن جَاوَرَکَ تَکُنْ مُسلماً؛ با همسایه‌ات خوب همسایگی کن که مسلمان خواهی بود.»(11)
امام علی(علیه السلام): «مِن المُروَّةِ تَعَهُّدُ الجِیران؛ پای‌بندی به امور همسایگان از مردانگی است.»(12)
امام علی(علیه السلام): فَتَعَصَبُوا لِخلالِ الحَمدِ: مِن الحِفظِ لِلجِوارِ، و الفواءِ بِالذِّمام؛ در حفظ خصلت‌های ارزش‌مند، مانند حفظ حقوق همسایگان و وفا به پیمان‌ها تعصب به خرج دهید.»(13)
امام سجاد(علیه السلام): «اما حق همسایه‌ات این است که در غیاب او آبرویش را حفظ کنی و در حضورش او را احترام نهی. اگر به او ستمی شد یاری‌اش رسانی. دنبال عیب‌هایش نباشی. اگر بدی از او دیدی بِپوشانی. اگر بدانی که که پند و اندرز تو را می‌پذیرد او را در خفا نصیحت کنی. در سختی‌ها رهایش نکنی. از لغزشش درگذری. گناهش را ببخشی و با او به خوبی و بزرگواری معاشرت کنی».(14)

پی نوشت ها :

1. ریشه‌های تاریخی امثال و حکم، صص 72 و 73.
2. میرزا حسین نوری، مستدرک الوسایل، ج 8، ص 429.
3. همان، ص 72.
4. ابراهیم شکورزاده بلوری، دوازده هزار مثل فارسی، ص 52.
5. امثال و حکم، ج 2، ص 831.
6. دوازده هزار مثل فارسی، ص 1033.
7. همان.
8. دوازده هزار مثل فارسی، ص 1033.
9. امثال و حکم دهخدا، ج 1، ص 555.
10. همان، ج 2، ص 698.
11. جلوه‌های حکمت، ص134.
12. همان.
13. همان، ص 133.
14. محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج 2، ص 921.

منبع مقاله :
مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما



 

 

ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
طرز تهیه سه نوع سوفله خاص
طرز تهیه سه نوع سوفله خاص

طرز تهیه سه نوع سوفله خاص

مبین | سوره مبارکه توحید (اخلاص) / استاد شهریار پرهیزگار
مبین | سوره مبارکه توحید (اخلاص) / استاد شهریار پرهیزگار

مبین | سوره مبارکه توحید (اخلاص) / استاد شهریار پرهیزگار

سه مورد از محبوب ترین غذا های لبنان
سه مورد از محبوب ترین غذا های لبنان

سه مورد از محبوب ترین غذا های لبنان

موارد مصرف و عوارض جانبی سرترالین
موارد مصرف و عوارض جانبی سرترالین

موارد مصرف و عوارض جانبی سرترالین

طرز تهیه چند غذای پرطرفدار خارجی
طرز تهیه چند غذای پرطرفدار خارجی

طرز تهیه چند غذای پرطرفدار خارجی

عجایب معماری و شهر سازی مدرن در سنگاپور
عجایب معماری و شهر سازی مدرن در سنگاپور

عجایب معماری و شهر سازی مدرن در سنگاپور

موارد مصرف و عوارض جانبی آموکسی سیلین
موارد مصرف و عوارض جانبی آموکسی سیلین

موارد مصرف و عوارض جانبی آموکسی سیلین

دستور تهیه سه مدل پیتزای خاص و خوشمزه
دستور تهیه سه مدل پیتزای خاص و خوشمزه

دستور تهیه سه مدل پیتزای خاص و خوشمزه

سخن آوا | همّت بلند / استاد عالی
سخن آوا | همّت بلند / استاد عالی

سخن آوا | همّت بلند / استاد عالی

موارد مصرف وعوارض جانبی وارفارین
موارد مصرف وعوارض جانبی وارفارین

موارد مصرف وعوارض جانبی وارفارین

موارد مصرف و عوارض جانبی متفورمین
موارد مصرف و عوارض جانبی متفورمین

موارد مصرف و عوارض جانبی متفورمین

شایع ترین بیماری های ارتوپدی را بشناسیم
شایع ترین بیماری های ارتوپدی را بشناسیم

شایع ترین بیماری های ارتوپدی را بشناسیم

بیمـارستـان موقـوفـه مفـرح
بیمـارستـان موقـوفـه مفـرح

بیمـارستـان موقـوفـه مفـرح

تلاوت زیبای استاد شحات انور از آیه 16 سوره انشقاق
تلاوت زیبای استاد شحات انور از آیه 16 سوره انشقاق

تلاوت زیبای استاد شحات انور از آیه 16 سوره انشقاق

کتمان ابن قتیبه از وقوع سوزاندن درب خانه حضرت زهرا(علیها السلام)
کتمان ابن قتیبه از وقوع سوزاندن درب خانه حضرت زهرا(علیها السلام)

کتمان ابن قتیبه از وقوع سوزاندن درب خانه حضرت زهرا(علیها السلام)

چگونه همه گیری ها پایان می یابد؟
چگونه همه گیری ها پایان می یابد؟

چگونه همه گیری ها پایان می یابد؟

تقسیم عادلانه فضای مسجد/ استاد قرائتی
تقسیم عادلانه فضای مسجد/ استاد قرائتی

تقسیم عادلانه فضای مسجد/ استاد قرائتی

طرز تهیه چند مدل املت فرنگی خوشمزه
طرز تهیه چند مدل املت فرنگی خوشمزه

طرز تهیه چند مدل املت فرنگی خوشمزه

جهنم کار خدا نیست!/ استاد انصاریان
جهنم کار خدا نیست!/ استاد انصاریان

جهنم کار خدا نیست!/ استاد انصاریان

نقش اصلی سفارت آمریکا در بغداد
نقش اصلی سفارت آمریکا در بغداد

نقش اصلی سفارت آمریکا در بغداد

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره حجرات
ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره حجرات

ترتیل قرآن کریم/ محمود شحات انور: سوره حجرات